Pramāṇa · Search · About · API

Mokshadharma 14

Mokṣadharma 14

Language
Sanskrit

Contents

14.1

bhīṣma uvāca— vṛtrasya tu mahārāja jvarāviṣṭasya sarvaśaḥ
abhavandyāni liṅgāni śarīre tāni me śṛṇu

14.2

jvalitāsyo'bhavaddhoro vaivarṇyaṃ cāgamatparam
gātrakampaśca sumahān śvāsaścāpyabhavanmahān

14.3

romaharṣaśca tīvrau'bhūnniḥśvāsaśca mahānnṛpa
śivā cāśivasaṃkāśā tasya vaktrātsadāruṇā

14.4

niṣpapāta mahāghorā smṛtiḥ sā tasya bhārata
ulkāśca jvalitāstasya dīptāḥ pārśve prapedire

14.5

gṛdhrāḥ kaṅkā balākāśca vāco'muñcansudāruṇāḥ
vṛtrasyopari saṃsṛṣṭāścakravatparivabhramuḥ

14.6

tatastaṃ rathamāsthāya devāpyāyita āhave
vajrodyatakaraḥ śakrastaṃ daityaṃ samavaikṣata

14.7

amānuṣamatho nādaṃ sa mumoca mahāsuraḥ
vyajṛmbhataiva rājendra tīvrajvarasamānvitaḥ

14.8

athāsya jṛmbhataḥ śakrastato vajramavāsṛjata
sa vajraḥ sumahātejāḥ kālāgnisadṛśopamaḥ

14.9

kṣiprameva mahākāyaṃ vṛtraṃ daityamapātayat
tato nādaḥ samabhavatpunareva samantataḥ

14.10

vṛtraṃ vinihataṃ dṛṣṭvā devānāṃ bharatarṣabha
vṛtraṃ tu hatvā maghavā dānavārirmahāyaśāḥ

14.11

vajreṇa viṣṇuyuktena divameva samāviśat
atha vṛtrasya kauravya śarīrādabhiniḥsṛtā

14.12

brahmavadhyā mahāghorā raudrā lokabhayāvahā
karāladaśanā bhīmā vikṛtā kṛṣṇapiṅgalā

14.13

prakīrṇamūrdhajā caiva ghoranetrā ca bhārata
kapālamālinī caiva kṛtyeva bharatarṣabha

14.14

rudhirāṅgī ca dharmajña cīravalkalavāsinī
sā'bhiniṣkramya rājendra tādṛgrūpā bhayāvahā

14.15

vajriṇaṃ mṛgayāmāsa tadā bharatasattama
kasyacittvatha kālasya vṛttahā kurunandana

14.16

svargāyābhimukhaḥ prāyāllokānāṃ hitakāmyayā
sā viniḥsaramāṇaṃ tu dṛṣṭvā śakraṃ mahaujasam

14.17

jagrāha vadhyā devendraṃ sulagnā cābhavattadā
sa hi tasminsamutpanne brahmavadhyākṛte bhaye

14.18

nalinyā visamadhyastha uvāsābdagaṇānbahūn
anusṛtya tu yatnātsā tayā vai brahmahatyayā

14.19

tadā gṛhītaḥ kauravya nistejāḥ samapadyata
tasyā vyapohane śakraḥ paraṃ yatnaṃ cakāra ha

14.20

na cāśakattaṃ devendro brahmavadhyāṃ vyapohitum
gṛhīta eva tu tayā devendro bharatarṣabha

14.21

pitāmahamupāgamya śirasā pratyapūjayat
jñātvā gṛhītaṃ śakraṃ sa dvijapravaravadhyayā

14.22

brahmā sa cintayāmāsa tadā bharatasattama
tāmuvāca mahābāho brahmavadhyāṃ pitāmahaḥ

14.23

svareṇa madhureṇātha sāntvayanniva bhārata
mucyatāṃ tridaśendro'yaṃ matpriyaṃ kuru bhāvini

14.24

brūhi kiṃ te karomyadya kāmaṃ kiṃ tvamihecchasi

14.25

brahmavadhyovāca—
trilokapūjite deve prīte trailokyakartari
kṛtameva hi manyāmi nivāsaṃ tu vidhatsva me

14.26

tvayā kṛteyaṃ maryādā lokasaṃrakṣaṇārthinā
sthāpanā vai sumahatī tvayā deva pravartitā

14.27

prīte tu tvayi dharmajña sarvalokeśvara prabho
śakrādapagamiṣyāmi nivāsaṃ saṃvidhatsva me

14.28

bhīṣma uvāca—
tatheti tāṃ prāha tadā brahmavadhyāṃ pitāmahaḥ
upāyataḥ sa śakrasya brahmavadhyāṃ vyapohat

14.29

tataḥ svayaṃbhuvā dhyātastatra vahnirmahātmanā
brahmāṇamupasaṅgamya tato vacanamabravīt

14.30

prāpto'smi bhagavandeva tvatsakāśamanindita
yatkartavyaṃ mayā deva tadbhavānvaktumarhati

14.31

brahmovāca— bahudhā vibhājiṣyāmi brahmavadhyāmimāmaham
śakrasyāghavimokṣārthaṃ caturthāṃśaṃ pratīccha vai

14.32

agniruvāca— mama mokṣasya ko'nto vai brahmahatyāyasya vai prabho
etadicchāmi vijñātuṃ tattvato lokapūjita

14.33

brahmovāca— yastvāṃ jvalantamāsādya svayaṃ vai mānavaḥ kvacit
bījauṣadhirasairbahe na yakṣyati tamodhṛtaḥ

14.34

tameṣā yāsyati kṣipraṃ tatraiva ca nivatsyati
brahmavadhyā havyavāha vyetu te mānaso jvaraḥ

14.35

ityuktaḥ pratijagrāha tadvaco havyakavyabhuk
pitāmahasya bhagavāṃstathā ca tadabhūtprabho

14.36

tato vṛkṣauṣadhitṛṇaṃ samāhūya pitāmahaḥ
imamarthaṃ mahārāja vaktuṃ samupacakrame

14.37

tato vṛkṣauṣadhitṛṇaṃ tathaivoktaṃ yathātatham
vyathitaṃ vahnivadrājanvahnāṇāmidamabravīt

14.38

asmākaṃ brahmavadhyāyāḥ ko'nto lokapitāmaha
daivenābhihatānasmānna punarhantumarhasi

14.39

vayamagniṃ tathā śītaṃ varṣaṃ ca pavaneritam
sahāmaḥ satataṃ deva tathā cchedanabhedane

14.40

brahmavadhyāmimāmadya bhavataḥ śāsanādvayam
grahīṣyāmastrilokeśa mokṣaṃ cintayatāṃ bhavān

14.41

brahmovāca- parvakāle tu saṃprāpte yo vai chedanabhedanam
kariṣyati naro mohāttameṣā'nugamiṣyati

14.42

bhīṣma uvāca - tato vṛkṣauṣadhitṛṇamevamuktaṃ mahātmanā
brahmāṇamabhisaṃpūjya jagāmāśu yathāgatam

14.43

āhūyāpsaraso devastato lokapitāmahaḥ
vācā madhurayā prāha sāntvayanniva bhārata

14.44

iyamindrādanuprāptā brahmavadhyā varāṅganāḥ
caturthamasyā bhāgāṃśaṃ mayoktāḥ saṃpratīcchata

14.45

apsarasa ūcuḥ- grahaṇe kṛtabuddhīnāṃ deveśa tava śāsanāt
mokṣaṃ samayato'smākaṃ cintayasva pitāmaha

14.46

brahmovāca -
rajasvalāsu nārīṣu yo vai maithunamācaret
tameṣā yāsyati kṣipraṃ vyetu vo mānaso jvaraḥ

14.47

bhīṣma uvāca -
tatheti hṛṣṭamanasa ityuktatvā'psarasāṃ gaṇāḥ
svāni sthānāni saṃprāpya remire bharatarṣabha

14.48

tatastrilokakṛddevaḥ punareva mahātapāḥ
apaḥ saṃcintayāmāsa dhyātāstāścāpyathāgaman

14.49

tāstu sarvāḥ samāgamya brahmāṇamamitaujasam
idamūcurvaco rājanpraṇipatya pitāmaham

14.50

imāḥ sma deva saṃprāptāstvatsakāśamariṃdama
śāsanāttava lokeśa samājñāpaya naḥ prabho

14.51

brahmovācaiyaṃ vṛtrādanuprāptā puruhūtaṃ mahābhayā
brahmavadhyā caturthāṃśamasyā yūyaṃ pratīcchata

14.52

āpa ūcuḥevaṃ bhavatu lokeśa yathā vadasi naḥ prabho
mokṣaṃ samayato'smākaṃ saṃcintayitumarhasi

14.53

tvaṃ hi deveśa sarvasya jagataḥ paramā gatiḥ
ko'nyaḥ prasādyo hi bhavedyannaḥ kṛcchrātsamuddharet

14.54

brahmovāca—
alpā iti matiṃ kṛtvā yo naro buddhimohitaḥ
śleṣmamūtrapurīṣāṇi yuṣmāsu pratimokṣyati

14.55

tamiṃyaṃ yāsyati kṣipraṃ tatraiva ca nivatsyati
tathā vo bhavitā mokṣa iti satyaṃ bravīmi vaḥ

14.56

tato vimucya devendraṃ brahmavadhyā yudhiṣṭhira
yathāvisṛṣṭaṃ taṃ vāsamgamaddevaśāsanāt

14.57

evaṃ śakreṇa saṃprāptā brahmavadhyā janādhipa
pitāmahamanujñāpya so'śvamedhamakalpayat

14.58

śrūyate ca mahārāja saṃprāptā vāsavena vai
brahmavadhyā tataḥ śuddhiṃ hayamedhena labdhavān

14.59

samavāpya śriyaṃ devo hatvā'rīṃśca sahasraśaḥ
praharṣamatulaṃ lebhe vāsavaḥ pṛthivīpate

14.60

vṛtrasya rudhirāccaiva śikhaṇḍāḥ pārtha jajñire
dvijātibhirabhakṣyāste dīkṣitaiśca tapodhanaiḥ

14.61

sarvāvasthaṃ tvamapyeṣāṃ dvijātīnāṃ priyaṃ kuru
ime hi bhūtale devāḥ prathitāḥ kurunandana

14.62

evaṃ śakreṇa kauravya buddhisaukṣmyānmahāsuraḥ
upāyapūrvaṃ nihato vṛtro hyamitatejasā

14.63

evaṃ tvamapi kaunteya pṛthivyāmaparājitaḥ
bhaviṣyasi yathā devaḥ śatakraturamitrahā

14.64

ye tu śakra kathāṃ divyāmimāṃ parvasu parvasu
vipramadhye vadiṣyanti na te prāpsyanti kilbiṣam

14.65

ityetad vṛtramāśritya śakrasyādbhutaṃ mahat
kathitaṃ karma te tāta kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi

14.65.p1

[10055]

14.65.p2

iti śrīmahābhārate śatasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ vaiyāsikyāṃ śāntiparvaṇi mokṣadharmaparvaṇi mokṣabrahmahatyāvibhāge dvyaśītyadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ || 282

Linked texts (2)