Pramāṇa · Search · About · API

Maheshvarakhanda 21

Māheśvarakhaṇḍa 21

Language
Sanskrit

Contents

21.1

cha || || nārada uvāca || || kālanemī ruṣāviṣṭasteṣāṃ rūpaṃ na buddha
vān || tato nimiṃ ca daityendraṃ matvā devaṃ mahājavaḥ

21.2

keśeṣu gṛhya taṃ vīraṃ cakarṣa ca nanāda ca || tato nimiruvācedaṃ kālanemiṃ mahāba
lam

21.3

ahaṃ nimiḥ kālaneme sutaṃ matvā vadhasva mā || bhavatā mohitenājau devānmatvāsurāḥ svakāḥ

21.4

suraiḥ sudurjjayāḥ koṭyo nihatā
daśa viddhi tat || sarvvāstravāraṇaṃ muṃca brāhmamastraṃ tvarānvitaḥ

21.5

sa tena bodhito daityo muktvā taṃ saṃbhramākulaḥ || bāṇaṃ brahmāstravihitaṃ mumoca
tvarayānvitaḥ

21.6

brahmāstraṃ tatprajajvāla tataḥ khe sumahādbhutam || devānāṃ cābhavatsainyaṃ sarvvameva bhayākulam

21.7

śaṃbarāstraṃ tataḥ śāṃtaṃ brāhmaprati
hataṃ tadā || tasminpratihate hyastre saṃkruddho bhāskaraḥ prabhuḥ

21.8

maheṃdrajālamāsthāya cakre svāṃ bhīṣaṇāṃ tanum || visphūrjatkarasaṃghātasamākrāṃtajaga
ttrayaḥ

21.9

tatāpa dānavānīkaṃ galanmajjāsthiśoṇitam || cakṣūṃṣi dānavendrāṇāṃ cakārāṃdhāni sa prabhuḥ

21.10

gajānāmagalanmedaḥ petuścāpi
rathā bhuvi || turaṃgamāḥ śvasaṃtaśca gharmmārattā rathinopi ca

21.11

itaścataśca salilaṃ prārthayaṃtastṛṣāturāḥ || giridroṇīśca pādāṃśca girīṇāṃ gahanāni
ca

21.12

teṣāṃ prārthayatāṃ śīghramanyonyaṃ ca visarpiṇām || dāvāgnirajvalattīvro ghoro nirdagdhapādapaḥ

21.13

toyārthinaḥ puro dṛṣṭvā toyaṃ kallo
lamālitam || puraḥsthitamapi prāptuṃ na śekurūpasāditum

21.14

aprāpya salilaṃ bhūmāvabhyāśe drutameva te || tatratatra vyadṛśyanta mṛtā daityeśvarā
bhuvi

21.15

rathā gajāśca patitāsturaṃgāśca śramānvitāḥ || sthitā vamaṃto dhāvaṃto galaddhutavasāsṛjaḥ

21.16

dānavānāṃ koṭikoṭi vyadṛśyata
mṛtaṃ tadā || evaṃ kṣayo dānavānāṃ tasminmahati vartite

21.17

prakopodbhūtatāmrākṣaḥ kālanemī ruṣāturaḥ || babhūva kālameghābhaḥ sphuradvyomaśatahradaḥ

21.18

gaṃbhīrāsphoṭanirhrādajagadhṛdayakaṃpanaḥ || pracchādya gaganaṃ sūryaprabhāṃ sarvāṃ vyanāśayat

21.19

vavarṣa śītaṃ ca jalaṃ dānavendrabalaṃ prati
daityāstāṃ vṛṣṭimāsādya samāśvastāstataḥ kramāt

21.20

bījāṃkurā iva mlānāḥ prāpya vṛṣṭiṃ dharātale || tataḥ sa megharūpeṇa kālanemirmahāsuraḥ

21.21

śastravṛṣṭiṃ vavarṣogrāṃ devānīkeṣu durjayaḥ || tayā vṛṣṭyā pīḍyamānā daityairanyaiśca devatāḥ

21.22

gatiṃ kāṃcinna paśyanti gāvaḥ
śītārditā iva || parasparaṃ vyalīyaṃta gajeṣu turageṣu ca || ratheṣu ca bhayatrastāstatratatra nililyire

21.23

evaṃ te līyamānāśca nihatāḥ kālane
minā || dṛśyaṃte patitā devāḥ śastrabhinnāṃgasaṃdhayaḥ

21.24

vibhinnā bhinnamūrdhānastathā bhinnorujānavaḥ || viparyastaṃ rathāṃgaiśca patitaṃ dhvajaśa
ktibhiḥ

21.25

turaṃgāṇāṃ sahasrāṇi gajānāmayutāni ca || raktena teṣāṃ ghoreṇa dustarā cābhavanmahī

21.26

evamājau mahādaityaḥ kālanemirma
hāsuraḥ || jaghne muhūrtamātreṇa gaṃdharvāṇāṃ daśāyutam

21.27

yakṣāṇāṃ paṃcalakṣāṇi kiṃnarāṇāṃ tathaiva ca || jaghne piśācamukhyānāṃ saptalakṣāṇi nirbhayaḥ

21.28

itareṣāṃ na saṃkhyāsti surajātinikāyinām || jaghne sa koṭiśaḥ kruddhaḥ kālanemirmadotkaṭaḥ

21.29

evaṃ pratibhaye bhīme tadāmara
mahākṣaye || saṃkruddhāvaśvinau vīrau citrāstrakavacojvalau

21.30

jaghnatustau raṇe daityamekaikaṃ ṣaṣṭibhiḥ śaraiḥ || nirbhidya taṃ³ mahādaityaṃ sapuṃkhā vivi
śurmahīm

21.31

tābhyāṃ bāṇaprahāraistu kiṃcitso'vāptacetanaḥ || jagrāha cakraṃ lakṣāraṃ tailadhautaṃ raṇe'dhikam

21.32

tena cakreṇa so'śvibhyāṃ
ciccheda rathakūbaram || jagrāhātha dhanurdaityaḥ śarāṃścāśīviṣopamān

21.33

vavarṣa bhiṣajormūrdhni saṃchādyākāśagocaram || tāvapyastraiḥ smṛtaiḥ sarvāṃśche
diturdaityasāyakān

21.34

tacca karma tayordṛṣṭvā vismitaḥ kopamāviśat || jagrāha mudgaraṃ bhīmaṃ kāladaṃḍavibhīṣaṇam

21.35

sa tamuddhrāmya vegena
cikṣepāsya rathaṃ prati || taṃ tu mudgaramāyāṃtamālokyāṃbaragocare

21.36

muktvā rathāvubhau vegādāplutau tarasāśvinau || tau rathau sa tu niṣpiṣya
mudgaro'calasaṃnibhaḥ

21.37

dārayāmāsa dharaṇīṃ hemajālapariṣkṛtaḥ || tasya karmātha taddṛṣṭvā bhiṣajau citrayodhinau

21.38

vajrāstraṃ ca prakurvāṇau
dānaveṃdramayudhyatām || ghoravajraprahāraistu dānavaḥ sa parikṣataḥ

21.39

ratho dhvajo dhanuścaiva chatraṃ ca kavacaṃ tathā || kṣaṇena śatadhā bhūtaṃ sarvasainyasya
paśyataḥ

21.40

taddṛṣṭvā duṣkaraṃ karma so'śvibhyāṃ bhīmavikramaḥ || nārāyaṇāstraṃ balavānmumoca raṇamūrdhani

21.41

tataḥ śaśāma vajrāstraṃ kālane
mistato ruṣā || jīvagrāhaṃ grāhayitumaśvinau tau pracakrame

21.42

tāvabhiprāyamālakṣya saṃtyajya samarāṃgaṇam || padātī vepamānāṃgau pradrutau vāsavo
yataḥ

21.43

tayoranugato daityaḥ kālanemirnadanmuhuḥ || prāpyeṃdrasya balaṃ krūro daityānīkapadānugaḥ

21.44

sa kāla iva kalpāṃte yadvāsava
mādrutaḥ || taṃ dṛṣṭvā sarvabhūtāni viviśurvihvalāni tu

21.45

hāhāhāvaṃ prakurvāṇāstadā devāśca menire || parājayaṃ maheṃdrasya sarvalokakṣayāvaham

21.46

celuḥ śikhariṇo mukhyāḥ peturulkā nabhastalāt || jagarjurjaladā dikṣu saṃbhūtaśca mahāravaḥ

21.47

tāṃ bhūtavikṛtiṃ dṛṣṭvā devāḥ seṃdrā
bhayāvahāḥ || manasā śaraṇaṃ jagmurvāsudevaṃ jagatpatim

21.48

namo brahmaṇyadevāya gobrāhmaṇahitāya ca || jagaddhitāya kṛṣṇāya goviṃdāya namonamaḥ

21.49

sa no rakṣatu goviṃdo bhayārtāṃste jaguḥ surāḥ || surāṇāṃ ciṃtitaṃ jñātvā bhagavāngaruḍadhvajaḥ

21.50

vibudhyaiva ca paryaṃkādyoga
nidrāṃ vihāya saḥ || lakṣmīkarayugāṃbhojalālitāṃtrisaroruhaḥ

21.51

śāradāṃbaranīrābjakāṃtidehacchaviḥ prabhuḥ || kaustubhodbhāsihṛdayaḥ
kāṃtakeyūrabhāskaraḥ

21.52

vimṛśya surasaṃkṣobhaṃ vainateyamathāhvayat || āhūte'vasthitetasmingaruḍe duḥkhite bhṛśam

21.53

divyai
nānāstratīkṣṇārcirāruhyāgātsurāhavam || tatrāpaśyata deveṃdraṃ bhayabhītamabhidrutam

21.54

dānaveṃdrairnavāṃbhodasavchāyaiḥ sarvathotkaṭaiḥ || yathā hi puruṣaṃ
ghorairabhāgyairarthakāṃkṣibhiḥ

21.55

tatrāṇāyāvrajadviṣṇuḥ stūyamāno muhuḥ suraiḥ || abhāgyebhyaḥ paritrātuṃ sukṛtaṃ nirmalaṃ yathā

21.56

athāpaśyata
daityeṃdro viyati dyutimaṃḍalam || sphuraṃtamudayācchīghraṃ kāṃtaṃ sūryaśataṃ yathā

21.57

prabhavaṃ jñātumicchaṃto dānavāstasya tejasaḥ || garuḍaṃ tamathā
paśyankalpāṃtānalabhairavam

21.58

tatra sthitaṃ caturbāhuṃ hariṃ cānupamadyutim || tamālokyāsureṃdrāstu harṣasaṃpūrṇamānasāḥ

21.59

ayaṃ sa devaḥ
sarveṣāṃ śaraṇaṃ keśavo'rihā || asmiñjite jitāḥ sarvā devatā nātra saṃśayaḥ

21.60

enamāśritya lokeśā yajñabhāgabhujo'marāḥ || ityuktvā te
samāgam‍ya sarva eva tatastataḥ

21.61

taṃ jaghnurvividhaiḥ śastraiḥ parivārya samaṃtataḥ || kālanemiprabhṛtayo daśa daityamahārathāḥ

21.62

ṣaṣṭyā vivyādha
bāṇānāṃ kālanemirjanārdanam || nimiḥ śatena bāṇānāṃ mathano'śītibhiḥ śaraiḥ

21.63

jaṃbhakaścaiva saptatyā śuṃbho daśabhireva ca || śeṣā daitye
śvarāḥ sarve viṣṇumekaikaśaḥ śaraiḥ

