Pramāṇa · Search · About · API

Mokshadharma 41

Mokṣadharma 41

Language
Sanskrit

41.1

[11358]
bhīṣma uvāca— mṛgayāṃ vicarankaścidvijane janakātmajaḥ
vane dadarśa viprendramṛrṣi vaṃśadharaṃ bhṛgoḥ

41.2

upāsīnamupāsīnaḥ praṇamya śirasā munim
paścādanumatastena papraccha vasumānidam

41.3

bhagavankimidaṃ śreyaḥ pretya cāpīha vā bhavet
puruṣasyādhruve dehe kāmasya vaśavartinaḥ

41.4

satkṛtya paripṛṣṭaḥ sansumahātmā mahātapāḥ
nijagāda tatastasmai śreyaskaramidaṃ vacaḥ

41.5

ṛṣiruvāca— manaso'pratikūlāni pretya ceha ca vāñchasi
bhūtānāṃ pratikūlebhyo nivartasva yatendriyaḥ

41.6

dharmaḥ satāṃ hitaḥ puṃsāṃ dharmaścaivāśrayaḥ satām
dharmāllokāstrayastāta pravṛttāḥ sacarācarāḥ

41.7

svādukāmuka kāmānāṃ vaitṛṣṇyaṃ kiṃ na gacchasi
madhu paśyasi durbuddhe prapātaṃ nānupaśyasi

41.8

yathā jñāne paricayaḥ kartavyastatphalārthinā
tathā dharme paricayaḥ karttavyastatphalārthinā

41.9

asatā dharmakāmena viśuddhaṃ karma duṣkaram
satā tu dharmakāmena sukaraṃ karma duṣkaram

41.10

vane grāmyasukhācāro yathā grāmyastathaiva saḥ
grāme vanasukhācāro yathā vanacarastathā

41.11

manovākkāyika dharme kuru śraddhāṃ samāhitaḥ
nivṛttau vā pravṛttau vā saṃpradhārya guṇāguṇān

41.12

nityaṃ ca bahu dātavyaṃ sādhubhyo'nasūyatā
prārthitaṃ vrataśaucābhyāṃ satkṛtaṃ deśakālayoḥ

41.13

śubhena vidhinā labdhamahaya pratipādayet
krodhamutsṛjya dadyācca nānuttapyena kīrttayet

41.14

anṛśaṃsaḥ śucirdāntaḥ satyavāgārjave sthitaḥ
yonikarmaviśuddhaśca pātraṃ syādvedavid dvijaḥ

41.15

satkṛtā caikapatnī ca jātyā yoniriheṣyate
ṛgyajuḥsāmago vidvānṣaṭkarmā pātramucyate

41.16

sa eva dharmaḥ so'dharmastaṃ taṃ pratinaraṃ bhavet
pātrakarmaviśeṣeṇa deśakālāvavekṣya ca

41.17

līlayālpaṃ yathā gātrātpramṛjyāttu rajaḥ pumān
bahuyatnena ca mahatpāpanirharaṇaṃ tathā

41.18

viriktasya yathā samyagghṛtaṃ bhavati bheṣajam
tathānirhṛtadoṣasya pretya dharmaḥ sukhāvahaḥ

41.19

mānasaṃ sarvabhūteṣu vartate vai śubhāśubham
aśubhebhyaḥ sadā''kṣipya śubheṣvevāvatārayet

41.20

sarvaṃ sarveṇa sarvatra kriyamāṇaṃ ca pūjayet
svadharme yatra rāgaste kāmadharme vidhīyatām

41.21

adhṛtātmandhṛtau tiṣṭha durbuddhe buddhimānbhava
apraśāntaḥ praśāmya tvamaprājñaḥ prājñavaccara

41.22

tejasā śakyate prāptumupāyaḥ sahacāriṇā
iha ca pretya ca śreyastasya mūlaṃ dhṛtiḥ parā

41.23

rājarṣiradhṛtiḥ svargātpatito hi mahābhiṣaḥ
yayātiḥ kṣīṇapuṇyo'pi dhṛtyā lokānavāptavān

41.24

tapasvināṃ dharmavatāṃ viduṣāṃ copasevanāt
prāpsyase vipulāṃ buddhiṃ tathā śreyo'bhipatsyase

41.25

bhīṣma uvāca -sa tu svabhāvasaṃpannastacchrutvā munibhāṣitam
vinivartya manaḥ kāmāddharme buddhiṃ cakāra ha

Linked texts (1)