Pramāṇa · Search · About · API

Maheshvarakhanda 52

Māheśvarakhaṇḍa 52

Language
Sanskrit

Contents

52.1

cha || || arjuna uvāca || || atyadbhutāni tīrthāni
liṃgāni ca mahāmune || śrutvā tava mukhāṃbhojādṛśaṃ me hṛṣyate manaḥ

52.2

mahīnagarakasyāpi sthāpitasya tvayā mune || yāni tīrthāni
mukhyāni tāni varṇaya me prabho

52.3

nārada uvāca || || śrīmanmahīnagarake yāni tīrthāni phālguna || tāni vakṣyāmi yatrāste jayā
dityo raviḥ prabhuḥ

52.4

jayādityasya yo nāma kīrtayediha mānavaḥ || sarvarogavinirmukto labhetso'pi hṛdīpsitam

52.5

yasya saṃdarśanādeva
kalyāṇairapi pūryate || mucyate cāpyakalyāṇaiḥ śraddhāvānpārtha mānavaḥ

52.6

tasya devaṃsya cotpattiṃ śrṛṇu pārtha vadāmi te || śrṛṇvanvā kīrtayanvāpi
prasādaṃ bhāskarāllabhetū

52.7

ahaṃ saṃsthāpya saṃsthānametatkālena kenacit || prayāto bhāskaraṃ lokaṃ darśanārthī yadṛcchayā

52.8

sa māṃ praṇatamā
sīnamabhyarcyargheṇa bhāskaraḥ || prahasanniva prāheṃdaṃ devo madhurayā girā

52.9

kuta āgamyate vipra kva ca vā pratigamyate || kva cāyaṃ nāradamune
kālaste vihrato'bhavat

52.10

nārada uvāca || || evamukto bhāskareṇa taṃ tadā prāntravaṃ vacaḥ || bhārate vihrataḥ khaṇḍe mahīnagarakādapi
darśanārthaṃ tava vibho samāyāto'smi bhāskara

52.11

raviruvāca || || yattvayā sthāpitaṃ sthānaṃ tatra ye saṃti brāhmaṇāḥ || teṣāṃ guṇānmama
brūhi kiṃguṇā nanu te dvijāḥ

52.12

nārada uvāca || || evaṃ pṛṣṭo bhagavatā punarevābravaṃ vacaḥ

52.13

yadi tānbhoḥ praśaṃsāmi svīyā
nstautīti vācyatā || niṃdāmyanarhānkasmādvā kaṣṭamevobhayatra ca

52.14

athavāpāramāhātmye sati teṣāṃ mahātmanām || alpe kṛte varṇane syā
ddoṣa eva mahānmama

52.15

madūrcitadvijendrāṇāṃ yadi syācchravaṇepsutā || tataḥ svayaṃ vilokyāste gatvedaṃ me mataṃ rakhe

52.16

iti śrutvā mama
vaco ravirāsītsuvismitaḥ || svayaṃ drakṣyāmi covāca punaḥpunaraharpatiḥ

52.17

so'tha vipratanuṃ kṛtvā māṃ visarjyaiva bhāskaraḥ || pratapandivi
yogācca prayātaurṇavarodhasi

52.18

jaṭāṃ triṣavaṇasnānapiṃgalāṃ dhārayannatha || vṛddhadvijo mahātejā dadṛśe brāhmaṇairmama

52.19

tato hārītapramukhāḥ
praharṣotphullalocanāḥ || utthāya brahmaśālāyāste dvijā dvijamādravan

52.20

namaskṛtya dvijāgryaṃ te praharṣādidamabruvan

52.20-2

adya no divasaḥ puṇyaḥ
sthānamadyottamaṃ tvidam || yattvayā viprapravara svayamāgamanaṃ kṛtam

52.22

dhanyasya hi gṛhasthasya kṛpayaiva dvijottamāḥ || ātithyavepeṇāyāṃti
pāvanārthaṃ na saṃśayaḥ

52.23

tattvaṃ gehāni cāsmākaṃ pādacaṃkramaṇena ca || darśanādbhojanātsthānādasmābhiḥ saha pāvaya

52.24

atithiruvāca
bhojanaṃ dvividhaṃ viprā prākṛtaṃ paramaṃ tathā || tadahaṃ samyagicchāmi dattaṃ paramabhojanam

52.25

ityetadatitheḥ śrutvā hārītaḥ putramabravīt || aṣṭavarṣaṃ tu
kamaṭhaṃ vetsi putra dvijoditam

52.26

kamaṭha uvāca || || tāta praṇamya tvāṃ vakṣye tāṃdṛkparamabhojanam || dvijaṃ ca tarpayiṣyāmi dattvā paramabhojanam

52.27

sutena kila jātena jāyate cānṛṇaḥ pitā || satyaṃ kariṣye tadvākyaṃ saṃtarpyātithimuttamam

52.28

bhojanaṃ dviprakāraṃ ca pravibhāgastayorayam || prākṛ
taṃ procyate tvevamanyatparamabhojanam

52.29

tatra yatprākṛtaṃ nāma prakṛtipramukhasya tat || caturviṃśatitattvānāṃ gaṇasyoktaṃ hi tarpaṇam

52.30

ṣaḍrasaṃ
bhojanaṃ tacca paṃcabhedaṃ vadaṃti ca || yena bhuktena tṛptaṃ syātkṣetraṃ yaddehalakṣaṇam

52.31

yathāparaṃparaṃnāma proktaṃ paramabhojanam || paramaḥ procyate cātmā
tasya tadbhojanaṃ bhavet

52.32

tato nānāprakārasya dharmasya śravaṇaṃ hi yat || tadannaṃ procyate bhoktā kṣetrajñaḥ śravaṇau mukham

52.33

tadhāsyāmi
dvijāgryāya pṛccha vipra yadicchasi || śaktitastarpayiṣyāmi tvāmahaṃ viprasaṃsadi

52.34

nārada uvāca || || kamaṭhasyaitadākarṇya so'tithi
rvacanaṃ mahat || manasaiva praśasyāmuṃ praśnamenaṃmathākarot

52.35

kathaṃ saṃjāyate jaṃtuḥ kathaṃ cāpi pralīyate || bhasmatāmatha saṃprāpya kva cāyaṃ prati
padyate

52.36

kamaṭha uvāca || || gurave prāṅnamaskṛtya dharmāya tadanaṃtaram || chaṃdogītamamuṃ praśnaṃ śaktyā vakṣyāmi te dvija

52.37

janane trividhaṃ karma heturjaṃtorbhavetkila || puṇyaṃ pāpaṃ ca miśraṃ ca sattvarājasatāmasam

52.38

tatra yaḥ sāttviko nāma sa svargaṃ pratipadyate || svargā
tkālapariśraṣṭo dhanī dharmī sukhī bhavet

52.39

tathā yastāmasonāma narakaṃ pratipadyate || bhuktvā bahvīryātanāśca sthāvaratvaṃ prapadyate

52.40

maha
tāṃ darśanasparśairupabhogasahāsanaiḥ || mahatā kālayogena saṃsaranmānavo bhavet

52.41

so'pi duḥkhadaridrāyairveṣṭito vikaleṃdriyaḥ || pratyakṣaḥ sarva
lokānāṃ pāpasyaitaddhi lakṣaṇam

52.42

atha yo miśrakarmā syāttiryaktvaṃ pratipadyate || mahatāmeva saṃsargātsaṃsaranmānavo bhavet

52.43

yasya
puṇyaṃ pṛthutaraṃ pāpamalpaṃ hi jāyate || sa pūrvaṃ duḥkhito bhūtvā paścātsaukhyānvito bhavet

52.44

pāpaṃ pṛthutaraṃ yasya puṇyamalpataraṃ bhavet || pūrvaṃ
sukhī tato duḥkhī miśrasyaitaddhi lakṣaṇam

52.45

tatra mānuṣasaṃbhūtiṃ śṛṇu yāhagdasau bhavet || puruṣasya striyāścaiva śukraśoṇitasaṃgame

52.46

sarvadoṣavinirmukto jīvaḥ saṃsarate sphuṭam || guṇānvitaṃmanobuddhiśubhāśubhasamanvitaḥ

52.47

jīvaḥ praviṣṭo garbhaṃ tu kalale pratitiṣṭhati || mūḍhaśca
kalale tatra māsamātraṃ ca tiṣṭhati

52.48

dvitīyaṃ tu tathā māsaṃ ghanībhūtaḥ sa tiṣṭhati || tasyāvayavanirmāṇaṃ tṛtīye māsi jāyate

52.49

asthīni ca tathā māsi jāyaṃta ca caturthake || tvagjanma paṃcame māsi ṣaṣṭhe romṇāṃ samudbhavaḥ

52.50

saptame ca tathā māsi prabodhaścāsya
jāyate || māturāhārapītaṃ ca saptame māsyupāśnute

52.51

aṣṭame navame māsi bhṛśamudvijate tataḥ || jarāyuṇā veṣṭitāṃgo mukhe baddhakarāṃguliḥ

52.52

madhye klībastu vāme strī dakṣiṇe puruṣastathā || tiṣṭhatyudarabhāge ca pṛṣṭheragnimukhaḥ kila

52.53

yasyāṃ tiṣṭhatyasau yonau tāṃ ca vetti na saṃśayaḥ || sarvaṃ
smarati vṛttāṃtaṃ bahūnāṃ janmanāmapi

52.54

aṃdhe tamasi kiṃdṛśyo gaṃdhānmohaṃ dṛḍhaṃ labhet || śīte mātrā jale pīte śītamūṣṇaṃ tathoṣṇake

52.55

vyāyāme labhate mātuḥ kleśaṃ vyādheśca vedanām || alakṣyāḥ pitṛmātṛbhyāṃ jāyate vyādhayaḥ parāḥ

52.56

saukumāryādrujaṃ tīvrāṃ janayaṃti ca tasya
te || svalpamapyatha taṃ kālaṃ vetti varṣaśatopamam

52.57

saṃtapyate bhṛśaṃ garbhe karmabhiśca purātanaiḥ || manorathāṃśca kurute sukṛtārthaṃ punaḥpunaḥ

52.58

janma cedahamāpsyāmi mānuṣye jīvitaṃ tathā || tatastatprakariṣyāmi yena mokṣo bhavetsphuṭam

52.59

evaṃ tu ciṃtayānasya sīmaṃtonnayanādanu
māsadvayaṃ tadvajati pīḍatastriyugākṛti

52.60

tataḥ svakāle saṃpūrṇe sūtimārutacālitaḥ || bhavatyavāṅmukho jaṃtuḥ pīḍāmanubhavanparām

52.61

adhomukhaḥ saṃkaṭena yonidvāreṇa niḥsaret || pīḍayā pīḍadyamāno'pi carmotkartanatulyayā

52.62

karapatrasamasparśaṃ karasaṃsparśanā
dikam || asau jāto vijānāti māsamātraṃ vimohitaḥ

52.63

prākkarmavaśagasyāsya garbhajñānaṃ ca naśyati || tataḥ karoti karmāṇi śvetaraktā
sitāni ca

52.64

asthipaṭṭatulāstaṃbhasnāyubaṃdhena yaṃtritam || raktamāṃsamṛdāliptaṃ viṇmūtradravyabhājanam

52.65

saptabhittisusaṃbaddhaṃ chatraṃ roma
tṛṇairapi || vadanaikamahādvāraṃ gavākṣāṣṭavibhūṣitam

52.66

oṣṭhadvayakapāṭaṃ ca daṃtārgalavimudritam || nāḍīsvedapravāhaṃ ca kaphapittapariplutam

52.67

jarāśokasamāviṣṭaṃ kālavaktrānalasthitam || rāgadveṣādibhirdhvastaṃ ṣāṭkauśikasamudbhavam

52.68

evaṃ saṃjāyate puṃso dehagehamidaṃ dvija
yasminvasati kṣetrajño gṛhastho buddhigehinī

52.69

mokṣaṃ svargaṃ ca narakamāste saṃsādhayannapi

52.69.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṃḍe kamaṭhasūryasaṃvāde jīvasya dehotpattivarṇanaṃnāmaikonapañcāśattamo'dhyāyaḥ

Linked texts (7)