Linga Purana 2.25
Liṅgapurāṇa 2.25
- Language
- Sanskrit
Contents
2.25.1
śailādiruvāca
śivāgnikāryaṃ vakṣyāmi śivena paribhāṣitam /
janayitvāgrataḥ prācīṃ śubhe deśe susaṃskṛte //
2.25.2
pūrvāgramuttarāgraṃ ca kuryātsūtratrayaṃśubham /
caturastrīkṛte kṣetre kuryātkuṇḍāni yatnataḥ //
2.25.3
nityahomāgnikuṇḍaṃ ca trimekhalasamāyutam /
catustridvyaṅgulāyāmā mekhalā hastamātrataḥ //
2.25.4
hastamātraṃ bhavetkuṇḍaṃ yoniḥ prādeśamātrataḥ /
aśvatthapatravadyonīṃ mekhalopari kalpayet //
2.25.5
kuṇḍamadhye tu nābhiḥ syādaṣṭapatraṃ sakarṇikam /
prādeśamātraṃ vidhinā kārayedbrahmaṇaḥ suta //
2.25.6
ṣaṣṭhenollekhanaṃ proktaṃ prokṣaṇaṃ varmaṇā smṛtam /
netreṇālokya vai kuṇḍaṃ ṣaḍrekhāḥ kārayedbudhaḥ //
2.25.7
prāgāyatena viprendra brahmaviṣṇumaheśvarāḥ /
uttarāgrāḥ śivā rekhāḥ prokṣayedvarmaṇā punaḥ //
2.25.8
śamīpippalasaṃbhūtāmaraṇīṃ ṣoḍaśāṅgulām /
mathitvā vahnibījena śaktinyāsaṃ hṛdaiva tu //
2.25.9
prakṣipedvidhinā vahnimanvādhāya yathāvidhi /
tūṣṇīṃ prādeśamātraistu yājñikaiḥ śakalaiḥ śubhaiḥ //
2.25.10
parisaṃmohanaṃ kuryājjalenāṣṭasu dikṣu vai /
paristīrya vidhānena prāgādyevamanukramāt //
2.25.11
uttarāgraṃ purastāddhi prāgagraṃ dakṣiṇe punaḥ /
paścime cottarāgraṃ tu saumye pūrvāgrameva tu //
2.25.12
aindre caindrāgramāvāhya yāmya evaṃ vidhīyate /
saumyasyoparicāndrāgnaṃ vāruṇāgnamadhastataḥ //
2.25.13
dvandvarūpeṇa pātrāṇi barhaḥṣvāsādya suvrata /
adhomukhāni sarvāṇi dravyāṇi ca tathottare //
2.25.14
tasyopari nyaseddarbhāñchivaṃ dakṣiṇatonyaset /
pūjayenmūlamantreṇa paścāddhomaṃ samācaret //
2.25.15
prokṣaṇīpātramādāya pūrayedaṃbunā punaḥ /
prādesamātrau tu kuśau sthāpayedudakopari //
2.25.16
plāvayecca kuśāgraṃ tu vasoḥ sūryasya raśmibhiḥ /
vikīrya sarvapātrāṇi susaṃprokṣya vidhānataḥ //
2.25.17
praṇītāpātramādāya pūrayedaṃbunā punaḥ /
anyodakakuśagraistu samyagācchādya suvrata //
2.25.18
hastābhyāṃ nāsikaṃ pātramaiśānyāṃ diśi vinyaset /
ājyādhiśrayaṇaṃ kuryātpaścimottarataḥ śubham //
2.25.19
bhasmamiśrāṃstathāṅgārān grāhayetsakalena vai /
paścimottarato nītvā tatra cājyaṃ pratāpayet //
2.25.20
kuśānagnau tu prajvālya paryagniṃ tribhirācaret /
tānsarvāṃstatra niḥkṣipya cāgre cājyaṃ nidhāpayet //
2.25.21
aṅguṣṭhamātrau tu kuśau prakṣālya vidhinaiva tu /
paryagniṃ ca tataḥ kuryāttaireva navabhiḥ punaḥ //
2.25.22
paryagniṃ ca punaḥ kuryāttadājyamavaropayet /
athāpakarṣayet pātraṃ krameṇottarapaścime //
2.25.23
saṃyujya cāgniṃ kāṣṭhena prakṣālyāropya paścime /
ājyasyotpavanaṃ kuryātpavitrābhyāṃ sahaiva tu //
2.25.24
pṛthagādāya hastābhyāṃ pravāheṇa yathākramam /
aṅguṣṭhānāmikābhyāṃ tu ubhābhyāṃ mūlavidyayā //
2.25.25
abhyukṣya dāpayedagnau pavitre ghṛtapaṅkite /
sauvarṇaṃ sruksruvaṃ kuryādratnimātreṇa suvrata //
2.25.26
rājataṃ vā yathānyāyaṃ sarvalakṣaṇasaṃyutam /
athavā yājñikairvṛkṣaiḥ kartavyau sruksruvā vubhau //
2.25.27
aratnimātramāyāmaṃ tatpotre tu bilaṃ bhavet /
ṣaḍaṅgulaparīṇāhṝṃ daṇḍamūlaṃ mahāmune //
2.25.28
tadardhaṃ kaṇṭhānālaṃ syātpuṣkaraṃ mūlavadbhavet /
govālasadṛśaṃ daṇḍaṃ mruvāgraṃ nāsikāsamam //
2.25.29
puṭadvayasamāyuktaṃ muktādyena prapūritam /
ṣaṭtriṃśadaṅgulāyāmamaṣṭāṅgulasavistaram //
2.25.30
utsedhastu tadardhaṃ syātsūtreṇa samitaṃ tataḥ /
saptāṅgulaṃ bhavedāsyaṃ vistarāyāmataḥ punaḥ //
2.25.31
tribhāgaikaṃ bhavedagraṃ kṛtvā śeṣaṃ parityajet /
kaṇṭhaṃ ca dvyaṅgulāyāmaṃ vistāraṃ caturaṅgulam //
2.25.32
vediraṣṭāṅgulāyāmāvistārastatpramāṇataḥ /
tasya madhye bilaṃ kuryāccaturaṅgulamānataḥ //
2.25.33
bilaṃ suvartitaṃ kuryādaṣṭapatraṃ sukarṇikam /
parito bilabāhye tu paṭṭikārdhāṅgulena tu //
2.25.34
tadbrāhme ca vinidaṃ tu padmapatravicitritam /
yavadvayapramāṇena tadbrāhme paṭṭikā bhavet //
2.25.35
vedikāmadhyato randhraṃ kaniṣṭhāṅgulamānataḥ /
khātaṃ yāvanmukhāntaḥ syādbilamānaṃ tu nimragam //
2.25.36
daṇḍaṃ ṣaḍaṅgulaṃ nālaṃ daṇḍāgre daṇḍikātrayam /
ardhāṅgulavivṛddhyātu kartavyaṃ caturaṅgulam //
2.25.37
trayodaśāṅgulāyāmaṃ daṇḍamūle ghaṭaṃ bhavet /
dvyaṅgulastu bhavetkuṃbho nābhiṃ vidyāddaśāṅgulam //
2.25.38
vedimadhye tathā kṛtvā pādaṃ kuryācca dvyaṅgulam /
padmapṛṣṭhasamākāraṃ pādaṃ vai karṇikākṛtim //
2.25.39
gajoṣṭhasadṛśākāraṃ tasya pṛṣṭhākṛtirbhavet /
abhicārādikāryeṣu kuryātkṛṣṇāyasena tu //
2.25.40
pañcaviṃśatkuśenaiva sruksruvau mārjayet punaḥ /
agramagreṇa saṃśodhya madhyaṃ madhyena suvrata //
2.25.41
mūlaṃ mūlena vidhinā agnau tāpya hṛdā punaḥ /
ājyasthālī praṇītā ca prokṣaṇī tisra eva ca //
2.25.42
sauvarṇī rājatī vāpi tāmrī vā mṛnmayī tu vā /
anyathā naiva kartavyaṃ śāntike pauṣṭike śubhe //
2.25.43
āyasī tvabhicāre tu śāntike mṛnmayī tu vā /
ṣaḍaṅgulaṃ suvistīrṇaṃ pātrāṇāṃ mukhamucyate //
2.25.44
prokṣaṇī dvyaṅgulotsedhā praṇītā dvyaṅgulādhikā /
ājyasthālī tatastasyā utsedho dvyaṅgulādhikaḥ //
2.25.45
yaiḥ samidbhirhutaṃ proktaṃ taireva paridhirbhavet /
madhyāṅgulaparīṇāhā avakraā nirvraṇāḥ samāḥ //
2.25.46
dvātriṃśadaṅgulāyāmāstisraḥ paridhayaḥsmṛtāḥ /
dvātriṃśadaṅgulāyāmaistriṃśaddarbhaiḥ paristaret //
2.25.47
caturaṅgulamadhye tu grathitaṃ tu pradākṣiṇam /
abhicārādikāryeṣu śivāgnyādhānavarjitam //
2.25.48
akomalāḥ sthirā vipra saṃgrāhyastvābhicārike /
samagrāḥ susamāḥ sthūlāḥ kaniṣṭhāṅgulasaṃmitāḥ //
2.25.49
avakraānirvraṇāḥ srigdhā dvādaśāṅgulasaṃmitāḥ /
samidhasthaṃ pramāṇaṃ hi sarvakāryeṣu suvrata //
2.25.50
gavyaṃ ghṛtaṃ tataḥ śreṣṭha kāpilaṃ tu tato 'dhikam /
āhutīnāṃ gramaṇaṃ tu mruvaṃ pūrṇaṃ yathā bhavet //
2.25.51
annamakṣapramāṇaṃ syācchuktimātreṇa vai tilaḥ /
yavānāṃ ca tadardhaṃ syātphalānāṃ svapramāṇataḥ //
2.25.52
kṣirasya madhuno dadhnaḥ pramāṇaṃ ghṛtavadbhavet /
catuḥmruvapramāṇena mrucā pūrṇāhutirbhavet //
2.25.53
tadardhaṃ sviṣṭakṛtproktaṃ śeṣaṃ sarvamathāpi vā /
śāntikaṃ pauṣṭikaṃ caiva śivāgnau juhuyātsadā //
2.25.54
laukikāgnau mahābhāga mohanoccāṭanādayaḥ /
śivāgniṃ janayitvā tu sarvakarmāṇe suvrata //
2.25.55
sapta jihvāḥ prakalpyaiva sarvakāryāṇi kārayet /
athavā sarvakāryāṇi jihvāmātreṇa sidhyati //
2.25.56
śivāgniriti viprendrā jihvāmātreṇa sādhakaḥ //
2.25.57
oṃ bahurūpāyai madhyajihvāyai anekavarṇāyai dakṣiṇottaramadhyagāyai śāntipauṣṭikamokṣādiphalapradāyai svāhā //
2.25.58
oṃ hiraṇyāyai cāmīkarābhāyai īśānajihvāyai jñānapradāyai svāhā //
2.25.59
oṃ kanakāyai kanakanibhāyai ramyāyai eendrajihvāyai svāhā //
2.25.60
oṃ raktāyai raktavarṇāyai āgneyajihvāyai anekavarṇāyai vidveṣaṇamohanāyai svāhā //
2.25.61
oṃ kṛṣṇāyai nairṛtajihvāyai māraṇāyai svāhā //
2.25.62
oṃ suprabhāyaipaścimajihvāyai muktāphalāyai śāntikāyai pauṣṭikāyai svāhā //
2.25.63
oṃ abhivyaktāyai vāyavyajihvāyai śatrūccāṭanāyai svāhā //
2.25.64
oṃ vahnaye tejasvine svāhā //
2.25.65
etāvadvahnisaṃskāramathavā vahnikarmasu /
