Pramāṇa · Search · About · API

Matsya Purana 191: adhyāyaḥ 191

Matsyapurāṇa 191

Language
Sanskrit

adhyāyaḥ 191

191.1

narmadāmāhātmye nānāvidhatīrthamāhātmyavarṇanam.

191.2

mārkaṇḍeya uvāca.
tadā prabhṛti brahmādyā ṛṣayaśca tapodhanāḥ.
sevante narmmadāṃ rājan! rāgakrodhavivarjitāḥ .. 191.1

191.3

yudhiṣṭhira uvāca.
kasminnipatitaṃ śūlaṃ devasya tu mahītale.
tatra puṇyaṃ samākhyāhi yathāvat munisattam! .. 191.2

191.4

mārkaṇḍeya uvāca.
śūlabhede'ti vikhyātaṃ tīrthaṃpuṇyatamaṃ mahat.
tatra snātvā'rcayeddevaṃ gosahasraphalaṃ labhet .. 191.3

191.5

trirātraṃ kārayedyastu tasmiṃstīrthe narādhipa!.
arcayitvā mahādevaṃ punarjanma na vidyate .. 191.4

191.6

bhīmeśvaraṃ tato gacchennāradeśvaramuttamam.
ādityeśaṃ mahāpuṇyaṃ tathāghṛta madhusravam .. 191.5

191.7

nandikeśaṃ pariṣvajya paryāptaṃ janmanaḥ phalam.
varuṇeśaṃ tataḥ paśyet svatantreśvarameva ca ..
sarvatīrthaphalaṃ tasya pañcāyatana darśanāt .. 191.6

191.8

tato gacchettu rājendra! yuddhaṃ yatra susādhitam.
koṭitīrthantu vikhyātamasurā yatra mohitāḥ .. 191.7

191.9

yatraiva nihatā rājan! dānavā baladarpitāḥ.
teṣāṃ śirāṃsyagṛhṇanta sarve devāḥ samāgatāḥ .. 191.8

191.10

taistu saṃsthāpito devaḥ śūlapāṇirvṛṣadhvajaḥ.
koṭirvinihatā tatra tena koṭīśvaraḥ smṛtaḥ .. 191.9

191.11

darśanāttasya tīrthasya sadehaḥ svargamāruhet.
yadā tvindreṇa kṣudratvāt vajraṅkīlena yantritam .. 191.10

191.12

tadā prabhṛti lokānāṃ svargamārgo nivāritaḥ.
saghṛtaṃ śrīphalaṃ jagdhvā kṛtvā caiṣa pradakṣiṇam .. 191.11

191.13

pārvataṃ sahadīpantu śirasā caiva dhārayet.
sarvakāmasusampanno rājā bhavati pāṇḍava? .. 191.12

191.14

mṛto rudratvamāpnoti tato'sau jāyate punaḥ.
svargādetya bhavedrājā rājyaṃ kṛtvā divaṃ vrajet .. 191.13

191.15

bahunetraṃ tataḥ paśyet trayodaśyāntu mānavaḥ.
snātamātro narastatra sarvayajñaphalaṃ labhet .. 191.14

191.16

tato gacchettu rājendra! tīrthaṃ paramaśobhanam.
narāṇāṃ pāpanāśāya hyagastyeśvaramuttamam .. 191.15

191.17

tatra snātvā naro rājan! brahmaloke mahīyate.
kārtikasya tu māsasya kṛṣṇapakṣe caturdaśī .. 191.16

191.18

ghṛtena snāpayeddevaṃ samādhistho jitendriyaḥ.
ekaviṃśakulopeto na cyavedaiśvarāt purāt .. 191.17

191.19

dhenumupāhanacchatre dadyācca ghṛtakambalam.
bhojanaṃ caiva viprāṇāṃ sarvaṃ koṭiguṇaṃ bhavet .. 191.18

191.20

tato gacchecca rājendra! valākeśvaramuttamam.
tatra snātvā naro rājan! siṃhāsanapatirbhavet .. 191.19

191.21

narmadā dakṣiṇe kūle tīrthaṃ śakrasya viśrutam.
upoṣya rajanīmekāṃ snānaṃ tatra samācaret .. 191.20

191.22

snānaṃ kṛtvā yathānyāyamarcayecca janārdanam.
gosahasraphalaṃ tasya viṣṇulokaṃ sa gacchati .. 191.21

191.23

ṛṣitīrthaṃ tato gacchet sarvapāpaharaṃ nṛṇām.
snātamātro narastatra gosahasraphalaṃ labhet .. 191.22

191.24

devatīrthaṃ tato gacched brahmaṇā nirmitaṃ purā.
tatra snātvā naro rājan! brahmaloke mahīyate .. 191.23

191.25

amarakaṇṭakaṃ gacchedamaraiḥ sthāpitaṃ purā.
snātamātro narastatra rudraloke mahīyate .. 191.24

191.26

tato gacchecca rājendra! rāvaṇeśvaramuttamam.
tat pañcāyatanaṃ dṛṣṭvā mucyate brahmahatyayā .. 191.25

191.27

ṛṇatīrthaṃ tato gacchedṛṇebhyo mucyate dhruvam.
vadeśvaraṃ tato dṛṣṭvā paryāptaṃ janmanaḥ phalam .. 191.26

191.28

bhīmeśvaraṃ tato gacchet sarvavyādhivināśanam.
snātamātro naro rājan! sarvaduḥkhaiḥ pramucyate .. 191.27

191.29

tato gacchettu rājendru! turā saṅgamamuttamam.
tatra snātvā mahādevamarcayansiddhimāpnuyāt .. 191.28

191.30

somatīrthaṃ tato gacchet paśyeccandramanuttamam.
tatra snātvā naro rājan! bhaktyā paramayā yutaḥ .. 191.29

191.31

tatkṣaṇāddivyadehasthaḥ śivavanmodate ciram.
ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate .. 191.30

191.32

tato gacchettu rājendra! piṅgaleśvaramuttamam.
ahorātropavāsena trirātraphalamāpnuyāt .. 191.31

191.33

tasmiṃstīrthe tu rājendra! kapilāṃ yaḥ prayacchati.
yāvanti tasyā romāṇi tatprasūtikuleṣu ca .. 191.32

191.34

tāvadvarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate.
yastu prāṇaparityāgaṃ kuryāttatra narādhipa! .. 191.33

191.35

akṣayaṃ modate kālaṃ yāvaccandradivākarau.
narmadā taṭamāśritya tiṣṭheyuryatra mānavāḥ .. 191.34

191.36

te mṛtāḥ svargamāyānti santaḥ sukṛtino yathā.
sureśvaraṃ tato gacchennāmnā karkoṭakeśvaram .. 191.35

191.37

gaṅgāvatarate tatra dine puṇye na saṃśayaḥ.
nanditīrthaṃ tato gacchet snānaṃ tatra samācaret .. 191.36

191.38

tuṣyate tasya nandīśaḥ somaloke mahīyate.
tato dīpeśvaraṃ gacchedvyāsatīrthaṃ tapovanam .. 191.37

191.39

nivartitā purā tatra vyāsabhītā mahānadī.
huṅkāritā tu vyāsena dakṣiṇena tato gatā .. 191.38

191.40

pradakṣiṇaṃ tu yaḥ kuryāt tasmin tīrthe narādhipa.
akṣayaṃ modate kālaṃ yāvaccandradivākarau .. 191.39

191.41

vyāsastasya bhavet prītaḥ prāpnuyādīpsitaṃ phalam.
sūtreṇa veṣṭayitvā tu dīpo deyaḥ savedikaḥ .. 191.40

191.42

krīḍanti hyakṣayaṃ kālaṃ yathā rudrastathaiva ca.
tato gacchecca rājendra! airaṇḍī tīrthamuttamam .. 191.41

191.43

saṅgame tu naraḥ snātvā mucyate sarvapātakaiḥ.
airaṇḍī triṣu lokeṣu vikhyātā pāpanāśinī .. 191.42

191.44

athavāśvayuje māsi śuklapakṣe tu cāṣṭamī.
śucirbhūtvā naraḥ. snātvā sopavāsaparāyaṇaḥ .. 191.43

191.45

brāhmaṇaṃ bhojayedekaṃ koṭirbhavati bhojitā.
mṛttikāṃ śirasi sthāpya hyavagāhya ca vai jalam .. 191.44

191.46

narmadodakasaṃmiśraṃ mucyate sarvakilbiṣaiḥ.
pradakṣiṇaṃ tu yaḥ kuryāt tasmin tīrthe narādhipa .. 191.45

191.47

pradakṣaṇīkṛtā tena saptadvīpā vasundharā.
tataḥ suvarṇasalile snātvā dattvā tu kāñcanam .. 191.46

191.48

kāñcanena vimānena rudraloke mahīyate.
tataḥ svargāccyutaḥ kālādrājā bhavati vīryavān .. 191.47

191.49

tato gacchecca rājendra! hīkṣunadyāstu saṅgamam.
trailokyaviśrutaṃ divyaṃ tatra sannihitaḥ śivaḥ .. 191.48

191.50

tatra snātvā naro rājan! gāṇapatyamavāpnuyāt.
skandatīrthaṃ tato gacchet sarvapāpapraṇāśanam .. 191.49

191.51

tattīrthaṃ trividhaṃ pāpaṃ snānamātrādvyapohati.
liṅgasāraṃ tato gacchet snānaṃ tatra samācaret .. 191.50

191.52

gosahasraphalaṃ tasya rudraloke mahīyate.
bhaṅgatīrthaṃ tato gacchet sarvapāpapraṇāśanam .. 191.51

191.53

tatra gatvā tu rājendra! snānaṃ tatra samācaret.
saptajanmakṛtaiḥ pāpairmucyate nātra saṃśayaḥ .. 191.52

191.54

vaṭeśvaraṃ tato gacchet sarvatīrthamanuttamam.
tatra snātvā naro rājan! gosahasraphalaṃ labhet .. 191.53

191.55

saṅgameśantato gacchet sarvadevanamaskṛtam.
snānamātrānnarastatra cendratvaṃ labhet dhruvam.. 191.54

191.56

koṭitīrthaṃ tato gacchet sarvapāpaharaṃ param.
tatra snātvā naro rājyaṃ labhate nātra saṃśayaḥ .. 191.55

191.57

tatra tīrthaṃ samāsādya dattvā dānaṃ tu yo naraḥ.
tasya tīrthaprabhāveṇa sarvaṃ koṭiguṇaṃ bhavet .. 191.56

191.58

atha narī bhavet kācit tatra snānaṃ samācaret.
gaurītulyā bhavet sāpi tvindrapatnī na saṃśayaḥ .. 191.57

191.59

aṅgāreśaṃ tato gacchet snānaṃ tatra samācaret.
snātamātro narastatra rudraloke mahīyate .. 191.58

191.60

aṅgāraka caturthyāntu snānaṃ tatra samācaret.
akṣayaṃ modate kālaṃ śuciḥ prayatamānasaḥ .. 191.59

191.61

ayonisambhave snātvā na paśyedyonisaṅkaṭam.
pāṇḍaveśantu tatraiva snānaṃ tatra samācaret .. 191.60

191.62

akṣayaṃ modate kālamabadhyaistridaśairapi.
viṣṇulokaṃ tato gatvā krīḍate bhogasaṃyutaḥ .. 191.61

191.63

tatra bhuktvā mahābhogān martyarājo'bhijāyate.
kaṭheśvaraṃ tato gacchettatra snānaṃ samācaret .. 191.62

191.64

uttarāyaṇa-saṃprāpto yadicchet tasya tad bhavet.
candrabhāgāṃ tato gacchettatra snānaṃ samācaret .. 191.63

191.65

snātamātro naro rājan! somaloke mahīyate.
tato gacchettu rājendra! tīrthaṃ śakrasya viśrutam .. 191.64

191.66

pūjitaṃ devarājena devairapi namaskṛm.
tatra snātvā naro rājan! dānaṃ dattvā tu kāñcanam .. 191.65

191.67

athavā nīlavarṇābhaṃ vṛṣabhaṃ yaḥ samutsṛjet.
vṛṣabhasya tu romāṇi tatprasūtikuleṣu ca .. 191.66

191.68

tāvadvarṣasahasrāṇi naro harapure vaset.
tataḥ svargātparibhraṣṭo rājā bhavati vīryavān .. 191.67

191.69

aśvānāṃ śvetavarṇānāṃ sahasrāṇāṃ narādhipa!.
svāmī bhavati martyeṣu tasya tīrthaprabhāvataḥ .. 191.68

191.70

tato gacchettu rājendra! brahmāvartamanuttamam.
tatra snātvā naro rājan! tarpayet pitṛdevatāḥ .. 191.69

191.71

upoṣya rajanīmekāṃ piṇḍaṃ dattvā yathāvidhi.
kanyāgate tathāditye akṣayaṃ syānnarādhipa! .. 191.70

191.72

tato gacchecca rājendra! kapilā tīrthamuttamam.
tatra snātvā naro rājan! kapilāṃ yaḥ prayacchati .. 191.71

191.73

sampūrṇapṛthivīṃ dattvā yat phalaṃ tadavāpnuyāt.
narmadeśaṃ paraṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati .. 191.72

191.74

tatra snātvā naro rājannaśvamedhaphalaṃ labhet.
narmadā dakṣiṇe kūle saṅgameśvaramuttamam .. 191.73

191.75

tatra snātvā naro rājan! sarvayajñaphalaṃ labhet.
tatra sarvādyato rājā pṛthivyāmeva jāyate .. 191.74

191.76

sarvalakṣaṇasampūrṇaḥ sarvavyādhivivarjitaḥ.
narmade cottare kūle tīrthaṃ paramaśobhanam .. 191.75

191.77

ādityāyatanaṃ divyamīśvareṇa tu bhāṣitam.
tasya tīrthaprabhāveṇa dattaṃ bhavati cākṣayam .. 191.76

191.78

haridrā vyādhino ye tu ye ca duṣkṛtakarmiṇaḥ.
mucyante sarvapāpebhyaḥ sūryalokaṃ tu yānti te .. 191.77

191.79

māghamāse tu saṃprāpte śuklapakṣasya saptamī.
vasedāyatane tatra nirāhāro jitendriyaḥ .. 191.78

191.80

na jarā vyādhito mūko na cāndho badhiro'thavā.
subhago rūpasaṃpannaḥ strīṇāṃ bhavati vallabhaḥ .. 191.79

191.81

evaṃ tīrthaṃ mahāpuṇyaṃ mārkaṇḍeyena bhāṣitam.
ye na jānanti rājendra! vañcitāste na saṃśayaḥ .. 191.80

191.82

gargeśvaraṃ tato gacchet snānaṃ tatra samācaret.
snātamātro narastatra svargalokamavāpnuyāt .. 191.81

191.83

modate svargalokastho yāvadindrāścaturdaśa.
samīpataḥ sthitaṃ tasya nāgeśvara tapovanam .. 191.82

191.84

tatra snātvā tu rājendra! nāgalokamavāpnuyāt.
vahnibhirnāgakanyābhiḥ krīḍate kālamakṣayam .. 191.83

191.85

kuberabhavanaṃ gacchet kubero yatra saṃśthitaḥ.
kāleśvaraṃ paraṃ tīrthaṃ kubero yatra toṣitaḥ .. 191.84

191.86

tatra snātvā tu rājendra! sarvasampadamāpnuyāt.
tataḥ paścimato gacchet mārutālayamuttamam .. 191.85

191.87

tatra snātvā tu rājendra! śucirbhūtvā samāhitaḥ.
kāñcanaṃ tu tato dadyādyathāśakti subuddhimān .. 191.86

191.88

puṣpakeṇa vimānena vāyulokaṃ sa gacchati.
yamatīrthaṃ tato gacchet māghamāse yudhiṣṭhira! .. 191.87

191.89

kṛṣṇapakṣe caturdaśyāṃ snānaṃ tatra samācaret.
naktambhojyaṃ tataḥ kuryyānnapaśyedyonisaṅkaṭam .. 191.89

191.90

ahalyā tīrthaṃ tato gacchet snānaṃ tatra samācaret.
snātamātro narastatra hyapsarobhiḥ pramodate .. 191.89

191.91

ahalyā ca tapastaptvā tatra muktimupāgatā.
caitramāse tu saṃprāpte śuklapakṣe caturdaśī .. 191.90

191.92

kāmadevadine tasminnahalyāṃ yastu pūjayet.
yatra yatra narotpanno varastatra priyo bhavet .. 191.91

191.93

strīvallabho bhavecchrīmān kāmadeva ivāparaḥ.
ayodhyāntu samāsādya tīrthaṃ rāmasya viśrutam .. 191.92

191.94

snātamātro narastatra sarvapāpaiḥ pramucyate.
somatīrthaṃ tato gacchet snānaṃ tatra samācaret .. 191.93

191.95

snātamātro narastatra sarvapāpaiḥ pramucyate.
somagrahe tu rājendra! pāpakṣayakaraṃ nṛṇām .. 191.94

191.96

trailokyaviśrutaṃ rājan! somatīrthaṃ mahāphalam.
yastu cāndrāyaṇaṃ kuryāttasmiṃstīrthe narādhipa! .. 191.95

191.97

sarvapāpaviśuddhātmā somalokaṃ sa gacchati.
agnipraveśe'tha jale athavāpi hyanāśake .. 191.96

191.98

somatīrthe mṛto yastu nā'sau martye'bhijāyate.
śubhatīrthaṃ tato gacchet snānaṃ tatra samācaret .. 191.97

191.99

snātamātro narastatra golokeṣu mahīyate.
tato gacchecca rājendra! viṣṇutīrthamanuttamam .. 191.98

191.100

yodhanī puramākhyātaṃ viṣṇusthānamanuttamam.
asurā yodhitāstatra vāsudevena koṭiśaḥ .. 191.99

191.101

tatra tīrthaṃ samutpannaṃ viṣṇuḥ prīto bhavediha.
ahorātropavāsena brahmahatyāṃ vyapohati .. 191.100

191.102

tato gacchet tu rājendra! tāpaseśvasamuttamam.
hariṇīvyādhasantrastā patitā yatra sā mṛgī .. 191.101

191.103

jale prakṣipta yātrā tu antarikṣaṃ gatā ca sā
vyādho vismita cittastu paraṃ vismayamāgataḥ .. 191.102

191.104

tena tāpeśvaraṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati.
tato gacchettu rājendra! brahmatīrthamanuttamam .. 191.103

191.105

amohakamiti khyātaṃ pitṛṃśvaivātra tarpayet.
paurṇamāsyāmamāyāntu śrāddhaṃ kuryādyathāvidhi .. 191.104

191.106

tatra snātvā naro rājan! pitṛpiṇḍantu dāpayet.
gajarūpā śilā tatra toyamadhye pratiṣṭhitā .. 191.105

191.107

tasyāntu dāpayet piṇḍaṃ vaiśākhyāntu viśeṣataḥ.
tṛpyanti pitarastatra yāvattiṣṭhati medinī .. 191.106

191.108

tato gacchecca rājendra! siddheśvaramanuttamam.
tatra snātvā naro rājan! gaṇapatyantikaṃ vrajet .. 191.107

191.109

tato gacchettu rājendra! liṅgo yatra janārdanaḥ.
tatra snātvā tu rājendra! viṣṇuloke mahīyate .. 191.108

191.110

narmadā dakṣiṇe kūle tīrthaṃ paramaśobhanam.
vāmadevaḥ svayaṃ tatra tapo'tapyata vai mahat .. 191.109

191.111

divyaṃ varṣa sahasrantu hutāśaḥ śukraparvaṇi.
ete dagdhāstu te sarve kusumeśvara saṃsthitāḥ .. 191.110

191.112

śvetaparvā yamaścaiva hutāśaḥ śukraparvaṇi.
ete dagdhāstu te sarve kusumeśvara saṃsthitāḥ .. 191.111

191.113

śvetaparvā yamaścaiva hutāśaḥ śukraparvaṇi.
ete dagdhāstu te sarve kusumeśvara saṃśthitāḥ .. 191.112

191.114

mokṣayitvā tu tān sarvān narmadā taṭamāsthitaḥ.
tatastīrthaprabhāveṇa punardevatvamāgatāḥ .. 191.113

191.115

tvatprasādānmahādeva! tīrthaṃ bhavatu cottamam.
arddhayojanavistīrṇaṃ kṣetraṃ dikṣu samantataḥ .. 191.114

191.116

tasmiṃtīrthe naraḥ snātvā copavāsaparāyaṇaḥ.
kusumāyudharūpeṇa rudraloke mahīyate .. 191.115

191.117

vaiśvānaro yamāścaiva kāmadevastathā marut.
tapastaptvā tu rājendra! parāṃ siddhimavāpnuyuḥ .. 191.116

191.118

aṅkolasya samīpe tu nāstidūre tu tasya vai.
snānaṃ dānañca tatraiva bhojanaṃ piṇḍameva ca .. 191.117

191.119

agnipraveśe'tha jale athavā tuhyanāśake.
anivartikā gatistasya mṛtasyāmutra jāyate .. 191.118

191.120

tryambakena tu toyena yaścaruṃ śrapayennaraḥ.
aṅkolamūle dattvā tu piṇḍaṃ caiva yathāvidhi .. 191.119

191.121

tṛpyanti pitarastasya yāvaccandradivākarau.
uttare tvayane prāpte ghṛtasnānaṅkaroti yaḥ .. 191.120

191.122

puruṣo vātha strī vāpi vasedāyatane śuciḥ.
siddheśvarasya devasya prātaḥ pūjāṃ prakalpayet .. 191.121

191.123

sa yāṃ gatimavāpnoti na tāṃ sarvairmahāmakhaiḥ.
yadāvatīrṇaḥ kālena rūpavān śubhago bhavet .. 191.122

191.124

martye bhavati rājā ca tvāsamudrānta-gocare.
kṣetrapālaṃ na paśyettu daṇḍapāṇiṃ mahābalam .. 191.123

191.125

vṛthā tasya bhavedyātrā hyadṛṣṭvā karṇakuṇḍalam.
evaṃ tīrthaphalaṃ jñātvā sarve devāḥ samāgatāḥ
muñcanti kusumairvṛṣṭiṃ tena tat kusumeśvaram .. 191.124

Linked texts (9)

Discussed in (3)