Mokshadharma 47
Mokṣadharma 47
- Language
- Sanskrit
47.1
yājñavalkya uvāca-na śakyo nirguṇastāta guṇīkartu viśāṃpate
guṇavāṃścā'pyaguṇavānyathātattvaṃ nibodha me
47.2
guṇairhi guṇavāneva nirguṇaścāguṇastathā
prāhurevaṃ mahātmāno munayastattvadarśinaḥ
47.3
guṇasvabhāvastvavyakto guṇānnavātivartate
upayuṅkte ca tāneva sa caivājñaḥ svabhāvataḥ
47.4
avyaktastu na jānīte puruṣo'jñaḥ svabhāvataḥ
na mattaḥ paramo'stīti nityamevābhimanyate
47.5
anena kāraṇenaitadvyaktaṃ syādacetanam
nityatvāccākṣaratvācca kṣaratvānna tadanyathā
47.6
yadā'jñānena kurvīta guṇasargaṃ punaḥ punaḥ
yadā''tmānaṃ na jānīte tadā''tmāpi na mucyate
47.7
kartṛtvāni sargāṇāṃ sargadharmā tathocyate
kartṛtvāccāpi yogānāṃ yogadharmā tathocyate
47.8
kartṛtvātprakṛtīnāṃ ca tathā prakṛtidharmitā
47.9
kartṛtvāccāpi bījānāṃ bījadharmā tathocyate
guṇānāṃ prasavatvācca pralayatvāttathaiva ca
47.10
upekṣatvādananyatvādabhimānācca kevalam
manyante yatayaḥ siddhā adhyātmajñā gatajvarāḥ
anityaṃ nityamavyaktaṃ vyaktametaddhi śuśruma
47.11
avyaktaikatvamityāhurnānātvaṃ puruṣāstathā
sarvabhūtadayāvantaḥ kevalaṃ jñānamāsthitāḥ
47.12
anyaḥ sa puruṣo'vyaktastvadhruvo dhruvasaṃjñakaḥ
yathā muñja iṣīkāṇāṃ tathaivaitaddhi jāyate
47.13
anyacca maśakaṃ vidyādanyaccodumbaraṃ tathā
na codumbarasaṃyogairmaśakastatra lipyate
47.14
anya eva tathā matsyastadanyadudakaṃ smṛtam
na codakasya sparśena matsyo lipyati sarvaśaḥ
47.15
anyo hyagnirukhā'pyanyā nityamevamavehi bhoḥ
na copalipyate so'gnirukhāsaṃsparśanena vai
47.16
puṣkaraṃ tvanyadevātra tathā'nyadudakaṃ smṛtam
na codakasya sparśena lipyate tacca puṣkaram
47.17
eteṣāṃ sahavāsaṃ ca nivāsaṃ caiva nityaśaḥ
yāthātathyena paśyanti na nityaṃ prākṛtā janāḥ
47.18
ye tvanyathaiva paśyanti na samyakteṣu darśanam
te vyaktaṃ nirayaṃ ghoraṃ praviśanti punaḥ punaḥ
47.19
sāṃkhyadarśanametatte parisaṃkhyānamuttamam
evaṃ hi parisaṃkhyāya sāṃkhyāḥ kevalatāṃ gatāḥ
47.20
ye tvanye tattvakuśalāsteṣāmetannidarśanam
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi yogānāmanudarśanam
Linked texts (1)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit