Pramāṇa · Search · About · API

Lingapurana 1.91

Liṅgapurāṇa 1.91

Language
Sanskrit

Contents

1.91.1

sūta uvāca
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi ariṣṭāni nibodhata
yena jñānaviśeṣeṇa mṛtyuṃ paśyanti yoginaḥ //

1.91.2

arundhatīṃ dhruvaṃ caiva somachāyāṃ mahāpatham
yo na paśyenna jīvetsa naraḥ saṃvatsarātparam //

1.91.3

ariśmavantam ādityaṃ raśmivantaṃ ca pāvakam
yaḥ paśyati na jīvedvai māsādekādaśātparam //

1.91.4

vamenmūtraṃ purīṣaṃ ca suvarṇaṃ rajataṃ tathā
pratyakṣamathavā svapne daśamāsānna jīvati //

1.91.5

rukmavarṇaṃ drumaṃ paśyed gandharvanagarāṇi ca
paśyet pretapiśācāṃś ca navamāsān sa jīvati //

1.91.6

akasmācca bhavetsthūlo hy akasmācca kṛśo bhavet
prakṛteś ca nivarteta cāṣṭau māsāṃś ca jīvati //

1.91.7

agrataḥ pṛṣṭhato vāpi khaṇḍaṃ yasya padaṃ bhavet
pāṃsuke kardame vāpi saptamāsānsa jīvati //

1.91.8

kākaḥ kapoto gṛdhro vā nilīyedyasya mūrdhani
kravyādo vā khago yasya ṣaṇmāsān nātivartate //

1.91.9

gacched vāyasapaṅktībhiḥ pāṃsuvarṣeṇa vā punaḥ
svacchāyāṃ vikṛtāṃ paśyec catuḥpañca sa jīvati //

1.91.10

anabhre vidyutaṃ paśyed dakṣiṇāṃ diśamāsthitām
udake dhanur aindraṃ vā trīṇi dvau vā sa jīvati //

1.91.11

apsu vā yadi vādarśe yo hyātmānaṃ na paśyati
aśiraskaṃ tathā paśyen māsād ūrdhvaṃ na jīvati //

1.91.12

śavagandhi bhavedgātraṃ vasāgandhamathāpi vā
mṛtyurhyupāgatastasya ardhamāsānna jīvati //

1.91.13

yasya vai snātamātrasya hṛdayaṃ pariśuṣyati
dhūmaṃ vā mastakātpaśyed daśāhānna sa jīvati //

1.91.14

saṃbhinno māruto yasya marmasthānāni kṛntati
adbhiḥ spṛṣṭo na hṛṣyeta tasya mṛtyurupasthitaḥ //

1.91.15

ṛkṣavānarayuktena rathenāśāṃ ca dakṣiṇām
gāyannṛtyan vrajet svapne vidyānmṛtyurupasthitaḥ //

1.91.16

kṛṣṇāṃbaradharā śyāmā gāyantī vāpyathāṅganā
yaṃ nayeddakṣiṇāmāśāṃ svapne so 'pi na jīvati //

1.91.17

chidraṃ vā svasya kaṇṭhasya svapne yo vīkṣate naraḥ
nagnaṃ vā śramaṇaṃ dṛṣṭvā vidyānmṛtyumupasthitam //

1.91.18

ā mastakatalādyas tu nimajjetpaṅkasāgare
dṛṣṭvā tu tādṛśaṃ svapnaṃ sadya eva na jīvati //

1.91.19

bhasmāṅgārāṃś ca keśāṃś ca nadīṃ śuṣkāṃ bhujaṅgamān
paśyedyo daśarātraṃ tu na sa jīvati tādṛśaḥ //

1.91.20

kṛṣṇaiś ca vikaṭaiścaiva puruṣairudyatāyudhaiḥ
pāṣāṇaistāḍyate svapne yaḥ sadyo na sa jīvati //

1.91.21

sūryodaye pratyuṣasi pratyakṣaṃ yasya vai śivāḥ
krośantyabhimukhaṃ pretya sa gatāyurbhavennaraḥ //

1.91.22

yasya vā snātamātrasya hṛdayaṃ pīḍyate bhṛśam
jāyate dantaharṣaś ca taṃ gatāyuṣamādiśet //

1.91.23

bhūyobhūyastrasedyastu rātrau vā yadi vā divā
dīpagandhaṃ ca nāghrāti vidyānmṛtyum upasthitam //

1.91.24

rātrau cendradhanuḥ paśyed divā nakṣatramaṇḍalam
paranetreṣu cātmānaṃ na paśyenna sa jīvati //

