Pramāṇa · Search · About · API

Mokshadharma 67

Mokṣadharma 67

Language
Sanskrit

Contents

67.1

bhīṣma uvāca- sa evamukto dvipadāṃ variṣṭho nārāyaṇenottamapūruṣeṇa
jagāda vākyaṃ dvipadāṃ variṣṭhaṃ nārāyaṇaṃ lokahitādhivāsam

67.2

nārada uvāca- yadarthamātmaprabhaveṇa janma kṛtaṃ tvayā dharmagṛhe caturdhā
tatsādhayanāṃ lokahitārthamadya gacchāmi draṣṭuṃ prakṛtiṃ tavādyām

67.3

pūjāṃ gurūṇāṃ satataṃ karomi parasya guhyaṃ na tu bhinnapūrvam
vedāḥ svadhītā'malalokanātha taptaṃ tapo nānṛtamuktapūrvam

67.4

guptāni catvāri yathāgamaṃ me śatrau ca mitre ca samo'smi nityam
taṃ cādidevaṃ satataṃ prapanna ekāntabhāvena vṛṇomyajasram

67.5

ebhirviśeṣaiḥ pariśuddhasattvaḥ kasmānna paśyeyamanantamīśam
tatpārameṣṭhyasya vaco niśamya nārāyaṇaḥ śāśvatadharmagoptā

67.6

gaccheti taṃ nāradamuktavānsa saṃpūjayitvā''tmavidhikriyābhiḥ
tato visṛṣṭaḥ parameṣṭhiputraḥ so'bhyarcayitvā tamṛṣiṃ purāṇam

67.7

khamutpapātottamayogayuktastato'dhimerau sahasā nililye
tatrāvatasthe ca munirmūhūrtamekāntamāsādya gireḥ sa śṛṅge

67.8

ālokayannuttarapaścimena dadarśa cāpyadbhutamukta rūpam
kṣīrodadheryottarato hi dvīpaḥ śvetaḥ sa nāmnā prathito viśālaḥ

67.9

meroḥ sahastraiḥ sa hi yojanānāṃ dvātriṃśatordhvaṃ kavibhirniruktaḥ
anindriyāścānaśanāśca tatra niṣpandahīnāḥ susugandhinaste

67.10

śvetāḥ pumāṃso gatasarvapāpāścakṣurmuṣaḥ pāpakṛtāṃ narāṇām
vajrāsthikāyāḥ samamānonmānā divyāvayavarūpāḥ śubhasāropetāḥ

67.11

chatrākṛtiśīrṣā meghaughaninādāḥ samavṛkkacatuṣkā rājīvacchadapādāḥ
ṣaṣṭyā dantairyuktāḥ śuklaiairaṣṭābhirdaṃṣṭrābhirya jihvābhirye viśvavaktraṃ lelihyante
sūryaprakhyam

67.12

devaṃ bhaktyā viśvotpannaṃ yasmātsarve lokāḥ saṃprasūtāḥ
vedā dharmā munayaḥ śāntā devāḥ sarve tasya nisarge

67.13

yudhiṣṭhira uvāca —
anindriyā nirāhārā aniṣpandāḥ sugandhinaḥ
kathaṃ te puruṣā jātāḥ kā teṣāṃ gatiruttamā

67.14

ye ca muktā bhavantīha narā bharatasattama
teṣāṃ lakṣaṇametaddhi tacchvetadvīpavāsinām

67.15

tanmānme saṃśayaṃ chindhi paraṃ kautūhalaṃ hi me
tvaṃ hi sarvakathārāmastvāṃ caivāpāśritā vayam

67.16

bhīṣma uvāca —
vistīrṇaiṣā kathā rājan śrutā me pitṛsannidhau
yaiṣā tava hi vaktavyā kathāsāro hi sā matā

67.17

rājoparicaro nāma babhūvādhipatirbhuvaḥ
ākhaṇḍalasakhaḥ khyāto bhakto nārāyaṇaṃ harim

67.18

dhārmiko nityabhaktaśca piturnityamatandritaḥ
sāmrājyaṃ tena saṃprāptaṃ nārāyaṇavarātpurā

67.19

sātvataṃ vidhimāsthāya prāksūryamukhaniḥsṛtam
pūjayāmāsa deveśaṃ taccheṣeṇa pitāmahān

67.20

pitṛśeṣeṇa viprāṃśca saṃvibhajyāśritāṃśca saḥ
śeṣānnabhuk satyaparaḥ sarvabhūteṣvahiṃsakaḥ

67.21

sarvabhāvena bhaktaḥ sa devadevaṃ janārdanam
anādimadhyanidhanaṃ lokakartāramavyayam

67.22

tasya nārāyaṇe bhaktiṃ bahato'mitrakarṣiṇaḥ
ekaśayyāsanaṃ devo dattavāndevarāṭ svayam

67.23

ātmarājyaṃ dhanaṃ caiva kalatraṃ vāhanaṃ tathā
yattadbhāgavataṃ sarvamiti tatprokṣitaṃ sadā

67.24

kāmyanaimittikā rājan yajñiyāḥ paramakiyāḥ
sarvāḥ sātvatamāsthāya vidhiṃ cakre samāhitaḥ

67.25

pāñcarātravido mukhyāstasya gehe mahātmanaḥ
prāpaṇaṃ bhagavatproktaṃ bhuñjate vā'grabhojanam

67.26

tasya praśāsato rājyaṃ dharmeṇāmitraghātinaḥ
nānṛtā vāk sambhavanmano duṣṭaṃ na cābhavat

67.27

na ca kāyena kṛtavānsa pāpaṃ paramāṇvapi
ye hi te ṛṣayaḥ khyātāḥ sapta citraśikhaṇḍinaḥ

67.28

tairekamatibhirbhūtvā yatproktaṃ śāstramuttamam
vedaiścaturbhiḥ samitaṃ kṛtaṃ merau mahāgirau

67.29

āsyaiḥ saptabhirudgīrṇa lokadharmamanuttamam
marīciratryaṅgirasau pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ
vasiṣṭhaśca mahātejāste hi citraśikhaṃḍinaḥ

67.30

sapta prakṛtayo hyetāstathā svāyaṃbhuvo'ṣṭamaḥ
etābhirdhāryate lokastābhyaḥ śāstraṃ viniḥsṛtam

67.31

ekāgramanaso dāntā munayaḥ saṃyame ratāḥ
bhūtabhavyabhaviṣyajñāḥ satyadharmaparāyaṇāḥ

67.32

idaṃ śreya idaṃ brahma idaṃ hitamanuttamam
lokānsaṃcintya manasā tataḥ śāstraṃ pracakrire

67.33

tatra dharmārthakāmā hi mokṣaḥ paścācca kīrttitaḥ
maryādā vividhāścaiva divi bhūmau ca saṃsthitāḥ

67.34

ārādhya tapasā devaṃ hariṃ nārāyaṇaṃ prabhum
divyaṃ varṣasahasraṃ vai sarve te ṛṣibhiḥ saha

67.35

nārāyaṇānuśāstā hi tadā devī sarasvatī
viveśa tānṛṣīnsarvān lokānāṃ hitakāmyayā

67.36

tataḥ pravarttitā samyaktapovidbhirdvijātibhiḥ
śabde cārthe ca hetau ca eṣā prathamasargajā

67.37

ādāveva hi tacchāstramoṃkārasvarapūjitam
ṛṣibhiḥ śrāvitaṃ yatra tatra kāruṇiko hyasau

67.38

tataḥ prasanno bhagavānanirdiṣṭaśarīragaḥ
ṛṣīnuvāca tānsarvānadṛśyaḥ puruṣottamaḥ

67.39

kṛtaṃ śatasahasraṃ hi ślokānāmidamuttamam
lokatantrasya kṛtsnasya yasmāddharmaḥ pravarttate

67.40

pravṛttau ca nivṛttau ca yasmādetadbhaviṣyati
yajurṛksāmabhirjuṣṭamatharvāṅgirasaistathā

67.41

yathāpramāṇaṃ hi mayā kṛto brahmā prasādataḥ
rudraśca krodhajo viprā yūyaṃ prakṛtayastathā

67.42

sūryācandramasau vāyurbhūmirāpo'gnirava ca
sarve ca nakṣatragaṇā yacca bhūtābhiśabditam

67.43

adhikāreṣu vartante yathāsvaṃ brahmavādinaḥ
sarve pramāṇaṃ hi yathā tathā tacchāstramuttamam

67.44

bhaviṣyati pramāṇaṃ vai etanmadanuśāsanam
tasmātpravakṣyate dharmān manuḥ svāyaṃbhuvaḥ svayam

67.45

uśanā bṛhaspatiścaiva yadotpannau bhaviṣyataḥ
tadā pravakṣyataḥ śāstraṃ yuṣmanmatibhiruddhṛtam

67.46

svāyaṃbhuveṣu dharmeṣu śāstre cauśanase kṛte
bṛhaspatimatai caiva lokeṣu praticārite

67.47

yuṣmatkṛtamidaṃ śāstraṃ prajāpālo vasustataḥ
bṛhaspatisakāśādvai prāpsyate dvijasattamāḥ

67.48

sa hi sadbhāvito rājā madbhaktaśca bhaviṣyati
tena śāstreṇa lokeṣu kriyāḥ sarvāḥ kariṣyati

67.49

etaddhi yuṣmacchāstrāṇāṃ śāstramuttamasaṃjñitam
etaddharmyaṃ ca dharmtyaṃ ca rahasyaṃ caitaduttamam

67.50

asya pravarttanāccaiva prajānanto bhaviṣyatha
sa ca rājaśriyā yukto bhaviṣyati mahānvasuḥ

67.51

saṃsthite tu nṛpe tasmin śāstrametatsanātanam
antardhāsyati tatsarvvametadvaḥ kathitaṃ mayā

67.52

etāvaduktvā vacanamadṛśyaḥ puruṣottamaḥ
visṛjya tānṛṣīnsarvvānakāmapi prasūno diśam

67.53

tataste lokapitaraḥ sarvvalokārthacintakāḥ
prāvarttayanta tacchāstraṃ dharmayoniṃ sanātanam

67.54

utpanne'ṅgirase caiva yuge prathamakalpite
sāṅgopaniṣadaṃ śāstraṃ sthāpayitvā bṛhaspatau

67.55

jagmuryathepsitaṃ deśaṃ tapase kṛtaniścayāḥ
dhārakāḥ sarvvalokānāṃ sarvvadharmapravarttakāḥ

67.55.p1

[ 17574 ]

67.55.p2

iti śrīmahābhārate śatasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ vaiyāsikyāṃ śāntiparvvaṇi mokṣadharmaparvvaṇi nārāyaṇīye pañcatriṃśadadhikatriśatatamo'dhyāyaḥ|| 335

Linked texts (4)