Matsya Purana 247: adhyāyaḥ 247
Matsyapurāṇa 247
- Language
- Sanskrit
adhyāyaḥ 247
247.1
varāhāvatāraviṣaye'rjunapraśnaḥ.
arjuna uvāca.
prādurbhāvān purāṇeṣu viṣṇoramitatejasaḥ.
satāṃ kathayatāṃ vipra vārāha iti naḥ śrutam .. 247.1 ..
247.2
na jāne tasya caritaṃ na vidhiṃ na ca vistaram.
na karmaguṇasaṃsthānaṃ na cāpyantaṃ manīṣiṇaḥ .. 247.2 ..
247.3
kimātmako varāho'sau kiṃ mūrttiḥ kasya devatā.
kiṃ pramāṇaḥ kiṃ prabhāvaḥ kiṃ vā tena purā kṛtam .. 247.3 ..
247.4
etanme śaṃsa tatvena vārāhaṃ śrutivistaram.
yathārhañca sametānāṃ dvijātīnāṃ viśeṣataḥ .. 247.4 ..
247.5
śainaka uvāca.
etatte kathayiṣyāmi purāṇaṃ brahmasammitam.
mahāvarāhacaritaṃ kṛṣṇasyādbhutakarmaṇaḥ .. 247.5 ..
247.6
yathā nārāyaṇo rājan! vārāhaṃ vapurāsthitaḥ.
daṃṣṭrayā gāṃ samudrasthāmujjahārārimardanaḥ .. 247.6 ..
247.7
chandogīrbhirudārābhiḥ śrutibhiḥ samalaṅkṛtaḥ.
manaḥ prasannatāṃ kṛtvā nibodha vijayādhunā .. 247.7 ..
247.8
idaṃ purāṇaṃ paramaṃ puṇyaṃ vedaiśca sammitam.
nānā śrutisamāyuktaṃ nāstikāya na kīrttayet .. 247.8 ..
247.9
purāṇaṃ vedamakhilaṃ sāṅkhyaṃ yogañca veda yaḥ.
kārtsnyena vidhinā proktaṃ saukhyārthaṃ vai vadiṣyati .. 247.9 ..
247.10
viśvedevāstathā sādhyā rudrādityāstathāśvinau.
prajānāṃ patayaścaiva sapta caiva maharṣayaḥ.. 247.10 ..
247.11
manaḥ saṅkalpajāścaiva pūrvajā ṛṣayastathā.
vasavo marutaścaiva gandharvvā yakṣarākṣasāḥ .. 247.11 ..
247.12
daityāḥ piśācāḥ nāgāśca bhūtāni vividhāni ca.
brāhmaṇāḥ kṣatriyāḥ vaiśyāḥ śūdrāḥ mlecchāśca ye bhuvi .. 247.12 ..
247.13
catuṣpādāni sarvvāṇi tiryyagyoniśatāni ca.
jaṅgamāni ca satvāni yaccānyajjīvasaṃjñitam .. 247.13 ..
247.14
pūrṇe yugasahasre tu brāhmo'hani tathāgate.
nirvvāṇe sarvabhūtānāṃ sarvotpātasamudbhave .. 247.14 ..
247.15
hiraṇyaretāstriśikhastato bhūtvā vṛṣākapiḥ.
śikhābhirvidhamaṃllokānaśoṣayata vahninā .. 247.15 ..
247.16
dahyamānāstatastasya tejorāśibhirudgataiḥ.
vivarṇavarṇā dagdhāṅgā hatārciṣmadbhirānanaiḥ .. 247.16 ..
247.17
sāṅgopaniṣado vedā itihāsapurogamāḥ.
sarvavidyāḥ kriyāścaiva sarvadharmaparāyaṇāḥ .. 247.17 ..
247.18
brahmāṇamagrataḥ kṛtvā prabhavaṃ viśvatomukham.
sarvadevagaṇāścaiva trayastriṃśattu koṭayaḥ .. 247.18 ..
247.19
tasminnahani saṃprāpte taṃ haṃsaṃ mahadakṣaram.
praviśanti mahātmānaṃ hariṃ nārāyaṇaṃ prabhum .. 247.19 ..
247.20
teṣāṃ bhūyaḥ pravṛttānāṃ nidhanotpattirucyate.
yathā sūryasya satatamudayāstamane iha .. 247.20 ..
247.21
pūrṇe yugasahasrānte sarve niḥśeṣa ucyate.
yasmin jīvakṛtaṃ sarve niḥśeṣaṃ samatiṣṭhata .. 247.21 ..
247.22
saṃhṛtya lokānakhilān sadevāsuramānuṣān.
kṛtvā susaṃsthāṃ bhagavānāsta eka jagadguruḥ .. 247.22 ..
247.23
sa sraṣṭā sarvabhūtānāṃ kalpānteṣu punaḥ punaḥ.
avyayaḥ śāśvato devo yasya sarvamidaṃ jagat .. 247.23 ..
247.24
naṣṭārkakiraṇo loke candragrahavivarjite.
tyaktadhūmāgnipavane kṣīṇayajñavaṣaṭkriye .. 247.24 ..
247.25
apakṣigaṇasampāte sarvaprāṇihare pathi.
amaryādākule raudre sarvatastamasāvṛte .. 247.25 ..
247.26
adṛśye sarvaloke'sminnabhāve sarvakarmaṇām.
praśānte sarvasampāte naṣṭe vairaparigrahe .. 247.26 ..
247.27
gate svabhāvasaṃsthāne loke nārāyaṇātmake.
parameṣṭhī hṛṣīkeśaḥ śayanāyopacakrame .. 247.27 ..
247.28
pītavāsā lohitākṣaḥ kṛṣṇo jīmūtannibhaḥ.
śikhā-sahasra-vikaca jaṭābhāraṃ samudvahan .. 247.28 ..
247.29
śrīvatsalakṣaṇadharaṃ raktacandanabhūṣitam.
vakṣo bibhranmahābāhuḥ sa viṣṇuriva toyadaḥ .. 247.29 ..
247.30
puṇḍarīkasahasreṇa sragasya śuśubhe śubhā.
patnī cāsya svayaṃ lakṣmīrdehamāvṛtya tiṣṭhati .. 247.30 ..
247.31
tataḥ svapiti śāntātmā sarvaloke śubhāvahaḥ.
kimapyamitayogātmā nidrā yogamupāgataḥ .. 247.31 ..
247.32
tato yugasahasre tu pūrṇe sa puruṣottamaḥ.
svayameva vibhurbhūtvā budhyate vibudhādhipaḥ .. 247.32 ..
247.33
tataścintayate bhūyaḥ sṛṣṭiṃ lokasya lokakṛt.
narān devagaṇāṃścaiva pārameṣṭhyena karmaṇā .. 247.33 ..
247.34
tataḥ sañcintayan kāryaṃ deveṣu samitiñjayaḥ.
sambhavaṃ sarvalokasya vidadhāti satāṃ gatiḥ .. 247.34 ..
247.35
kartā caiva vikartā ca saṃhartā vai prajāpatiḥ.
nārāyaṇaṃ paraṃ satyaṃ nārāyaṇaḥ paraṃ padam .. 247.35 ..
247.36
nārāyaṇaḥ paro yajño nārāyaṇaḥ parā gatiḥ.
sa svayambhūriti jñeyaḥ sa sraṣṭā bhuvanādhipaḥ .. 247.36 ..
247.37
sa sarvamiti vijñeyo hyeṣa yajñaḥ prajāpatiḥ.
yadveditavyastridaśaistadeṣa parikīrtyate .. 247.37 ..
247.38
yattu vedyaṃ bhagavato devā api na tadviduḥ.
prajānāṃ patayaḥ sarve ṛṣayaśca sahāmaraiḥ .. 247.38 ..
247.39
nāsyāntamadhigacchanti vicinvanta iti śrutiḥ.
yadasya paramaṃ rūpaṃ na tatpaśyanti devatāḥ .. 247.39 ..
247.40
prādurbhāve tu yadrūpantadarcanti divaukasaḥ.
darśitaṃ yadi tenaiva tadavekṣyanti devatāḥ .. 247.40 ..
247.41
yanna darśitavāneṣa kastadanveṣṭumīhate.
grāmyāṇāṃ sarvabhūtānāmagnimārutayorgatiḥ .. 247.41 ..
247.42
tejasastapasaścaiva nidhānamamṛtasya ca.
caturāśramadharmeśaḥ cāturhotra phalāśanaḥ .. 247.42 ..
247.43
catuḥsāgaraparyantaḥ caturyuga nivartakaḥ.
tadeṣa saṃhṛtya jagatkṛtvā garbhasthamātmanaḥ ..
mumocāṇḍaṃ mahāyogī dhṛtaṃ varṣasahasrakam .. 247.43 ..
247.44
surāsuradvijabhujagāpsarogaṇaiḥ drumauṣadhikṣitidharayakṣaguhyakaiḥ .
prajāpatiḥ śrutibhirasaṅkulaṃ tadā sa vai sṛjajjagadidamātmanā prabhuḥ .. 247.44 ..
Linked texts (2)
Discussed in (3)
- Ancient Indian Historical Tradition — Pargiter 1922, English
- History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) — Kane 1930, English
- Studies in the Purāṇic Records on Hindu Rites and Customs — Hazra 1940, English