Mokshadharma 14
Mokṣadharma 14
- Language
- Sanskrit
Contents
- 14.65 — 2 parts
14.1
bhīṣma uvāca— vṛtrasya tu mahārāja jvarāviṣṭasya sarvaśaḥ
abhavandyāni liṅgāni śarīre tāni me śṛṇu
14.2
jvalitāsyo'bhavaddhoro vaivarṇyaṃ cāgamatparam
gātrakampaśca sumahān śvāsaścāpyabhavanmahān
14.3
romaharṣaśca tīvrau'bhūnniḥśvāsaśca mahānnṛpa
śivā cāśivasaṃkāśā tasya vaktrātsadāruṇā
14.4
niṣpapāta mahāghorā smṛtiḥ sā tasya bhārata
ulkāśca jvalitāstasya dīptāḥ pārśve prapedire
14.5
gṛdhrāḥ kaṅkā balākāśca vāco'muñcansudāruṇāḥ
vṛtrasyopari saṃsṛṣṭāścakravatparivabhramuḥ
14.6
tatastaṃ rathamāsthāya devāpyāyita āhave
vajrodyatakaraḥ śakrastaṃ daityaṃ samavaikṣata
14.7
amānuṣamatho nādaṃ sa mumoca mahāsuraḥ
vyajṛmbhataiva rājendra tīvrajvarasamānvitaḥ
14.8
athāsya jṛmbhataḥ śakrastato vajramavāsṛjata
sa vajraḥ sumahātejāḥ kālāgnisadṛśopamaḥ
14.9
kṣiprameva mahākāyaṃ vṛtraṃ daityamapātayat
tato nādaḥ samabhavatpunareva samantataḥ
14.10
vṛtraṃ vinihataṃ dṛṣṭvā devānāṃ bharatarṣabha
vṛtraṃ tu hatvā maghavā dānavārirmahāyaśāḥ
14.11
vajreṇa viṣṇuyuktena divameva samāviśat
atha vṛtrasya kauravya śarīrādabhiniḥsṛtā
14.12
brahmavadhyā mahāghorā raudrā lokabhayāvahā
karāladaśanā bhīmā vikṛtā kṛṣṇapiṅgalā
14.13
prakīrṇamūrdhajā caiva ghoranetrā ca bhārata
kapālamālinī caiva kṛtyeva bharatarṣabha
14.14
rudhirāṅgī ca dharmajña cīravalkalavāsinī
sā'bhiniṣkramya rājendra tādṛgrūpā bhayāvahā
14.15
vajriṇaṃ mṛgayāmāsa tadā bharatasattama
kasyacittvatha kālasya vṛttahā kurunandana
14.16
svargāyābhimukhaḥ prāyāllokānāṃ hitakāmyayā
sā viniḥsaramāṇaṃ tu dṛṣṭvā śakraṃ mahaujasam
14.17
jagrāha vadhyā devendraṃ sulagnā cābhavattadā
sa hi tasminsamutpanne brahmavadhyākṛte bhaye
14.18
nalinyā visamadhyastha uvāsābdagaṇānbahūn
anusṛtya tu yatnātsā tayā vai brahmahatyayā
14.19
tadā gṛhītaḥ kauravya nistejāḥ samapadyata
tasyā vyapohane śakraḥ paraṃ yatnaṃ cakāra ha
14.20
na cāśakattaṃ devendro brahmavadhyāṃ vyapohitum
gṛhīta eva tu tayā devendro bharatarṣabha
14.21
pitāmahamupāgamya śirasā pratyapūjayat
jñātvā gṛhītaṃ śakraṃ sa dvijapravaravadhyayā
14.22
brahmā sa cintayāmāsa tadā bharatasattama
tāmuvāca mahābāho brahmavadhyāṃ pitāmahaḥ
14.23
svareṇa madhureṇātha sāntvayanniva bhārata
mucyatāṃ tridaśendro'yaṃ matpriyaṃ kuru bhāvini
14.24
brūhi kiṃ te karomyadya kāmaṃ kiṃ tvamihecchasi
14.25
brahmavadhyovāca—
trilokapūjite deve prīte trailokyakartari
kṛtameva hi manyāmi nivāsaṃ tu vidhatsva me
14.26
tvayā kṛteyaṃ maryādā lokasaṃrakṣaṇārthinā
sthāpanā vai sumahatī tvayā deva pravartitā
14.27
prīte tu tvayi dharmajña sarvalokeśvara prabho
śakrādapagamiṣyāmi nivāsaṃ saṃvidhatsva me
14.28
bhīṣma uvāca—
tatheti tāṃ prāha tadā brahmavadhyāṃ pitāmahaḥ
upāyataḥ sa śakrasya brahmavadhyāṃ vyapohat
14.29
tataḥ svayaṃbhuvā dhyātastatra vahnirmahātmanā
brahmāṇamupasaṅgamya tato vacanamabravīt
14.30
prāpto'smi bhagavandeva tvatsakāśamanindita
yatkartavyaṃ mayā deva tadbhavānvaktumarhati
14.31
brahmovāca— bahudhā vibhājiṣyāmi brahmavadhyāmimāmaham
śakrasyāghavimokṣārthaṃ caturthāṃśaṃ pratīccha vai
14.32
agniruvāca— mama mokṣasya ko'nto vai brahmahatyāyasya vai prabho
etadicchāmi vijñātuṃ tattvato lokapūjita
14.33
brahmovāca— yastvāṃ jvalantamāsādya svayaṃ vai mānavaḥ kvacit
bījauṣadhirasairbahe na yakṣyati tamodhṛtaḥ
14.34
tameṣā yāsyati kṣipraṃ tatraiva ca nivatsyati
brahmavadhyā havyavāha vyetu te mānaso jvaraḥ
14.35
ityuktaḥ pratijagrāha tadvaco havyakavyabhuk
pitāmahasya bhagavāṃstathā ca tadabhūtprabho
14.36
tato vṛkṣauṣadhitṛṇaṃ samāhūya pitāmahaḥ
imamarthaṃ mahārāja vaktuṃ samupacakrame
14.37
tato vṛkṣauṣadhitṛṇaṃ tathaivoktaṃ yathātatham
vyathitaṃ vahnivadrājanvahnāṇāmidamabravīt
14.38
asmākaṃ brahmavadhyāyāḥ ko'nto lokapitāmaha
daivenābhihatānasmānna punarhantumarhasi
14.39
vayamagniṃ tathā śītaṃ varṣaṃ ca pavaneritam
sahāmaḥ satataṃ deva tathā cchedanabhedane
14.40
brahmavadhyāmimāmadya bhavataḥ śāsanādvayam
grahīṣyāmastrilokeśa mokṣaṃ cintayatāṃ bhavān
14.41
brahmovāca- parvakāle tu saṃprāpte yo vai chedanabhedanam
kariṣyati naro mohāttameṣā'nugamiṣyati
14.42
bhīṣma uvāca - tato vṛkṣauṣadhitṛṇamevamuktaṃ mahātmanā
brahmāṇamabhisaṃpūjya jagāmāśu yathāgatam
14.43
āhūyāpsaraso devastato lokapitāmahaḥ
vācā madhurayā prāha sāntvayanniva bhārata
14.44
iyamindrādanuprāptā brahmavadhyā varāṅganāḥ
caturthamasyā bhāgāṃśaṃ mayoktāḥ saṃpratīcchata
14.45
apsarasa ūcuḥ- grahaṇe kṛtabuddhīnāṃ deveśa tava śāsanāt
mokṣaṃ samayato'smākaṃ cintayasva pitāmaha
14.46
brahmovāca -
rajasvalāsu nārīṣu yo vai maithunamācaret
tameṣā yāsyati kṣipraṃ vyetu vo mānaso jvaraḥ
14.47
bhīṣma uvāca -
tatheti hṛṣṭamanasa ityuktatvā'psarasāṃ gaṇāḥ
svāni sthānāni saṃprāpya remire bharatarṣabha
14.48
tatastrilokakṛddevaḥ punareva mahātapāḥ
apaḥ saṃcintayāmāsa dhyātāstāścāpyathāgaman
14.49
tāstu sarvāḥ samāgamya brahmāṇamamitaujasam
idamūcurvaco rājanpraṇipatya pitāmaham
14.50
imāḥ sma deva saṃprāptāstvatsakāśamariṃdama
śāsanāttava lokeśa samājñāpaya naḥ prabho
14.51
brahmovācaiyaṃ vṛtrādanuprāptā puruhūtaṃ mahābhayā
brahmavadhyā caturthāṃśamasyā yūyaṃ pratīcchata
14.52
āpa ūcuḥevaṃ bhavatu lokeśa yathā vadasi naḥ prabho
mokṣaṃ samayato'smākaṃ saṃcintayitumarhasi
14.53
tvaṃ hi deveśa sarvasya jagataḥ paramā gatiḥ
ko'nyaḥ prasādyo hi bhavedyannaḥ kṛcchrātsamuddharet
14.54
brahmovāca—
alpā iti matiṃ kṛtvā yo naro buddhimohitaḥ
śleṣmamūtrapurīṣāṇi yuṣmāsu pratimokṣyati
14.55
tamiṃyaṃ yāsyati kṣipraṃ tatraiva ca nivatsyati
tathā vo bhavitā mokṣa iti satyaṃ bravīmi vaḥ
14.56
tato vimucya devendraṃ brahmavadhyā yudhiṣṭhira
yathāvisṛṣṭaṃ taṃ vāsamgamaddevaśāsanāt
14.57
evaṃ śakreṇa saṃprāptā brahmavadhyā janādhipa
pitāmahamanujñāpya so'śvamedhamakalpayat
14.58
śrūyate ca mahārāja saṃprāptā vāsavena vai
brahmavadhyā tataḥ śuddhiṃ hayamedhena labdhavān
14.59
samavāpya śriyaṃ devo hatvā'rīṃśca sahasraśaḥ
praharṣamatulaṃ lebhe vāsavaḥ pṛthivīpate
14.60
vṛtrasya rudhirāccaiva śikhaṇḍāḥ pārtha jajñire
dvijātibhirabhakṣyāste dīkṣitaiśca tapodhanaiḥ
14.61
sarvāvasthaṃ tvamapyeṣāṃ dvijātīnāṃ priyaṃ kuru
ime hi bhūtale devāḥ prathitāḥ kurunandana
14.62
evaṃ śakreṇa kauravya buddhisaukṣmyānmahāsuraḥ
upāyapūrvaṃ nihato vṛtro hyamitatejasā
14.63
evaṃ tvamapi kaunteya pṛthivyāmaparājitaḥ
bhaviṣyasi yathā devaḥ śatakraturamitrahā
14.64
ye tu śakra kathāṃ divyāmimāṃ parvasu parvasu
vipramadhye vadiṣyanti na te prāpsyanti kilbiṣam
14.65
ityetad vṛtramāśritya śakrasyādbhutaṃ mahat
kathitaṃ karma te tāta kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi
14.65.p1
[10055]
14.65.p2
iti śrīmahābhārate śatasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ vaiyāsikyāṃ śāntiparvaṇi mokṣadharmaparvaṇi mokṣabrahmahatyāvibhāge dvyaśītyadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ || 282
Linked texts (2)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit