Lingapurana 1.86
Liṅgapurāṇa 1.86
- Language
- Sanskrit
Contents
- 1.86.157 — 1 part
1.86.1
ṛṣaya ūcuḥ
japācchreṣṭhatamaṃ prāhur brāhmaṇā dagdhakilbiṣāḥ
viraktānāṃ prabuddhānāṃ dhyānayajñaṃ suśobhanam //
1.86.2
tasmādvadasva sūtādya dhyānayajñamaśeṣataḥ
vistārātsarvayatnena viraktānāṃ mahātmanām //
1.86.3
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā munīnāṃ dīrghasattriṇām
rudreṇa kathitaṃ prāha guhāṃ prāpya mahātmanām //
1.86.4
saṃhṛtya kālakūṭākhyaṃ viṣaṃ vai viśvakarmaṇā
guhāṃ prāpya sukhāsīnaṃ bhavānyā saha śaṅkaram //
1.86.5
munayaḥ saṃśitātmānaḥ praṇemustaṃ guhāśrayam
astuvaṃś ca tataḥ sarve nīlakaṇṭhamumāpatim //
1.86.6
atyugraṃ kālakūṭākhyaṃ saṃhṛtaṃ bhagavaṃstvayā
ataḥ pratiṣṭhitaṃ sarvaṃ tvayā deva vṛṣadhvaja //
1.86.7
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā bhagavānnīlalohitaḥ
prahasanprāha viśvātmā sanandanapurogamān //
1.86.8
kimanena dvijaśreṣṭhā viṣaṃ vakṣye sudāruṇam
saṃharettadviṣaṃ yastu sa samartho hyanena kim //
1.86.9
na viṣaṃ kālakūṭākhyaṃ saṃsāro viṣamucyate
tasmātsarvaprayatnena saṃhareta sudāruṇam //
1.86.10
saṃsāro dvividhaḥ proktaḥ svādhikārānurūpataḥ
puṃsāṃ saṃmūḍhacittānām asaṃkṣīṇaḥ sudāruṇaḥ //
1.86.11
īṣaṇārāgadoṣeṇa sargo jñānena suvratāḥ
tadvaśādeva sarveṣāṃ dharmādharmau na saṃśayaḥ //
1.86.12
asannikṛṣṭe tvarthe 'pi śāstraṃ tacchravaṇātsatām
buddhimutpādayatyeva saṃsāre viduṣāṃ dvijāḥ //
1.86.13
tasmāddṛṣṭānuśravikaṃ duṣṭamityubhayātmakam
saṃtyajetsarvayatnena viraktaḥ so 'bhidhīyate //
1.86.14
śāstramityucyate bhāgaṃ śruteḥ karmasu taddvijāḥ
mūrdhānaṃ brahmaṇaḥ sāram ṛṣīṇāṃ karmaṇaḥ phalam //
1.86.15
nanu svabhāvaḥ sarveṣāṃ kāmo dṛṣṭo na cānyathā
śrutiḥ pravartikā teṣām iti karmaṇyatadvidaḥ //
1.86.16
nivṛttilakṣaṇo dharmaḥ samarthānām ihocyate
tasmādajñānamūlo hi saṃsāraḥ sarvadehinām //
1.86.17
kalā saṃśoṣamāyāti karmaṇānyasvabhāvataḥ
sakalastrividho jīvo jñānahīnastvavidyayā //
1.86.18
nārakī pāpakṛtsvargī puṇyakṛt puṇyagauravāt
vyatimiśreṇa vai jīvaś caturdhā saṃvyavasthitaḥ //
1.86.19
udbhijjaḥ svedajaścaiva aṇḍajo vai jarāyujaḥ
evaṃ vyavasthito dehī karmaṇājño hyanirvṛtaḥ //
1.86.20
prajayā karmaṇā muktir dhanena ca satāṃ na hi
tyāgenaikena muktiḥ syāt tadabhāvādbhramatyasau //
1.86.21
evamajñānadoṣeṇa nānākarmavaśena ca
ṣaṭkauśikaṃ samudbhūtaṃ bhajatyeṣa kalevaram //
1.86.22
garbhe duḥkhānyanekāni yonimārge ca bhūtale
kaumāre yauvane caiva vārddhake maraṇe 'pi vā //
1.86.23
vicārataḥ satāṃ duḥkhaṃ strīsaṃsargādibhir dvijāḥ
duḥkhenaikena vai duḥkhaṃ praśāmyatīha duḥkhinaḥ //
1.86.24
na jātu kāmaḥ kāmānām upabhogena śāmyati
haviṣā kṛṣṇavartmeva bhūya evābhivardhate //
1.86.25
tasmādvicārato nāsti saṃyogādapi vai nṛṇām
arthānām arjane 'pyevaṃ pālane ca vyaye tathā //
1.86.26
paiśāce rākṣase duḥkhaṃ yākṣe caiva vicārataḥ
gāndharve ca tathā cāndre saumyaloke dvijottamāḥ //
1.86.27
prājāpatye tathā brāhme prākṛte pauruṣe tathā
kṣayasātiśayādyaistu duḥkhairduḥkhāni suvratāḥ //
1.86.28
tāni bhāgyānyaśuddhāni saṃtyajecca dhanāni ca
tasmādaṣṭaguṇaṃ bhogaṃ tathā ṣoḍaśadhā sthitam //
1.86.29
caturviṃśatprakāreṇa saṃsthitaṃ cāpi suvratāḥ
dvātriṃśadbhedamanaghāś catvāriṃśadguṇaṃ punaḥ //
1.86.30
tathāṣṭacatvāriṃśacca ṣaṭpañcāśatprakārataḥ
catuḥṣaṣṭividhaṃ caiva duḥkhameva vivekinaḥ //
1.86.31
pārthivaṃ ca tathāpyaṃ ca taijasaṃ ca vicārataḥ
vāyavyaṃ ca tathā vyauma[ṃ] mānasaṃ ca yathākramam //
1.86.32
ābhimānikamapyevaṃ bauddhaṃ prākṛtameva ca
duḥkhameva na saṃdeho yogināṃ brahmavādinām //
1.86.33
gauṇaṃ gaṇeśvarāṇāṃ ca duḥkhameva vicārataḥ
ādau madhye tathā cānte sarvalokeṣu sarvadā //
1.86.34
vartamānāni duḥkhāni bhaviṣyāṇi yathātatham
doṣaduṣṭeṣu deśeṣu duḥkhāni vividhāni ca //
1.86.35
na bhāvayantyatītāni hy ajñāne jñānamāninaḥ
kṣudvyādheḥ parihārārthaṃ na sukhāyānnamucyate //
1.86.36
yathetareṣāṃ rogāṇām auṣadhaṃ na sukhāya tat
śītoṣṇavātavarṣādyais tattatkāleṣu dehinām //
1.86.37
duḥkhameva na saṃdeho na jānanti hyapaṇḍitāḥ
svarge 'pyevaṃ muniśreṣṭhā hy aviśuddhakṣayādibhiḥ //
1.86.38
rogair nānāvidhair grastā rāgadveṣabhayādibhiḥ
chinnamūlataruryadvad avaśaḥ patati kṣitau //
1.86.39
puṇyavṛkṣakṣayāttadvad gāṃ patanti divaukasaḥ
duḥkhābhilāṣaniṣṭhānāṃ duḥkhabhogādisaṃpadām //
1.86.40
asmāttu patatāṃ duḥkhaṃ kaṣṭaṃ svargāddivaukasām
narake duḥkhamevātra narakāṇāṃ niṣevaṇāt //
1.86.41
vihitākaraṇāccaiva varṇināṃ munipuṅgavāḥ //
1.86.42
yathā mṛgo mṛtyubhayasya bhīta ucchinnavāso na labheta nidrām
evaṃ yatirdhyānaparo mahātmā saṃsārabhīto na labheta nidrām //
1.86.43
kīṭapakṣimṛgāṇāṃ ca paśūnāṃ gajavājinām
dṛṣṭam evāsukhaṃ tasmāt tyajataḥ sukhamuttamam //
1.86.44
vaimānikānāmapyevaṃ duḥkhaṃ kalpādhikāriṇām
sthānābhimānināṃ caiva manvādīnāṃ ca suvratāḥ //
1.86.45
devānāṃ caiva daityānām anyonyavijigīṣayā
duḥkhameva nṛpāṇāṃ ca rākṣasānāṃ jagattraye //
1.86.46
śramārthamāśramaścāpi varṇānāṃ paramārthataḥ
āśramairna ca devaiś ca yajñaiḥ sāṃkhyairvratais tathā //
1.86.47
ugraistapobhir vividhair dānairnānāvidhairapi
na labhante tathātmānaṃ labhante jñāninaḥ svayam //
1.86.48
tasmātsarvaprayatnena caretpāśupatavratam
bhasmaśāyī bhavennityaṃ vrate pāśupate budhaḥ //
1.86.49
pañcārthajñānasampannaḥ śivatattve samāhitaḥ
kaivalyakaraṇaṃ yogavidhikarmacchidaṃ budhaḥ //
1.86.50
pañcārthayogasampanno duḥkhāntaṃ vrajate sudhīḥ
parayā vidyayā vedyaṃ vidantyaparayā na hi //
1.86.51
dve vidye veditavye hi parā caivāparā tathā
aparā tatra ṛgvedo yajurvedo dvijottamāḥ //
1.86.52
sāmavedastathātharvo vedaḥ sarvārthasādhakaḥ
śikṣā kalpo vyākaraṇaṃ niruktaṃ chanda eva ca //
1.86.53
jyotiṣaṃ cāparā vidyā parākṣaramiti sthitam
tadadṛśyaṃ tadagrāhyam agotraṃ tadavarṇakam //
1.86.54
tadacakṣustadaśrotraṃ tadapāṇi apādakam
tadajātamabhūtaṃ ca tadaśabdaṃ dvijottamāḥ //
1.86.55
asparśaṃ tadarūpaṃ ca rasagandhavivarjitam
avyayaṃ cāpratiṣṭhaṃ ca tannityaṃ sarvagaṃ vibhum //
1.86.56
mahāntaṃ tad bṛhantaṃ ca tadajaṃ cinmayaṃ dvijāḥ
aprāṇamamanaskaṃ ca tadasnigdhamalohitam //
1.86.57
aprameyaṃ tadasthūlam adīrghaṃ tadanulbaṇam
ahrasvaṃ tadapāraṃ ca tadānandaṃ tadacyutam //
1.86.58
anapāvṛtamadvaitaṃ tadanantamagocaram
asaṃvṛtaṃ tadātmaikaṃ parā vidyā na cānyathā //
1.86.59
parāpareti kathite naiveha paramārthataḥ
ahameva jagatsarvaṃ mayyeva sakalaṃ jagat //
1.86.60
matta utpadyate tiṣṭhan mayi mayyeva līyate
matto nānyaditīkṣeta manovākpāṇibhis tathā //
1.86.61
sarvamātmani saṃpaśyet saccāsacca samāhitaḥ
sarvaṃ hyātmani saṃpaśyan na bāhye kurute manaḥ //
1.86.62
adhodṛṣṭyā vitastyāṃ tu nābhyāmuparitiṣṭhati
hṛdayaṃ tadvijānīyād viśvasyāyatanaṃ mahat //
1.86.63
hṛdayasyāsya madhye tu puṇḍarīkamavasthitam
dharmakandasamudbhūtaṃ jñānanālaṃ suśobhanam //
1.86.64
aiśvaryāṣṭadalaṃ śvetaṃ paraṃ vairāgyakarṇikam
chidrāṇi ca diśo yasya prāṇādyāś ca pratiṣṭhitāḥ //
1.86.65
prāṇādyaiścaiva saṃyuktaḥ paśyate bahudhā kramāt
daśaprāṇavahā nāḍyaḥ pratyekaṃ munipuṅgavāḥ //
1.86.66
dvisaptatisahasrāṇi nāḍyaḥ samparikīrtitāḥ
netrasthaṃ jāgrataṃ vidyāt kaṇṭhe svapnaṃ samādiśet //
1.86.67
suṣuptaṃ hṛdayasthaṃ tu turīyaṃ mūrdhani sthitam
jāgre brahmā ca viṣṇuś ca svapne caiva yathākramāt //
1.86.68
īśvarastu suṣupte tu turīye ca maheśvaraḥ
vadanty evam athānye 'pi samastakaraṇaiḥ pumān //
1.86.69
vartamānastadā tasya jāgradityabhidhīyate
manobuddhir ahaṅkāraṃ cittaṃ ceti catuṣṭayam //
1.86.70
yadā vyavasthitastvetaiḥ svapna ityabhidhīyate
karaṇāni vilīnāni yadā svātmani suvratāḥ //
1.86.71
suṣuptaḥ karaṇairbhinnas turīyaḥ parikīrtyate
