Linga 9: atha aṣṭamo'dhyāyaḥ
Liṅga 9
- Language
- Sanskrit
Contents
- 9.8-2 — 1 part
atha aṣṭamo'dhyāyaḥ
9.1
sūta uvāca
saṃkṣepataḥ pravakṣyāmi yogasthānāni sāmpratam
kalpitāni śivenaiva hitāya jagatāṃ dvijāḥ !
9.2
galādadhovitastyānnābherupāra cottamam
yogasthānamadho nābherāvartaṃ madhyamaṃ bhavoḥ
9.3
sarvārthajñānaniṣpattirātmano yoga ucyate
ekāgratā bhaveccaiva sarvadā tat prasādataḥ
9.4
prasādasya rūpaṃ yat svasaṃvedyaṃ dvijottamāḥ !
vaktuṃ na śakyaṃ brahmādyaiḥ kramaśo jāyate nṛṇām
9.5
yogaśabdena nirvāṇaṃ māheśaṃ padamucyate
tasya heturmaheśānaṃ jñānaṃ tasya prasādataḥ
9.6
jñānena nirdahetpāpaṃ niruddhya viṣayān sadā
niruddhendriyavṛttestu yogasiddhirbhaviṣyati
9.7
yogo nirodho vṛttestu cittasya dvijasattamāḥ !
sādhanānyaṣṭadhā cāsya kathitānīha siddhaye
9.8
yamastu prathamaḥ prokto dvitīyo niyamastathā
tṛtīyamāsanaṃ proktaṃ prāṇāyāmastataḥ param
9.9
pratyāhāraḥ pañcamo vai dhāraṇā ca tataḥ parā
dhyānaṃ saptamamityuktaṃ samādhistvaṣṭamaḥ smṛtaḥ
9.10
tapasyuparamaścaiva yama ityabhidhīyate
ahiṃsā prathamo heturyamasya yamināṃ varāḥ !
9.11
satyamasteyamaparaṃ brahmacaryyaṃ parigrahau
niyamasyāpi vai mūlaṃ yama eva na saṃśayaḥ
9.12
ātmavat sarvabhūtānāṃ hitāyaiva pravarttanam
ahiṃsaiṣā samākhyātā yā cātmajñānasiddhidā
9.13
dṛṣṭaṃ śrutaṃ cānumitaṃ svānubhūtaṃ yathārthataḥ
kathanaṃ satyamityuktaṃ parapīḍāvivarjitam
9.14
nāślīlaṃ kīrttayeddevaṃ brāhmaṇānāmiti śrutiḥ
paradoṣān parijñāya na vadediti cāparam
9.15
anādānaṃ parasvānāmāpadyapi vicārataḥ
manasā karmaṇā vācā tadasteyaṃ samāsataḥ
9.16
maithunasyāpravṛttirhi manovākkāya karmaṇā
brahmacaryyamiti proktaṃ yatīnāṃ brahmacāriṇām
9.17
iha vaikhānasānāṃ ca vidārāṇāṃ viśeṣataḥ
sadārāṇāṃ gṛhasthānāṃ tathaiva ca vadāmi vaḥ
9.18
svadāre vidhivat kṛtvā nivṛttiścānyataḥ sadā
manasā karmaṇā vācā brahmacaryyamiti smṛtam
9.18-2
medhyāñcanārīsambhogaṃ kṛtvā snānaṃ samācaret
evaṃ gṛhastho yuktātmā brahmacārī na saṃśayaḥ
9.20
ahiṃsāpyevamevaiṣā dvijakurvanti pūjane
vidhinā yādṛśī hiṃsā sātvahiṃsā iti kṛtā
9.21
striyaḥ sadā parityājyāḥ saṅgaṃ naiva ca kārayet
kuṇapeṣu yathā cittaṃ tathā kuryyādvicakṣaṇaḥ
9.22
viṇmūtrotsargakāleṣu bahirbhūmī yathāmatiḥ
tathā kāryyā ratī cāpi khadāre cānyataḥ kutaḥ
9.23
aṅgārasadṛśī nārī ghṛtakumbhasamaḥ pumān
tasmānnārīṣu saṃsargaṃ dūrataḥ parivarjayet
9.24
bhogena tṛptirnaivāsti viṣayāṇāṃ vicārataḥ
tasmādvirāgaḥ karttavyo manasā karmaṇā girā
9.25
na jātu kāmaḥ kāmānāmupabhogena śāmyati
haviṣā kṛṣṇavartmava bhūya evābhivardhate
9.26
tasmāttyāgaḥ sadā kāryyastvamṛtatvāya yoginā
aviraktī yato martyo nānāyoniṣu varttate
9.27
tyāgenaivāmṛtatvaṃ hi śrutismṛtividāṃ varāḥ !
