Pramāṇa · Search · About · API

Mokshadharma 26

Mokṣadharma 26

Language
Sanskrit

26.1

parāśara uvāca- pratigrahagatā vipre kṣatriye yudhi nirjitāḥ
vaiśye nyāyārjitāścaiva śūdre śuśrūṣayārjitāḥ

26.2

svalpāpyarthāḥ praśasyante dharmasyārthe mahāphalāḥ
nityaṃ trayāṇāṃ varṇānāṃ śuśrūṣuḥ śūdra ucyate

26.3

kṣatradharmā vaiśyadharmā nāvṛtyā patate dvijaḥ
śūdradharmā yadā tu syāttadā patati vai dvijaḥ

26.4

vāṇijyaṃ pāśupālyaṃ ca tathā śilpopajīvanam
śūdrasyāpi vidhīyante yadā vṛttirna jāyate

26.5

raṅgāvataraṇaṃ caiva tathā rūpopajīvanam
madyamāṃsopajīvyaṃ ca vikrayaṃ lohacarmaṇoḥ

26.6

apūrviṇā na kartavyaṃ karmaloke vigarhitam
kṛtapūrvaṃ tu tyajato mahāndharma iti śrutiḥ

26.7

saṃsiddhaḥ puruṣo loke yadā''carati pāpakam
madenābhiplutamanastanna grāhyamucyate

26.8

śrūyante hi purāṇeṣu prajā dhigdaṇḍaśāsanāḥ
dāntā dharmapradhānāśca nyāyadharmānuvṛttikāḥ

26.9

dharma eva sadā nṝṇāmiha rājanpraśasyate
dharmavṛddhā guṇāneva sevante hi narā bhuvi

26.10

taṃ dharmamasurāstāta nāmṛṣyanta janādhipa
vivardhamānāḥ kramaśastatra te'nvāviśanprajāḥ

26.11

tāsāṃ darpaḥ samabhavatprajānāṃ dharmanāśanaḥ
darpātmanāṃ tataḥ paścātkrodhastāsāmajāyata

26.12

tataḥ krodhābhibhūtānāṃ vṛttaṃ lajjāsamanvitam
hrīścaivāpyanaśadrājaṃstato moho vyajāyata

26.13

tato mohaparītāstā nāpaśyanta yathā purā
parasparāvamardena vardhayantyo yathāsukham

26.14

tāḥ prāpya tu sa dhigdaṇḍo na kāraṇamato'bhavat
tato'bhyagacchanddevāṃśca brāhmaṇāṃścāvamanya ha

26.15

etasminneva kāle tu devā devavaraṃ śivam
agacchañcharaṇaṃ dhīraṃ bahurūpaṃ guṇādhikam

26.16

tena sma te gaganagāḥ sapurāḥ pātitāḥ kṣitau
tridhā'pyekena bāṇena devāpyāyitatejasā

26.17

teṣāmadhipatistavāsīddhīmo bhīmaparākramaḥ
devatānāṃ bhayakaraḥ sa hataḥ śūlapāṇinā

26.18

tasminhate'tha svaṃ bhāvaṃ pratyapadyanta mānavāḥ
prāpadyanta ca vedānvai śāstrāṇi ca yathā purā

26.19

tato'bhiṣicya rājyena devānāṃ divi vāsavam
saptarṣayaścānvayuñjannarāṇāṃ daṇḍadhāraṇe

26.20

saptarṣīṇāmadhodhvaṃ ca viṣpṛśurnāma pārthivaḥ
rājānaḥ kṣatriyāścaiva maṇḍaleṣu pṛthakpṛthak

26.21

mahākuleṣu ye jātā vṛddhāḥ pūrvatarāśca ye
teṣāmapyāsuro bhāvo hṛdayānnāpasarpati

26.22

tasmāttenaiva bhāvena sānuṣaṅgeṇa pārthivāḥ
āsurāṇyeva karmāṇi nyasevanbhīmavikramāḥ

26.23

pratyatiṣṭhaṃśca teṣveva tānyeva sthāpayantyapi
bhajate tāni cādyāpi ye bāliśatarā narāḥ

26.24

tasmādahaṃ bravīmi tvāṃ rājansaṃncintya śāśvataḥ
saṃsiddhādhigamaṃ kuryātkarma hiṃsātmakaṃ tyajet

26.25

na saṃkareṇa draviṇaṃ pracinvīyādvicakṣaṇaḥ
dharmārthaṃ nyāyamutsṛjya na tatkalyāṇamucyate

26.26

sa tvamevaṃvidho dāntaḥ kṣatriyaḥ priyabāndhavaḥ
prajā bhṛtyāṃśca putrāṃśca svadharmeṇānupālaya

26.27

iṣṭāniṣṭasamāyoge vairaṃ sauhārdameva ca
atha jātisahasrāṇi bahūni parivartate

26.28

tasmādguṇeṣu rajyethā mā doṣeṣu kathaṃcana
nirguṇo'pi hi durbuddhirātmanaḥ so'tirajyate

26.29

mānuṣeṣu mahārāja dharmādharmau pravartataḥ
na tathānyeṣu bhūteṣu manuṣyarahiteṣviha

26.30

dharmaśīlo naro vidvānīhako'nīhako'pi vā
ātmabhūtaḥ sadā loke caredbhūtānyahiṃsayā

26.31

yadā vyapetahṛllekhaṃ mano bhavati tasya vai
nānṛtaṃ caiva bhavati tadā kalyāṇamṛcchati

Linked texts (2)