Mokshadharma 26
Mokṣadharma 26
- Language
- Sanskrit
26.1
parāśara uvāca- pratigrahagatā vipre kṣatriye yudhi nirjitāḥ
vaiśye nyāyārjitāścaiva śūdre śuśrūṣayārjitāḥ
26.2
svalpāpyarthāḥ praśasyante dharmasyārthe mahāphalāḥ
nityaṃ trayāṇāṃ varṇānāṃ śuśrūṣuḥ śūdra ucyate
26.3
kṣatradharmā vaiśyadharmā nāvṛtyā patate dvijaḥ
śūdradharmā yadā tu syāttadā patati vai dvijaḥ
26.4
vāṇijyaṃ pāśupālyaṃ ca tathā śilpopajīvanam
śūdrasyāpi vidhīyante yadā vṛttirna jāyate
26.5
raṅgāvataraṇaṃ caiva tathā rūpopajīvanam
madyamāṃsopajīvyaṃ ca vikrayaṃ lohacarmaṇoḥ
26.6
apūrviṇā na kartavyaṃ karmaloke vigarhitam
kṛtapūrvaṃ tu tyajato mahāndharma iti śrutiḥ
26.7
saṃsiddhaḥ puruṣo loke yadā''carati pāpakam
madenābhiplutamanastanna grāhyamucyate
26.8
śrūyante hi purāṇeṣu prajā dhigdaṇḍaśāsanāḥ
dāntā dharmapradhānāśca nyāyadharmānuvṛttikāḥ
26.9
dharma eva sadā nṝṇāmiha rājanpraśasyate
dharmavṛddhā guṇāneva sevante hi narā bhuvi
26.10
taṃ dharmamasurāstāta nāmṛṣyanta janādhipa
vivardhamānāḥ kramaśastatra te'nvāviśanprajāḥ
26.11
tāsāṃ darpaḥ samabhavatprajānāṃ dharmanāśanaḥ
darpātmanāṃ tataḥ paścātkrodhastāsāmajāyata
26.12
tataḥ krodhābhibhūtānāṃ vṛttaṃ lajjāsamanvitam
hrīścaivāpyanaśadrājaṃstato moho vyajāyata
26.13
tato mohaparītāstā nāpaśyanta yathā purā
parasparāvamardena vardhayantyo yathāsukham
26.14
tāḥ prāpya tu sa dhigdaṇḍo na kāraṇamato'bhavat
tato'bhyagacchanddevāṃśca brāhmaṇāṃścāvamanya ha
26.15
etasminneva kāle tu devā devavaraṃ śivam
agacchañcharaṇaṃ dhīraṃ bahurūpaṃ guṇādhikam
26.16
tena sma te gaganagāḥ sapurāḥ pātitāḥ kṣitau
tridhā'pyekena bāṇena devāpyāyitatejasā
26.17
teṣāmadhipatistavāsīddhīmo bhīmaparākramaḥ
devatānāṃ bhayakaraḥ sa hataḥ śūlapāṇinā
26.18
tasminhate'tha svaṃ bhāvaṃ pratyapadyanta mānavāḥ
prāpadyanta ca vedānvai śāstrāṇi ca yathā purā
26.19
tato'bhiṣicya rājyena devānāṃ divi vāsavam
saptarṣayaścānvayuñjannarāṇāṃ daṇḍadhāraṇe
26.20
saptarṣīṇāmadhodhvaṃ ca viṣpṛśurnāma pārthivaḥ
rājānaḥ kṣatriyāścaiva maṇḍaleṣu pṛthakpṛthak
26.21
mahākuleṣu ye jātā vṛddhāḥ pūrvatarāśca ye
teṣāmapyāsuro bhāvo hṛdayānnāpasarpati
26.22
tasmāttenaiva bhāvena sānuṣaṅgeṇa pārthivāḥ
āsurāṇyeva karmāṇi nyasevanbhīmavikramāḥ
26.23
pratyatiṣṭhaṃśca teṣveva tānyeva sthāpayantyapi
bhajate tāni cādyāpi ye bāliśatarā narāḥ
26.24
tasmādahaṃ bravīmi tvāṃ rājansaṃncintya śāśvataḥ
saṃsiddhādhigamaṃ kuryātkarma hiṃsātmakaṃ tyajet
26.25
na saṃkareṇa draviṇaṃ pracinvīyādvicakṣaṇaḥ
dharmārthaṃ nyāyamutsṛjya na tatkalyāṇamucyate
26.26
sa tvamevaṃvidho dāntaḥ kṣatriyaḥ priyabāndhavaḥ
prajā bhṛtyāṃśca putrāṃśca svadharmeṇānupālaya
26.27
iṣṭāniṣṭasamāyoge vairaṃ sauhārdameva ca
atha jātisahasrāṇi bahūni parivartate
26.28
tasmādguṇeṣu rajyethā mā doṣeṣu kathaṃcana
nirguṇo'pi hi durbuddhirātmanaḥ so'tirajyate
26.29
mānuṣeṣu mahārāja dharmādharmau pravartataḥ
na tathānyeṣu bhūteṣu manuṣyarahiteṣviha
26.30
dharmaśīlo naro vidvānīhako'nīhako'pi vā
ātmabhūtaḥ sadā loke caredbhūtānyahiṃsayā
26.31
yadā vyapetahṛllekhaṃ mano bhavati tasya vai
nānṛtaṃ caiva bhavati tadā kalyāṇamṛcchati
Linked texts (2)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
- Parāśaragītā — Sanskrit