1.91.25

netramekaṃ sravedyasya karṇau sthānācca bhraśyataḥ
vakrā ca nāsā bhavati vijñeyo gatajīvitaḥ //

1.91.26

yasya kṛṣṇā kharā jihvā padmābhāsaṃ ca vai mukham
gaṇḍe vā piṇḍikārakte tasya mṛtyurupasthitaḥ //

1.91.27

muktakeśo hasaṃścaiva gāyannṛtyaṃś ca yo naraḥ
yāmyāmabhimukhaṃ gacchet tadantaṃ tasya jīvitam //

1.91.28

yasya śvetaghanābhāsā śvetasarṣapasaṃnibhā
śvetā ca mūrtirhyasakṛt tasya mṛtyurupasthitaḥ //

1.91.29

uṣṭrā vā rāsabhā vābhiyuktāḥ svapne rathe śubhāḥ
yasya so 'pi na jīvettu dakṣiṇābhimukho gataḥ //

1.91.30

dve vātha parame 'riṣṭe ekībhūtaḥ paraṃ bhavet
ghoṣaṃ na śṛṇuyātkarṇe jyotir netre na paśyati //

1.91.31

śvabhre yo nipatetsvapne dvāraṃ cāpi pidhīyate
na cottiṣṭhati yaḥ śvabhrāt tadantaṃ tasya jīvitam //

1.91.32

mukhasya śoṣaḥ suṣirā ca nābhiratyuṣṇamūtro viṣamastha eva //

1.91.33

divā vā yadi vā rātrau pratyakṣaṃ yo nihanyate
hantāraṃ na ca paśyecca sa gatāyurna jīvati //

1.91.34

agnipraveśaṃ kurute svapnānte yastu mānavaḥ
smṛtiṃ nopalabheccāpi tadantaṃ tasya jīvitam //

1.91.35

yastu prāvaraṇaṃ śuklaṃ svakaṃ paśyati mānavaḥ
kṛṣṇaṃ raktamapi svapne tasya mṛtyurupasthitaḥ //

1.91.36

ariṣṭe sūcite dehe tasminkāla upasthite
tyaktvā khedaṃ viṣādaṃ ca upekṣed buddhimān naraḥ //

1.91.37

prācīṃ vā yadi vodīcīṃ diśaṃ niṣkramya vai śuciḥ
same 'tisthāvare deśe vivikte jantuvarjite //

1.91.38

udaṅmukhaḥ prāṅmukho vā svasthaś cācānta eva ca
svastikenopaviṣṭastu namaskṛtvā maheśvaram //

1.91.39

samakāyaśirogrīvo dhārayan nāvalokayet
yathā dīpo nivātastho neṅgate sopamā smṛtā //

1.91.40

prāgudakpravaṇe deśe tathā yuñjīta śāstravit
kāmaṃ vitarkaṃ prītiṃ ca sukhaduḥkhe ubhe tathā //

1.91.41

nigṛhya manasā sarvaṃ śuklaṃ dhyānam anusmaret
ghrāṇe ca rasane nityaṃ cakṣuṣī sparśane tathā //

1.91.42

śrotre manasi buddhau ca tatra vakṣasi dhārayet
kālakarmāṇi vijñāya samūheṣveva nityaśaḥ //

1.91.43

dvādaśādhyātmamityevaṃ yogadhāraṇamucyate
śatamardhaśataṃ vāpi dhāraṇāṃ mūrdhni dhārayet //

1.91.44

khinnasya dhāraṇāyogād vāyurūrdhvaṃ pravartate
tataścāpūrayed deham oṅkāreṇa samanvitaḥ //

1.91.45

tathauṃkāramayo yogī akṣare tvakṣarī bhavet
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi oṅkāraprāptilakṣaṇam //

1.91.46

eṣa trimātro vijñeyo vyañjanaṃ cātra ceśvaraḥ
prathamā vidyutī mātrā dvitīyā tāmasī smṛtā //

1.91.47

tṛtīyāṃ nirguṇāṃ caiva mātrāmakṣaragāminīm
gāndhārī caiva vijñeyā gāndhārasvarasaṃbhavā //

1.91.48

pipīlikāgatisparśā prayuktā mūrdhni lakṣyate
yathā prayukta oṅkāraḥ pratiniryāti mūrdhani //

1.91.49

tathauṃkāramayo yogī tv akṣarī tvakṣarī bhavet
praṇavo dhanuḥ śaro hyātmā brahmalakṣaṇamucyate //

1.91.50

apramattena veddhavyaṃ śaravat tanmayo bhavet
omityekākṣaraṃ hyetad guhāyāṃ nihitaṃ padam //

1.91.51

omityetattrayo lokās trayo vedāstrayo 'gnayaḥ
viṣṇukramāstrayastvete ṛksāmāni yajūṃṣi ca //

1.91.52

mātrā cārdhaṃ ca tisrastu vijñeyāḥ paramārthataḥ
tatprayuktastu yo yogī tasya sālokyamāpnuyāt //

1.91.53

akāro hyakṣaro jñeya ukāraḥ sahitaḥ smṛtaḥ
makārasahitauṃkāras trimātra iti saṃjñitaḥ //

1.91.54

akāras tveṣa bhūrloka ukāro bhuva ucyate
savyañjano makārastu svarloka iti gīyate //

1.91.55

oṅkārastu trayo lokāḥ śirastasya triviṣṭapam
bhuvanāṅgaṃ ca tatsarvaṃ brāhmaṃ tatpadamucyate //

1.91.56

mātrāpādo rudraloko hy amātraṃ tu śivaṃ padam
evaṃ jñānaviśeṣeṇa tatpadaṃ samupāsyate //

1.91.57

tasmāddhyānaratirnityam amātraṃ hi tadakṣaram
upāsyaṃ hi prayatnena śāśvataṃ sukhamicchatā //

1.91.58

hrasvā tu prathamā mātrā tato dīrghā tvanantaram
tataḥ plutavatī caiva tṛtīyā copadiśyate //

1.91.59

etāstu mātrā vijñeyā yathāvadanupūrvaśaḥ
yāvadeva tu śakyante dhāryante tāvadeva hi //

1.91.60

indriyāṇi mano buddhiṃ dhyāyannātmani yaḥ sadā
ardhaṃ tanmātram api cec chṛṇu yat phalamāpnuyāt //

1.91.61

māse māse 'śvamedhena yo yajeta śataṃ samāḥ
tena yatprāpyate puṇyaṃ mātrayā tadavāpnuyāt //

1.91.62

na tathā tapasogreṇa na yajñairbhūridakṣiṇaiḥ
yatphalaṃ prāpyate samyaṅ mātrayā tadavāpnuyāt //

1.91.63

tatra caiṣā tu yā mātrā plutā nāmopadiśyate
eṣā eva bhavetkāryā gṛhasthānāṃ tu yoginām //

1.91.64

eṣāṃ caiva viśeṣeṇa aiśvarye hyaṣṭalakṣaṇe
aṇimādye tu vijñeyā tasmādyuñjīta tāṃ dvijāḥ //

1.91.65

evaṃ hi yogasaṃyuktaḥ śucir dānto jitendriyaḥ
ātmānaṃ vidyate yastu sa sarvaṃ vindate dvijāḥ //

1.91.66

tasmātpāśupatairyogair ātmānaṃ cintayedbudhaḥ
ātmānaṃ jānate ye tu śucayaste na saṃśayaḥ //

1.91.67

ṛco yajūṃṣi sāmāni vedopaniṣadas tathā
yogajñānādavāpnoti brāhmaṇo 'dhyātmacintakaḥ //

1.91.68

sarvadevamayo bhūtvā abhūtaḥ sa tu jāyate
yonisaṃkramaṇaṃ tyaktvā yāti vai śāśvataṃ padam //

1.91.69

yathā vṛkṣāt phalaṃ pakvaṃ pavanena samīritam
namaskāreṇa rudrasya tathā pāpaṃ praṇaśyati //

1.91.70

yatra rudranamaskāraḥ sarvakarmaphalo dhruvaḥ
anyadevanamaskārān na tatphalamavāpnuyāt //

1.91.71

tasmāttriḥpravaṇaṃ yogī upāsīta maheśvaram
daśavistārakaṃ brahma tathā ca brahmavistaraiḥ //

1.91.72

evaṃ dhyānasamāyuktaḥ svadehaṃ yaḥ parityajet
sa yāti śivasāyujyaṃ samuddhṛtya kulatrayam //

1.91.73

athavāriṣṭamālokya maraṇe samupasthite
avimukteśvaraṃ gatvā vārāṇasyāṃ tu śodhanam //

1.91.74

yena kenāpi vā dehaṃ saṃtyajen mucyate naraḥ
śrīparvate vā viprendrāḥ saṃtyajetsvatanuṃ naraḥ //

1.91.75

sa yāti śivasāyujyaṃ nātra kāryā vicāraṇā
avimuktaṃ paraṃ kṣetraṃ jantūnāṃ muktidaṃ sadā //

1.91.76

seveta satataṃ dhīmān viśeṣānmaraṇāntike //

1.91.76.p1

iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge ariṣṭakathanaṃ nāma ekanavatitamo 'dhyāyaḥ

Commentaries (1)

Linked texts (3)