karmaṇā prajayā nāsti dravyeṇa dvijasattamāḥ !
9.28
tasmādvirāgaḥ karttavyo manovākkāyakarmaṇā
ṛtau ṛte nivṛttistu brahmacaryyamiti smṛtam
9.29
yamāḥ saṃkṣepataḥ proktā niyamāṃśca vadāmi vaḥ
śaucamijyā tapo dānaṃ khādhyāyopasthanigrahaḥ
9.30
vratopavāsa maunaṃ ca snānañca niyamā daśa
niyamaḥ syādanohā ca śaucaṃ tuṣṭistapastathā
9.31
japaḥ śiva praṇīdhānaṃ padmākādyaṃ tathāsanam
bāhyāmābhyantaraṃ proktaṃ śaucamābhyantaraṃ varam
9.32
bāhya śaucena yuktaḥ saṃstathā cābhyantaraṃ caret
śānte śaṃ śaucayaṃ grāhyaṃ karttavyaṃ śivapūjakaiḥ
9.33
snānaṃ vidhānataḥ samyak paścādābhyantaraṃ caret
ādehāntaṃ mṛdālipya tīrthatoyeṣu sarvadā
9.34
avagāhyāpi malinā hyantaḥśaucavivarjitaḥ
śaivalā jhaṣakā matsyāḥ setvā matsyopajīvinaḥ
9.35
sadāvagāhya salile viśuddhāḥ kiṃ dvijottamāḥ !
tasmādābhyantaraṃ śaucaṃ sadā kāryaṃ vidhānataḥ
9.36
ātmajñānāmbhasi snātvā sakṛdālipya bhāvataḥ
suvairāgyamṛdā śuddhaḥ śaucamevaṃ prakīrtitam
9.37
śuddhasya siddhayo dṛṣṭā nevāśuddhasya siddhayaḥ
nyāyenāgatayā vṛttyā santuṣṭo yastu suvrataḥ
9.38
santoṣastasya saṃtatamatīvārthasya cākṣatiḥ
cāndrāyaṇādinipuṇastapāṃsi suśubhāni ca
9.39
svādhyāyastu japaḥproktaḥ praṇavasya tridhā smṛtaḥ
vācikaścādhamo mukhya upāṃśuścottamottamaḥ
9.40
mānaso vistareṇaiva kalpe pañcākṣare smṛtaḥ
tathā śivapraṇīdhānaṃ manovākkāyakarmaṇā
9.41
śivajñānaṃ gurorbhaktiracalā supratiṣṭhitā
nigraho hyapahṛtyāśu prasaktānondriyāṇi ca
9.42
viṣayeṣu samāsena pratyāhāraḥ prakīrtitaḥ
cittasya dhāraṇā proktā sthānabandhaḥ samāsataḥ
9.43
tasyāḥ svāsthyena dhyānañca samādhiśca vicārataḥ
tatraikacittatā dhyānaṃ pratyayāntaravarjitam
9.44
cinmāsasarmathamātrasya dehaśūnyamiva sthitam
samādhiḥ sarvahetuśca prāṇāyāma iti smṛtaḥ
9.45
prāṇaḥ svadehajo vāyuryamastasya nirodhanam
tridhā hijairyamaḥ prokto mando madhyosamastathā
9.46
prāṇāpānanirodhastu prāṇāyāmaḥ prakīrtitaḥ
prāṇāyāmasya mānantu mātrā dvādaśakaṃ smṛtam
9.47
nīco dvādaśamātrastu udghāto dvādaśaḥ smṛtaḥ
madhyamastu dvirudghātaścaturviṃśatimātrakaḥ
9.48
mukhyastu yastrirudghātaḥ ṣaṭtriṃśanmātra ucyate
prasvedakampa notthānajanakasya yathākramam
9.49
ānandodbhavayogārthaṃ nidrāghūrṇistathaiva ca
romāñcadhvanisaṃviddhasvāṅgamoṭanakampanam
9.50
bhramaṇaṃ svedajaṃ vyāsā saṃvinmūrcchā bhavedu yadā
tadottamottamaḥ proktaḥ prāṇāyāmaḥ suśobhanaḥ
9.51
sagarbho garbha ityuktaḥ sa japo bijapaḥ kramāt
ibho vā śarabho vāpi durādharṣo'tha keśarī
9.52
gṛhīto damyamānastu yathā svasthastu jāyate
tathā 'saumṇo svastho durādharṣaśca yoginām
9.53
dhyāyataḥ sevyamānastu sa evaṃ svasthatāṃ vrajet
yathaiva mṛgarāṭ nāgaḥ śarabho vāpi durmadaḥ
9.54
kālāntaravaśād yogāddamyate paramādarāt
tathā paricayā svāsthyaṃ samalañcādhigacchati
9.55
yogādabhyasyate yastu vyasanaṃ naiva jāyate
evamabhyasyamānastu muneḥ prāṇo vinirdahet
9.56
manovākkāyajān doṣān katturdehañca rakṣati
saṃyuktasya tathā samyak prāṇāyāmena dhīmataḥ
9.57
doṣāstasmācca naśyanti niṣkāsastena jīryyate
prāṇāyāmena sidhyanti divyāḥ śāntyādayaḥ kramāt
9.58
śāntiḥ praśāntirdīptiśca prasādaśca tathā kramāt
ādau catuṣṭayasyeha proktā śāntiriha dvijāḥ !
9.56-2
sahajāgantukānāñca pāpānāṃ śāntirucyate
praśāntiḥ saṃyamaḥ samyak vacasāmiti saṃsmṛtā
9.60
prakāśo dīptirityuktā sarvataḥ sarvadā dvijāḥ !
sarvendriyaprasādastubuddhervai marutāmapi
9.61
prasāda iti samproktaḥ kṣānte striha catuṣṭaye
prāṇo'pānaḥ samānaśca udāno vyāna eva ca
9.62
nāgaḥ kūrmastu kṛkaro devadatto dhanañjayaḥ
eteṣāṃ yaḥ prasādastu marutāmiti saṃsmṛtaḥ
9.63
prayāṇaṃ kurute tasmād vāyuḥ prāṇa iti smṛtaḥ
apānayatyapānastu āhārādīn krameṇa ca
9.64
vyāno vyānāmayatyaṅgaṃ vyādhādīnāṃ prakopakaḥ
udvejayati marmāṇi udāno'yaṃ prakīrttitaḥ
9.65
samaṃ nayati gātrāṇi samānaḥ pañcavāyavaḥ
uṅgāre nāga ākhyātaḥ kūrma unmīlane tu saḥ
9.66
kṛkaraḥ kṣutakāryyeṣa devadatto vijṛmbhaṇe
dhanañjayo mahāghoṣaḥ sarvagaḥ sa mṛto'pi hi
9.67
iti yo daśa vāyūnāṃ prāṇāyāmena siddhyati
prasādo'sya turīyā tu saṃjñā viprāścatuṣṭaye
9.68
vistarastu mahāṃn padmā mego saṃjñā dhṛtiḥ śrutiḥ
khyātiḥ saṃvitsataḥ padmāhīśvarī matireva ca
9.68-2
buddheretāḥ dvijāḥ saṃjñāḥ mahataḥ parikīrttitāḥ
asyā buddheḥ prasādastu prāṇāyāmena siddhyati
9.70
visvaro visvarobhāvo hyanḍānāṃ munisattamāḥ !
agrajaḥ sarvvatattvānāṃ mahān saḥ parimāṇataḥ
9.71
yat pramāṇaguhā prajñā manastu manute yataḥ
bṛhattvāt bṛṃhaṇatvācca brahmā brahmavidāṃ varāḥ !