naimittike ca vidhinā śivāgniṃ kārayetpunaḥ //
2.25.66
nirīkṣaṇaṃ prokṣaṇaṃ tāḍanaṃ ca ṣaṣṭhena phaḍantena abhyukṣaṇaṃ caturthena khananotkiraṇaṃ ṣaṣṭhena pūraṇaṃ samīkaraṇamādyena secanaṃ vauṣaḍantena kṛṭṭanaṃ ṣaṣṭhena saṃmārjanopalepane turīyeṇa kuṇḍaparikalpanaṃ nivṛttyā tribhireva kuṇḍaparidhānaṃ caturthena kuṇḍārcanamādyena rekhācatuṣṭayasapādanaṃ ṣaṣṭhena phaḍantena vajrīkaraṇaṃ catuṣpadāpādanamādyena evaṃ kuṇḍasaṃskāramaṣṭādaśavidham //
2.25.66.p1
kuṇḍasaṃskārānantaramakṣapāṭanaṃ ṣaṣṭhena viṣṭaranyāsamādyena vajrāsane vāgīśvaryāvāhanam//25.67 //
2.25.68
oṃ hrīṃ vāgīśvarīṃ śyāmavarṇāṃ viśālākṣīṃ yauvanonmattavigrahām /
ṛtumatīṃ vāgīśvaraśaktimāvāhayāmi //
2.25.69
vāgīśvarīṃ pūjayāmi //
2.25.70
roṃ iṃ vāgīśvarāya namaḥ /
āvāhanasthāpanasannidhānasannirodhapūjāntaṃ vāgīśvarīṃ saṃbhāvya garbhādhānavahnisaṃskāram //
2.25.71
ekavaktraṃ caturbhujaṃ śuddhasphaṭikābhaṃ varadābhayahastaṃ paraśumṛgadharaṃ jaṭāmukuṭamaṇḍitaṃ sarvābharaṇabhūṣitamāvāhayāmi //
2.25.72
roṃ iṃ vāgīśvarāya namaḥ /
āvāhanasthāpanasannidhānasannirodhapūjāntaṃ vāgīśvarīṃ saṃbhāvya garbhādhānavahnisaṃskāram //
2.25.73
araṇījanitaṃ kāntodbhavaṃvā agnihotrajaṃvā tāmrapātreśarāvevā ānīya nirīkṣaṇatāḍanābhyukṣaṇaprakṣālanamādyenakravyādāśivaparityāgopi prathamena vahnestraikāraṇaṃ jaṭharabhrūmadyādāvāhyagniṃ vaikāraṇamūrtāvāgneyena uddīpanamādyena puraṣeṇa saṃhitayā dhāraṇā dhenumudrāṃ turīyeṇāvaguṇṭhya jānubhyāmavaniṃ gatvā śarāvotthāpanaṃ kuṇḍopari nidhāya pradakṣiṇamāvartya turīyeṇātmasammukhāṃ vāgīśvarīṃ garbhanāḍyāṃ garbhādhānāntarīyeṇa kamalapradānamādyena vauṣaḍantena kuśārghyaṃ dattvā indhanapradānamādyena prajvālanaṃ garbhādhānaṃ casadyenādyena pūjanaṃ vāmena pūjanaṃ dvitīyena sīmantonnayanamaghoreṇatṛtīyena pūjanam //
2.25.74
avayavavyāptiktrodanaṃ vaktraniṣkṛtiriti tṛtīyena garbhajātakarmapuruṣeṇa pūjanaṃ turīyema ṣaṣṭhena prokṣaṇaṃ sūtakaśuddhaye cāgnisūnurakṣākusāstreṇa vaktreṇāgnau mūlamīsāgraṃ nairṛtimūlaṃ vāyavyāgraṃ vāyavyamūlamīśāgramiti kuśāstaramamitipūrvoktamidhmamagramūlaghṛtāktaṃ lālāpanodāya ṣaṣṭhena juhuyāt //
2.25.75
pañcapūrvātikrameṇa paridhiviṣṭaranyāso 'pi ādyena viṣṭaropari hiraṇyagarbhaharanārāyaṇānapi pūjayet //
2.25.76
indrādilokapālāṃśca pūjayet //
2.25.77
vajrāvartaparyantānapi pūjayet //
2.25.78
vāgīśvaravāgīśvarīpūjādyenamudvāsya hutaṃ visarjayet //
2.25.79
sraksruvasaṃskāramatho nirīkṣaṇaprokṣamatāḍanābhyukṣaṇādīni pūrvavat srak sruvaṃ ca hastadvaye gṛhītvā saṃsthāpanamādyena tāḍanamapi sruksruvopari darbhānulekhanamūlamadyamāgreṇa tritvena srakśākti sruvamapi śaṃbhuṃ dakṣiṇapārśve kuśopari śaktaye namaḥ śaṃbhave namaḥ //
2.25.80
tato hyantisūtreṇa sruksruvau turīyema veṣṭayedarcayecca //
2.25.81
dhenumudrāṃ darśāyitvā turīyeṇāvaguṇṭhya ṣaṣṭhena rakṣāṃ vidhāya sruksruvasaṃskāraḥ pūrvamevoktaḥ //
2.25.82
punarājyasaṃskāraḥ pūrvemevoktaḥ nirīkṣaṇaprokṣaṇatāḍanābhukṣaṇādīni pūrvavat //
2.25.83
ājyapratāpanamaiśānyāṃ vā ṣaṣṭhena vedyupari vinyasya ghṛtapātraṃ vitastimātraṃ kuśapavitraṃ vāmahastāṅguṣṭhānāmikāgraṃ gṛhītvā dakṣiṇāṅguṣṭhānāmikāmūlaṃ gṛhītvāgnijvālotpavanaṃ svāhāntena turīyeṇa punaḥ ṣaḍ darbhān gṛhītvā pūrvavatsvātmasaṃplavanaṃ svahāntenādyena kuśadvayapavitrabandhanaṃ cādyenaghṛte nyasediti pavitrīkaraṇam //
2.25.84
darbhadvayaṃ pragṛhyāgniprajvālanaṃ ghṛtaṃ tridhā vartayet /
saṃprokṣyāgnau nidhāpayediti nīrājanam //
2.25.85
punardarbhān gṛhītvā kīṭakādi nirīkṣyārghyeṇa saṃprokṣya darbhānagnau nidhāya ityavadyotanam //
2.25.86
darbhadvayaṃ gṛhītvāgnijvālayā ghṛtaṃ nirīkṣayet //
2.25.87
darbheṇa gṛhītvā tenāgradvayena śuklapakṣadvayenādyeneti kṛṣṇapakṣasaṃpātanaṃ ghṛtaṃ tribhāgena vibhajya sruveṇaikabhāgenājyenāgnayesvāhā dvitīyenājyena somāya svāhā ājyena oṃ agnīṣomābhyāṃ svāhā ājyenāgnaye sviṣṭakṛte svāhā //
2.25.88
punaḥ kuśena gṛhītvā saṃhitābhimantreṇa namontenābhimantrayet //
2.25.89
abhimantrya denumudrāpradarśanakavacāvaguṇṭhanāstreṇa rakṣām /
atha saṃskṛte nidhāpayet ājyasaṃskāraḥ //
2.25.90
ājyena mrugvadanena cakraābhighāraṇaṃ śaktibījādiśānamūrtaye svāhā /
pūrvavatpuruṣavattrāya svāhā aghorahṛdayāyasvāhā vāmadevāya guhyāya svāhā sadyojātamūrtaye svāhā /
iti vaktrodghāṭanam //
2.25.91
īśānamūrtaye tatpuruṣavaktrāya svāhā tatpuruṣavaktrāya aghorahṛdayāya svāhā aghorahṛdayāya vāmaguhyāya sadyojatamūrtaye svāhā iti vaktrasaṃdhānam //
īśānamūrtaye tatpuruṣāya vaktrāya aghorahṛdayāya vāmadevāya guhyā sadyojātāya svāhā iti vaktrasaṃdhānam //
