Pramāṇa · Search · About · API

Mokshadharma 22

Mokṣadharma 22

Language
Sanskrit

Contents

22.1

yudhiṣṭhira uvāca —
ataḥ paraṃ mahābāho yacchreyastadbravīhi me
na tṛpyāmyamṛtasyeva vacasaste pitāmaha

22.2

kiṃ karma puruṣaḥ kṛtvā śubhaṃ puruṣasattama
śreyaḥ paramavāpnoti pretya ceha ca tadvada

22.3

bhīṣma uvāca —
atra te vartayiṣyāmi yathāpūrvaṃ mahāyaśāḥ
parāśaraṃ mahātmānaṃ papraccha janako nṛpaḥ

22.4

kiṃ śreyaḥ sarvabhūtānāmasmim̐lloke paratra ca
yadbhavetpratipattavyaṃ tadbhavānprabravītu me

22.5

tataḥ sa tapasā yuktaḥ sarvadharmavidhānavit
nṛpāyānugrahmanā munirvākyamathābravīt

22.6

parāśara uvāca —
dharma eva kṛtaḥ śreyāniha loke paratra ca
tasmāddhi paramaṃ nāsti yathā prāhurmanīṣiṇaḥ

22.7

pratipadya naro dharmaṃ svargaloke mahīyate
dharmātmakaḥ karmavidhirdehināṃ nṛpasattama

22.8

tasminnāśramiṇaḥ santaḥ svakarmāṇīha kurvate

22.9

caturvidhā hi loke'sminyātrā tāta vidhīyate
martyā yatrāvatiṣṭhante sā ca kāmātpravartate

22.10

sukṛtāsukṛtaṃ karma niṣevya vividhaiḥ kramaiḥ
daśārdhapravibhaktānāṃ bhūtānāṃ bahudhā gatiḥ

22.11

sauvarṇaṃ rājataṃ cāpi yathā bhāṇḍaṃ niṣicyate
tathā niṣicyate jantuḥ pūrvakarmavaśānugaḥ

22.12

nābījājjāyate kiṃcinnākṛtvā sukhamedhate
sukṛtairvindate saukhyaṃ prāpya dehakṣayaṃ naraḥ

22.13

daivaṃ tāta na paśyāmi nāsti daivasya sādhanam
svabhāvato hi saṃsiddhā devagandharvadānavāḥ

22.14

pretya yāntyakṛtaṃ karma na smaranti sadā janāḥ
te vai tasya phalaprāptau karma cāpi caturvidham

22.15

lokayātrāyayaścaiva śabdo vedāyayaḥ kṛtaḥ
śāntyarthaṃ manasastāta naitadbuddhānuśāsanam

22.16

cakṣuṣā manasā vācā karmaṇā ca caturvidham
kurute yādṛśaṃ karma tādṛśaṃ pratipadyate

22.17

nirantaraṃ ca miśraṃ ca labhate karma pārthiva
kalyāṇaṃ yadi vā pāpaṃ na tu nāśo'sya vidyate

22.18

kadācitsukṛtaṃ tāta kūṭasthamiva tiṣṭhati
majjamānasya saṃsāre yāvad duḥkhādvimucyate

22.19

tato duḥkhakṣayaṃ kṛtvā sukṛtaṃ karma sevate
sukṛtakṣayācca duṣkṛtaṃ tadviddhi manujādhipa

22.20

damaḥ kṣamā dhṛtistejaḥ saṃtoṣaḥ satyavāditā
hrīrahiṃsā'vyasanitā dākṣyaṃ ceti sukhābahāḥ

22.21

duṣkṛte sukṛte cāpi na janturniyato bhavet
nityaṃ manaḥsamādhāne prayateta vicakṣaṇaḥ

22.22

nāyaṃ parasya sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ cāpi sevate
karoti yādṛśaṃ karma tādṛśaṃ pratipadyate

22.23

sukhaduḥkhe samādhāya pumānanyena gacchati
anyenaiva janaḥ sarvaḥ saṃgato yaśca pārthivaḥ

22.24

pareṣāṃ yadasūyeta na tatkuryātsvayaṃ naraḥ
yo hyasūyustathā yuktaḥ so'vahāsaṃ niyacchati

22.25

bhīrū rājanyo brāhmaṇaḥ sarvabhakṣyo vaiśyo'nīhāvānhīnavarṇo'lasaśca
vidvāṃścāśīlo vṛttahīnaḥ kulīnaḥ satyādbhraṣṭo brāhmaṇaḥ strī ca duṣṭā

22.26

rāgī yuktaḥ pacavāno'tmahetormūrkho vaktā nṛpahīnaṃ ca rāṣṭram
ete sarve śocyatāṃ yānti rājanyaścāyuktaḥ snehahīnaḥ prajāsu

22.26.p1

iti śrīmahābhārate śatasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ vaiyāsikyāṃ śāntiparvaṇi mokṣadharmaparvaṇi pārāśaragītāyāṃ navatyadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ

Linked texts (2)