Pramāṇa · Search · About · API

Mokshadharma 18

Mokṣadharma 18

Language
Sanskrit

18.1

yudhiṣṭhira uvāca —
suduḥkhācca sumṛtyośca trasante prāṇinaḥ sadā
ubhayaṃ no yathā na syāttanme brūhi pitāmaha

18.2

bhīṣma uvāca —
atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam
nāradasya ca saṃvādaṃ samaṅgasya ca bhārata

18.3

nārada uvāca —
uraseva praṇamase bāhubhyāṃ tarasīva ca
saṃprahṛṣṭamanā nityaṃ viśoka iva lakṣyase

18.4

udvegaṃ na hi te kiṃcitsusūkṣmamapi lakṣaye
nityatṛpta iva svastho bālavacca viceṣṭase

18.5

samaṅga uvāca—
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca sarvametattu mānada
teṣāṃ tattvāni jānāmi tato na vimanā hyaham

18.6

upakramamahaṃ veda punareva phalodayān
loke phalāni citrāṇi tato na vimanā hyaham

18.7

agādhāścāpratiṣṭhāśca gatimantaśca nārada
andhā jaḍāśca jīvanti paśyāsmānapi jīvataḥ

18.8

vihitenaiva jīvanti arogaṅgā divaukasaḥ
balavanto'balāścaiva tasmādasmānsabhājatha

18.9

sahasriṇo'pi jīvanti jīvanti śālinastathā
śākena cānye jīvanti paśyāsmānapi jīvataḥ

18.10

yadā na śocemahi kiṃ nu naḥ syāddharmeṇa vā nārada karmaṇā vā
kṛtāntavaśyāni yadā sukhāni duḥkhāni vā yanna vigharṣayanti

18.11

yasmai prājñāḥ kathayante manuṣyāḥ prajñāmūlaṃ hīndriyāṇāṃ prasādaḥ
muhyanti śocanti tathendriyāṇi prajñālābho nāsti mūḍhendriyasya

18.12

mūḍhasya darpaḥ sa punarmoha eva mūḍhasya nāyaṃ na paro'sti lokaḥ
na hyeva duḥkhāni sadā bhavanti sukhasya vā nityaśo lābha eva

18.13

bhavātmakaṃ saṃparivartamānaṃ na mādṛśaḥ saṃjvaraṃ jātu kuryāt
iṣṭānbhogāṃścānurudhyetsukhaṃ vā na cintayed duḥkhamabhyāgataṃ vā

18.14

samāhito na spṛhayetpareṣāṃ nānāgataṃ cābhinandecca lābham
na cāpi hṛṣyedvipule'rthalābhe tathā'rthanāśe ca na vai viṣīdet

18.15

na bāndhavā na ca vittaṃ na kaulyaṃ na ca śrutaṃ na ca mantrā na vīryam
duḥkhāttrātuṃ sarva evotsahante paratra śīlena tu yānti śāntim

18.16

nāsti buddhirayuktasya nāyogādvindate sukham
dhṛtiśca duḥkhatyāgaścetyubhayaṃ tu sukhaṃ nṛpa

18.17

priyaṃ hi harṣajananaṃ harṣa utsekavardhanaḥ
utseko narakāyaiva tasmāttānsaṃtyajāmyaham

18.18

etān śokamayotsekānmohanānsukhaduḥkhayoḥ
paśyāmi sākṣivalloke dehasyā'sya viceṣṭanāt

18.19

arthakāmau parityajya viśoko vigatajvaraḥ
tṛṣṇāmohau tu saṃtyajya carāmi pṛthivīmimām

18.20

na ca mṛtyorna cādharmānna lobhānna kutaścana
pītāmṛtasyevātyantamiha vā'mutra vā bhayam

18.21

etadbrahman vijānāmi mahatkṛtvā tapovyayam
tena nārada saṃprāpto na māṃ śokaḥ prabādhate

Linked texts (2)