9.72
sarvvakarmmāṇi bhogārthaṃ yaccinoti citiḥ smṛtā
smarate yat smṛtiḥ sarvvaṃ saṃvidvai vindate yataḥ
9.73
khyāyate yanniti khyātirjñānādibhiranekaṇaḥ
sarvvatattvādhipaḥ sarvvaṃ vijānāti yadīśvaraḥ
9.74
manute manyate yasmān matirmatimatvāṃ varāḥ
arthaṃ bodhayate yacca buddhyate buddhirucyate !
9.75
asyā buddheḥ prasādastu prāṇāyāmena siddhyati
doṣān vinirdahet sarvvān prāṇāyāmārddaso yamau
9.76
pātakaṃ dhāraṇābhistu pratyāhāreṇa nirddahet
viṣayān viṣavajjñātvā dhyānenānīśvarān guṇān
9.77
samādhinā yatiśreṣṭhāḥ ! prajñāhāniṃ vivarddhayet
sthānaṃ labdhvaiva kurvīta yogāṣṭāṅgāni vai kramāt
9.78
labdhvāsanāni vidhivadyogasiddhyarthamātmavit
adeśakāle yogasya darśanaṃ hi na vidyate
9.76-2
agnyabhyāse jale vāpi śuṣkaparṇacaye tathā
jantuvyāpte śmaśāne ca jīrṇegoṣṭhe catuṣpathe
9.80
saśabde sabhaye vāpi caityavalmīkasañcaye
aśubhau durjanākrānte maśakādisamanvite
9.81
nācareddevakhātāyāṃ dormamakhādisaṃbhave
sugupte tu śubhe ramye guhāyāṃ parvatasya tu
9.82
bhavakṣetre sugupte vā bhavārā me vane'pi vā
gṛhe tu suśubhe deśe vijane jantuvarjite
9.83
atyantanirmale samyak supralipte vicitrīte
darpaṇodarasaṅgāśe kṛṣṇāgurusudhūpite
9.84
nānāpuṣpasamākīrṇe vitānopariśobhite
phalapallavamūlāḍhye kuśapuṣpasamanvite
9.85
samāsanastho yogāṅgānabhyaset kṛtitaḥ svayam
praṇipatya guru paścādbhavaṃ devīṃ vināyakam
9.86
yogīśvarān munīṃścāṃśca yogaṃ yuñjīta yogavit
āsanaṃ svastikaṃ baḍḍā padmamardhāsanantu vā
9.87
samajānustathā dhīmānekajānurathāpi vā
samaṃ dṛḍhāsano bhūtvā saṃhṛtya caraṇāvubhau
9.88
saṃvṛtāsyopabaddhākṣa uro viṣṭabhya cāgrataḥ |'
pāṇibhyāṃ vṛṣaṇau rakṣan tathā prajananaṃ punaḥ
9.89
kiñcidunnāmitaśirā dantai rdantānna saṃspṛśet
samprekṣya nāsikāgraṃ svandiśaścānavalokayan
9.60-2
tamaḥ pracchādya rajasā rajaḥ sattvena chādayet
tataḥ sattvasthito bhūtvā privadhyānaṃ samabhyaset
9.91
oṅkāravācyaṃ paramaṃ śuddhaṃ dīpaśikhākṛtim
dhyāyeḍe puṇḍarīkasya karṇikāyāṃ samāhitaḥ
9.62-2
nābheradhastādvā vidvān dhyātvā kamalamūrttimam
caturasraṃ cāṣṭakoṇaṃ vā pañcakoṇamathāpi vā
9.93
trikoṇañca tatrāgneyaṃ saumyaṃ sauraṃ svaśaktibhiḥ
sauraṃ saumyaṃ tathāgneyam atha vānukrameṇa tu
9.94
āgneyañca tataḥ sauraṃ saumyamevaṃ vidhānataḥ
agneradhaḥ prakalpyaiva dharmādīnāṃ catuṣṭayam
9.95
guṇatrayaṃ krameṇaiva maṇḍalopari bhāvayet
satvasthaṃ cintayedvaktraṃ svaśaktyā parimaṇḍitam
9.96
nābhau vātha gale vāpi bhrūmadhye vā yathāvidhi
lalāṭaphalikāyāṃ vā mūrdhni dhyānaṃ samācaret
9.97
dvidale ṣoḍaśāre vā dvādaśāre krameṇa tu
daśāre vā ṣaḍasre vā caturasre smarecchivam
9.98
kanakābhe tathāṅgārasannibhe susite'pi vā
dvādaśādityasaṅkāśe candravimbasame'pi vā
9.99
vidyutakoṭinibhe sthāne cintayet parameśvaram
agnivarṇe'tha vā vidyutulyābhe samāhitaḥ
9.100
vajrakoṭiprabhe sthāne padmarāganibhe'pi vā
nīlalohitavimbe vā yogī dhyānaṃ samabhyaset
9.101
maheśvaraṃ hṛdi dhyāyennābhipadme sadāśivam
candracūḍaṃ lalāṭe tu bhrūmadhye śaṅkaraṃ svayam
9.102
divye ca śāśvatasthāne śivadhyānaṃ samabhyaset
nirmalaṃ niṣkalaṃ brahma suśāntaṃ jñānarūpiṇam
9.103
alakṣaṇamanirdeśyamaṇorapyaṇutaṃ śubham
nirālambanatatvañca vināśyotpattivarjitam
9.104
kaivalyaṃ caiva nirvāṇaṃ niśreyasamanupamam
śāśvataṃ śāśvataṃ brahma apunarbhavamadbhutam
9.105
mahānandaṃ parānandaṃ yogānandamanāmayam
heyopādeyarahitaṃ sūkṣmāt sūkṣmataraṃ śivam
9.106
svayaṃ vedyamavedyaṃ tacchivaṃ jñānamayaṃ param
atīndriyamanābhāsaṃ paraṃ tattvaṃ parātparam
9.107
sarvopādhivinirmuktaṃ dhyānagamyaṃ vicārataḥ
advayaṃ tamasaścaiva parastāt saṃsthitaṃ param
9.108
manasyevaṃ mahādevaṃ hṛtpadme vāpi cintayet
nābhau sadāśivañcāpi sarvadevātmakaṃ vibhum
9.109
dehamadhye śivaṃ devaṃ śuddhajñānamayaṃ vibhum
kanyaseneva mārgeṇa codghātenāpi śaṅkaram
9.110
kramaśaḥ kanyaseneva madhyamenāpi suvratāḥ !
uttamenāpi vai vidvān kumbhakena samabhyaset
9.111
dvātriṃśadrecayeddhīmān hṛdi nābhau samāhitaḥ
recakaṃ pūrakaṃ tyaktā kumbhakañca dvijottamāḥ !
9.112
sākṣātsamaraseneva dehamadhye smarecchivam
ekībhāvaṃ sametyevaṃ tatra yadrasasambhavam
9.113
ānandaṃ brahmaṇī vidvān sākṣātsamarase sthitaḥ
dhāraṇā dvādaśāyāmā dhyānaṃ dvādaśadhāraṇam
9.114
dhyānadvādaśakaṃ yāvatsamādhirabhidhīyate
atha vā jñānināṃ viprāḥ ! samparkādeva jāyate
9.115
prayatnādvā tatomukhyaṃ cirādvā hyacirāt dvijāḥ !
yogāstarāyāstasyātha jāyante yuñjata: punaḥ
9.116
naśyante bhyāsatarute'pi praṇidhānena vai guroḥ
9.8-2
( ityādi mahāpurāṇe śrīlaiṅge aṣṭamo'dhyāyaḥ
9.8-2.p1
) 5
Linked texts (3)
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Acintyaviśvasādākhyatantra — Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit