Mokshadharma 6
Mokṣadharma 6
- Language
- Sanskrit
6.1
yudhiṣṭhira uvāca —
mokṣaḥ pitāmahenokta upāyānnānupāyataḥ
samupāyaṃ yathānyāyaṃ śrotumicchāmi bhārata
6.2
bhīṣma uvāca —
tvayyevaitanmahāprājña yuktaṃ nipuṇadarśanam
yenopāyena sarvārthaṃ nityaṃ mṛgayase'nagha
6.3
karaṇe ghaṭasya yā buddhirghaṭotpattau na sā matā
evaṃ dharmābhyupāyeṣu nānyaddharmeṣu kāraṇam
6.4
pūrve samudre yaḥ panthāḥ sa na gacchati paścimam
ekaḥ panthā hi mokṣasya tanme vistarataḥ śṛṇu
6.5
kṣamayā krodhamucchindyātkāmaṃ saṃkalpavarjanāt
sattvasaṃsevanāddhīro nidrāṃ ca cchettumarhati
6.6
apramādādbhayaṃ rakṣecchvāsaṃ kṣetrajñaśīlanāt
icchāṃ dveṣaṃ ca kāmaṃ ca dhairyeṇa vinivartayet
6.7
bhramaṃ saṃmohamāvarttamabhyāsādvinivartayet
nidrāṃ ca pratibhāṃ caiva jñānābhyāsena tattvavit
6.8
upadravāṃstathā rogān hitajīrṇamitāśanāt
lobhaṃ mohaṃ ca saṃtoṣādviṣayāṃstattvadarśanāt
6.9
anukrośādadharmaṃ ca jayeddharmamavekṣayā
āyatyā ca jayedāśāmarthaṃ saṅgavivarjanāt
6.10
anityatvena ca snehaṃ kṣudhāṃ yogena paṇḍitaḥ
kāruṇyenātmano mānaṃ tṛṣṇāṃ ca paritoṣataḥ
6.11
utthānena jayettandrīṃ vitarkaṃ niścayājjayet
maunena bahubhāṣyaṃ ca śauryeṇa ca bhayaṃ tyajet
6.12
yacchedvāṅmanasī buddhyā tāṃ yacchejjñānacakṣuṣā
jñānamātmāvabodhena yacchedātmānamātmanā
6.13
tadetadupaśāntena boddhavyaṃ śucikarmaṇā
yogadoṣānsamucchidya pañca yānkavayo viduḥ
6.14
kāmaṃ krodhaṃ ca lobhaṃ ca bhayaṃ svapnaṃ ca pañcamam
parityajya niṣeveta yatavāgyogasādhanān
6.15
dhyānamadhyayanaṃ dānaṃ satyaṃ hrīrārjavaṃ kṣamā
śaucamāhārataḥ śuddhirindriyāṇāṃ ca saṃyamaḥ
6.16
etairvivardhate tejaḥ pāpmānamupahanti ca
siddhayanti cāsya saṅkalpā vijñānaṃ ca pravartate
6.17
dhūtapāpaḥ sa tejasvī laghvāhāro jitendriyaḥ
kāmakrodhau vaśe kṛtvā ninoṣedbrahmaṇaḥ padam
6.18
amūḍhatvamasaṅgatvaṃ kāmakrodhavivarjanam
adainyamanudīrṇatvamanudvego vyavasthitiḥ
6.19
eṣa mārgo hi mokṣasya prasanno vimalaḥ śuciḥ
tathā vākkāyamanasāṃ niyamaḥ kāmato'nyathā
Linked texts (1)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit