Linga Purana 1.88
Liṅgapurāṇa 1.88
- Language
- Sanskrit
Contents
- 1.88.93 — 1 part
1.88.1
ṛṣaya ūcuḥ
kena yogena vai sūta guṇaprāptiḥ satāmiha
aṇimādiguṇopetā bhavantyeveha yoginaḥ
tatsarvaṃ vistarātsūta vaktumarhasi sāṃpratam //
1.88.2
sūta uvāca
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi yogaṃ paramadurlabham
pañcadhā saṃsmaredādau sthāpya citte sanātanam //
1.88.3
kalpayeccāsanaṃ padmaṃ somasūryāgnisaṃyutam
ṣaḍviṃśacchaktisaṃyuktam aṣṭadhā ca dvijottamāḥ //
1.88.4
tataḥ ṣoḍaśadhā caiva punardvādaśadhā dvijāḥ
smarec ca tat tathā madhye devyā devam umāpatim //
1.88.5
aṣṭaśaktisamāyuktam aṣṭamūrtimajaṃ prabhum
tābhiścāṣṭavidhā rudrāś catuḥṣaṣṭividhāḥ punaḥ //
1.88.6
śaktayaś ca tathā sarvā guṇāṣṭakasamanvitāḥ
evaṃ smaretkrameṇaiva labdhvā jñānamanuttamam //
1.88.7
evaṃ pāśupataṃ yogaṃ mokṣasiddhipradāyakam
tasyāṇimādayo viprā nānyathā karmakoṭibhiḥ //
1.88.8
tatrāṣṭaguṇamaiśvaryaṃ yogināṃ samudāhṛtam
tatsarvaṃ kramayogena hy ucyamānaṃ nibodhata //
1.88.9
aṇimā laghimā caiva mahimā prāptireva ca
prākāmyaṃ caiva sarvatra īśitvaṃ caiva sarvataḥ //
1.88.10
vaśitvamatha sarvatra yatra kāmāvasāyitā
taccāpi trividhaṃ jñeyam aiśvaryaṃ sārvakāmikam //
1.88.11
sāvadyaṃ niravadyaṃ ca sūkṣmaṃ caiva pravartate
sāvadyaṃ nāma yattatra pañcabhūtātmakaṃ smṛtam //
1.88.12
indriyāṇi manaścaiva ahaṅkāraś ca yaḥ smṛtaḥ
tatra sūkṣmapravṛttistu pañcabhūtātmikā punaḥ //
1.88.13
indriyāṇi manaścittabuddhyahaṅkārasaṃjñitam
tathā sarvamayaṃ caiva ātmasthā khyātireva ca //
1.88.14
saṃyoga eva trividhaḥ sūkṣmeṣveva pravartate
punaraṣṭaguṇaścāpi sūkṣmeṣveva vidhīyate //
1.88.15
tasya rūpaṃ pravakṣyāmi yathāha bhagavānprabhuḥ
trailokye sarvabhūteṣu yathāsya niyamaḥ smṛtaḥ //
1.88.16
aṇimādyaṃ tathāvyaktaṃ sarvatraiva pratiṣṭhitam
trailokye sarvabhūtānāṃ duṣprāpyaṃ samudāhṛtam //
1.88.17
tat tasya bhavati prāpyaṃ prathamaṃ yogināṃ balam
laṅghanaṃ plavanaṃ loke rūpamasya sadā bhavet //
1.88.18
śīghratvaṃ sarvabhūteṣu dvitīyaṃ tu padaṃ smṛtam
trailokye sarvabhūtānāṃ mahimnā caiva vanditam //
1.88.19
mahitvaṃ cāpi loke 'smiṃs tṛtīyo yoga ucyate
trailokye sarvabhūteṣu yatheṣṭagamanaṃ smṛtam //
1.88.20
prākāmān viṣayān bhuṅkte tathāpratihataḥ kvacit
trailokye sarvabhūtānāṃ sukhaduḥkhaṃ pravartate //
1.88.21
īśo bhavati sarvatra pravibhāgena yogavit
vaśyāni cāsya bhūtāni trailokye sacarācare //
1.88.22
icchayā tasya rūpāṇi bhavanti na bhavanti ca
yatra kāmāvasāyitvaṃ trailokye sacarācare //
1.88.23
śabdaḥ sparśo raso gandho rūpaṃ caiva manas tathā
pravartante 'sya cecchāto na bhavanti yathecchayā //
1.88.24
na jāyate na mriyate chidyate na ca bhidyate
na dahyate na muhyeta līyate na ca lipyate //
1.88.25
na kṣīyate na kṣarati khidyate na kadācana
kriyate vā na sarvatra tathā vikriyate na ca //
1.88.26
agandharasarūpastu asparśaḥ śabdavarjitaḥ
avarṇo hyasvaraś caiva asavarṇastu karhicit //
1.88.27
sa bhuṅkte viṣayāṃścaiva viṣayairna ca yujyate
aṇutvāttu paraḥ sūkṣmaḥ sūkṣmatvād apavargikaḥ //
1.88.28
vyāpakastvapavargācca vyāpakātpuruṣaḥ smṛtaḥ
puruṣaḥ sūkṣmabhāvāttu aiśvarye parame sthitaḥ //
1.88.29
guṇottaramathaiśvarye sarvataḥ sūkṣmamucyate
aiśvaryaṃ cāpratīghātaṃ prāpya yogamanuttamam //
1.88.30
apavargaṃ tato gacchet sūkṣmaṃ tatparamaṃ padam
evaṃ pāśupataṃ yogaṃ jñātavyaṃ munipuṅgavāḥ //
1.88.31
svargāpavargaphaladaṃ śivasāyujyakāraṇam
athavā gatavijñāno rāgātkarma samācaret //
1.88.32
rājasaṃ tāmasaṃ vāpi bhuktvā tatraiva mucyate
tathā sukṛtakarmā tu phalaṃ svarge samaśnute //
1.88.33
tasmātsthānātpunaḥ śreṣṭho mānuṣyamupapadyate
tasmādbrahma paraṃ saukhyaṃ brahma śāśvatam uttamam //
1.88.34
brahma eva hi seveta brahmaiva hi paraṃ sukham
pariśramo hi yajñānāṃ mahatārthena vartate //
1.88.35
bhūyo mṛtyuvaśaṃ yāti tasmānmokṣaḥ paraṃ sukham
athavā dhyānasaṃyukto brahmatattvaparāyaṇaḥ //
1.88.36
na tu cyāvayituṃ śakyo manvantaraśatairapi
dṛṣṭvā tu puruṣaṃ divyaṃ viśvākhyaṃ viśvatomukham //
1.88.37
viśvapādaśirogrīvaṃ viśveśaṃ viśvarūpiṇam
viśvagandhaṃ viśvamālyaṃ viśvāṃbaradharaṃ prabhum //
1.88.38
gobhir mahīṃ saṃpatate patatriṇo naivaṃ bhūyo janayatyevameva
kaviṃ purāṇam anuśāsitāraṃ sūkṣmācca sūkṣmaṃ mahato mahāntam //
1.88.39
yogena paśyenna ca cakṣuṣā punar nirindriyaṃ puruṣaṃ rukmavarṇam
aliṅginaṃ nirguṇaṃ cetanaṃ ca nityaṃ sadā sarvagaṃ sarvasāram //
1.88.40
apāṇipādodarapārśvajihvo hyatīndriyo vāpi susūkṣma ekaḥ //
1.88.41
sa veda sarvaṃ na ca sarvavedyaṃ tamāhuragryaṃ puruṣaṃ mahāntam //
1.88.42
acetanāṃ sarvagatāṃ sūkṣmāṃ prasavadharmiṇīm
prakṛtiṃ sarvabhūtānāṃ yuktāḥ paśyanti yoginaḥ //
1.88.43
sarvataḥ pāṇipādaṃ tat sarvato 'kṣiśiromukham
sarvataḥ śrutimal loke sarvamāvṛtya tiṣṭhati //
1.88.44
yukto yogena ceśānaṃ sarvataś ca sanātanam
puruṣaṃ sarvabhūtānāṃ taṃ vidvānna vimuhyati //
1.88.45
bhūtātmānaṃ mahātmānaṃ paramātmānamavyayam
sarvātmānaṃ paraṃ brahma tadvai dhyātā na muhyati //
1.88.46
pavano hi yathā grāhyo vicaransarvamūrtiṣu
puri śete sudurgrāhyas tasmātpuruṣa ucyate //
1.88.47
atha celluptadharmā tu sāvaśeṣaiḥ svakarmabhiḥ
tatastu brahmagarbhe vai śukraśoṇitasaṃyute //
1.88.48
strīpuṃsoḥ saṃprayoge hi jāyate hi tataḥ prabhuḥ
tatastu garbhakālena kalalaṃ nāma jāyate //
1.88.49
kālena kalalaṃ cāpi budbudaṃ samprajāyate
mṛtpiṇḍastu yathā cakre cakrāvartena pīḍitaḥ //
1.88.50
hastābhyāṃ kriyamāṇastu biṃbatvamanugacchati
evamādhyātmikairyuktā vāyunā saṃprapūritaḥ //
1.88.51
yadi yoniṃ vimuñcāmi tatprapadye maheśvaram
yāvaddhi vaiṣṇavo vāyur jātamātraṃ na saṃspṛśet //
1.88.52
tāvatkālaṃ mahādevam arcayāmīti cintayet
jāyate mānuṣastatra yathārūpaṃ yathāvayaḥ //
1.88.53
vāyuḥ saṃbhavate khāttu vātādbhavati vai jalam
jalāt sambhavati prāṇaḥ prāṇācchukraṃ vivardhate //
1.88.54
raktabhāgās trayastriṃśad retobhāgāś caturdaśa
bhāgato 'rdhaphalaṃ kṛtvā tato garbho niṣicyate //
1.88.55
tatastu garbhasaṃyuktaḥ pañcabhir vāyubhir vṛtaḥ
pituḥ śarīrātpratyaṅgaṃ rūpamasyopajāyate //
1.88.56
tato 'sya māturāhārāt pītalīḍhapraveśanāt
nābhideśena vai prāṇās te hy ādhārā hi dehinām //
1.88.57
navamāsāt parikliṣṭaḥ saṃveṣṭitaśirodharaḥ
veṣṭitaḥ sarvagātraiś ca aparyāptapraveśanaḥ //
1.88.58
navamāsoṣitaścāpi yonicchidrādavāṅmukhaḥ
tataḥ svakarmabhiḥ pāpair nirayaṃ samprapadyate //
1.88.59
asipatravanaṃ caiva śālmalicchedanaṃ tathā
tāḍanaṃ bhakṣaṇaṃ caiva pūyaśoṇitabhakṣaṇam //
1.88.60
yathā hyāpastu saṃchinnāḥ saṃśleṣmam upayānti vai
tathā chinnāś ca bhinnāśca yātanāsthānam āgatāḥ //
1.88.61
evaṃ jīvāstu taiḥ pāpais tapyamānāḥ svayaṃkṛtaiḥ
prāpnuyuḥ karmabhiḥ śeṣair duḥkhaṃ vā yadi vetarat //
1.88.62
ekenaiva tu gantavyaṃ sarvamutsṛjya vai janam
ekenaiva tu bhoktavyaṃ tasmātsukṛtamācaret //
1.88.63
na hyenaṃ prasthitaṃ kaścid gacchantam anugacchati
yadanena kṛtaṃ karma tadenamanugacchati //
1.88.64
te nityaṃ yamaviṣayeṣu sampravṛttāḥ krośantaḥ satatamaniṣṭasaṃprayogaiḥ
śuṣyante parigatavedanāḥ śarīrā bahvībhiḥ subhṛśamanantayātanābhiḥ //
1.88.65
karmaṇā manasā vācā yadabhīkṣṇaṃ niṣevate
tadabhyāso haratyenaṃ tasmātkalyāṇamācaret //
1.88.66
anādimānprabandhaḥ syāt pūrvakarmaṇi dehinaḥ
saṃsāraṃ tāmasaṃ ghoraṃ ṣaḍvidhaṃ pratipadyate //
1.88.67
mānuṣyātpaśubhāvaś ca paśubhāvān mṛgo bhavet
mṛgatvātpakṣibhāvaś ca tasmāccaiva sarīsṛpaḥ //
1.88.68
sarīsṛpatvādgacchedvai sthāvaratvaṃ na saṃśayaḥ
sthāvaratve punaḥ prāpte yāvad unmilate janaḥ //
1.88.69
kulālacakravadbhrāntas tatraiva parivartate
ityevaṃ hi manuṣyādiḥ saṃsāraḥ sthāvarāntikaḥ //
1.88.70
vijñeyastāmaso nāma tatraiva parivartate
sāttvikaścāpi saṃsāro brahmādiḥ parikīrtitaḥ //
1.88.71
piśācāntaḥ sa vijñeyaḥ svargasthāneṣu dehinām
brāhme tu kevalaṃ sattvaṃ sthāvare kevalaṃ tamaḥ //
1.88.72
caturdaśānāṃ sthānānāṃ madhye viṣṭambhakaṃ rajaḥ
marmasu chidyamāneṣu vedanārtasya dehinaḥ //
1.88.73
tatastatparamaṃ brahma kathaṃ vipraḥ smariṣyati
saṃsāraḥ pūrvadharmasya bhāvanābhiḥ praṇoditaḥ //
1.88.74
mānuṣaṃ bhajate nityaṃ tasmāddhyānaṃ samācaret
caturdaśavidhaṃ hyetad buddhvā saṃsāramaṇḍalam //
1.88.75
nityaṃ samārabheddharmaṃ saṃsārabhayapīḍitaḥ
tatastarati saṃsāraṃ krameṇa parivartitaḥ //
1.88.76
tasmācca satataṃ yukto dhyānatatparayuñjakaḥ
tathā samārabhedyogaṃ yathātmānaṃ sa paśyati //
1.88.77
eṣa āpaḥ paraṃ jyotir eṣa seturanuttamaḥ
vivṛtyā hyeṣa saṃbhedād bhūtānāṃ caiva śāśvataḥ //
1.88.78
tadenaṃ setumātmānam agniṃ vai viśvatomukham
hṛdisthaṃ sarvabhūtānām upāsīta maheśvaram //
1.88.79
tathāntaḥ saṃsthitaṃ devaṃ svaśaktyā parimaṇḍitam
aṣṭadhā cāṣṭadhā caiva tathā cāṣṭavidhena ca //
1.88.80
sṛṣṭyarthaṃ saṃsthitaṃ vahniṃ saṃkṣipya ca hṛdi sthitam
dhyātvā yathāvaddeveśaṃ rudraṃ bhuvananāyakam //
1.88.81
hutvā pañcāhutīḥ samyak taccintāgatamānasaḥ
vaiśvānaraṃ hṛdisthaṃ tu yathāvadanupūrvaśaḥ //
1.88.82
āpaḥ pūtāḥ sakṛtprāśya tūṣṇīṃ hutvā hyupāviśan
prāṇāyeti tatastasya prathamā hyāhutiḥ smṛtā //
1.88.83
apānāya dvitīyā ca vyānāyeti tathā parā
udānāya caturthī syāt samānāyeti pañcamī //
1.88.84
svāhākāraiḥ pṛthagghutvā śeṣaṃ bhuñjīta kāmataḥ
apaḥ punaḥ sakṛtprāśya ācamya hṛdayaṃ spṛśet //
1.88.85
prāṇānāṃ granthirasyātmā rudro hyātmā viśāntakaḥ
rudro vai hyātmanaḥ prāṇa evamāpyāyayetsvayam //
1.88.86
prāṇe niviṣṭo vai rudras tasmātprāṇamayaḥ svayam
prāṇāya caiva rudrāya juhotyamṛtamuttamam //
1.88.87
śivāviśeha māmīśa svāhā brahmātmane svayam
evaṃ pañcāhutīścaiva prabhuḥ prīṇātu śāśvataḥ //
1.88.88
puruṣo 'si pure śeṣe tvaṃ aṅguṣṭhapramāṇataḥ
āśritaścaiva cāṅguṣṭham īśaḥ paramakāraṇam //
1.88.89
sarvasya jagataścaiva prabhuḥ prīṇātu śāśvataḥ
tvaṃ devānāmasi jyeṣṭho rudrastvaṃ ca puro vṛṣā //
1.88.90
mṛdustvamannamasmabhyam etadastu hutaṃ tava
ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ guṇaprāptiviśeṣataḥ //
1.88.91
yogācāraḥ svayaṃ tena brahmaṇā kathitaḥ purā
evaṃ pāśupataṃ jñānaṃ jñātavyaṃ ca prayatnataḥ //
1.88.92
bhasmasnāyī bhaven nityaṃ bhasmaliptaḥ sadā bhavet
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi śrāvayedvā dvijottamān //
1.88.93
daive karmaṇi pitrye vā sa yāti paramāṃ gatim //
1.88.93.p1
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge 'ṇimādyaṣṭasiddhitriguṇasaṃsāraprāgnau homādivarṇanaṃ nāmāṣṭāśītitamo 'dhyāyaḥ
Commentaries (2)
- Śivatosaṇī Liṅgapurāṇaṭīkā — Gaṇeśa Bhaṭṭa, Sanskrit
- Śivatoṣiṇī — Gaṇeśa Ballāla Nātū, Sanskrit
Linked texts (4)
- Southern recension — Sanskrit
- Liṅga — Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit
- Indische Sprüche — Otto von Böhtlingk 1863, Sanskrit