Pramāṇa · Search · About · API

Mokshadharma 3

Mokṣadharma 3

Language
Sanskrit

Contents

3.1

yudhiṣṭhira uvāca —
dharmamarthaṃ ca kāmaṃ ca vedāḥ śaṃsanti bhārata
kasya lābho viśiṣṭo'tra tanme brūhi pitāmaha

3.2

bhīṣma uvāca —
atra te vartayiṣyāmi itihāsaṃ purātanam
kuṇḍadhāreṇa yatprītyā bhaktāyopakṛtaṃ purā

3.3

adhano brāhmaṇaḥ kaścitkāmāddharmamavaikṣata
yajñārthaṃ satatò'rthārthī tapo'tapyata dāruṇam

3.4

sa niścayamadho kṛtvā pūjayāmāsa devatāḥ
bhaktyā na caivādhyagacchaddhanaṃ saṃpūjya devatāḥ

3.5

tataścintāmanuprāptaḥ katamaddaivataṃ tu tat
yanme drutaṃ prasīdeta mānuṣairajaḍīkṛtam

3.6

so'tha saumyena manasā devānucaramantike
pratyapaśyajjaladharaṃ kuṇḍadhāramavasthitam

3.7

dṛṣṭvaiva taṃ mahābāhuṃ tasya bhaktirajāyata
ayaṃ me dhāsyati śreyo vapuretaddhi tādṛśam

3.8

saṃnikṛṣṭaśca devasya na cānyairmānuṣairvṛtaḥ
eṣa me dāsyati dhanaṃ prabhūtaṃ śīghrameva ca

3.9

tato dhūpaiśca gandhaiśca mālyairuccāvacairapi
balibhirvividhābhiśca pūjayāmāsa taṃ dvijaḥ

3.10

tatastvalpena kālena tuṣṭo jaladharastadā
tasyopakāraniyatāmimāṃ vācamuvāca ha

3.11

brahmaghne ca surāpe ca caure bhagnavrate tathā
niṣkṛtirvihitā sadbhiḥ kṛtaghne nāsti niṣkṛtiḥ

3.12

āśāyāstanayo dharmaḥ krodho'sūyāsutaḥ smṛtaḥ
lobhaḥ putro nikṛtyāstu kṛtaghno nārhati prajām

3.13

tataḥ sa brāhmaṇaḥ svapne kuṇḍadhārasya tejasā
apaśyatsarvabhūtāni kuśeṣu śayitastadā

3.14

śamena tapasā caiva bhaktyā ca nirupaskṛtaḥ
śuddhātmā brāhmaṇo rātrau nidarśanamapaśyata

3.15

maṇibhadraṃ sa tatrasthaṃ devatānāṃ mahādyutim
apaśyata mahātmānaṃ vyādiśantaṃ yudhiṣṭhira

3.16

tatra devāḥ prayacchanti rājyāni ca dhanāni ca
śubhaiḥ karmabhirārabdhāḥ pracchindantyaśu bheṣu ca

3.17

paśyatāmatha yakṣāṇāṃ kuṇḍadhāro mahādyutiḥ
nipatya patito bhūmau devānāṃ bharatarṣabha

3.18

tatastu devavacanānmaṇibhadro mahāmanāḥ
uvāca patitaṃ bhūmau kuṇḍadhāra kimiṣyate

3.19

kuṇḍadhāra uvāca-yadi prasannā devā me bhakto'yaṃ brāhmaṇo mama
asyānugrahamicchāmi kṛtaṃ kiṃcitsukhodayam

3.20

tatastaṃ maṇibhadrastu punarvacanamabravīt
devānāmèva vacanātkuṇḍadhāraṃ mahādyutim

3.21

maṇibhadra uvāca-uttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ te kṛtakṛtyaḥ sukhī bhava
dhanārthī yadi vipro'yaṃ dhanamasmai pradīyatām

3.22

yāvaddhanaṃ prārthayate brāhmaṇo'yaṃ sakhā tava
devānāṃ śāsanāttāvadasaṃkhyeyaṃ dadāmyaham

3.23

vicārya kuṇḍadhārastu mānuṣyaṃ calamadhruvam
tapase matimādhatta brāhmaṇasya yudhiṣṭhira

3.24

kuṇḍadhāra uvāca- nāhaṃ dhanāni yāce brāhmaṇāya dhanaprada
anyamevāhamicchāmi bhaktāyānugrahaṃ kṛtam

3.25

pṛthivīṃ ratnapūrṇāṃ vā mahadvā ratnasaṃcayam
bhaktāya nāhamicchāmi bhavedeṣa tu dhārmikaḥ

3.26

dharme'sya ramatāṃ buddhirdharmaṃ caivopajīvatu
dharmapradhāno bhavatu mamaiṣo'nugraho mataḥ

3.27

maṇibhadra uvāca- sadā dharmaphalaṃ rājyaṃ sukhāni vividhāni ca
phalānyevāyamaśnātu kāyakleśavivarjitaḥ

3.28

bhīṣma uvāca- tatastadeva bahuśaḥ kuṇḍadhāro mahāyaśāḥ
abhyāsamakaroddharme tatastuṣṭāstu devatāḥ

3.29

maṇibhadra uvāca-prītāste devatāḥ sarvā dvijasyāsya tathaiva ca
bhaviṣyatyeṣa dharmātmā dharme cādhāsyate matiḥ

3.30

tataḥ prīto jaladharaḥ kṛtakāryo yudhiṣṭhira
īpsitaṃ manaso labdhvā varamanyaiḥ sudurlabham

3.31

tato'paśyata cīrāṇi sūkṣmāṇi dvijasattamaḥ
pārśvato'bhyāśato nyastānyatha nirvedamāgataḥ

3.32

brāhmaṇa uvāca- ayaṃ na sukṛtaṃ vetti ko nvanyo vetsyate kṛtam
gacchāmi vanamevāhaṃ varaṃ dharmeṇa jīvitum

3.33

bhīṣma uvāca- nirvedāddevatānāṃ ca prasādātsa dvijottamaḥ
vanaṃ praviśya sumahattapa ārabdhavāṃstadā

3.34

devatātithiśeṣeṇa phalamūlāśano dvijaḥ
dharme cāsya mahārāja dṛḍhā buddhirajāyata

3.35

tyaktvā mūlaphalaṃ sarva parṇāhāro'bhavad dvijaḥ
parṇaṃ tyaktvā jalāhāraḥ punarāsīd dvijastadā

3.36

vāyubhakṣastataḥ paścādvahūnrvarṣagaṇānabhūt
na cāsya kṣīyate prāṇastadbhutamivābhavat

3.37

dharme ca śraddadhānasya tapasyugre ca vartataḥ
kālena mahatā tasya divyā dṛṣṭirajāyata

3.38

tasya buddhiḥ prādurāsīdyadi dadyāmahaṃ dhanam
tuṣṭaḥ kasyacideveha mithyā vāṅ na bhavenmama

3.39

tataḥ prahṛṣṭavadano bhūya ārabdhavāṃstapaḥ
bhūyaścācintayatsiddho yatparaṃ so'bhimanyate

3.40

yadi dadyāmahaṃ rājyaṃ tuṣṭo vai yasya kasyacit
sa bhavedacirādrājā na mithyā vāgbhavenmama

3.41

tasya sākṣātkuṇḍadhāro darśayāmāsa bhārata
brāhmaṇasya tapoyogātsauhṛdenābhicoditaḥ

3.42

samāgamya sa tenātha pūjāṃ cakre yathāvidhi
brāhmaṇaḥ kuṇḍadhārasya vismitaścābhavannṛpa

3.43

tato'bravītkuṇḍadhāro divyaṃ te cakṣuruttamam
paśya rājñāṃ gatiṃ vipra lokāṃścaiva tu cakṣuṣā

3.44

tato rājasahasrāṇi magnāni niraye tadā
dūrādapaśyadviprāḥ sa divyayuktena cakṣuṣā

3.45

kuṇḍadhāra uvāca-māṃ pūjayitvā bhāvena yadi tvaṃ duḥkhamāpnuyāḥ
kṛtaṃ mayā bhavetkiṃ te kaśca te'nugraho bhavet

3.46

paśya paśya ca bhūyastvaṃ kāmānicchetkathaṃ naraḥ
svargadvāraṃ hi saṃruddhaṃ mānuṣeṣu viśeṣataḥ

3.48

bhīṣma uvāca- tato'paśyatsa kāmaṃ ca krodhaṃ lobhaṃ bhayaṃ madam
nidrāṃ tandrīṃ tathā''lasyamāvṛtya puruṣān sthitān 47
kuṇḍadhāra uvāca-etairlokāḥ susaṃruddhā devānāṃ mānuṣādbhayam
tathaiva devavacanādvighnaṃ kurvanti sarvaśaḥ

3.49

na devairananujñātaḥ kaścidbhavati dhārmikaḥ
eṣa śakto'si tapasā dātuṃ rājyaṃ dhanāni ca

3.50

bhīṣma uvāca- tataḥ papāta śirasā brāhmaṇastoyadhāriṇe
uvāca cainaṃ dharmātmā mahānme'nugrahaḥ kṛtaḥ

3.51

kāmalobhānubandhena purā te yadasūyitam
mayā snehamavijñāya tanna me kṣantumarhasi

3.52

kṣāntameva mayetyuktvā kuṇḍadhāro dvijarṣabham
saṃpariṣvajya bāhubhyāṃ tatraivāntaradhīyata

3.53

tataḥ sarvāṃstadā lokān brāhmaṇo'nucacāra ha
kuṇḍadhāraprasādena tapasā siddhimāgataḥ

3.54

vihāyasā ca gamanaṃ tathā saṃkalpitārthatā
dharmācchaktyā tathā yogādyā caiva paramā gatiḥ

3.55

devatā brāhmaṇāḥ santo yakṣā mānuṣacāraṇāḥ
dhārmikānpūjayantīha na dhanāḍhyānna kāminaḥ

3.56

suprasannā hi te devā yatte dharme ratā matiḥ
dharme sukhakalā kāciddharme tu paramaṃ sukham

3.56.p1

[9666]

3.56.p2

iti śrīmahābhārate śatasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ vaiyāsikyāṃ śāntiparvaṇi mokṣadharmaparvaṇi kuṇḍadhāropākhyāne ekasaptatyadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ|| 271

Linked texts (2)