Mokshadharma 48
Mokṣadharma 48
- Language
- Sanskrit
Contents
- 48.27 — 2 parts
48.1
[11507]
yājñavalkya uvāca-sāṃkhyajñānaṃ mayā proktaṃ yogajñānaṃ nibodha me
yathāśrutaṃ yathādṛṣṭaṃ tattvena nṛpasattama
48.2
nāsti sāṃkhyasamaṃ jñānaṃ nāsti yogasamaṃ balam
tāvubhāvekacaryau tāvubhāvanidhanau smṛtau
48.3
pṛthakpṛthakprapaśyanti ye'pyabuddhiratā narāḥ
vayaṃ tu rājanpaśyāma ekameva tu niścayāt
48.4
yadeva yogāḥ paśyanti tatsāṃkhyairapi dṛśyate
ekaṃ sāṃkhyaṃ ca yogaṃ ca yaḥ paśyati sa tattvavit
48.5
rudrapradhānānaparānviddhi yogānarindama
tenaiva cātha dehena vicaranti diśo daśa
48.6
yāvaddhi pralayastāta sūkṣmenāṣṭaguṇena ha
yogena lokānvicaransukhaṃ saṃnyasya cānagha
48.7
vedeṣu cāṣṭaguṇinaṃ yogamāhurmanīṣiṇaḥ
sūkṣmamaṣṭaguṇaṃ prāhurnetaraṃ nṛpasattama
48.8
dviguṇaṃ yogakṛtyaṃ tu yogānāṃ prāhuruttamam
saguṇaṃ nirguṇaṃ caiva yathāśāstranidarśanam
48.9
dhāraṇaṃ caiva manasaḥ prāṇāyāmaśca pārthiva
ekāgratā ca manasaḥ prāṇāyāmastathaiva ca
48.10
prāṇāyāmo hi saguṇo nirguṇaṃ dhārayenmanaḥ
yadyadṛśyati muñcanvai prāṇānmaithilasattama
vātādhikyaṃ bhavatyeva tasmāttaṃ na samācaret
48.11
niśāyāḥ prathame yāme codanā dvādaśa smṛtāḥ
madhye svapnātpare yāme dvādaśaiva tu codanāḥ
48.12
tadevamupaśāntena dāntenaikāntaśīlinā
ātmārāmeṇa buddhena yoktavyo''tmā na saṃśayaḥ
48.13
pañcānāmindriyāṇāṃ tu doṣānvākṣipya pañcadhā
śabdaṃ rūpaṃ tathā sparśaṃ rasaṃ gandhaṃ tathaiva ca
48.14
pratibhāmapavargaṃ ca pratisaṃhṛtya maithila
indriyagrāmamakhilaṃ manasyabhiniveśya ha
48.15
manastathaivāhaṅkāre pratiṣṭhāpya narādhipa
ahaṃkāraṃ tathā buddhau buddhiṃ ca prakṛtāvapi
48.16
evaṃ hi parisaṃkhyāya tato dhyāyanti kevalam
virajaskamalaṃ nityamanantaṃ śuddhamavraṇam
48.17
tasthuṣaṃ puruṣaṃ nityamabhedyamajarāmaram
śāśvataṃ cāvyayaṃ caiva īśānaṃ brahma cāvyayam
48.18
yuktasya tu mahārāja lakṣaṇānyupadhāraya
lakṣaṇaṃ tu prasādasya yathā tṛptaḥ sukhaṃ svapet
48.19
nirvāte tu yathā dīpo jvaletsnehasamanvitaḥ
niścalordhvaśikhastadvadyuktamāhurmanīṣiṇaḥ
48.20
pāṣāṇa iva meghotthairyathā bindubhirāhataḥ
nālaṃ cālayituṃ śakyastathā yuktasya lakṣaṇam
48.21
śaṅkhadundubhinirghoṣairvividhairgītavāditaiḥ
kriyamāṇairna kampeta muktasyaitannidarśanam
48.22
tailapātraṃ yathā pūrṇa karābhyāṃ gṛhya pūruṣaḥ
sopānamāruheddhītastarjyamāno'sipāṇibhiḥ
48.23
saṃyatātmā bhayātteṣāṃ na pātrādvindumutsṛjet
tathaivottaramāgamya ekāgramanasastathā
48.24
sthiratvādinidriyāṇāṃ tu niścalatvāttathaiva ca
evaṃ yuktasya tu munerlakṣaṇānyupalakṣayet
48.25
svayuktaḥ paśyate brahma yattatparamamavyayam
mahattastamaso madhye sthitaṃ jvalanasannibham
48.26
etena kevalaṃ yāti tyaktvā dehamasākṣikam
kālena mahatā rājan śrutireṣā sanātanī
48.27
etaddhi yogaṃ yogānāṃ kimanyadyogalakṣaṇam
vijñāya taddhi manyante kṛtakṛtyā manīṣiṇaḥ
48.27.p1
[11534]
48.27.p2
itiśrīmahābhārate śatasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ vaiyāsikyāṃ śāntiparvaṇi mokṣadharmaparvaṇi ṣoḍaśādhikatriśatatamo'dhyāyaḥ || 316
Linked texts (4)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
- Nāradopapurāṇa — Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Mokṣakāṇḍa — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit