Mokshadharma 57

Mokṣadharma 57

Language: Sanskrit

57.1

bhīṣma uvāca - sa mokṣamanucintyaiva śukaḥ pitaramabhyagāt
prāhābhivādya ca guruṃ śreyo'rthī vinayānvitaḥ

57.2

mokṣadharmeṣu kuśalo bhagavānprabravītu me
yathā me manasaḥ śāntiḥ paramā saṃbhavetprabho

57.3

śrutvā putrasya tu vacaḥ paramarṣiruvāca tam
adhīṣva putra mokṣaṃ vai dharmāṃśca vividhānapi

57.4

piturniyogājjagrāha śuko dharmabhṛtāṃ varaḥ
yogaśāstraṃ ca nikhilaṃ kāpiṃlaṃ caiva bhārata

57.5

sa taṃ brāhmyā śriyā yuktaṃ brahmatulyaparākramam
mene putraṃ yadā vyāso mokṣadharmaviśāradam

57.6

uvāca gaccheti tadā janakaṃ mithileśvaram
sa te vakṣyati mokṣārthaṃ nikhilaṃ mithileśvaraḥ

57.7

piturniyogamādāya jagāma mithilāṃ nṛpa
praṣṭuṃ dharmasya niṣṭhāṃ vai mokṣasya ca parāyaṇam

57.8

uktaśca mānuṣeṇa tvaṃ yathā gaccheratyāvismitaḥ
na prabhāveṇa gantavyamantarikṣacareṇa vai

57.9

ārjavenaiva gantavyaṃ na sukhānveṣiṇā tathā
nānveṣṭavyā viśeṣāstu viśeṣā hi prasaṅginaḥ

57.10

ahaṅkāro na kartavyo yājye tasminnarādhipe
sthātavyaṃ ca vaśe tasya sa te chetsyati saṃśayam

57.11

sa dharmakuśalo rājā mokṣaśāstraviśāradaḥ
yājyo mama sa yad brūyāttatkāryamaviśaṅkayā

57.12

evamuktaḥ sa dharmātmā jagāma mithilāṃ muniḥ
padbhyāṃ śakto'ntarikṣeṇa krāntuṃ pṛthvīṃ sasāgarām

57.13

sa girīṃścāpyatikramya nadītīrthasarāṃsi ca
bahuvyālamṛgākīrṇā hyaṭavīśca vanāni ca

57.14

merorhareśca dve varṣe varṣaṃ haimavataṃ tataḥ
krameṇaiva vyatikramya bhārataṃ varṣamāsadat

57.15

sa deśānvividhānpaśyaṃścīnahūṇaniṣevitān
āryāvartamimaṃ deśamājagāma mahāmuniḥ

57.16

piturvacanamājñāya tamevārthaṃ vicintayan
adhvānaṃ so'ticakrāma khacaraḥ khe caranniva

57.17

pattanāni ca ramyāṇi sphītāni nagarāṇi ca
ratnāni ca vicitrāṇi paśyannapi na paśyati

57.18

udyānāni ca ramyāṇi tathaivāyatanāni ca
puṇyāni caiva ratnāni so'tyakrāmadathādhvagaḥ

57.19

so'cireṇaiva kālena videhānāsasāda ha
rakṣitāndharmarājena janakena mahātmanā

57.20

tatra grāmānvahūnrapaśyanbahvannarasabhojanān
pallīghoṣāṃ samṛddhaṃśca bahugokulasaṃkulān

57.21

sphītāṃśca śāliyavasairhaṃsasārasasevitān
padminībhiśca śataśaḥ śrīmatībhiralaṃkṛtān

57.22

sa videhānātikramya samṛddhajanasevitān
mithilopavanaṃ ramyamāsasāda samṛddhi mat

57.23

hastyaśvarathasaṃkīrṇaṃ naranārīsamākulam
paśyannapaśyanniva tatsamatikrāmadacyutaḥ

