Pramāṇa · Search · About · API

Lingapurana 1.86

Liṅgapurāṇa 1.86

Language
Sanskrit

Contents

1.86.1

ṛṣaya ūcuḥ
japācchreṣṭhatamaṃ prāhur brāhmaṇā dagdhakilbiṣāḥ
viraktānāṃ prabuddhānāṃ dhyānayajñaṃ suśobhanam //

1.86.2

tasmādvadasva sūtādya dhyānayajñamaśeṣataḥ
vistārātsarvayatnena viraktānāṃ mahātmanām //

1.86.3

teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā munīnāṃ dīrghasattriṇām
rudreṇa kathitaṃ prāha guhāṃ prāpya mahātmanām //

1.86.4

saṃhṛtya kālakūṭākhyaṃ viṣaṃ vai viśvakarmaṇā
guhāṃ prāpya sukhāsīnaṃ bhavānyā saha śaṅkaram //

1.86.5

munayaḥ saṃśitātmānaḥ praṇemustaṃ guhāśrayam
astuvaṃś ca tataḥ sarve nīlakaṇṭhamumāpatim //

1.86.6

atyugraṃ kālakūṭākhyaṃ saṃhṛtaṃ bhagavaṃstvayā
ataḥ pratiṣṭhitaṃ sarvaṃ tvayā deva vṛṣadhvaja //

1.86.7

teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā bhagavānnīlalohitaḥ
prahasanprāha viśvātmā sanandanapurogamān //

1.86.8

kimanena dvijaśreṣṭhā viṣaṃ vakṣye sudāruṇam
saṃharettadviṣaṃ yastu sa samartho hyanena kim //

1.86.9

na viṣaṃ kālakūṭākhyaṃ saṃsāro viṣamucyate
tasmātsarvaprayatnena saṃhareta sudāruṇam //

1.86.10

saṃsāro dvividhaḥ proktaḥ svādhikārānurūpataḥ
puṃsāṃ saṃmūḍhacittānām asaṃkṣīṇaḥ sudāruṇaḥ //

1.86.11

īṣaṇārāgadoṣeṇa sargo jñānena suvratāḥ
tadvaśādeva sarveṣāṃ dharmādharmau na saṃśayaḥ //

1.86.12

asannikṛṣṭe tvarthe 'pi śāstraṃ tacchravaṇātsatām
buddhimutpādayatyeva saṃsāre viduṣāṃ dvijāḥ //

1.86.13

tasmāddṛṣṭānuśravikaṃ duṣṭamityubhayātmakam
saṃtyajetsarvayatnena viraktaḥ so 'bhidhīyate //

1.86.14

śāstramityucyate bhāgaṃ śruteḥ karmasu taddvijāḥ
mūrdhānaṃ brahmaṇaḥ sāram ṛṣīṇāṃ karmaṇaḥ phalam //

1.86.15

nanu svabhāvaḥ sarveṣāṃ kāmo dṛṣṭo na cānyathā
śrutiḥ pravartikā teṣām iti karmaṇyatadvidaḥ //

1.86.16

nivṛttilakṣaṇo dharmaḥ samarthānām ihocyate
tasmādajñānamūlo hi saṃsāraḥ sarvadehinām //

1.86.17

kalā saṃśoṣamāyāti karmaṇānyasvabhāvataḥ
sakalastrividho jīvo jñānahīnastvavidyayā //

1.86.18

nārakī pāpakṛtsvargī puṇyakṛt puṇyagauravāt
vyatimiśreṇa vai jīvaś caturdhā saṃvyavasthitaḥ //

1.86.19

udbhijjaḥ svedajaścaiva aṇḍajo vai jarāyujaḥ
evaṃ vyavasthito dehī karmaṇājño hyanirvṛtaḥ //

1.86.20

prajayā karmaṇā muktir dhanena ca satāṃ na hi
tyāgenaikena muktiḥ syāt tadabhāvādbhramatyasau //

1.86.21

evamajñānadoṣeṇa nānākarmavaśena ca
ṣaṭkauśikaṃ samudbhūtaṃ bhajatyeṣa kalevaram //

1.86.22

garbhe duḥkhānyanekāni yonimārge ca bhūtale
kaumāre yauvane caiva vārddhake maraṇe 'pi vā //

1.86.23

vicārataḥ satāṃ duḥkhaṃ strīsaṃsargādibhir dvijāḥ
duḥkhenaikena vai duḥkhaṃ praśāmyatīha duḥkhinaḥ //

1.86.24

na jātu kāmaḥ kāmānām upabhogena śāmyati
haviṣā kṛṣṇavartmeva bhūya evābhivardhate //

1.86.25

tasmādvicārato nāsti saṃyogādapi vai nṛṇām
arthānām arjane 'pyevaṃ pālane ca vyaye tathā //

1.86.26

paiśāce rākṣase duḥkhaṃ yākṣe caiva vicārataḥ
gāndharve ca tathā cāndre saumyaloke dvijottamāḥ //

1.86.27

prājāpatye tathā brāhme prākṛte pauruṣe tathā
kṣayasātiśayādyaistu duḥkhairduḥkhāni suvratāḥ //

1.86.28

tāni bhāgyānyaśuddhāni saṃtyajecca dhanāni ca
tasmādaṣṭaguṇaṃ bhogaṃ tathā ṣoḍaśadhā sthitam //

1.86.29

caturviṃśatprakāreṇa saṃsthitaṃ cāpi suvratāḥ
dvātriṃśadbhedamanaghāś catvāriṃśadguṇaṃ punaḥ //

1.86.30

tathāṣṭacatvāriṃśacca ṣaṭpañcāśatprakārataḥ
catuḥṣaṣṭividhaṃ caiva duḥkhameva vivekinaḥ //

1.86.31

pārthivaṃ ca tathāpyaṃ ca taijasaṃ ca vicārataḥ
vāyavyaṃ ca tathā vyauma[ṃ] mānasaṃ ca yathākramam //

1.86.32

ābhimānikamapyevaṃ bauddhaṃ prākṛtameva ca
duḥkhameva na saṃdeho yogināṃ brahmavādinām //

1.86.33

gauṇaṃ gaṇeśvarāṇāṃ ca duḥkhameva vicārataḥ
ādau madhye tathā cānte sarvalokeṣu sarvadā //

1.86.34

vartamānāni duḥkhāni bhaviṣyāṇi yathātatham
doṣaduṣṭeṣu deśeṣu duḥkhāni vividhāni ca //

1.86.35

na bhāvayantyatītāni hy ajñāne jñānamāninaḥ
kṣudvyādheḥ parihārārthaṃ na sukhāyānnamucyate //

1.86.36

yathetareṣāṃ rogāṇām auṣadhaṃ na sukhāya tat
śītoṣṇavātavarṣādyais tattatkāleṣu dehinām //

1.86.37

duḥkhameva na saṃdeho na jānanti hyapaṇḍitāḥ
svarge 'pyevaṃ muniśreṣṭhā hy aviśuddhakṣayādibhiḥ //

1.86.38

rogair nānāvidhair grastā rāgadveṣabhayādibhiḥ
chinnamūlataruryadvad avaśaḥ patati kṣitau //

1.86.39

puṇyavṛkṣakṣayāttadvad gāṃ patanti divaukasaḥ
duḥkhābhilāṣaniṣṭhānāṃ duḥkhabhogādisaṃpadām //

1.86.40

asmāttu patatāṃ duḥkhaṃ kaṣṭaṃ svargāddivaukasām
narake duḥkhamevātra narakāṇāṃ niṣevaṇāt //

1.86.41

vihitākaraṇāccaiva varṇināṃ munipuṅgavāḥ //

1.86.42

yathā mṛgo mṛtyubhayasya bhīta ucchinnavāso na labheta nidrām
evaṃ yatirdhyānaparo mahātmā saṃsārabhīto na labheta nidrām //

1.86.43

kīṭapakṣimṛgāṇāṃ ca paśūnāṃ gajavājinām
dṛṣṭam evāsukhaṃ tasmāt tyajataḥ sukhamuttamam //

1.86.44

vaimānikānāmapyevaṃ duḥkhaṃ kalpādhikāriṇām
sthānābhimānināṃ caiva manvādīnāṃ ca suvratāḥ //

1.86.45

devānāṃ caiva daityānām anyonyavijigīṣayā
duḥkhameva nṛpāṇāṃ ca rākṣasānāṃ jagattraye //

1.86.46

śramārthamāśramaścāpi varṇānāṃ paramārthataḥ
āśramairna ca devaiś ca yajñaiḥ sāṃkhyairvratais tathā //

1.86.47

ugraistapobhir vividhair dānairnānāvidhairapi
na labhante tathātmānaṃ labhante jñāninaḥ svayam //

1.86.48

tasmātsarvaprayatnena caretpāśupatavratam
bhasmaśāyī bhavennityaṃ vrate pāśupate budhaḥ //

1.86.49

pañcārthajñānasampannaḥ śivatattve samāhitaḥ
kaivalyakaraṇaṃ yogavidhikarmacchidaṃ budhaḥ //

1.86.50

pañcārthayogasampanno duḥkhāntaṃ vrajate sudhīḥ
parayā vidyayā vedyaṃ vidantyaparayā na hi //

1.86.51

dve vidye veditavye hi parā caivāparā tathā
aparā tatra ṛgvedo yajurvedo dvijottamāḥ //

1.86.52

sāmavedastathātharvo vedaḥ sarvārthasādhakaḥ
śikṣā kalpo vyākaraṇaṃ niruktaṃ chanda eva ca //

1.86.53

jyotiṣaṃ cāparā vidyā parākṣaramiti sthitam
tadadṛśyaṃ tadagrāhyam agotraṃ tadavarṇakam //

1.86.54

tadacakṣustadaśrotraṃ tadapāṇi apādakam
tadajātamabhūtaṃ ca tadaśabdaṃ dvijottamāḥ //

1.86.55

asparśaṃ tadarūpaṃ ca rasagandhavivarjitam
avyayaṃ cāpratiṣṭhaṃ ca tannityaṃ sarvagaṃ vibhum //

1.86.56

mahāntaṃ tad bṛhantaṃ ca tadajaṃ cinmayaṃ dvijāḥ
aprāṇamamanaskaṃ ca tadasnigdhamalohitam //

1.86.57

aprameyaṃ tadasthūlam adīrghaṃ tadanulbaṇam
ahrasvaṃ tadapāraṃ ca tadānandaṃ tadacyutam //

1.86.58

anapāvṛtamadvaitaṃ tadanantamagocaram
asaṃvṛtaṃ tadātmaikaṃ parā vidyā na cānyathā //

1.86.59

parāpareti kathite naiveha paramārthataḥ
ahameva jagatsarvaṃ mayyeva sakalaṃ jagat //

1.86.60

matta utpadyate tiṣṭhan mayi mayyeva līyate
matto nānyaditīkṣeta manovākpāṇibhis tathā //

1.86.61

sarvamātmani saṃpaśyet saccāsacca samāhitaḥ
sarvaṃ hyātmani saṃpaśyan na bāhye kurute manaḥ //

1.86.62

adhodṛṣṭyā vitastyāṃ tu nābhyāmuparitiṣṭhati
hṛdayaṃ tadvijānīyād viśvasyāyatanaṃ mahat //

1.86.63

hṛdayasyāsya madhye tu puṇḍarīkamavasthitam
dharmakandasamudbhūtaṃ jñānanālaṃ suśobhanam //

1.86.64

aiśvaryāṣṭadalaṃ śvetaṃ paraṃ vairāgyakarṇikam
chidrāṇi ca diśo yasya prāṇādyāś ca pratiṣṭhitāḥ //

1.86.65

prāṇādyaiścaiva saṃyuktaḥ paśyate bahudhā kramāt
daśaprāṇavahā nāḍyaḥ pratyekaṃ munipuṅgavāḥ //

1.86.66

dvisaptatisahasrāṇi nāḍyaḥ samparikīrtitāḥ
netrasthaṃ jāgrataṃ vidyāt kaṇṭhe svapnaṃ samādiśet //

1.86.67

suṣuptaṃ hṛdayasthaṃ tu turīyaṃ mūrdhani sthitam
jāgre brahmā ca viṣṇuś ca svapne caiva yathākramāt //

1.86.68

īśvarastu suṣupte tu turīye ca maheśvaraḥ
vadanty evam athānye 'pi samastakaraṇaiḥ pumān //

1.86.69

vartamānastadā tasya jāgradityabhidhīyate
manobuddhir ahaṅkāraṃ cittaṃ ceti catuṣṭayam //

1.86.70

yadā vyavasthitastvetaiḥ svapna ityabhidhīyate
karaṇāni vilīnāni yadā svātmani suvratāḥ //

1.86.71

suṣuptaḥ karaṇairbhinnas turīyaḥ parikīrtyate
parasturīyātīto 'sau śivaḥ paramakāraṇam //

1.86.72

jāgratsvapnasuṣuptiś ca turīyaṃ cādhibhautikam
ādhyātmikaṃ ca viprendrāś cādhidaivikamucyate //

1.86.73

tatsarvamaham eveti veditavyaṃ vijānatā
buddhīndriyāṇi viprendrās tathā karmendriyāṇi ca //

1.86.74

manobuddhir ahaṅkāraś cittaṃ ceti catuṣṭayam
adhyātmaṃ pṛthagevedaṃ caturdaśavidhaṃ smṛtam //

1.86.75

draṣṭavyaṃ caiva śrotavyaṃ ghrātavyaṃ ca yathākramam
rasitavyaṃ muniśreṣṭhāḥ sparśitavyaṃ tathaiva ca //

1.86.76

mantavyaṃ caiva boddhavyam ahaṃkartavyameva ca
tathā cetayitavyaṃ ca vaktavyaṃ munipuṅgavāḥ //

1.86.77

ādātavyaṃ ca gantavyaṃ visargāyitameva ca
ānanditavyamityete hy adhibhūtamanukramāt //

1.86.78

ādityo 'pi diśaścaiva pṛthivī varuṇas tathā
vāyuścandras tathā brahmā rudraḥ kṣetrajña eva ca //

1.86.79

agnirindras tathā viṣṇur mitro devaḥ prajāpatiḥ
ādhidaivikamevaṃ hi caturdaśavidhaṃ kramāt //

1.86.80

rājñī sudarśanā caiva jitā saumyā yathākramam
moghā rudrāmṛtā satyā madhyamā ca dvijottamāḥ //

1.86.81

nāḍī rāśiśukā caiva asurā caiva kṛttikā
bhāsvatī nāḍayaścaitāś caturdaśanibandhanāḥ //

1.86.82

vāyavo nāḍimadhyasthā vāhakāś ca caturdaśa
prāṇo vyānastvapānaś ca udānaś ca samānakaḥ //

1.86.83

vairambhaś ca tathā mukhyo hy antaryāmaḥ prabhañjanaḥ
kūrmakaś ca tathā śyenaḥ śvetaḥ kṛṣṇas tathānilaḥ //

1.86.84

nāga ityeva kathitā vāyavaś ca caturdaśa
yaścakṣuḥṣvatha draṣṭavye tathāditye ca suvratāḥ //

1.86.85

nāḍyāṃ prāṇe ca vijñāne tv ānande ca yathākramam
hṛdyākāśe ya etasmin sarvasminnantare paraḥ //

1.86.86

ātmā ekaś ca carati tamupāsīta māṃ prabhum
ajaraṃ tamanantaṃ ca aśokamamṛtaṃ dhruvam //

1.86.87

caturdaśavidheṣveva saṃcaratyeka eva saḥ
līyante tāni tatraiva yadanyaṃ nāsti vai dvijāḥ //

1.86.88

eka eva hi sarvajñaḥ sarveśastveka eva saḥ
eṣa sarvādhipo devas tv antaryāmī mahādyutiḥ //

1.86.89

upāsyamānaḥ sarvasya sarvasaukhyaḥ sanātanaḥ
upāsyati na caiveha sarvasaukhyaṃ dvijottamāḥ //

1.86.90

upāsyamāno vedaiś ca śāstrairnānāvidhairapi
na vaiṣa vedaśāstrāṇi sarvajño yāsyati prabhuḥ //

1.86.91

asyaivānnamidaṃ sarvaṃ na so 'nnaṃ bhavati svayam
svātmanā rakṣitaṃ cādyād annabhūtaṃ na kutracit //

1.86.92

sarvatra prāṇināmannaṃ prāṇināṃ granthirasmyaham
praśāstā nayanaścaiva pañcātmā sa vibhāgaśaḥ //

1.86.93

annamayo 'sau bhūtātmā cādyate hyannamucyate
prāṇamayaścendriyātmā saṃkalpātmā manomayaḥ //

1.86.94

kālātmā soma eveha vijñānamaya ucyate
sadānandamayo bhūtvā maheśaḥ parameśvaraḥ //

1.86.95

so 'ham evaṃ jagatsarvaṃ mayyeva sakalaṃ sthitam
paratantraṃ svatantre 'pi tadabhāvādvicārataḥ //

1.86.96

ekatvamapi nāstyeva dvaitaṃ tatra kutastvaho
evaṃ nāstyatha martyaṃ ca kuto 'mṛtamajodbhavaḥ //

1.86.97

nāntaḥprajño bahiḥprajño na cobhayagatas tathā
na prajñānaghanastvevaṃ na prājño jñānapūrvakaḥ //

1.86.98

viditaṃ nāsti vedyaṃ ca nirvāṇaṃ paramārthataḥ
nirvāṇaṃ caiva kaivalyaṃ niḥśreyasamanāmayam //

1.86.99

amṛtaṃ cākṣaraṃ brahma paramātmā parāparam
nirvikalpaṃ nirābhāsaṃ jñānaṃ paryāyavācakam //

1.86.100

prasannaṃ ca yadekāgraṃ tadā jñānamiti smṛtam
ajñānamitaratsarvaṃ nātra kāryā vicāraṇā //

1.86.101

itthaṃ prasannaṃ vijñānaṃ gurusaṃparkajaṃ dhruvam
rāgadveṣānṛtakrodhaṃ kāmatṛṣṇādibhiḥ sadā //

1.86.102

aparāmṛṣṭamadyaiva vijñeyaṃ muktidaṃ tvidam
ajñānamalapūrvatvāt puruṣo malinaḥ smṛtaḥ //

1.86.103

tatkṣayāddhi bhavenmuktir nānyathā janmakoṭibhiḥ
jñānamekaṃ vinā nāsti puṇyapāpaparikṣayaḥ //

1.86.104

jñānam evābhyaset tasmān muktyarthaṃ brahmavittamāḥ
jñānābhyāsāddhi vai puṃsāṃ buddhirbhavati nirmalā //

1.86.105

tasmātsadābhyasejjñānaṃ tanniṣṭhastatparāyaṇaḥ
jñānenaikena tṛptasya tyaktasaṃgasya yoginaḥ //

1.86.106

kartavyaṃ nāsti viprendrā asti cettattvavinna ca
iha loke pare cāpi kartavyaṃ nāsti tasya vai //

1.86.107

jīvanmukto yatas tasmād brahmavit paramārthataḥ
jñānābhyāsarato nityaṃ jñānatattvārthavit svayam //

1.86.108

kartavyābhyāsamutsṛjya jñānamevādhigacchati
varṇāśramābhimānī yas tyaktakrodho dvijottamāḥ //

1.86.109

anyatra ramate mūḍhaḥ so 'jñānī nātra saṃśayaḥ
saṃsāraheturajñānaṃ saṃsārastanusaṃgrahaḥ //

1.86.110

mokṣahetus tathā jñānaṃ muktaḥ svātmanyavasthitaḥ
ajñāne sati viprendrāḥ krodhādyā nātra saṃśayaḥ //

1.86.111

krodho harṣas tathā lobho moho dambho dvijottamāḥ
dharmādharmau hi teṣāṃ ca tadvaśāttanusaṃgrahaḥ //

1.86.112

śarīre sati vai kleśaḥ so 'vidyāṃ saṃtyajedbudhaḥ
avidyāṃ vidyayā hitvā sthitasyaiva ca yoginaḥ //

1.86.113

krodhādyā nāśamāyānti dharmādharmau ca vai dvijāḥ
tatkṣayācca śarīreṇa na punaḥ samprayujyate //

1.86.114

sa eva muktaḥ saṃsārād duḥkhatrayavivarjitaḥ
evaṃ jñānaṃ vinā nāsti dhyānaṃ dhyātur dvijarṣabhāḥ //

1.86.115

jñānaṃ gurorhi saṃparkān na vācā paramārthataḥ
caturvyūhamiti jñātvā dhyātā dhyānaṃ samabhyaset //

1.86.116

sahajāgantukaṃ pāpam asthivāgudbhavaṃ tathā
jñānāgnirdahate kṣipraṃ śuṣkendhanam ivānalaḥ //

1.86.117

jñānātparataraṃ nāsti sarvapāpavināśanam
abhyasecca sadā jñānaṃ sarvasaṃgavivarjitaḥ //

1.86.118

jñāninaḥ sarvapāpāni jīryante nātra saṃśayaḥ
krīḍannapi na lipyeta pāpairnānāvidhairapi //

1.86.119

jñānaṃ yathā tathā dhyānaṃ tasmāddhyānaṃ samabhyaset
dhyānaṃ nirviṣayaṃ proktam ādau saviṣayaṃ tathā //

1.86.120

ṣaṭprakāraṃ samabhyasya catuḥṣaḍdaśabhis tathā
tathā dvādaśadhā caiva punaḥ ṣoḍaśadhā kramāt //

1.86.121

dvidhābhyasya ca yogīndro mucyate nātra saṃśayaḥ
śuddhajāṃbūnadākāraṃ vidhūmāṅgārasannibham //

1.86.122

pītaṃ raktaṃ sitaṃ vidyut koṭikoṭisamaprabham
athavā brahmarandhrasthaṃ cittaṃ kṛtvā prayatnataḥ //

1.86.123

na sitaṃ vāsitaṃ pītaṃ na smared brahmavid bhavet
ahiṃsakaḥ satyavādī asteyī sarvayatnataḥ //

1.86.124

parigrahavinirmukto brahmacārī dṛḍhavrataḥ
saṃtuṣṭaḥ śaucasampannaḥ svādhyāyanirataḥ sadā //

1.86.125

madraktaścābhyaseddhyānaṃ gurusaṃparkajaṃ dhruvam
na budhyati tathā dhyātā sthāpya cittaṃ dvijottamāḥ //

1.86.126

na cābhimanyate yogī na paśyati samantataḥ
na ghrāti na śṛṇotyeva līnaḥ svātmani yaḥ svayam //

1.86.127

na ca sparśaṃ vijānāti sa vai samarasaḥ smṛtaḥ
pārthive paṭale brahmā vāritattve hariḥ svayam //

1.86.128

vāhneye kālarudrākhyo vāyutattve maheśvaraḥ
suṣire sa śivaḥ sākṣāt kramādevaṃ vicintayet //

1.86.129

kṣitau śarvaḥ smṛto devo hy apāṃ bhava iti smṛtaḥ
rudra eva tathā vahnau ugro vāyau vyavasthitaḥ //

1.86.130

bhīmaḥ suṣiranāke 'sau bhāskare maṇḍale sthitaḥ
īśānaḥ somabimbe ca mahādeva iti smṛtaḥ //

1.86.131

puṃsāṃ paśupatirdevaś cāṣṭadhāhaṃ vyavasthitaḥ
kāṭhinyaṃ yattanau sarvaṃ pārthivaṃ parigīyate //

1.86.132

āpyaṃ dravamiti proktaṃ varṇākhyo vahnirucyate
yatsaṃcarati tadvāyuḥ suṣiraṃ yaddvijottamāḥ //

1.86.133

tadākāśaṃ ca vijñānaṃ śabdajaṃ vyomasaṃbhavam
tathaiva viprā vijñānaṃ sparśākhyaṃ vāyusaṃbhavam //

1.86.134

rūpaṃ vāhneyamityuktam āpyaṃ rasamayaṃ dvijāḥ
gandhākhyaṃ pārthivaṃ bhūyaś cintayedbhāskaraṃ kramāt //

1.86.135

netre ca dakṣiṇe vāme somaṃ hṛdi vibhuṃ dvijāḥ
ājānu pṛthivītattvam ānābher vārimaṇḍalam //

1.86.136

ākaṇṭhaṃ vahnitattvaṃ syāl lalāṭāntaṃ dvijottamāḥ
vāyavyaṃ vai lalāṭādyaṃ vyomākhyaṃ vā śikhāgrakam //

1.86.137

haṃsākhyaṃ ca tato brahma vyomnaścordhvaṃ tataḥ param
vyomākhyo vyomamadhyastho hy ayaṃ prāthamikaḥ smaret //

1.86.138

na jīvaḥ prakṛtiḥ sattvaṃ rajaścātha tamaḥ punaḥ
mahāṃstathābhimānaś ca tanmātrāṇīndriyāṇi ca //

1.86.139

vyomādīni ca bhūtāni naiveha paramārthataḥ
vyāpya tiṣṭhadyato viśvaṃ sthāṇurityabhidhīyate //

1.86.140

udeti sūryo bhītaś ca pavate vāta eva ca
dyotate candramā vahnir jvalatyāpo vahanti ca //

1.86.141

dadhāti bhūmirākāśam avakāśaṃ dadāti ca
tadājñayā tataṃ sarvaṃ tasmādvai cintayeddvijāḥ //

1.86.142

tenaivādhiṣṭhitaṃ tasmād etatsarvaṃ dvijottamāḥ
sarvarūpamayaḥ śarva iti matvā smaredbhavam //

1.86.143

saṃsāraviṣataptānāṃ jñānadhyānāmṛtena vai
pratīkāraḥ samākhyāto nānyathā dvijasattamāḥ //

1.86.144

jñānaṃ dharmodbhavaṃ sākṣāj jñānād vairāgyasaṃbhavaḥ
vairāgyātparamaṃ jñānaṃ paramārthaprakāśakam //

1.86.145

jñānavairāgyayuktasya yogasiddhirdvijottamāḥ
yogasiddhyā vimuktiḥ syāt sattvaniṣṭhasya nānyathā //

1.86.146

tamovidyāpadacchannaṃ citraṃ yatpadamavyayam
sattvaśaktiṃ samāsthāya śivamabhyarcayeddvijāḥ //

1.86.147

yaḥ sattvaniṣṭho madbhakto madarcanaparāyaṇaḥ
sarvato dharmaniṣṭhaś ca sadotsāhī samāhitaḥ //

1.86.148

sarvadvandvasaho dhīraḥ sarvabhūtahite rataḥ
ṛjusvabhāvaḥ satataṃ svasthacitto mṛduḥ sadā //

1.86.149

amānī buddhimāñchāntas tyaktaspardho dvijottamāḥ
sadā mumukṣurdharmajñaḥ svātmalakṣaṇalakṣaṇaḥ //

1.86.150

ṛṇatrayavinirmuktaḥ pūrvajanmani puṇyabhāk
jarāyukto dvijo bhūtvā śraddhayā ca guroḥ kramāt //

1.86.151

anyathā vāpi śuśrūṣāṃ kṛtvā kṛtrimavarjitaḥ
svargalokamanuprāpya bhuktvā bhogānanukramāt //

1.86.152

āsādya bhārataṃ varṣaṃ brahmavijjāyate dvijāḥ
saṃparkājjñānamāsādya jñānino yogavidbhavet //

1.86.153

kramo 'yaṃ malapūrṇasya jñānaprāpterdvijottamāḥ
tasmādanena mārgeṇa tyaktasaṃgo dṛḍhavrataḥ //

1.86.154

saṃsārakālakūṭākhyān mucyate munipuṅgavāḥ
evaṃ saṃkṣepataḥ proktaṃ mayā yuṣmākamacyutam //

1.86.155

jñānasyaiveha māhātmyaṃ prasaṃgādiha śobhanam
evaṃ pāśupataṃ yogaṃ kathitaṃ tvīśvareṇa tu //

1.86.156

na deyaṃ yasya kasyāpi śivoktaṃ munipuṅgavāḥ
dātavyaṃ yogine nityaṃ bhasmaniṣṭhāya supriyam //

1.86.157

yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi saṃsāraśamanaṃ naraḥ
sa yāti brahmasāyujyaṃ nātra kāryā vicāraṇā //

1.86.157.p1

iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge saṃsāraviṣakathanaṃ nāma ṣaḍaśītitamo 'dhyāyaḥ

Commentaries (2)

Linked texts (10)