Pramāṇa · Search · About · API

Mokshadharma 66

Mokṣadharma 66

Language
Sanskrit

66.1

yudhiṣṭhira uvāca- gṛhastho brahmacārī vā vānaprastho'tha bhikṣukaḥ
yaṃ icchetsiddhimāsthātuṃ devatāṃ kāṃ yajeta saḥ

66.2

kuto hyasya dhruvaḥ svargaḥ kuto naiḥśreyasaṃ param
vidhinā kena juhuyāddaivaṃ pitryaṃ tathaiva ca

66.3

muktaśca kāṃ gatiṃ gacchenmokṣaścaiva kimātmakaḥ
svargataścaiva kiṃ kuryādyena na cyavate divaḥ

66.4

devatānāṃ ca ko devaḥ pitṝṇāṃ ca pitā tathā
tasmātparataraṃ yacca tanme brūhi pitāmaha

66.5

bhīṣma uvāca- mūḍhaṃ māṃ praśnavitpraśnaṃ pṛcchase tvamihānagha
na hyetattarkayā śakyaṃ vaktuṃ varṣaśatairapi

66.6

ṛte devaprasādādvā rājan jñānāgamena vā
gahanaṃ hyetadākhyānaṃ vyākhyātavyaṃ tavārihan

66.7

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam
nāradasya ca saṃvādamṛṣernārāyaṇasya ca

66.8

nārāyaṇo hi viśvātmā caturmūrtiḥ sanātanaḥ
dharmātmajaḥ saṃbabhūva pitaivaṃ me'bhyabhāṣata

66.9

kṛte yugaṃ mahārāja purā svāyaṃbhuve'ntare
naro nārāyaṇaścaiva hariḥ kṛṣṇaḥ svayaṃbhuvaḥ

66.10

teṣāṃ nārāyaṇanarau tapastepaturavyayau
badaryāśramamāsādya śakaṭe kanakāmaye

66.11

aṣṭacakraṃ hi tadyānaṃ bhūtayuktaṃ manoramam
tatrādyau lokanāthau tau kṛśau dhamanisaṃtatau

66.12

tapasā tejasā caiva durnirīkṣyau surairapi
yasya prasādaṃ kurvāte sa devau draṣṭumarhati

66.13

nūnaṃ tayoranumate hṛdi hṛcchayacoditaḥ
mahāmerorgireḥ śṛṅgātpracyuto gandhamādanam

66.14

nāradaḥ sumahadbhūtaṃ sarvalokānacīcarat
taṃ deśamagamadrājanbadaryāśramamāśugaḥ

66.15

tayorāhnikavelāyāṃ tasya kautūhalaṃ tvabhūt
idaṃ tadāspadaṃ kṛtsnaṃ yasmiṃllokāḥ pratiṣṭhitāḥ

66.16

sadevāsuragandharvāḥ sakinnaramahoragāḥ
ekā mūrtiriyaṃ pūrvaṃ jātā bhūyaścaturvidhā

66.17

dharmasya kulasaṃtāne dharmādebhirvivardhitaḥ
aho hyanugṛhīto'dya dharma ebhiḥ surairiha

66.18

naranārāyaṇābhyāṃ ca kṛṣṇena hariṇā tathā
atra kṛṣṇo hariścaiva kasmiṃścitkāraṇāntare

66.19

sthitau dharmottarau hyetau tathā tapasi dhiṣṭhitau
etau hi paramaṃ dhāma kā'nayorāhikakriyā

66.20

pitarau sarvabhūtānāṃ daivataṃ ca yaśasvinau
kāṃ devatāṃ tu yajataḥ pitṝnvā kānmahānatī

66.21

iti saṃcintya manasā bhaktyā nārāyaṇasya tu
sahasā prādurabhavatsamīpe devayostadā

66.22

kṛte daive ca pitrye ca tatastābhyāṃ nirīkṣitaḥ
pūjitaścaiva vidhinā yathāproktena śāśvataḥ

66.23

tad dṛṣṭvā mahadāścaryamapūrvaṃ vidhivistaram
upopaviṣṭaḥ suprīto nārado bhagavānṛṣiḥ

66.24

nārāyaṇaṃ saṃnirakṣya prasannenāntarātmanā
namaskṛtya mahādevamidaṃ vacanamabravīt

66.25

nārada uvāca — vedeṣu sapurāṇeṣu sāṅgopāṅgeṣu gīyase
tvamajaḥ śāśvato dhātā mātā'mṛtamanuttamam

66.26

pratiṣṭhitaṃ bhūtabhavyaṃ tvayi sarvamidaṃ jagat
catvāro hyāśramā deva sarve gārhasthyamūlakāḥ

66.27

yajante tvāmaharaharnānāmūrttisamāśritam
pitā mātā ca sarvasya jagataḥ śāśvato guruḥ
kaṃ tvadya yajase devaṃ pitaraṃ kaṃ na vidmahe

66.28

śrībhagavān uvāca-avācyametadvaktavyamātmaguhyaṃ sanātanam
tava bhaktimato brahmanvakṣyāmi tu yathātatham

66.29

yattatsūkṣmamavijñeyamavyaktamacalaṃ dhruvam
indriyairindriyārthaiśca sarvabhūtaiśca varjitam

66.30

sa hyantarātmā bhūtānāṃ kṣetrajñaśceti kathyate
triguṇavyatirikto vai puruṣaśceti kalpitaḥ

66.31

tasmādavyaktamutpannaṃ triguṇaṃ dvijasattama
avyaktā vyaktabhāvasthā yā sā prakṛtiravyayā

66.32

tāṃ yonimāvayorrviddhi yo'sau sadasadātmakaḥ
āvābhyāṃ pūjyate so hi daive pitrye ca kalpyate

66.33

nāsti tasmātparo'nyo hi pitā devo'thavā dvija
ātmā hi naḥ sa vijñeyastatastaṃ pūjayāvahe

66.34

tenaiṣā prathitā brahmanmaryādā lokabhāvinī
daivaṃ pitryaṃ ca kartavyamiti tasyānuśāsanam

66.35

brahmā sthāṇurmanurdakṣo bhṛgurdharmastathā yamaḥ
marīciraṅgirā'triśca pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ

66.36

vasiṣṭhaḥ parameṣṭhī ca vivasvānsoma eva ca
kardamaścāpi yaḥ proktaḥ krodho vikrota eva ca

66.37

ekaviṃśatirutpannāste prajāpatayaḥ smṛtāḥ
tasya devasya maryādāṃ pūjayantaḥ sanātanīm

66.38

daivaṃ pitryaṃ ca satataṃ tasya vijñāya tattvataḥ
ātmaprāptāni ca tataḥ prāpnuvanti dvijottamāḥ

66.39

svargasthā api ye kecittānamasyanti dehinaḥ
te tatprasādādgacchanti tenādiṣṭaphalāṃ gatim

66.40

ye hīnāḥ saptadaśabhirguṇaiḥ karmmabhireva ca
kalāḥ pañcadaśa tyaktvāste muktā iti niścayaḥ

66.41

muktānāṃ tu gatirbrahman kṣetrajña iti kalpitā
sa hi sarvvaguṇaiścaiva nirguṇaścaiva kathyate

66.42

dṛśyate jñānayogena āvāṃ ca prasṛtau tataḥ
evaṃ jñātvā tamātmānaṃ pūjayāvaḥ sanātanam

66.43

taṃ vedāścāśramāścaiva nānāmatasamāśritāḥ
bhaktyā saṃpūjayantyāśu gatiṃ caiṣāṃ dadāti saḥ

66.44

ye tu tadbhāvitā loke hyekāntitvaṃ samāsthitāḥ
etadabhyadhikaṃ teṣāṃ yatte taṃ praviśantyuta

66.45

iti guhyasamuddeśastava nārada kīrttitaḥ
bhaktyā premṇā ca viprarṣe asmadbhaktyā ca te śrutaḥ

Linked texts (8)