21.64

daśabhirdaśabhiḥ śalyairjaghnuḥ sagaruḍaṃ raṇe || teṣāmamṛṣyattatkarma viṣṇurdānavasūdanaḥ

21.65

ekaikaṃ dānavaṃ
jaghne ṣaḍbhiḥ ṣaḍbhirajihmagaiḥ || ākarṇakṛṣṭairbhūyaśca kālanemiścibhiḥ śaraiḥ

21.66

viṣṇuṃ vivyādha hṛdaye roṣādraktavilocanaḥ || tasyāśobhaṃta te
bāṇā hṛdaye taptakāṃcanāḥ

21.67

mayūkhā iva saṃdīptāḥ kaustubhasya sphurattviṣaḥ || tairbāṇaiḥ kiṃcidāyasto harirjagrāha mudgaram

21.68

sa tamu
dvāhya vegena dānavāya mumoca vai || dānavendrastamaprāptaṃ viyatyeva śataiḥ śaraiḥ

21.69

ciccheda tilaśaḥ kruddho darśayanpāṇilāghavam || tato viṣṇuḥ
prakupitaḥ prāsaṃ jagrāha bhairavam

21.70

tena daityasya hṛdayaṃ tāḍayāmāsa vegataḥ || kṣaṇena labdhasaṃjñastu kālanemirmahāsuraḥ

21.71

śaktiṃ jagrāha
tīkṣṇāgrāṃ hemaghaṃṭātṛhāsinīm || tayā vāmaṃ bhujaṃ viṣṇorbibheda ditinaṃdanaḥ

21.72

bhinnaṃ śaktyā bhujaṃ tasya srutaśoṇitamābabhau || nīle balā
hake vidyuddyotaṃtī yathā muhuḥ

21.73

tato viṣṇuḥ prakupito jagrāha vipulaṃ dhanuḥ || saptadaśa ca nārācāṃstīkṣṇāgrānmarmabhedinaḥ

21.74

daitya
sya hṛdayaṃ ṣaḍbhirvivyādha ca śaraistribhiḥ || caturbhiḥ sārathiṃ cāsya dhvajaṃ caikena patriṇā

21.75

dvābhyāṃ dhanurjyāṃdhanuṣī bhujaṃ caikena patriṇā || sa
viddho hṛdaye gāḍhaṃ doṣairmūḍho yathā naraḥ

21.76

srutaraktāruṇaḥ prāṃśuḥ pīḍācalitamānasaḥ || cakaṃpe māruteneva coditaḥ kiṃśukadrumaḥ

21.77

tataḥ
kaṃpitamālakṣya gadāṃ jagrāha keśavaḥ || tāṃ ca vegena cikṣepa kālanemivadhaṃ prati

21.78

sā papāta śirasyugrā sahasā kālaneminaḥ || saṃcūrṇitottamāṃ
gastu niṣpiṣṭamukuṭosuraḥ

21.79

srutaraktaugharaṃdhraśca srutadhāturivācalaḥ || papāta sve rathe bhagna nisaṃjñaḥ śiṣṭajīvanaḥ

21.80

patitasya ratho hissthe
dānavasyācyuto'rihā || smitapūrvamuvācedaṃ vākyaṃ cakrāyudhaḥ prabhuḥ

21.81

gacchāsura vimukto'si sāṃprataṃ jīva nirvṛtaḥ || tataḥ svalpena kālena
ahameva tavāṃtakaḥ

21.82

evaṃ vacastasya niśamya viṣṇoḥ sarveśvarasyātha rathaṃ nimeṣāt || nināya dūraṃ kila kālanemino bhītastadā
sārathiloṃkanāthāt

21.82.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe devāsurasaṃgrāme kālanemikṛtayuddhasaṃvarde viṣṇunā saha kālanemiyuddhavarṇanaṃnāmaikonaviṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (7)