Maheshvarakhanda 78
Māheśvarakhaṇḍa 78
- Language
- Sanskrit
Contents
- 78.122 — 1 part
78.1
cha|| || gautama uvāca || || bhagavannaruṇādrīśa nāmadheyāni te bhṛśam || viśeṣācchro
tumicchāmi sthāne'sminsurapūjite
78.2
maheśvara uvāca || || nāmāni śṛṇu me brahmanmukhyāni dvijasattama || durlabhānyalpapuṇyānāṃ kāma
dāni sadā bhuvi
78.3
śoṇādrīśo'ruṇādrīśo devādhīśo janapriyaḥ || prapannarakṣako dhīraḥ śivasevakavardhakaḥ
78.4
akṣipeyāmṛteśāmaḥ strīpuṃ
bhāvapradāyakaḥ || bhaktavijñaptisaṃdhātā dīnabaṃdivimocakaḥ
78.5
mukharāṃtripattiḥ śrīmānmṛḍo mṛgamadeśvaraḥ || bhaktaprekṣaṇakṛtsākṣī bhakta
doṣanivarttakaḥ
78.6
jñānasaṃbaṃdhanāthaśca śrīhalāhalasuṃdakaḥ || āhavaiśvaryadātā ca smartṛsarvāghanāśanaḥ
78.7
vyatyastanṛtyaddhvajadhṛ
ksakāṃta callout rnaṭaneśvaraḥ || sāmapriyaḥ kalidhvaṃsī vedamūrtirniraṃjanaḥ
78.8
jagannātho mahādevastrinetrastripurāṃtakaḥ || bhaktāparā
dhasoḍhā ca yogīśo bhoganāyakaḥ
78.9
bālamūrtiḥ kṣamārūpī dharmarakṣo vṛṣadhvajaḥ || haro girīśvaro bhargaścaṃdrarekhāvataṃsakaḥ
78.10
smarāṃtakoṃ
'dhakaripuḥ siddharājo digaṃbaraḥ || āgamapriya īśāno bhasmarudrākṣalāṃchanaḥ
78.11
śrīpatiḥ śaṃkaraḥ sraṣṭā sarvavidyeśvaro'naghaḥ || gaṃgādharaḥ ṛtudhvaṃ
so vimalo nāgabhūṣaṇaḥ
78.12
aruṇo bahurūpaśca virūpākṣo'kṣarākṛtiḥ || anādiraṃtarahitaḥ śivakāmaḥ svayaṃprabhuḥ
78.13
saccidānaṃdarūpaśca
sarvātmā jīvadhārakaḥ || strīsaṃgavāmasubhago vidhirvihitasuṃdaraḥ
78.14
jñānaprado muktidaśca bhaktavāṃchitadāyakaḥ || āścaryavaibhavaḥ kāmī niravadyo
nidhipradaḥ
78.15
śūlī paśupatiḥ śaṃbhuḥ svayaṃbhurgiriśo mṛḍaḥ || etāni mama mukhyāni nāmānyatra mahāmune
78.16
anyāni divyanāmāni
purāṇoktāni saṃsmara || pradakṣiṇena māṃ nityaṃ viśeṣāttvaṃ samarcaya
78.17
pradakṣiṇapriyo yasmādahaṃ śoṇācalākṛtiḥ || ityājñapto mahādevamarcayanna
ruṇācalam || avimuṃcannihāvāsaṃ kṛtavānahamadrije
78.18
gauryuvāca || || bhagavansarvadharmajña gautamārthya munīśvara || pradakṣiṇasya māhātmyaṃ brūhi
me śoṇabhūbhṛtaḥ
78.19
kasminkāle kathaṃ kāryaṃ kairvā pūrvaṃ pradakṣiṇam || kṛtaṃ śoṇādrināthasya prāptamiṣṭaṃ paraṃ padam
78.20
brahmovāca
iti pṛṣṭo muniḥ prāha gautamaḥ śailakanyakām || śrūyatāṃ devi māhātmyamādiśanme maheśvaraḥ
78.21
mahādeva uvāca || || ahaṃ hi
śoṇaśailātmā prakāśo vasudhātale
78.22
parito māṃ surāḥ sarve vartate munibhiḥ saha
78.23
yāni kāni ca pāpāni janmāṃtarakṛtāni ca
tāni tāni vinaśyaṃti pradakṣiṇapade pade
78.24
aśvamedhasahasrāṇi vājapeyāyutāni ca || siddhyaṃti sarvatīrthāni pradakṣiṇapade pade
78.25
api prahīṇasya samastalakṣaṇaiḥ kriyāvihīnasya nikṛṣṭajanmanaḥ || pradakṣiṇīkṛtya śaśāṃkaśekharaṃ prayāsyataḥ kasya na siddhiragrataḥ
78.26
samasta
tīrthābhigameṣu puṇyaṃ samastayajñāgamadharmajātam || avāpyate śoṇamahīdharasya pradakṣiṇāprakramaṇena satyam
78.27
padenaikena bhūlokaṃ dvitīyenāṃtarī
kṣakam || tṛtīyena divaṃ matyoṃ jayatyasya pradakṣiṇe
78.28
ekena mānasaṃ pāpaṃ dvitīyena tu vācikam || kāyikaṃ tu tṛtīyena padena kṣīyate nṛṇām
78.29
pātakāni ca sarvāṇi padenaikena mārjayet || dvitīyena tapaḥ sarvaṃ prāpnotyasya pradakṣiṇāt
78.30
parṇaśālā maharṣīṇāṃ siddhānāṃ ca sahastra
śaḥ || surāṇāṃ ca tathā''vāsā vidyaṃtetra sahasraśaḥ
78.31
atra siddhaḥ punarnityaṃ vasāmyagre surārcitaḥ|| mamāṃtare guhā divyā dhyātavyā bhogasaṃyutā
78.32
agnistaṃbhamayaṃ rūpamaruṇādiriti śrutam || dhyāyām̐lliṅgaṃ mama bṛhanmandaṃ kuryātpradakṣiṇam
78.33
aṣṭamūrtimayaṃ liṃgamidaṃ yaistaijasaṃ bhṛśam
dhyātvā pradakṣiṇaṃ kurvanpātakāni vinirdahet
78.34
na punaḥ saṃbhavastasya yaḥ karoti pradakṣiṇām || śoṇācalākṛternityaṃ nityatvaṃ dhruvamaśnute
78.35
asya pādarajaḥsparśātpūyate sakalā mahī || padamekaṃ tu dhatte yaḥ śoṇādrīśapradakṣiṇe
78.36
namaskurvanpratidiśaṃ dhyāyanstauti kṛtāṃjaliḥ || asaṃ
sṛṣṭakaraḥ kaiścinmaṃdaṃ kuryātpradakṣiṇam
78.37
āsannaprasavā nārī yathā gacchedanākulam || tathā pradakṣiṇaṃ kuryācchṛṇvaṃśca padadhvanim
78.38
snāto
viśuddhaveṣaḥ sanbhasmarudrākṣabhūṣitaḥ || śivasmaraṇasaṃsṛṣṭo maṃdaṃ dadyātpadaṃ budhaḥ
78.39
manūnāṃ caratāmagre devānāṃ ca sahasraśaḥ || adṛśyānāṃ ca siddhā
nāṃ nānyeṣāṃ vāyurūpiṇām
78.40
saṃghaṭṭamatisaṃmaṃdaṃ mārgarodhaṃ viciṃtayan || anukūlena bhaktaḥ sañchanairdadyātpadaṃ budhaḥ
78.41
athavā śivanāmāni saṃ
kīrtya varagītibhiḥ||śivanṛtyaṃ ca racayanbhaktaiḥ sārddhaṃ parikramet
78.42
māhātmyaṃ mama vā śṛṇvannananyamatirādarāt || śanaiḥ pradakṣiṇaṃ kuryādānandarasani
rbharaḥ
78.43
dānaiśca vividhaiḥ puṇyairupakāraistathārthinām || yathāmati dayāpūrṇa āstikaḥ parito vrajet
78.44
kṛte tvabhrimayaṃ liṃgaṃ tretāyāṃ maṇi
parvatam || dvāpare ciṃtayeddhemaṃ kalau marakatācalam
78.45
athavā sphāṭikaṃ rūpamaruṇaṃ tu svayaṃprabham || dhyāyanvimuktaḥ sakalaiḥ pāpaiḥ śivapuraṃ vraje
t
78.46
avāṅmanasagamyatvādaprameya tayā svayam || amritvācca paraṃ liṃgamanāsādyācalābhidham
78.47
dhyātvā pradakṣiṇaṃ karturabhigamyo'ha
maṃjasā || tasya pādarajo naṇāmajarāmarakāraṇam
78.48
rūpamekaṃ tu dhatte yaḥ śoṇādrīśapradakṣiṇe || vāhanāni suraughāṇāṃ prārthayaṃte paraspa
ram
78.49
kurvatāṃ caraṇaṃ voḍhumaruṇādripradakṣiṇām || chāyāpradānaṃ kurvaṃti kalpakādyāḥ suradrumāḥ
78.50
kurvatāṃ bhuvi martyānāmaruṇādripradakṣi
ṇām || devagandharvakādyānāṃ sahasreṇa samāvṛtāḥ
78.51
sevaṃte te gaṇākīrṇā vimānaśatakoṭayaḥ || mama pradakṣiṇaṃ bhūmau kurvatāṃ pādapāṃsubhiḥ
78.52
pāvitā mahatī vīthī dṛṣṭā śivapadapradā || aṃgapradakṣiṇaṃ kurvankṣaṇātsvargyatanurbhavet
78.53
prāpto vajraśarīratvaṃ na dhṛṣyeta mahītale
vyomayānotsukā devāḥ siddhāśca paramarṣayaḥ
78.54
adṛśyāḥ saṃcaraṃtyatra paśyaṃte mama saṃnidhim || vinayaṃ mama bhaktiṃ ca pradakṣiṇaparikrame
78.55
dṛṣṭvā harṣasamāyuktā martyebhyo dadate varam || atra devāstrayastriṃśatpurā kṛtvā pradakṣiṇām
78.56
pratyahaṃ mārgamāsīnāḥ pratyekaṃ koṭitāṃ gatāḥ
ādityādyā grahāḥ sarve purā kṛtvā pradakṣiṇām
78.57
saṃpūrṇajagatobhāge sarve grahapatāṃ gatāḥ || yaḥ karoti naro bhūmau sūryavāre pradakṣiṇām
78.58
sa sūryamaṃḍalaṃ bhittvā muktaḥ śivapuraṃ vrajet || somavāre naraḥ kurvannaruṇādripradakṣiṇam
78.59
ajarāmaratāṃ prāpto nāsaumyo bhavati kṣitau || bhauma
vāre naraḥ kurvannaruṇādripradakṣiṇam
78.60
ānṛṇyamakhilaṃ prāpya sārvabhaumo bhaveddhruvam || budhavāre naraḥ kurvañchoṇādrīśapradakṣiṇām
78.61
sarvajñatāmanuprāptaḥ sa vācāṃ patitāmiyāt || guruvāre naraḥ kurvansarvadevanamaskṛtaḥ
78.62
pradakṣiṇena śoṇādreḥ sa tu lokagururbhavet || bhṛguvāre
naraḥ kurvannaruṇādripradakṣiṇam
78.63
saṃprāpya mahatīṃ lakṣmīṃ labhate vaiṣṇavaṃ padam || mandavāre naraḥ kṛtvā śoṇādrīśapradakṣiṇām
78.64
vimukto
grahapīḍābhiḥ sa viśvavijayī bhavet || nakṣatrāṇi ca sarvāṇi purā taddaivataiḥ saha
78.65
mama pradakṣiṇāṃ kartuḥ puṇyāni sahasā vrajet || tithayaḥ kara
ṇānīhayogāśca mama saṃmatāḥ
78.66
abhīṣṭaphaladā jātāḥ kurvatāṃ matpradakṣiṇam || muhūrtā vividhā horāḥ saumyāśca satatodayāḥ
78.67
matpradakṣiṇakartṝṇāṃ jāyaṃte satataṃ śubhāḥ|| pracchinatti prakāro'ghaṃ dakāro vāṃchitapradaḥ
78.68
kṣikārātkṣīyate karma ṇakāro muktidāyakaḥ||durbalāḥ kārśya
saṃyuktā ādhivyādhivijṛṃbhitāḥ
78.69
mama pradakṣiṇaṃ kṛtvā mucyaṃte sarvaduṣkṛtaiḥ || mama pradakṣiṇaṃ karturbhaktyā pādena saṃtatam
78.71
kṣaṇena sādhvāṃ
paśyāmi trailokyaṃsya pradakṣiṇām||lokeśāśca digīśāśca ye cānye kāraṇeśvarāḥ||70||mama pradakṣiṇāṃ kṛtvā sthirā rājye purā'bhavan|| ahaṃ ca gaṇasaṃ
yuktaḥ sarvadevarṣisaṃyutaḥ
78.72
uttarāyaṇasaṃyoge karomi svapradakṣiṇām || madrūpaṃ tejasaṃ liṃgamaruṇādririti śrutam
78.73
trailokyasya hitārthāya kari
ṣyāmi pradakṣiṇam || āgatā ca parāṃte ca gaurī tapa ihādbhutam
78.74
kartuṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā māmeṣyatyanaghā punaḥ || kārtike māsi nakṣatre kṛttikā
khye mahātapāḥ
78.75
mama pradakṣiṇāṃ gaurī pradoṣe racayiṣyati || narāṇāmalpapuṇyānāṃ durlabhaṃ tatpradakṣiṇam
78.76
jyotirliṃgasya dṛṣṭasya devī
prārthanayā tathā || mayā sametā devī sā prāptā'pītakucābhidhā
78.77
āśvāsyati surānsarvānuttarāyaṇasaṃgame || devagandharvayakṣāṇāṃ siddhānāmapi
rakṣasām
78.78
sarveṣāṃ devayonīnāṃ bhavitā tatra saṃgamaḥ || ye tadā māṃ samāgatya pūjayaṃti tapodhikāḥ
78.79
sarvajanmakṛtāghaughaprāyaścittaṃ
vrajaṃti te || durlabhaṃ taddinaṃ puṃsāmuttarāyaṇasaṃgame
78.80
tadā madrūpamabhyarcya kṛtārthāḥ santu mānavāḥ || pradakṣiṇaṃ tu me divyaṃ kurvaṃti ca mahī
bhujaḥ
78.81
teṣāṃ purogataḥ sākṣādahaṃ jeṣyāmi viddhiṣaḥ || rājā yasya tu deśasya yo yo rājā tapodhikaḥ
78.82
sa kārayedvipramukhyaiḥ
śrotriyairme pradakṣiṇām || maṃḍalaṃ maṃḍalāī vā saṃkalpavidhipūrvakam
78.83
tasya tasya sthiraṃ rājyaṃ śatrūṇāṃ ca parāhatim || kariṣyāmi mune nitya
mahameva puraḥsthitaḥ
78.84
na vāhanena kurvīta mama jātu pradakṣiṇām || dharmalubdhamanā jānañchinnācārapariplutim
78.85
dharmaketuḥ purā rājā
yamalokādupāgataḥ|| mama pradakṣiṇāṃ kartuṃ turageṇābhyarocayat
78.86
kṣaṇena turago jāto gaṇanāthaḥ surārcitaḥ || pratipede padaṃ śaivaṃ vimucya
dharaṇīpatim
78.87
vīkṣya taṃ vāhanaṃ bhūyo gaṇanāthavapurddharam || pādapradakṣiṇāṃ kṛtvā svayaṃ ca gaṇapo'bhavat
78.88
tadāprabhṛti śakrādyāḥ surā
viṣṇusamanvitāḥ || pādābhyāmeva kurvaṃti mama sarve pradakṣiṇām
78.89
svargānnipātitaḥ ko'pi siddhaḥ kāle tapaḥkṣayāt || pradakṣiṇāṃ tataḥ kṛtvā
punarlabdhapado'bhavat
78.90
skhalitaṃ pādajaṃ raktaṃ mama kartuḥ pradakṣiṇam || mārjyate tasya devendramandirakesaraiḥ
78.91
pradakṣiṇamahāvīthī
śilāśakalaghaṭṭitam || padaṃ saṃdhāryate puṃsāṃ śrīpayodharakuṃkumaiḥ
78.92
maṇiparvataśṛṃgeṣu kalpadrumavanāṃtare || saṃcaraṃti sadā martyā mama kṛtvā pradakṣi
ṇam
78.93
gauryuvāca || || upacārapravṛttānāṃ phalaṃ me śaṃsa suvrata || yairve janaḥ kṛtārthaḥ syādyathāśakti kṛtā daraḥ
78.94
muni
ruvāca || || upacāraphalaṃ devi śṛṇu vakṣyāmyahaṃ tava || yanmahyaṃ kṛpayā pūrvamuktavānparameśvaraḥ
78.95
lūtī taṃtukajālāni saṃmṛjya kvacideva me
jātismaro mahīdhre'sminso'śukairmāṃ vyaveṣṭayat
78.96
gajaḥ kaścittṛṣākrāṃto vimucya ca madhu kvacit || vanapallavamutkīrya mukto'bhūdgaṇanāya
kaḥ
78.97
kṛmayo viluṭhanto me pārśve duritavarjitāḥ || siddhaveṣāḥ punaḥ sarve mama lokaṃ vrajaṃti te
78.98
avyucchinnapradīpārciḥ kṣaṇamapyāda
dhāti yaḥ || svayaṃprakāśaḥ sa bhavanmama sārūpyamaśnute
78.99
hārītaḥ kopi saṃprāptaḥ śākhānīḍo mamāṃtike || khadyoto dīpavadvaktaṃ tāvanmuktiṃ
samāgataḥ
78.100
gāvaḥ prastravaṇaiḥ siktā vatsasmaraṇasaṃbhavaiḥ || matpārśve muktimāpustā mama lokaṃ samāśrayan
78.101
kākaḥ pakṣajavātena
baligrahaṇalolupaḥ || mārjayanmatpurobhāgaṃ muktiṃ prāpadyata kṣaṇāt
78.102
mūṣako madguhābhāgaṃ maṇisaṃghavikarṣaṇaiḥ || prakāśayannitimiraṃ mama rūpa
mapaśyata
78.103
chāyāvṛkṣatvamāsthātuṃ munayastridaśā api || prārthayaṃtyeva matpārśve napunaḥsaṃbhavecchayā
78.104
gopuraṃ śikharaṃ śālāṃ maṇḍapaṃ vā
pikāmapi || kurvatāṃ matpurobhāge sidhyaṃtīṣṭārthasaṃpadaḥ
78.105
sadā martyairanāsādyamanniliṃgamidaṃ mama || anāsādyācaleśākhyaṃ pūjyatāṃ vasudhātale
78.106
vīkṣaṇasparśanadhyānaiḥ svabhūtaṃ nikhilaṃ jagat || poṣayaṃtī parā śaktiḥ pūjyā'pītakucābhidhā
78.107
sarvalokaikajananī saṃprāptā nityayau
vanam || yauvanaprārthibhiḥ sevyā sadā'pītakucābhidhā
78.108
kṣaṇāttasya purobhāge vasatāṃ prāṇināmiha || paratra cātra duṣprāpyamiṣṭavastu na vidyate
78.109
aprameyaguṇādhāramapekṣitavarapradam || aśeṣabhoganilayaṃ śoṇādrīśaṃ samarcaya
78.110
labdhakāmā punaḥ śambhumāśrayiṣyasi suvrate || tapaścara
ṇamapyetattava lokahitāvaham
78.111
na kevalaṃ tava tapaḥsvavāṃchitaphalapradam || tapasyatāmṛṣīṇāṃ ca kṣemāyaiva bhaviṣyati
78.112
kāraṇāṃtaramāśaṃkya
tapaḥ kurvaṃti devatāḥ || rahasyaṃ devatānāṃ tu phalenaivānumīyate
78.113
vayaṃ ca sahasaṃvāsāstava vratanirīkṣaṇāt || kṛtārthāḥ syāma deveśi tapa
sā naḥ kṛtārthatā
78.114
iti tasya munervākyamarthagarbhaṃ niśamya sā || gaurī kautukasaṃyuktā praśaṃsa mahāmunim
78.115
tapaḥ kimanyatka
rtavyaṃ labdhaṃ tava tu darśanam || aruṇādrirayaṃ dṛṣṭaḥ śrutaṃ māhātmyamasya ca
78.116
aho bhūmestu vaicitryaṃ yato dṛṣṭā divo'dhikā || yatraiva tejasaṃ
liṃgaṃ devatānāṃ varapradaḥ
78.117
śivaḥ prasādasiddho me darśitaṃ sthānamātmanaḥ || atraiva śivamārādhya vaśīkuryāṃ jagadgurūm
78.118
avinā
bhūtamaikyaṃ me devena bhavatātsadā || tvayā kṛtena sāhyena bhaveyaṃ śivanāyikā
78.119
iti gautamasaṃnidhau tadānīṃ kṛtasaṃvittapa ādareṇa kartum
abhajadrucirāṃ ca parṇaśālāṃ muninā cānumatā tatheti bhaktyā
78.120
sukumāratanuḥ saroruhākṣī ghanatuṃgastanakalpitottarīyā || jaṭilā hari
nīlaratnakāṃtirgirijā rājati dehavattapaḥśrīḥ
78.121
niyamairbahubhistapoviśeṣaiḥ ṛtuṣu prāptavicitrayogabaṃdhaiḥ || nigamāgamadṛṣṭadharmamārgaṃ sakalaṃ
sā tu kṛtārthatāmanaiṣīt
78.122
tapasā vividhena tapyamānā na kadācitparikhedamārpa tanvī || hariratnamayī ca kāpi vallī nitarāṃ dīptimatī
babhūva bālā
78.122.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe'ruṇācalamāhātmye pūrvārdheḍaru ṇeśvarapradakṣiṇā māhātmyavarṇanaṃnāma navamo'dhyāyaḥ
Linked texts (4)
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit
- Śoṇādrimāhātmya — Sanskrit