57.24

manasā taṃ vahanbhāraṃ tamevārthaṃ vicintayan
ātmārāmaḥ prasannātmā mithilāmāsasāda ha

57.25

tasyā dvāraṃ samāsādya niḥśaṅkaḥ praviveśa ha
tatrāpi dvārapālāstamugravācā nyaṣedhayan

57.26

tathaiva ca śukastatra nirmanyuḥ samatiṣṭhata
na cātapādhvasantaptaḥ kṣutpipāsāśramanvitaḥ

57.27

pratāmyati glāyati vā nāpaiti ca tathā''tapāt
teṣāṃ tu dvārapālānāmekaḥ śokasanvitaḥ

57.28

madhyaṃ gatamitrādityaṃ dṛṣṭvā śukamavasthitam
pūjayitvā yathānyāyamuvāca kṛtāñjaliḥ

57.29

prāveśayattataḥ kakṣyāṃ tṛtīyāṃ rājaveśmanaḥ
tatrāsīnaḥ śukastāta mokṣamevānvacintayat

57.30

chāyāyāmātape caiva samadarśī samadyutiḥ
taṃ muhūrtādivāgamya rājño mantrī kṛtāñjaliḥ

57.31

prāveśayattataḥ kakṣyāṃ tṛtīyāṃ rājaveśmanaḥ
tatrāntaḥ purasaṃbaddhaṃ mahaccaitrarathomapam

57.32

suvibhaktajalākrīḍaṃ ramyaṃ puṣpitapādapam
śukaṃ prāveśayanmantrī pramadāvanamuttamam

57.33

sa tasyāsanamādiśya niṣcakrāma tataḥ punaḥ
taṃ cāruveṣāḥ suśroṇyastaruṇayaḥ priyadarśanāḥ

57.34

sūkṣmaraktāmbaradharāstaptakāñcanabhūṣaṇāḥ
saṃlāpollāpakuśalā nṛtyagītaviśāradāḥ

57.35

smitapūrvābhibhāṣiṇyo rūpeṇāpsarasāṃ samāḥ
kāmopacārakuśalā bhāvajñāḥ sarvakovidāḥ

57.36

paraṃ pañcāśataṃ nāryo vāramukhyāḥ samādravan
pādyādīni pratigrāhya pūjayā parayā'rcayan

57.37

kālopapannena tadā svādvannenābhyatarpayan
tasya bhuktavatastāta tadantaḥpurakānanam

57.38

suramyaṃ darśayāmāsurekaikaśyena bhārata
krīḍantyaśca hasantyaśca gāyantyaścāpi tāḥ śubham

57.39

udārasattvaṃ sattvajñāḥ striyaḥ paryacaraṃstathā
āraṇeyastu śuddhātmā niḥsaṃdehaḥ svakarmakṛt

57.40

vaśyendriyo jitakrodho na hṛṣyati na kupyati
tasmai śayyāsanaṃ divyaṃ devārhaṃ ratnabhūṣitam

57.41

spardhyāstaraṇasaṃkīrṇaṃ dadustāḥ paramāstriyaḥ
pādaśaucaṃ tu kṛtvaiva śukaḥ saṃdhyāmupāsya ca

57.42

niṣasādāsane puṇye tamevārthaṃ vicintayan
pūrvarātre tu tatrāsau bhūtvā dhyānaparāyaṇaḥ

57.43

madhyarātre yathānyāyaṃ nidrāmāhārayatprabhuḥ
tato muhūrtādutthāya kṛtvā śaucamanantaram
strībhiḥ parivṛto dhīmāndhyānamevānvapadyata

57.44

anena vidhinā kārṣṇastadahaḥśeṣamacyutaḥ
tāṃ ca rātriṃ nṛpakule vartayāmāsa bhārata

Linked texts (4)

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
Nāradapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
Āryacarita — Sanskrit
Nāradopapurāṇa — Sanskrit