parasturīyātīto 'sau śivaḥ paramakāraṇam //
1.86.72
jāgratsvapnasuṣuptiś ca turīyaṃ cādhibhautikam
ādhyātmikaṃ ca viprendrāś cādhidaivikamucyate //
1.86.73
tatsarvamaham eveti veditavyaṃ vijānatā
buddhīndriyāṇi viprendrās tathā karmendriyāṇi ca //
1.86.74
manobuddhir ahaṅkāraś cittaṃ ceti catuṣṭayam
adhyātmaṃ pṛthagevedaṃ caturdaśavidhaṃ smṛtam //
1.86.75
draṣṭavyaṃ caiva śrotavyaṃ ghrātavyaṃ ca yathākramam
rasitavyaṃ muniśreṣṭhāḥ sparśitavyaṃ tathaiva ca //
1.86.76
mantavyaṃ caiva boddhavyam ahaṃkartavyameva ca
tathā cetayitavyaṃ ca vaktavyaṃ munipuṅgavāḥ //
1.86.77
ādātavyaṃ ca gantavyaṃ visargāyitameva ca
ānanditavyamityete hy adhibhūtamanukramāt //
1.86.78
ādityo 'pi diśaścaiva pṛthivī varuṇas tathā
vāyuścandras tathā brahmā rudraḥ kṣetrajña eva ca //
1.86.79
agnirindras tathā viṣṇur mitro devaḥ prajāpatiḥ
ādhidaivikamevaṃ hi caturdaśavidhaṃ kramāt //
1.86.80
rājñī sudarśanā caiva jitā saumyā yathākramam
moghā rudrāmṛtā satyā madhyamā ca dvijottamāḥ //
1.86.81
nāḍī rāśiśukā caiva asurā caiva kṛttikā
bhāsvatī nāḍayaścaitāś caturdaśanibandhanāḥ //
1.86.82
vāyavo nāḍimadhyasthā vāhakāś ca caturdaśa
prāṇo vyānastvapānaś ca udānaś ca samānakaḥ //
1.86.83
vairambhaś ca tathā mukhyo hy antaryāmaḥ prabhañjanaḥ
kūrmakaś ca tathā śyenaḥ śvetaḥ kṛṣṇas tathānilaḥ //
1.86.84
nāga ityeva kathitā vāyavaś ca caturdaśa
yaścakṣuḥṣvatha draṣṭavye tathāditye ca suvratāḥ //
1.86.85
nāḍyāṃ prāṇe ca vijñāne tv ānande ca yathākramam
hṛdyākāśe ya etasmin sarvasminnantare paraḥ //
1.86.86
ātmā ekaś ca carati tamupāsīta māṃ prabhum
ajaraṃ tamanantaṃ ca aśokamamṛtaṃ dhruvam //
1.86.87
caturdaśavidheṣveva saṃcaratyeka eva saḥ
līyante tāni tatraiva yadanyaṃ nāsti vai dvijāḥ //
1.86.88
eka eva hi sarvajñaḥ sarveśastveka eva saḥ
eṣa sarvādhipo devas tv antaryāmī mahādyutiḥ //
1.86.89
upāsyamānaḥ sarvasya sarvasaukhyaḥ sanātanaḥ
upāsyati na caiveha sarvasaukhyaṃ dvijottamāḥ //
1.86.90
upāsyamāno vedaiś ca śāstrairnānāvidhairapi
na vaiṣa vedaśāstrāṇi sarvajño yāsyati prabhuḥ //
1.86.91
asyaivānnamidaṃ sarvaṃ na so 'nnaṃ bhavati svayam
svātmanā rakṣitaṃ cādyād annabhūtaṃ na kutracit //
1.86.92
sarvatra prāṇināmannaṃ prāṇināṃ granthirasmyaham
praśāstā nayanaścaiva pañcātmā sa vibhāgaśaḥ //
1.86.93
annamayo 'sau bhūtātmā cādyate hyannamucyate
prāṇamayaścendriyātmā saṃkalpātmā manomayaḥ //
1.86.94
kālātmā soma eveha vijñānamaya ucyate
sadānandamayo bhūtvā maheśaḥ parameśvaraḥ //
1.86.95
so 'ham evaṃ jagatsarvaṃ mayyeva sakalaṃ sthitam
paratantraṃ svatantre 'pi tadabhāvādvicārataḥ //
1.86.96
ekatvamapi nāstyeva dvaitaṃ tatra kutastvaho
evaṃ nāstyatha martyaṃ ca kuto 'mṛtamajodbhavaḥ //
1.86.97
nāntaḥprajño bahiḥprajño na cobhayagatas tathā
na prajñānaghanastvevaṃ na prājño jñānapūrvakaḥ //
1.86.98
viditaṃ nāsti vedyaṃ ca nirvāṇaṃ paramārthataḥ
nirvāṇaṃ caiva kaivalyaṃ niḥśreyasamanāmayam //
1.86.99
amṛtaṃ cākṣaraṃ brahma paramātmā parāparam
nirvikalpaṃ nirābhāsaṃ jñānaṃ paryāyavācakam //
1.86.100
prasannaṃ ca yadekāgraṃ tadā jñānamiti smṛtam
ajñānamitaratsarvaṃ nātra kāryā vicāraṇā //
1.86.101
itthaṃ prasannaṃ vijñānaṃ gurusaṃparkajaṃ dhruvam
rāgadveṣānṛtakrodhaṃ kāmatṛṣṇādibhiḥ sadā //
1.86.102
aparāmṛṣṭamadyaiva vijñeyaṃ muktidaṃ tvidam
ajñānamalapūrvatvāt puruṣo malinaḥ smṛtaḥ //
1.86.103
tatkṣayāddhi bhavenmuktir nānyathā janmakoṭibhiḥ
jñānamekaṃ vinā nāsti puṇyapāpaparikṣayaḥ //
1.86.104
jñānam evābhyaset tasmān muktyarthaṃ brahmavittamāḥ
jñānābhyāsāddhi vai puṃsāṃ buddhirbhavati nirmalā //
1.86.105
tasmātsadābhyasejjñānaṃ tanniṣṭhastatparāyaṇaḥ
jñānenaikena tṛptasya tyaktasaṃgasya yoginaḥ //
1.86.106
kartavyaṃ nāsti viprendrā asti cettattvavinna ca
iha loke pare cāpi kartavyaṃ nāsti tasya vai //
1.86.107
jīvanmukto yatas tasmād brahmavit paramārthataḥ
jñānābhyāsarato nityaṃ jñānatattvārthavit svayam //
1.86.108
kartavyābhyāsamutsṛjya jñānamevādhigacchati
varṇāśramābhimānī yas tyaktakrodho dvijottamāḥ //
1.86.109
anyatra ramate mūḍhaḥ so 'jñānī nātra saṃśayaḥ
saṃsāraheturajñānaṃ saṃsārastanusaṃgrahaḥ //
1.86.110
mokṣahetus tathā jñānaṃ muktaḥ svātmanyavasthitaḥ
ajñāne sati viprendrāḥ krodhādyā nātra saṃśayaḥ //
1.86.111
krodho harṣas tathā lobho moho dambho dvijottamāḥ
dharmādharmau hi teṣāṃ ca tadvaśāttanusaṃgrahaḥ //
1.86.112
śarīre sati vai kleśaḥ so 'vidyāṃ saṃtyajedbudhaḥ
avidyāṃ vidyayā hitvā sthitasyaiva ca yoginaḥ //
1.86.113
krodhādyā nāśamāyānti dharmādharmau ca vai dvijāḥ
tatkṣayācca śarīreṇa na punaḥ samprayujyate //
1.86.114
sa eva muktaḥ saṃsārād duḥkhatrayavivarjitaḥ
evaṃ jñānaṃ vinā nāsti dhyānaṃ dhyātur dvijarṣabhāḥ //
1.86.115
jñānaṃ gurorhi saṃparkān na vācā paramārthataḥ
caturvyūhamiti jñātvā dhyātā dhyānaṃ samabhyaset //
1.86.116
sahajāgantukaṃ pāpam asthivāgudbhavaṃ tathā
jñānāgnirdahate kṣipraṃ śuṣkendhanam ivānalaḥ //
1.86.117
jñānātparataraṃ nāsti sarvapāpavināśanam
abhyasecca sadā jñānaṃ sarvasaṃgavivarjitaḥ //
1.86.118
jñāninaḥ sarvapāpāni jīryante nātra saṃśayaḥ
krīḍannapi na lipyeta pāpairnānāvidhairapi //
1.86.119
jñānaṃ yathā tathā dhyānaṃ tasmāddhyānaṃ samabhyaset
dhyānaṃ nirviṣayaṃ proktam ādau saviṣayaṃ tathā //
1.86.120
ṣaṭprakāraṃ samabhyasya catuḥṣaḍdaśabhis tathā
tathā dvādaśadhā caiva punaḥ ṣoḍaśadhā kramāt //
1.86.121
dvidhābhyasya ca yogīndro mucyate nātra saṃśayaḥ
śuddhajāṃbūnadākāraṃ vidhūmāṅgārasannibham //
1.86.122
pītaṃ raktaṃ sitaṃ vidyut koṭikoṭisamaprabham
athavā brahmarandhrasthaṃ cittaṃ kṛtvā prayatnataḥ //
1.86.123
na sitaṃ vāsitaṃ pītaṃ na smared brahmavid bhavet
ahiṃsakaḥ satyavādī asteyī sarvayatnataḥ //
1.86.124
parigrahavinirmukto brahmacārī dṛḍhavrataḥ
saṃtuṣṭaḥ śaucasampannaḥ svādhyāyanirataḥ sadā //
1.86.125
madraktaścābhyaseddhyānaṃ gurusaṃparkajaṃ dhruvam
na budhyati tathā dhyātā sthāpya cittaṃ dvijottamāḥ //
1.86.126
na cābhimanyate yogī na paśyati samantataḥ
na ghrāti na śṛṇotyeva līnaḥ svātmani yaḥ svayam //
1.86.127
na ca sparśaṃ vijānāti sa vai samarasaḥ smṛtaḥ
pārthive paṭale brahmā vāritattve hariḥ svayam //
1.86.128
vāhneye kālarudrākhyo vāyutattve maheśvaraḥ
suṣire sa śivaḥ sākṣāt kramādevaṃ vicintayet //
1.86.129
kṣitau śarvaḥ smṛto devo hy apāṃ bhava iti smṛtaḥ
rudra eva tathā vahnau ugro vāyau vyavasthitaḥ //
1.86.130
bhīmaḥ suṣiranāke 'sau bhāskare maṇḍale sthitaḥ
īśānaḥ somabimbe ca mahādeva iti smṛtaḥ //
1.86.131
puṃsāṃ paśupatirdevaś cāṣṭadhāhaṃ vyavasthitaḥ
kāṭhinyaṃ yattanau sarvaṃ pārthivaṃ parigīyate //
1.86.132
āpyaṃ dravamiti proktaṃ varṇākhyo vahnirucyate
yatsaṃcarati tadvāyuḥ suṣiraṃ yaddvijottamāḥ //
1.86.133
tadākāśaṃ ca vijñānaṃ śabdajaṃ vyomasaṃbhavam
tathaiva viprā vijñānaṃ sparśākhyaṃ vāyusaṃbhavam //
1.86.134
rūpaṃ vāhneyamityuktam āpyaṃ rasamayaṃ dvijāḥ
gandhākhyaṃ pārthivaṃ bhūyaś cintayedbhāskaraṃ kramāt //
1.86.135
netre ca dakṣiṇe vāme somaṃ hṛdi vibhuṃ dvijāḥ
ājānu pṛthivītattvam ānābher vārimaṇḍalam //
1.86.136
ākaṇṭhaṃ vahnitattvaṃ syāl lalāṭāntaṃ dvijottamāḥ
vāyavyaṃ vai lalāṭādyaṃ vyomākhyaṃ vā śikhāgrakam //
1.86.137
haṃsākhyaṃ ca tato brahma vyomnaścordhvaṃ tataḥ param
vyomākhyo vyomamadhyastho hy ayaṃ prāthamikaḥ smaret //
1.86.138
na jīvaḥ prakṛtiḥ sattvaṃ rajaścātha tamaḥ punaḥ
mahāṃstathābhimānaś ca tanmātrāṇīndriyāṇi ca //
1.86.139
vyomādīni ca bhūtāni naiveha paramārthataḥ
vyāpya tiṣṭhadyato viśvaṃ sthāṇurityabhidhīyate //
1.86.140
udeti sūryo bhītaś ca pavate vāta eva ca
dyotate candramā vahnir jvalatyāpo vahanti ca //
1.86.141
dadhāti bhūmirākāśam avakāśaṃ dadāti ca
tadājñayā tataṃ sarvaṃ tasmādvai cintayeddvijāḥ //
1.86.142
tenaivādhiṣṭhitaṃ tasmād etatsarvaṃ dvijottamāḥ
sarvarūpamayaḥ śarva iti matvā smaredbhavam //
1.86.143
saṃsāraviṣataptānāṃ jñānadhyānāmṛtena vai
pratīkāraḥ samākhyāto nānyathā dvijasattamāḥ //
1.86.144
jñānaṃ dharmodbhavaṃ sākṣāj jñānād vairāgyasaṃbhavaḥ
vairāgyātparamaṃ jñānaṃ paramārthaprakāśakam //
1.86.145
jñānavairāgyayuktasya yogasiddhirdvijottamāḥ
yogasiddhyā vimuktiḥ syāt sattvaniṣṭhasya nānyathā //
1.86.146
tamovidyāpadacchannaṃ citraṃ yatpadamavyayam
sattvaśaktiṃ samāsthāya śivamabhyarcayeddvijāḥ //
1.86.147
yaḥ sattvaniṣṭho madbhakto madarcanaparāyaṇaḥ
sarvato dharmaniṣṭhaś ca sadotsāhī samāhitaḥ //
1.86.148
sarvadvandvasaho dhīraḥ sarvabhūtahite rataḥ
ṛjusvabhāvaḥ satataṃ svasthacitto mṛduḥ sadā //
1.86.149
amānī buddhimāñchāntas tyaktaspardho dvijottamāḥ
sadā mumukṣurdharmajñaḥ svātmalakṣaṇalakṣaṇaḥ //
1.86.150
ṛṇatrayavinirmuktaḥ pūrvajanmani puṇyabhāk
jarāyukto dvijo bhūtvā śraddhayā ca guroḥ kramāt //
1.86.151
anyathā vāpi śuśrūṣāṃ kṛtvā kṛtrimavarjitaḥ
svargalokamanuprāpya bhuktvā bhogānanukramāt //
1.86.152
āsādya bhārataṃ varṣaṃ brahmavijjāyate dvijāḥ
saṃparkājjñānamāsādya jñānino yogavidbhavet //
1.86.153
kramo 'yaṃ malapūrṇasya jñānaprāpterdvijottamāḥ
tasmādanena mārgeṇa tyaktasaṃgo dṛḍhavrataḥ //
1.86.154
saṃsārakālakūṭākhyān mucyate munipuṅgavāḥ
evaṃ saṃkṣepataḥ proktaṃ mayā yuṣmākamacyutam //
1.86.155
jñānasyaiveha māhātmyaṃ prasaṃgādiha śobhanam
evaṃ pāśupataṃ yogaṃ kathitaṃ tvīśvareṇa tu //
1.86.156
na deyaṃ yasya kasyāpi śivoktaṃ munipuṅgavāḥ
dātavyaṃ yogine nityaṃ bhasmaniṣṭhāya supriyam //
1.86.157
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi saṃsāraśamanaṃ naraḥ
sa yāti brahmasāyujyaṃ nātra kāryā vicāraṇā //
1.86.157.p1
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge saṃsāraviṣakathanaṃ nāma ṣaḍaśītitamo 'dhyāyaḥ
Commentaries (2)
- Śivatosaṇī Liṅgapurāṇaṭīkā — Gaṇeśa Bhaṭṭa, Sanskrit
- Śivatoṣiṇī — Gaṇeśa Ballāla Nātū, Sanskrit
Linked texts (10)
- Lalitāsahasranāmastotra — Śambhu, Sanskrit
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Mudgalapurāṇa — Sanskrit
- Haribhaktivilāsa — Gopāla Bhaṭṭa Gosvāmin & Sanātana Gosvāmin 1535, Sanskrit
- Liṅga — Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit
- Himavatkhaṇḍa — Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Kūrmapurāṇa (Ananta Gokhale) — Ananta Gokhale, Sanskrit
- Mokṣakāṇḍa — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit