Lingapurana 1.10
Liṅgapurāṇa 1.10
- Language
- Sanskrit
1.10.1
sūta uvāca
satāṃ jitātmanāṃ sākṣād dvijātīnāṃ dvijottamāḥ
dharmajñānāṃ ca sādhūnām ācāryāṇāṃ śivātmanām //
1.10.2
dayāvatāṃ dvijaśreṣṭhās tathā caiva tapasvinām
saṃnyāsināṃ viraktānāṃ jñānināṃ vaśagātmanām //
1.10.3
dānināṃ caiva dāntānāṃ trayāṇāṃ satyavādinām
alubdhānāṃ sayogānāṃ śrutismṛtividāṃ dvijāḥ //
1.10.4
śrautasmārtāviruddhānāṃ prasīdati maheśvaraḥ
saditi brahmaṇaḥ śabdas tadante ye labhantyuta //
1.10.5
sāyujyaṃ brahmaṇo yāti tena santaḥ pracakṣate
daśātmake ye viṣaye sādhane cāṣṭalakṣaṇe //
1.10.6
na krudhyanti na hṛṣyanti jitātmānastu te smṛtāḥ
sāmānyeṣu ca dravyeṣu tathā vaiśeṣikeṣu ca //
1.10.7
brahmakṣatraviśo yasmād yuktāstasmāddvijātayaḥ
varṇāśrameṣu yuktasya svargādisukhakāriṇaḥ //
1.10.8
śrautasmārtasya dharmasya jñānāddharmajña ucyate
vidyāyāḥ sādhanātsādhubrahmacārī gurorhitaḥ //
1.10.9
kriyāṇāṃ sādhanāccaiva gṛhasthaḥ sādhurucyate
sādhanāttapaso 'raṇye sādhurvaikhānasaḥ smṛtaḥ //
1.10.10
yatamāno yatiḥ sādhuḥ smṛto yogasya sādhanāt
evamāśramadharmāṇāṃ sādhanātsādhavaḥ smṛtāḥ //
1.10.11
gṛhastho brahmacārī ca vānaprastho yatis tathā
dharmādharmāviha proktau śabdāvetau kriyātmakau //
1.10.12
kuśalākuśalaṃ karma dharmādharmāviti smṛtau
dhāraṇārthe mahān hy eṣa dharmaśabdaḥ prakīrtitaḥ //
1.10.13
adhāraṇe mahattve ca adharma iti cocyate
atreṣṭaprāpako dharma ācāryairupadiśyate //
1.10.14
adharmaścāniṣṭaphalo hy ācāryairupadiśyate
vṛddhāścālolupāścaiva ātmavanto hyadāmbhikāḥ //
1.10.15
samyagvinītā ṛjavas tānācāryān pracakṣate
svayamācarate yasmād ācāre sthāpayatyapi //
1.10.16
ācinoti ca śāstrārthān ācāryastena cocyate
vijñeyaṃ śravaṇācchrautaṃ smaraṇātsmārtamucyate //
1.10.17
ijyā vedātmakaṃ śrautaṃ smārtaṃ varṇāśramātmakam
dṛṣṭvānurūpamarthaṃ yaḥ pṛṣṭo naivāpi gūhati //
1.10.18
yathādṛṣṭapravādastu satyaṃ laiṅge 'tra paṭhyate
brahmacaryaṃ tathā maunaṃ nirāhāratvameva ca //
1.10.19
ahiṃsā sarvataḥ śāntis tapa ityabhidhīyate
ātmavat sarvabhūteṣu yo hitāyāhitāya ca //
1.10.20
vartate tvasakṛdvṛttiḥ kṛtsnā hyeṣā dayā smṛtā
yadyadiṣṭatamaṃ dravyaṃ nyāyenaivāgataṃ kramāt //
1.10.21
tattadguṇavate deyaṃ dātustaddānalakṣaṇam
dānaṃ trividhamityetat kaniṣṭhajyeṣṭhamadhyamam //
1.10.22
kāruṇyātsarvabhūtebhyaḥ saṃvibhāgastu madhyamaḥ
śrutismṛtibhyāṃ vihito dharmo varṇāśramātmakaḥ //
1.10.23
śiṣṭācārāviruddhaś ca sa dharmaḥ sādhurucyate
māyākarmaphalatyāgī śivātmā parikīrtitaḥ //
1.10.24
nivṛttaḥ sarvasaṅgebhyo yukto yogī prakīrtitaḥ
asakto bhayato yastu viṣayeṣu vicārya ca //
1.10.25
alubdhaḥ saṃyamī proktaḥ prārthito 'pi samantataḥ
ātmārthaṃ vā parārthaṃ vā indriyāṇīha yasya vai //
1.10.26
na mithyā sampravartante śamasyaiva tu lakṣaṇam
anudvigno hyaniṣṭeṣu tatheṣṭānnābhinandati //
1.10.27
prītitāpaviṣādebhyo vinivṛttirviraktatā
saṃnyāsaḥ karmaṇāṃ nyāsaḥ kṛtānāmakṛtaiḥ saha //
1.10.28
kuśalākuśalānāṃ tu prahāṇaṃ nyāsa ucyate
avyaktādyaviśeṣānte vikāre 'sminnacetane //
1.10.29
cetanācetanānyatvavijñānaṃ jñānamucyate
evaṃ tu jñānayuktasya śraddhāyuktasya śaṅkaraḥ //
1.10.30
prasīdati na saṃdeho dharmaścāyaṃ dvijottamāḥ
kiṃ tu guhyatamaṃ vakṣye sarvatra parameśvare //
1.10.31
bhave bhaktirna saṃdehas tayā yukto vimucyate
ayogyasyāpi bhagavān bhaktasya parameśvaraḥ //
1.10.32
prasīdati na saṃdeho nigṛhya vividhaṃ tamaḥ
jñānamadhyāpanaṃ homo dhyānaṃ yajñastapaḥ śrutam //
1.10.33
dānamadhyayanaṃ sarvaṃ bhavabhaktyai na saṃśayaḥ
cāndrāyaṇasahasraiś ca prājāpatyaśatais tathā //
1.10.34
māsopavāsaiścānyairvā bhaktirmunivarottamāḥ
abhaktā bhagavatyasmiṃl loke giriguhāśaye //
1.10.35
patanti cātmabhogārthaṃ bhakto bhāvena mucyate
bhaktānāṃ darśanādeva nṛṇāṃ svargādayo dvijāḥ //
1.10.36
na durlabhā na sandeho bhaktānāṃ kiṃ punas tathā
brahmaviṣṇusurendrāṇāṃ tathānyeṣāmapi sthitiḥ //
1.10.37
bhaktyā eva munīnāṃ ca balasaubhāgyameva ca
bhavena ca tathā proktaṃ samprekṣyomāṃ pinākinā //
1.10.38
devyai devena madhuraṃ vārāṇasyāṃ purā dvijāḥ
avimukte samāsīnā rudreṇa paramātmanā //
1.10.39
rudrāṇī rudramāhedaṃ labdhvā vārāṇasīṃ purīm
kena vaśyo mahādeva pūjyo dṛśyastvamīśvaraḥ //
1.10.40
tapasā vidyayā vāpi yogeneha vada prabho
niśamya vacanaṃ tasyās tathā hyālokya pārvatīm //
1.10.41
āha bālendutilakaḥ pūrṇenduvadanāṃ hasan
smṛtvātha menayā patnyā girergāṃ kathitāṃ purā //
1.10.42
cirakālasthitiṃ prekṣya girau devyā mahātmanaḥ
devi labdhā purī ramyā tvayā yatpraṣṭumarhasi //
1.10.43
sthānārthaṃ kathitaṃ mātrā vismṛteha vilāsini
purā pitāmahenāpi pṛṣṭaḥ praśnavatāṃ vare //
1.10.44
yathā tvayādya vai pṛṣṭo draṣṭuṃ brahmātmakaṃ tvaham
śvete śvetena varṇena dṛṣṭvā kalpe tu māṃ śubhe //
1.10.45
sadyojātaṃ tathā rakte raktaṃ vāmaṃ pitāmahaḥ
pīte tatpuruṣaṃ pītam aghore kṛṣṇamīśvaram //
1.10.46
īśānaṃ viśvarūpākhyo viśvarūpaṃ tadāha mām //
1.10.47
pitāmaha uvāca
vāma tatpuruṣāghora sadyojāta maheśvara
dṛṣṭo mayā tvaṃ gāyatryā devadeva maheśvara
kena vaśyo mahādeva dhyeyaḥ kutra ghṛṇānidhe //
1.10.48
dṛśyaḥ pūjyas tathā devyā vaktumarhasi śaṅkara
avocaṃ śraddhayaiveti vaśyo vārijasaṃbhava //
1.10.49
dhyeyo liṅge tvayā dṛṣṭe viṣṇunā payasāṃ nidhau
pūjyaḥ pañcāsyarūpeṇa pavitraiḥ pañcabhirdvijaiḥ //
1.10.50
bhava bhaktyādya dṛṣṭo 'haṃ tvayāṇḍaja jagadguro
so 'pi māmāha bhāvārthaṃ dattaṃ tasmai mayā purā //
1.10.51
bhāvaṃ bhāvena deveśi dṛṣṭavānmāṃ hṛdīśvaram
tasmāttu śraddhayā vaśyo dṛśyaḥ śreṣṭhagireḥ sute //
1.10.52
pūjyo liṅge na saṃdehaḥ sarvadā śraddhayā dvijaiḥ
śraddhā dharmaḥ paraḥ sūkṣmaḥ śraddhā jñānaṃ hutaṃ tapaḥ //
1.10.53
śraddhā svargaś ca mokṣaś ca dṛśyo 'haṃ śraddhayā sadā //
Commentaries (2)
- Śivatosaṇī Liṅgapurāṇaṭīkā — Gaṇeśa Bhaṭṭa, Sanskrit
- Śivatoṣiṇī — Gaṇeśa Ballāla Nātū, Sanskrit
Linked texts (2)
- Liṅga — Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit