Pramāṇa · Search · About · API

Mokshadharma 45

Mokṣadharma 45

Language
Sanskrit

45.1

yājñavalkya uvāca·pādāvadhyātmamityāhurbrāhmaṇāstattvadarśinaḥ
gantavyamadhibhūtaṃ ca viṣṇustatrādhidaivatam

45.2

pāyuradhyātmamityāhuryathātattvārthadarśinaḥ
visargamadhibhūtaṃ ca mitrastatrādhidaivatam

45.3

upastho'dhyātmamityāhuryathāyogapradarśinaḥ
adhibhūtaṃ tathā''nando daivataṃ ca prajāpatiḥ

45.4

hastāvadhyātmamityāhuryathāsaṃkhyānadarśinaḥ
kartavyamadhibhūtaṃ tu indrastatrādhidaivatam

45.5

vāgadhyātmamiti prāhuryathāśrutinidarśinaḥ
vaktavyamadhibhūtaṃ tu vahnistatrādhidaivatam

45.6

cakṣuradhyātmamityāhuryathāśrutinidarśinaḥ
rūpamatrādhibhūtaṃ tu sūryaścāpyadhidaivatam

45.7

śrotramadhyātmamityāhuryathāśrutinidarśinaḥ
śabdastatrādhibhūtaṃ tu diśaścātrādhidaivatam

45.8

jihvāmadhyātmamityāhuryathāśrutinidarśinaḥ
rasa evādhibhūtaṃ tu āpastatrādhidaivatam

45.9

ghrāṇamadhyātmamityāhuryathāśrutinidarśinaḥ
gandha evādhibhūtaṃ tu pṛthivī cādhidaivatam

45.10

tvagadhyātmamiti prāhustattvabuddhiviśāradāḥ
sparśamevādhibhūtaṃ tu pavanaścādhidaivatam

45.11

mano'dhyātmamiti prāhuryathāśāstraviśāradāḥ
mantavyamadhibhūtaṃ tu candramāścādhidaivatam

45.12

ahaṅkārikamadhyātmamāhustattvanidarśinaḥ
abhimāno'dhibhūtaṃ tu buddhiścātrādhidaivatam

45.13

buddhiradhyātmamityāhuryathāvadabhidarśinaḥ
boddhavyamadhibhūtaṃ tu kṣetrajñaścādhidaivatam

45.14

eṣā te vyaktito rājan vibhūtiranudarśitā
ādau madhye tathānte ca yathā tattvena tattvavit

45.15

prakṛtirguṇānvikurute svacchandena|tmaka|myayā
krīḍārthe tu mahārāja śataśo'tha sahasraśaḥ

45.16

yathā dīpasahasrāṇi dīpānmartyāḥ prakurvate
prakṛtistathā vikurute puruṣasya guṇānvahūna

45.17

sattvamānanda udrekaḥ prītiḥ prākāśyameva ca
sukhaṃ śuddhitvamārogyaṃ santoṣaḥ śraddadhānatā

45.18

akārpaṇyamasaṃrambhaḥ kṣamā dhṛtirahiṃsatā
samatā satyamānṛṇyaṃ mārdavaṃ hīracāpalam

45.19

śaucamārjavamācāramalaulyaṃ hṛdyasaṃbhramaḥ
iṣṭāniṣṭaviyogānāṃ kṛtānāmavikatthanā

45.20

dānena cātmagrahaṇamaspṛhatvaṃ parārthatā
sarvabhūtadayā caiva sattvasyaite guṇāḥ smṛtāḥ

45.21

rajoguṇānāṃ saṃghātò rūpamaiśvaryavigrahau
atyāgitvamakāruṇyaṃ sukhaduḥkhopasevanam

45.22

parāpavādeṣu ratirvivādānāṃ ca sevanam
ahaṅkāramasatkāraścintā vairopasevanam

45.23

paritāpo'bhiharaṇaṃ hīnāśo'nārjavaṃ tathā
bhedaḥ paruṣatā caiva kāmaḥ krodho madastathā

45.24

darpo dveṣo'tivādaśca ete proktā rajoguṇāḥ
tāmasānāṃ tu saṃghātaṃ pravakṣyāmyupadhāryatām

45.25

moho'prakāśastāmisramandhatāmisrasaṃjñitam
maraṇaṃ cāndhatāmisraṃ tāmisraṃ krodha ucyate

45.26

tamaso lakṣaṇānīha bhakṣaṇāyabhirocanam
bhojanānāmaparyāptistathā'peyeṣvatṛptatā

45.27

gandhavāsovihāreṣu śayaneṣvāsaneṣu ca
divāsvapne'tivāde ca pramādeṣu ca vai ratiḥ

45.28

nṛtyavāditragītānāmajñānācchraddadhānatā
dveṣo dharmaviśeṣāṇāmete vai tāmasā guṇāḥ

Linked texts (2)