Mokshadharma 41
Mokṣadharma 41
- Language
- Sanskrit
41.1
[11358]
bhīṣma uvāca— mṛgayāṃ vicarankaścidvijane janakātmajaḥ
vane dadarśa viprendramṛrṣi vaṃśadharaṃ bhṛgoḥ
41.2
upāsīnamupāsīnaḥ praṇamya śirasā munim
paścādanumatastena papraccha vasumānidam
41.3
bhagavankimidaṃ śreyaḥ pretya cāpīha vā bhavet
puruṣasyādhruve dehe kāmasya vaśavartinaḥ
41.4
satkṛtya paripṛṣṭaḥ sansumahātmā mahātapāḥ
nijagāda tatastasmai śreyaskaramidaṃ vacaḥ
41.5
ṛṣiruvāca— manaso'pratikūlāni pretya ceha ca vāñchasi
bhūtānāṃ pratikūlebhyo nivartasva yatendriyaḥ
41.6
dharmaḥ satāṃ hitaḥ puṃsāṃ dharmaścaivāśrayaḥ satām
dharmāllokāstrayastāta pravṛttāḥ sacarācarāḥ
41.7
svādukāmuka kāmānāṃ vaitṛṣṇyaṃ kiṃ na gacchasi
madhu paśyasi durbuddhe prapātaṃ nānupaśyasi
41.8
yathā jñāne paricayaḥ kartavyastatphalārthinā
tathā dharme paricayaḥ karttavyastatphalārthinā
41.9
asatā dharmakāmena viśuddhaṃ karma duṣkaram
satā tu dharmakāmena sukaraṃ karma duṣkaram
41.10
vane grāmyasukhācāro yathā grāmyastathaiva saḥ
grāme vanasukhācāro yathā vanacarastathā
41.11
manovākkāyika dharme kuru śraddhāṃ samāhitaḥ
nivṛttau vā pravṛttau vā saṃpradhārya guṇāguṇān
41.12
nityaṃ ca bahu dātavyaṃ sādhubhyo'nasūyatā
prārthitaṃ vrataśaucābhyāṃ satkṛtaṃ deśakālayoḥ
41.13
śubhena vidhinā labdhamahaya pratipādayet
krodhamutsṛjya dadyācca nānuttapyena kīrttayet
41.14
anṛśaṃsaḥ śucirdāntaḥ satyavāgārjave sthitaḥ
yonikarmaviśuddhaśca pātraṃ syādvedavid dvijaḥ
41.15
satkṛtā caikapatnī ca jātyā yoniriheṣyate
ṛgyajuḥsāmago vidvānṣaṭkarmā pātramucyate
41.16
sa eva dharmaḥ so'dharmastaṃ taṃ pratinaraṃ bhavet
pātrakarmaviśeṣeṇa deśakālāvavekṣya ca
41.17
līlayālpaṃ yathā gātrātpramṛjyāttu rajaḥ pumān
bahuyatnena ca mahatpāpanirharaṇaṃ tathā
41.18
viriktasya yathā samyagghṛtaṃ bhavati bheṣajam
tathānirhṛtadoṣasya pretya dharmaḥ sukhāvahaḥ
41.19
mānasaṃ sarvabhūteṣu vartate vai śubhāśubham
aśubhebhyaḥ sadā''kṣipya śubheṣvevāvatārayet
41.20
sarvaṃ sarveṇa sarvatra kriyamāṇaṃ ca pūjayet
svadharme yatra rāgaste kāmadharme vidhīyatām
41.21
adhṛtātmandhṛtau tiṣṭha durbuddhe buddhimānbhava
apraśāntaḥ praśāmya tvamaprājñaḥ prājñavaccara
41.22
tejasā śakyate prāptumupāyaḥ sahacāriṇā
iha ca pretya ca śreyastasya mūlaṃ dhṛtiḥ parā
41.23
rājarṣiradhṛtiḥ svargātpatito hi mahābhiṣaḥ
yayātiḥ kṣīṇapuṇyo'pi dhṛtyā lokānavāptavān
41.24
tapasvināṃ dharmavatāṃ viduṣāṃ copasevanāt
prāpsyase vipulāṃ buddhiṃ tathā śreyo'bhipatsyase
41.25
bhīṣma uvāca -sa tu svabhāvasaṃpannastacchrutvā munibhāṣitam
vinivartya manaḥ kāmāddharme buddhiṃ cakāra ha
Linked texts (1)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit