Mokshadharma 28
Mokṣadharma 28
- Language
- Sanskrit
Contents
- 28.39 — 1 part
28.1
10700
janaka uvāca- varṇāṃ viśeṣavarṇānāṃ maharṣe kena jāyate
etadicchāmyahaṃ jñātuṃ tad brūhi vadatāṃ vara
28.2
yadetajjāyate'patyaṃ sa evāyamiti śrutiḥ
kathaṃ brāhmaṇato jāto viśeṣagrahaṇaṃ gataḥ
28.3
pārāśara uvāca- evametanmahārāja yena jātaḥ sa eva saḥ
tapasastvapakarṣaṇa jāttigrahaṇatāṃ gataḥ
28.4
sukṣetrācca subījācca puṇyo bhavati saṃbhavaḥ
ato'nyatarato hīnādavaro nāma jāyate
28.5
vaktrādvāhubhyāmūrubhyāṃ padbhyāṃ caivātha jajñire
sṛjataḥ prajāpaterlokāniti dharmavido viduḥ
28.6
mukhajā brāhmaṇāstāta bāhujāḥ kṣatriyāḥ smṛtāḥ
ūrujā dhanine rājanpādajāḥ paricārakāḥ
28.7
caturṇāmeva varṇānāmāgamaḥ puruṣarṣabha
ato'nye tvatiriktā ye te vai saṃkarajāḥ smṛtāḥ
28.8
kṣatriyātirathāñcaṣṭhā ugrā vaidehakāstathā
śvapākāḥ pulkasāḥ stenā niṣādāḥ sūtamāgadhāḥ
28.9
ayogāḥ karaṇā vrātyāścāṇḍālāśca narādhipa
ete catubhryo varṇebhyo jāyante vai parasparāt
28.10
janaka uvāca- brahmaṇekena jātānāṃ nānātvaṃ gotrataḥ katham
bahūnīha hi loke vai gotrāṇi munisattama
28.11
yatra tatra kathaṃ jātāḥ svayoniṃ munayo gatāḥ
śuddhayonau samutpannā viyonau ca tathā'pare
28.12
parāśara uvāca- rājannaitaddbhavedgrāhyamapakṛṣṭena janmanā
mahātmanāṃ samutpattistapasā bhāvitātmanām
28.13
utpādya putrānmunayo nṛpate yatra tatra ha
svenaiva tapasā teṣāmṛṣitvaṃ vidadhuḥ punaḥ
28.14
pitāmahaśca me pūrvamṛṣyaśṛṅgaśca kāśyapaḥ
vedastāṇḍyaḥ kṛpaścaiva kākṣīvatkamaṭhādayaḥ
28.15
yavakrītaśca nṛpate droṇaśca vadatāṃ varaḥ
āyurmataṅgo dattaśca drupado mātsya eva ca
28.16
ete svāṃ prakṛtiṃ prāptā vaideha tapaso'śrayāt
pratiṣṭhitā vedavido damena tapasaiva hi
28.17
mūlagotrāṇi catvāri samutpannāni pārthiva
aṅgirāḥ kaśyapaścaiva vasiṣṭho bhṛgureva ca
28.18
karmato'nyāni gotrāṇi samutpannāni pārthiva
nāmadheyāni tapasā tāni ca grahaṇaṃ satām
28.19
janaka uvāca —
viśeṣadharmānvarṇānāṃ prabrūhi bhagavanmama
tataḥ sāmānyadharmāṃśca sarvatra kuśalo hyasi
28.20
parāśara uvāca —
pratigraho yājanaṃ ca tathaivādhyāpanaṃ nṛpa
viśeṣadharmā viprāṇāṃ rakṣā kṣatrasya śobhanā
28.21
kṛṣiśca pāśupālyaṃ ca vāṇijyaṃ ca viśāmapi
dvijānāṃ paricaryā ca śūdrakarma narādhipa
28.22
viśeṣadharmā nṛpate varṇānāṃ parikīrtitāḥ
dharmānsāmbhāraṇāṃstāta vistareṇa śṛṇuṣva me
28.23
ānṛśaṃsyamahiṃsā cāpramādaḥ saṃvibhāgitā
śrāddhakarmātitheyaṃ ca satyamakrodha eva ca
28.24
sveṣu dāreṣu saṃtoṣaḥ śaucaṃ nityānasūyatā
ātmajñānaṃ titikṣā ca dharmāḥ sādhāraṇā nṛpa
28.25
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāstrayo varṇā dvijātayaḥ
atra teṣāmadhikāro dharmeṣu dvipadāṃ vara
28.26
vikarmāvasthitā varṇāḥ patante nṛpate trayaḥ
unnamanti yathā santamāśrityeha svakarmasu
28.27
na cāpi śūdraḥ patatīti niścayo na cāpi saṃskāramihārhatīti vā
śrutipravṛttaṃ na ca dharmamāpnute na cāsya dharme pratiṣedhanaṃ kṛtam
28.28
vaideha kaṃ śūdramudāharanti dvijā mahārāja śrutopapannāḥ
ahaṃ hi paśyāmi narendra devaṃ viśvasya viṣṇuṃ jagataḥ pradhānam
28.29
satāṃ vṛttamadhiṣṭhāya nihīnā uddidhīrṣavaḥ
mantravarjaṃ na duṣyanti kurvāṇāḥ pauṣṭikīḥ kriyāḥ
28.30
yathā yathā hi sadvṛttamālambantītare janāḥ
tathā tathā sukhaṃ prāpya pretya ceha ca modate
28.31
janaka uvāca- kiṃ karma dūṣayatyenamatho jātirmahāmune
saṃdeho me samutpannastanme vyākhyātumarhasi
28.32
parāśara uvāca- asaṃśayaṃ mahārāja ubhayaṃ doṣakārakam
karma caiva hi jātiśca viśeṣaṃ tu niśāmaya
28.33
jātyā ca karmaṇā caiva duṣṭaṃ karma na sevyate
jātyā duṣṭaśca yaḥ pāpaṃ na karoti sa pūruṣaḥ
28.34
jātyā pradhānaṃ puruṣaṃ kurvāṇaṃ karma dhikkṛtam
karma tad dūṣayatyenaṃ tasmātkarma na śobhanam
28.35
janaka uvāca- kāni karmāṇi dharmyāṇi loke'smindvijasattama
na hiṃsantīha bhūtāni kriyamāṇāni sarvadā
28.36
parāśara uvāca - śṛṇu me'tra mahārāja yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi
yāni karmāṇyahiṃsrāṇi naraṃ trāyanti sarvadā
28.37
saṃnyasyāgnīnudāsīnāḥ paśyanti vigatajvarāḥ
naiḥśreyasaṃ karmapathaṃ samāruhya yathākramam
28.38
praśritā vinayopetā damavityāḥ susaṃśitāḥ
prayānti sthānamajaraṃ sarvakarmavivarjitāḥ
28.39
sarve varṇā dharmakāryāṇi samyakṛtvā rājansatyavākyāni coktvā | [10739]
tyaktvā'dharmaṃ dāruṇaṃ jīvaloke yānti svargaṃ nātra kāryo vicāraḥ
28.39.p1
iti śrīmahābhārate śānti0 mokṣadharma0 parāśaragītāyāṃ ṣaṇṇavatyadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ ||296
Linked texts (2)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
- Parāśaragītā — Sanskrit