Pramāṇa · Search · About · API

Mokshadharma 62

Mokṣadharma 62

Language
Sanskrit

62.1

sarvavitsarvajitsiddho bhava bhāvavivarjitaḥ
saṃyamena navaṃ bandhaṃ nivayaṃ tapaso balāt
saṃprāptā bahavaḥ siddhimapyabādhāṃ sukhodayām || 59||[12306]
nārada uvāca —
aśokaṃ śokanāśārthaṃ śāstraṃ śāntikaraṃ śivam
niśamya labhate buddhiṃ tāṃ labdhvā sukhamedhate

62.2

śokasthānasahasrāṇi bhayasthānaśatāni ca
divase divase mūḍhamāviśanti na paṇḍitam

62.3

tasmādaniṣṭanāśārthamitihāsaṃ nibodha me
tiṣṭhate cedvaśe buddhilabhate śokanāśanam

62.4

aniṣṭasaṃprayogācca viprayogātpriyasya ca
manuṣyā mānasairduḥkhairyujyante svalpabuddhayaḥ

62.5

dravyeṣu samatīteṣu ye guṇāstānna cintayet
na tānādriyamāṇasya snehabandhaḥ pramucyate

62.6

doṣadarśī bhavettatra yatra rāgaḥ pravartate
aniṣṭavārdhitaṃ paśyettathā kṣipraṃ virajyate

62.7

nārtho na dharmo na yaśo yo'tītamaśocati
apyabhāvena yujyeta taccāsya na nivartate

62.8

guṇairbhūtāni yujyante viyujyante tathaiva ca
sarvāṇi naitadekasya śokasthānaṃ hi vidyate

62.9

mṛtaṃ vā yadi vā naṣṭaṃ yo'tītamaśocati
duḥkhena labhate duḥkhaṃ dvāvanarthoṃ prapadyate

62.10

nāśru kurvanti ye buddhyā dṛṣṭvā lokeṣu saṃtatim
samyakprapaśyataḥ sarvaṃ nāśrukarmopapadyate

62.11

duḥkhopaghāte śārīre mānase cāpyupasthite
yasminna śakyate kartuṃ yatnastannānucintayet

62.12

bhaiṣajyametad duḥkhasya yadetannānucintayet
cintyamānaṃ ca na vyeti bhūyaścāpi pravardhate

62.13

prajñayā mānasaṃ duḥkhaṃ hanyācchārīramauṣadhaiḥ
etadvijñānasāmarthyaṃ na bālaiḥ samatāmiyāt

62.14

anityaṃ yauvanaṃ rūpaṃ jīvitaṃ dravyasaṃcayaḥ
ārogyaṃ priyasamvāso gṛdhyettatra na paṇḍitaḥ

62.15

na jānapadikaṃ duḥkhamekaḥ śocitumarhati
aśocanpratikurvīta yadi paśyedupakramam

62.16

sukhādbahutaraṃ duḥkhaṃ jīvite nātra saṃśayaḥ
snigdhatvaṃ cendriyārtheṣu mohānmaraṇamapriyam

62.17

parityajati yo duḥkhaṃ sukhaṃ vāpyubhayaṃ naraḥ
abhyeti brahma so'tyantaṃ na taṃ śocanti paṇḍitāḥ

62.18

tyajante duḥkhamarthā hi pālane na ca te sukhāḥ
duḥkhena cādhigamyante nāśameṣāṃ na cintayet

62.19

anyāmanyāṃ dhanāvasthāṃ prāpya vaiśeṣikīṃ narāḥ
atṛptā yānti vidhvaṃsaṃ saṃtoṣaṃ yānti paṇḍitāḥ

62.20

sarve kṣayāntā nicayāḥ patanāntāḥ samucchrayāḥ
saṃyogā viprayogāntā maraṇāntaṃ hi jīvitam

62.21

anto nāsti pipāsāyāstuṣṭistu paramaṃ sukham
tasmātsaṃtoṣameveha dhanaṃ paśyanti paṇḍitāḥ

62.22

nimeṣamātramapi hi vayo gacchanna tiṣṭhati
svaśarīreṣvanityeṣu nityaṃ kimanucintayet

62.23

bhūteṣu bhāvaṃ saṃcintya ye buddhvā manasaḥ param
na śocanti gatādhvānaḥ paśyantaḥ paramāṃ gatim

62.24

saṃcinvānakamevainaṃ kāmānāmatitṛptakam
vyāghraḥ paśumivāsādya mṛtyurādāya gacchati

62.25

tathāpyupāyaṃ saṃpaśyed duḥkhasya parimokṣaṇam
aśocannārabheccaiva muktaścāvyasanī bhavet

62.26

śabde sparśe ca rūpe ca gandhepu ca raseṣu ca
nopabhogātparaṃ kiṃciddhanino vā'dhanasya ca

62.27

prāksaṃprayogādbhūtānāṃ nāsti duḥkhaṃ parāśaṇam
viprayogāttu sarvasya na śocetprakṛtisthitaḥ

62.28

dhṛtyā śiśnodaraṃ rakṣetpāṇipādaṃ ca cakṣuṣā
cakṣuḥśrotre ca manasā manovācaṃ ca vidyayā

62.29

praṇayaṃ pratisaṃhṛtya saṃstuteṣvitareṣu ca
vicaredasamunnaddhaḥ sa sukhī sa ca paṇḍitaḥ

62.30

adhyātmaratirāsīno nirapekṣo nirāmiṣaḥ
ātmanaiva sahāyena yaścaretsa sukhī bhavet

Linked texts (4)