Pramāṇa · Search · About · API

Mokshadharma 11

Mokṣadharma 11

Language
Sanskrit

Contents

11.1

abhayaṃ sarvabhūtebhyo dattvā yaḥ pravrajedgṛhāt
lokāstejomayāstasya tathā''nantyāya kalpate ||22||[9841]
yudhiṣṭhira uvāca- dhanyā dhanyā iti janāḥ sarve'smānpravadantyuta
na duḥkhitataraḥ kaścitpumānasmābhirasti ha

11.2

lokasaṃbhāvitairduḥkhaṃ yatprāptaṃ kurusattama
prāpya jātiṃ manuṣyeṣu devairapi pitāmaha

11.3

kadā vayaṃ kariṣyāmaḥ saṃnyāsaṃ duḥkhasaṃjñakam
duḥkhametaccharīrāṇāṃ dhāraṇaṃ kurusattama

11.4

vimuktāḥ saptadaśabhirhetubhūtaiśca pañcabhiḥ
indriyāthairguṇaiścaiva aṣṭābhiśca pitāmaha

11.5

na gacchanti punarbhāvaṃ munayaḥ saṃśitavratāḥ
kadā vayaṃ gamiṣyāmo rājyaṃ hitvā paraṃtapa

11.6

bhīṣma uvāca - nāstyanantaṃ mahārāja sarvaṃ saṃkhyānagocaraḥ
punarbhāvo'pi vikhyāto nāsti kiṃcidihācalam

11.7

na cāpi manyase rājanneṣa doṣaḥ prasaṅgataḥ
udyogādeva dharmajñāḥ kālenaiva gamiṣyatha

11.8

neśe'yaṃ satataṃ dehī nṛpate puṇyapāpayoḥ
tata eva samutthena tamasā rudhyate'pi ca

11.9

yathā'ñjanamayo vāyuḥ punarmānaḥśilaṃ rajaḥ
anupraviśya tadrūpo dṛśyate rañjayandiśaḥ

11.10

tathā karmaphalairdehī rañjitastamasā vṛtaḥ
vivarṇo varṇamāśritya deheṣu parivartate

11.11

jñānena hi yadā janturajñānaprabhavaṃ tamaḥ
vyapohati tadā brahma prakāśati sanātanam

11.12

ayatnasādhyaṃ munayo vadanti ye cāpi muktāsta upāsitavyāḥ
tvayā ca lokena ca sāmareṇa tasmānna śāmyanti maharṣisaṃghāḥ

11.13

asminnarthe purā gītaṃ śṛṇuṣvaikamanā nṛpa
yathā daityena vṛtreṇa bhraṣṭaiśvaryeṇa ceṣṭitam

11.14

nirjitenāsahāyena hṛtarājyena bhārata
aśocatā śatrumadhye buddhimāsthāya kevalām

11.15

bhraṣṭaiśvaryaṃ purā vṛtramuśanā vākyamabravīt
kācitparājitasyādya na vyathā te'sti dānava

11.16

vṛtra uvāca—
satyena tapasā caiva viditvā'saṃśayaṃ hyaham
na śocāmi na hṛṣyāmi bhūtānāmāgatiṃ gatim

11.17

kālasaṃnoditā jīvā majjanti narake'vaśāḥ
parituṣṭāni sarvāṇi divyāānyāhurmanīṣiṇaḥ

11.18

kṣapayitvā tu taṃ kālaṃ gaṇitaṃ kālacoditāḥ
sāvaśeṣeṇa kālena saṃbhavanti punaḥ punaḥ

11.19

tiryagyonisahasrāṇi gatvā narakameva ca
nirgacchantyavaśā jīvāḥ kāmabandhanabandhanāḥ

11.20

evaṃ saṃsaramāṇāni jīvānyahamadṛṣṭavān
yathā karma tathā lābha iti śāstranidarśanam

11.21

tiryaggacchanti narakaṃ mānuṣyaṃ daivameva ca
sukhaduḥkhe priye dveṣye caritvā pūrvameva ha

11.22

kṛtāntavidhisaṃyuktaḥ sarvo lokaḥ prapadyate
gataṃ gacchanti cādhvānaṃ sarvabhūtāni sarvadā

11.23

kālasaṃkhyānasaṃkhyātaṃ sṛṣṭisthitiparāyaṇam
taṃ bhāṣamāṇaṃ bhagavānuśanā pratyabhāṣata
dhīmanduddhapralāpāṃstvaṃ tāta kasmātprabhāṣase

11.24

vṛtra uvāca—
pratyakṣametadbhavatastathā'nyeṣāṃ manīṣiṇām
mayā yajñayalubdhena purā taptaṃ mahattapaḥ

11.25

gandhānādāya bhūtānāṃ rasāṃśca vividhānāpi
avadhaṃ trīnsamākramya lokānvai svena tejasā

11.26

jvālāmālāparikṣipto vaihāyasacarastathā
ajeyaḥ sarvabhūtānāmāsaṃ nityamapetabhīḥ

11.27

aiśvaryaṃ tapasā prāptaṃ bhraṣṭaṃ tacca svakarmabhiḥ
dhṛtimāsthāya bhagavanna śocāmi tatastvaham

11.28

yuyutsunā mahendreṇa puṃsā sārdhaṃ mahātmanā
tato me bhagavāndṛṣṭo harinārāyaṇaḥ prabhuḥ

11.29

vaikuṇṭhaḥ puruṣo'nantaḥ śuklo viṣṇuḥ sanātanaḥ
muñjakeśo harimaśruḥ sarvabhūtapitāmahaḥ

11.30

nūnaṃ tu tasya tapasaḥ sāvaśeṣamihāsti vai
yadahaṃ praṣṭumicchāmi bhagavankarmaṇaḥ phalam

11.31

aiśvaryaṃ vai mahadbrahma varṇe kasminpratiṣṭhitam
nivartate cāpi punaḥ kathamaiśrvaryamuttamam

11.32

kasmādbhūtāni jīvanti pravartante yathā punaḥ
kiṃ vā phalaṃ paraṃ prāpya jīvastiṣṭhati śāśvataḥ

11.33

kena vā karmaṇā śakyamatha jñānena kena vā
tadavāptuṃ phalaṃ vipra tanme vyākhyātumarhasi

11.34

itīdamuktaḥ sa munistadānīṃ pratyāha yattacchṛṇu rājasiṃha
mayocyamānaṃ puruṣarṣabha tvamananyacittaḥ saha sodaraiścaiḥ

11.34.p1

[9873]

11.34.p2

iti śrīmahābhārate śatasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ vaiyāsikyāṃ śāntiparvaṇi mokṣadharmaparvaṇi vṛtragītāsu ekonāśītyadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ || 279

Linked texts (1)