2.25.92
īśānamūrtaye tatpuruṣāya vaktrāya aghorahṛdayāya vāmadevāya guhyāya sadyojātamūrtaye svāhā iti vaktraikyakaraṇam //
2.25.93
śivāgniṃ janayitvaivaṃ sarvakarmāṇi kārayet /
kevalaṃ jihvayā vāpi śāntikādyāni sarvadā //
2.25.94
garbhādhānādikāryeṣu vahneḥ pratyekamavyaya /
daśa āhutāyo deyā yonibījena pañcadhā //
2.25.95
śivāgnau kalpayeddivyaṃ pūrvavatparamāsanam /
āvāhanaṃ tathā nyāsaṃ yathā deve tathārcanam //
2.25.96
mūlamantraṃ sakṛjjaptvā devadevaṃ pramamya ca /
prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā sagarbhaṃ sarvasaṃmatam //
2.25.97
paripecanapūrvaṃ ca tadidhmamabhigārya ca /
juhuyādagnimadhye tu jvalite 'tha mahāmune //
2.25.98
āghārāvapi cādhāya cājyenaiva tu ṣaṇmuke /
ājyabhāgau tu juhuyādvidhinaiva ghṛtena ca //
2.25.99
cakṣuṣī cājyabhāgau tu cāgnaye ca tathottare /
ātmano dakṣiṇe caiva somāyeti dvijottama //
2.25.100
pratyaṅmukhasya devasya śivāgnerbrahmaṇaḥ suta /
akṣi vai dakṣiṇaṃ caiva cottaraṃ cottaraṃ tathā //
2.25.101
dakṣiṇaṃ tu mahābhāga bhavatyeva na saṃśayaḥ /
ājyenāhutayastatra mūlenaiva daśaiva tu //
2.25.102
caruṇā ca yathāvaddhi samidbhiśca tathā smṛtam /
pūrṇāhutiṃ tato dadyānmūlamantreṇa suvrata //
2.25.103
sarvāvaraṇadevānāṃ pañcapañcaiva pūrvavat /
īśānādikrameṇaiva śaktibījakrameṇa ca //
2.25.104
prāyāścittamagoreṇa sveṣṭāntaṃ pūrvavatsmṛtam /
triprakāraṃ mayā proktamagnikāryaṃ suśobhanam //
2.25.105
yatāvasaramevaṃ hi kuryānnityaṃ mahāmune /
jīvitānte labhetsvargaṃ labhete agnihīpanam //
2.25.106
narakaṃ caiva nāpnoti yasya kasyāpi karmaṇaḥ /
ahiṃsakaṃ careddhomaṃ sādhako muktikāṅkṣakaḥ //
2.25.107
hṛdisthaṃ cintayedagniṃ dhyānayajñena homayet /
dehasthaṃ sarvabhūtānāṃ śivaṃ sarvajagatpatim //
2.25.108
taṃ jñātvā homayedbhaktyā prāṇāyāmena nityaśaḥ /
bāhyahomapradātā tu pāṣāṇe darduro bhavet //
2.25.108.p1
iti śrīliṅgamahāpurāṇe uttarabhāge pañcaviṃśatitamo 'dhyāyaḥ
Commentaries (2)
- Śivatosaṇī Liṅgapurāṇaṭīkā — Gaṇeśa Bhaṭṭa, Sanskrit
- Śivatoṣiṇī — Gaṇeśa Ballāla Nātū, Sanskrit
Linked texts (6)
- Svāyambhuvāgama — Sanskrit
- Sūkṣmāgama — Sanskrit
- Dīptāgama — Sanskrit
- Liṅga — Sanskrit
- Svāyambhuva — Sanskrit
- Ekaliṅgamāhātmya — Kānhavyāsa, Sanskrit