Mokshadharma 18
Mokṣadharma 18
- Language
- Sanskrit
18.1
yudhiṣṭhira uvāca —
suduḥkhācca sumṛtyośca trasante prāṇinaḥ sadā
ubhayaṃ no yathā na syāttanme brūhi pitāmaha
18.2
bhīṣma uvāca —
atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam
nāradasya ca saṃvādaṃ samaṅgasya ca bhārata
18.3
nārada uvāca —
uraseva praṇamase bāhubhyāṃ tarasīva ca
saṃprahṛṣṭamanā nityaṃ viśoka iva lakṣyase
18.4
udvegaṃ na hi te kiṃcitsusūkṣmamapi lakṣaye
nityatṛpta iva svastho bālavacca viceṣṭase
18.5
samaṅga uvāca—
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca sarvametattu mānada
teṣāṃ tattvāni jānāmi tato na vimanā hyaham
18.6
upakramamahaṃ veda punareva phalodayān
loke phalāni citrāṇi tato na vimanā hyaham
18.7
agādhāścāpratiṣṭhāśca gatimantaśca nārada
andhā jaḍāśca jīvanti paśyāsmānapi jīvataḥ
18.8
vihitenaiva jīvanti arogaṅgā divaukasaḥ
balavanto'balāścaiva tasmādasmānsabhājatha
18.9
sahasriṇo'pi jīvanti jīvanti śālinastathā
śākena cānye jīvanti paśyāsmānapi jīvataḥ
18.10
yadā na śocemahi kiṃ nu naḥ syāddharmeṇa vā nārada karmaṇā vā
kṛtāntavaśyāni yadā sukhāni duḥkhāni vā yanna vigharṣayanti
18.11
yasmai prājñāḥ kathayante manuṣyāḥ prajñāmūlaṃ hīndriyāṇāṃ prasādaḥ
muhyanti śocanti tathendriyāṇi prajñālābho nāsti mūḍhendriyasya
18.12
mūḍhasya darpaḥ sa punarmoha eva mūḍhasya nāyaṃ na paro'sti lokaḥ
na hyeva duḥkhāni sadā bhavanti sukhasya vā nityaśo lābha eva
18.13
bhavātmakaṃ saṃparivartamānaṃ na mādṛśaḥ saṃjvaraṃ jātu kuryāt
iṣṭānbhogāṃścānurudhyetsukhaṃ vā na cintayed duḥkhamabhyāgataṃ vā
18.14
samāhito na spṛhayetpareṣāṃ nānāgataṃ cābhinandecca lābham
na cāpi hṛṣyedvipule'rthalābhe tathā'rthanāśe ca na vai viṣīdet
18.15
na bāndhavā na ca vittaṃ na kaulyaṃ na ca śrutaṃ na ca mantrā na vīryam
duḥkhāttrātuṃ sarva evotsahante paratra śīlena tu yānti śāntim
18.16
nāsti buddhirayuktasya nāyogādvindate sukham
dhṛtiśca duḥkhatyāgaścetyubhayaṃ tu sukhaṃ nṛpa
18.17
priyaṃ hi harṣajananaṃ harṣa utsekavardhanaḥ
utseko narakāyaiva tasmāttānsaṃtyajāmyaham
18.18
etān śokamayotsekānmohanānsukhaduḥkhayoḥ
paśyāmi sākṣivalloke dehasyā'sya viceṣṭanāt
18.19
arthakāmau parityajya viśoko vigatajvaraḥ
tṛṣṇāmohau tu saṃtyajya carāmi pṛthivīmimām
18.20
na ca mṛtyorna cādharmānna lobhānna kutaścana
pītāmṛtasyevātyantamiha vā'mutra vā bhayam
18.21
etadbrahman vijānāmi mahatkṛtvā tapovyayam
tena nārada saṃprāpto na māṃ śokaḥ prabādhate
Linked texts (2)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
- Bhaktisāgara — Nārāyaṇa, Sanskrit