Mokshadharma 43
Mokṣadharma 43
- Language
- Sanskrit
Contents
- 43.21 — 2 parts
43.1
yājñavalkya uvāca-avyaktasya naraśreṣṭha kālasaṃkhyāṃ nibodha me
pañca kalpasahasrāṇi dviguṇānyahurucyate
43.2
rātriretāvatī cāsya pratibuddho narādhipa
sṛjatyoṣadhimevāgre jīvanaṃ sarvadehinām
43.3
tato brahmāṇamasṛjaddhiraṇyāṇḍasamudbhavam
sā mūrtiḥ sarvabhūtānāmityevamanuśuśruma
43.4
saṃvatsaramuṣitvā'ṇḍe niṣkramya ca mahāmuniḥ
saṃdadhe sa mahīṃ kṛtsnāṃ divamūrdhvaṃ prajāpatiḥ
43.5
dyāvāpṛthivyorityeṣa rājanvedeṣu paṭhyate
tayoḥ śakalayormadhyamākāśamakarotprabhuḥ
43.6
etasyāpi ca saṃkhyānaṃ vedavedāṅgapāragaiḥ
daśa kalpasahasrāṇi pādonānyaharucyate
43.7
rātrimetāvatīṃ cāsya prāhuradhyātmacintakāḥ
sṛjatyahaṅkāramṛṣirbhūtaṃ divyātmakaṃ tathā
43.8
caturaścāparān putrāndehātpūrvaṃ mahārṛṣiḥ
te vai pitṛṇāṃ pitaraḥ śrūyante rājasattama
43.9
devāḥ pitṛṇāṃ ca sutā devairlokāḥ samāvṛtāḥ
carācarā naraśreṣṭha ityevamanuśuśruma
43.10
parameṣṭhī tvahaṅkāraḥ sṛjan bhūtāni pañcadhā
pṛthivī vāyurākāśamāpo jyotiśca pañcamam
43.11
etasyāpi niśāmānustṛtīyāmiha kurvataḥ
pañca kalpasahasrāṇi tāvadevāharucyate
43.12
śabdaḥ sparśaśca rūpaṃ ca raso gandhastathaiva ca
ete viśeṣā rājendra mahābhūteṣu pañcasu
43.13
yairāviṣṭāni bhūtāni ahanyahani pārthiva
anyonyaṃ spṛhayantyete anyonyasya hite ratāḥ
43.14
anyonyamativartante anyonyaspardhinastathā
te vadhyamānā hyanyonyaṃ guṇairhāribhiravyayaiḥ
43.15
ihaiva parivartante tiryagyonipraveśinaḥ
trīṇi kalpasahasrāṇi eteṣāmaharucyate
43.16
rātriretāvattī caiva manasaśca narādhipa
manaścarati rājendra vāritaṃ sarvamindriyaiḥ
43.17
na cendriyāṇi paśyanti mana evānupaśyati
cakṣuḥ paśyati rūpāṇi manasā tu na cakṣuṣā
43.18
manasi vyākule cakṣuḥ paśyannapi na paśyati
tathendriyāṇi sarvāṇi paśyantītyabhicakṣate
43.19
na cendriyāṇi paśyanti mana evātra paśyati
manasyuparate rājannindriyoparamo bhavet
43.20
tadindriyeṣūparamo manasyuparamo bhavet
evaṃ manaḥpradhānāni indriyāṇi prabhāvayet
43.21
indriyāṇāṃ tu sarveṣāmīśvaraṃ mana ucyate
etādṛśanti bhūtāni sarvāṇīha mahāyaśaḥ
43.21.p1
[11424]
43.21.p2
itiśrīmahābhārate śatasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ vaiyāsikyāṃ śāntiparvaṇi mokṣadharmaparvaṇi yājñavalkyajanakasaṃvāde ekādaśādhikatriśatatamo'dhyāyaḥ || 311
Linked texts (1)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit