Pramāṇa · Search · About · API

Mokshadharma 5

Mokṣadharma 5

Language
Sanskrit

Contents

5.1

[9686]
yudhiṣṭhira uvāca-kathaṃ bhavati pāpātmā kathaṃ dharmaṃ karoti vā
kena nirvedmādatte mokṣaṃ vā kena gacchati

5.2

bhīṣma uvāca-viditāḥ sarvadharmāste sthityarthaṃ tvaṃ tu pṛcchasi
śṛṇu mokṣaṃ saṃnirvedaṃ pāpaṃ dharmaṃ ca mūlataḥ

5.3

vijñānārthaṃ hi pañcānāmicchāpūrvaṃ pravartate
prāpyaikaṃ jāyate kāmo dveṣo vā bharatarṣabha

5.4

tatastadarthaṃ yatate karma cārabhate mahat
iṣṭānāṃ rūpagandhānābhyāsaṃ ca cikīrṣati

5.5

tato rāgaḥ prabhavati dveṣaśca tadanantaram
tato lobhaḥ prabhavati mohaśca tadanantaram

5.6

lobhamohābhibhūtasya rāgadveṣānvitasya ca
na dharme jāyate buddhirvyājāddharmaṃ karoti ca

5.7

vyājena carate dharmamarthaṃ vyājena rocate
vyājena siddhyamāneṣu dhaneṣu kurunandana

5.8

tatraiva kurute buddhiṃ tataḥ pāpaṃ cikīrṣati
suhṛdbhirvāryamāṇo'pi paṇḍitaiścāpi bhārata

5.9

uttaraṃ nyāyasaṃbaddhaṃ bravīti vidhicoditam
adharmastrividhastasya vardhate rāgamohajaḥ

5.10

pāpaṃ cintayate caiva prabravīti karoti ca
tasyādharmapravṛttasya doṣānpaśyanti sādhavaḥ

5.11

ekaśīlāśca mitratvaṃ bhajante pāpakarbhiṇaḥ
sa neha sukhamāpnoti kuta eva paratra vai

5.12

evaṃ bhavati pāpātmā dharmātmānaṃ tu me śṛṇu
yathā kuśaladharmā sa kuśalaṃ pratipadyate

5.13

kuśalenaiva dharmeṇa gatimiṣṭāṃ prapadyate
ya etānprajñayā doṣānpūrvamevānupaśyati

5.14

kuśalaḥ sukhaduḥkhānāṃ sādhūṃścāpyatha sevate
tasya sādhusamācārādabhyāsāccaiva vardhate

5.15

prajñā dharme ca ramate dharmaṃ caivopajīvati
so'tha dharmādavāpteṣu dhaneṣu kurute manaḥ

5.16

tasyaiva siñcate mūlaṃ guṇānpaśyati yatra vai
dharmātmā bhavati hyevaṃ mitraṃ ca labhate śubham

5.17

sa mitradhanalābhāttu pretya ceha ca nandati
śabde sparśe rase rūpe tathā gandhe ca bhārata

5.18

prabhutvaṃ labhate janturdharmasyaitatphalaṃ viduḥ
sa tu dharmaphalaṃ labdhvā na hṛṣyati yudhiṣṭhira

5.19

atṛpyamāṇo nirvedamādatte jñānacakṣuṣā
prajñācakṣuryadā kāme rase gandhe na rajyate

5.20

śabde sparśe tathā rūpe na ca bhāvayate manaḥ
vimucyate tadā kāmānna ca dharmaṃ vimuñcati

5.21

dharmatyāge ca yatate dṛṣṭvā lokaṃ kṣayātmakam
tato mokṣāya yatate nānupāyādupāyataḥ

5.22

śanairnirvedamādatte pāpaṃ karma jahāti ca
dharmātmā caiva bhavati mokṣaṃ ca labhate param

5.23

etatte kathitaṃ tāta yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi
pāpaṃ dharmastathā mokṣo nirvedaścaiva bhārata

5.24

tasmāddharme pravartethāḥ sarvāvasthaṃ yudhiṣṭhira
dharme sthitānāṃ kaunteya siddhirbhavati śāśvatī

5.24.p1

[9710]

5.24.p2

iti śrīmahābhārate śatasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ vaiyāsikyāṃ śāntiparvaṇi mokṣadharmaparvaṇi catuḥprāśniko nāma trisaptatyadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ || 273

Linked texts (2)