Lingapurana 1.57
Liṅgapurāṇa 1.57
- Language
- Sanskrit
Contents
- 1.57.39 — 1 part
1.57.1
sūta uvāca
aṣṭabhiś ca hayairyuktaḥ somaputrasya vai rathaḥ
vāritejomayaścātha piśaṅgaiścaiva śobhanaiḥ //
1.57.2
daśabhiścākṛśairaśvair nānāvarṇai rathaḥ smṛtaḥ
śukrasya kṣmāmayairyukto daityācāryasya dhīmataḥ //
1.57.3
aṣṭāśvaścātha bhaumasya ratho haimaḥ suśobhanaḥ
jīvasya haimaścāṣṭāśvo mandasyāyasanirmitaḥ //
1.57.4
ratha āpomayairaśvair daśabhistu sitetaraiḥ
svarbhānorbhāskarāreś ca tathā cāṣṭahayaḥ smṛtaḥ //
1.57.5
sarve dhruvanibaddhā vai grahāste vātaraśmibhiḥ
etena bhrāmyamāṇāś ca yathāyogaṃ vrajanti vai //
1.57.6
yāvantyaścaiva tārāś ca tāvantaścaiva raśmayaḥ
sarve dhruvanibaddhāś ca bhramanto bhrāmayanti tam //
1.57.7
alātacakravadyānti vātacakreritāni tu
yasmādvahati jyotīṃṣi pravahastena sa smṛtaḥ //
1.57.8
nakṣatrasūryāś ca tathā grahatārāgaṇaiḥ saha
unmukhābhimukhāḥ sarve cakrabhūtāḥ śritā divi //
1.57.9
dhruveṇādhiṣṭhitāścaiva dhruvameva pradakṣiṇam
prayānti ceśvaraṃ draṣṭuṃ meḍhībhūtaṃ dhruvaṃ divi //
1.57.10
navayojanasāhasro viṣkambhaḥ savituḥ smṛtaḥ
triguṇastasya vistāro maṇḍalasya pramāṇataḥ //
1.57.11
dviguṇaḥ sūryavistārād vistāraḥ śaśinaḥ smṛtaḥ
tulyastayostu svarbhānur bhūtvādhastātprasarpati //
1.57.12
uddhṛtya pṛthivīchāyāṃ nirmitāṃ maṇḍalākṛtim
svarbhānostu bṛhatsthānaṃ tṛtīyaṃ yat tamomayam //
1.57.13
candrasya ṣoḍaśo bhāgo bhārgavasya vidhīyate
viṣkambhānmaṇḍalāccaiva yojanācca pramāṇataḥ //
1.57.14
bhārgavātpādahīnastu vijñeyo vai bṛhaspatiḥ
pādahīnau vakrasaurī tathāyāmapramāṇataḥ //
1.57.15
vistārānmaṇḍalāccaiva pādahīnastayorbudhaḥ
tārānakṣatrarūpāṇi vapuṣmantīha yāni vai //
1.57.16
budhena tāni tulyāni vistārānmaṇḍalādapi
prāyaśaścandrayogīni vidyādṛkṣāṇi tattvavit //
1.57.17
tārānakṣatrarūpāṇi hīnāni tu parasparam
śatāni pañca catvāri trīṇi dve caiva yojane //
1.57.18
sarvopari nikṛṣṭāni tārakāmaṇḍalāni tu
yojanadvayamātrāṇi tebhyo hrasvaṃ na vidyate //
1.57.19
upariṣṭāttrayasteṣāṃ grahā ye dūrasarpiṇaḥ
sauro 'ṅgirāś ca vakraś ca jñeyā mandavicāriṇaḥ //
1.57.20
tebhyo 'dhastāttu catvāraḥ punaranye mahāgrahāḥ
sūryaḥ somo budhaścaiva bhārgavaścaiva śīghragāḥ //
1.57.21
tāvantyastārakāḥ koṭyo yāvantyṛkṣāṇi sarvaśaḥ
dhruvāt tu niyamāccaiṣām ṛkṣamārge vyavasthitiḥ //
1.57.22
saptāśvasyaiva sūryasya nīcoccatvamanukramāt
uttarāyaṇamārgastho yadā parvasu candramāḥ //
1.57.23
uccatvāddṛśyate śīghraṃ nātivyaktairgabhastibhiḥ
tadā dakṣiṇamārgastho nīcāṃ vīthimupāśritaḥ //
1.57.24
bhūmirekhāvṛtaḥ sūryaḥ paurṇimāvāsyayos tadā
dadṛśe ca yathākālaṃ śīghramastamupaiti ca //
1.57.25
tasmāduttaramārgastho hy amāvāsyāṃ niśākaraḥ
dadṛśe dakṣiṇe mārge niyamāddṛśyate na ca //
1.57.26
jyotiṣāṃ gatiyogena sūryasya tamasā vṛtaḥ
samānakālāstamayau viṣuvatsu samodayau //
1.57.27
uttarāsu ca vīthīṣu vyantarāstamanodayau
paurṇimāvāsyayor jñeyau jyotiścakrānuvartinau //
1.57.28
dakṣiṇāyanamārgastho yadā carati raśmivān
grahāṇāṃ caiva sarveṣāṃ sūryo 'dhastāt prasarpati //
1.57.29
vistīrṇaṃ maṇḍalaṃ kṛtvā tasyordhvaṃ carate śaśī
nakṣatramaṇḍalaṃ kṛtsnaṃ somādūrdhvaṃ prasarpati //
1.57.30
nakṣatrebhyo budhaścordhvaṃ budhādūrdhvaṃ tu bhārgavaḥ
vakrastu bhārgavādūrdhvaṃ vakrād ūrdhvaṃ bṛhaspatiḥ //
1.57.31
tasmācchanaiścaraścordhvaṃ tasmātsaptarṣimaṇḍalam
ṛṣīṇāṃ caiva saptānāṃ dhruvasyordhvaṃ vyavasthitiḥ //
1.57.32
taṃ viṣṇulokaṃ paramaṃ jñātvā mucyeta kilbiṣāt
dviguṇeṣu sahasreṣu yojanānāṃ śateṣu ca //
1.57.33
grahanakṣatratārāsu upariṣṭādyathākramam
grahāś ca candrasūryau ca yutau divyena tejasā //
1.57.34
nityamṛkṣeṣu yujyante gacchanto 'harniśaṃ kramāt
grahanakṣatrasūryās te nīcoccaṛjusaṃsthitāḥ //
1.57.35
samāgame ca bhede ca paśyanti yugapatprajāḥ
ṛtavaḥ ṣaṭ smṛtāḥ sarve samāgacchanti pañcadhā //
1.57.36
parasparāsthitā hyete yujyante ca parasparam
asaṃkareṇa vijñeyas teṣāṃ yogastu vai budhaiḥ //
1.57.37
evaṃ saṃkṣipya kathitaṃ grahāṇāṃ gamanaṃ dvijāḥ
bhāskarapramukhānāṃ ca yathādṛṣṭaṃ yathāśrutam //
1.57.38
grahādhipatye bhagavān brahmaṇā padmayoninā
abhiṣiktaḥ sahasrāṃśū rudreṇa tu yathā guhaḥ //
1.57.39
tasmādgrahārcanā kāryā agnau codyaṃ yathāvidhi
ādityagrahapīḍāyāṃ sadbhiḥ kāryārthasiddhaye //
1.57.39.p1
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge jyotiścakre grahacārakathanaṃ nāma saptapañcāśattamo 'dhyāyaḥ
Commentaries (1)
- Śivatosaṇī Liṅgapurāṇaṭīkā — Gaṇeśa Bhaṭṭa, Sanskrit
Linked texts (3)
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Brahmāṇḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit