Mokshadharma 68
Mokṣadharma 68
- Language
- Sanskrit
Contents
- 68.65 — 2 parts
68.1
bhīṣma uvāca - tato'tīte mahākalpa utpannāṅgirasaḥ sute
babhūvurnirvṛtā devā jāte devapurohite
68.2
bṛhadbrahma mahacceti śabdāḥ paryāyavācakāḥ
ebhiḥ samanvito rājanguṇairvidvān bṛhaspatiḥ
68.3
tasya śiṣyo babhūvāgryo rājoparicaro vasuḥ
adhītavāṃstadā śāstraṃ samyak citraśikhaṇḍijam
68.4
sa rājā bhāvitaḥ pūrvaṃ daivena vidhinā vasuḥ
pālayāmāsa pṛthivīṃ divamākhaṇḍalo yathā
68.5
tasya yajño mahānāsīdaśvamedho mahātmanaḥ
bṛhaspatirupādhyāyastatra hotā babhūva ha
68.6
prajāpatisutāścātra sadasyāścābhavaṃstrayaḥ
ekataścadvitaścaiva tritaścaiva maharṣayaḥ
68.7
dhanuṣākhyo'tha raibhyaśca arvāvasuparāvasū
ṛṣirmedhātithiścaiva tāṇḍyaścaiva mahānṛṣiḥ
68.8
ṛṣiḥ śāntirmahābhāgastathā vedaśirāśca yaḥ
ṛṣiśreṣṭhaśca kapilaḥ śālihotrapitā smṛtaḥ
68.9
ādyaḥ kaṭhastaittiriśca vaiśaṃpāyanapūrvajaḥ
kaṇvo'tha devahotraśca ete ṣoḍaśa kīrtitāḥ
68.10
saṃbhṛtāḥ sarvasaṃbhārāstasmin rājan mahākratau
na tatra paśughāto'bhūtsa rājaivaṃ sthito'bhavat
68.11
ahiṃsraḥ śucirakṣudro nirāśīḥ karmasaṃstutaḥ
āraṇyaka padodbhūtā bhāgāstatropakalpitāḥ
68.12
prītastato'sya bhagavāndevadevaḥ purātanaḥ
sākṣāttaṃ darśayāmāsa so'dṛśyo'nyena kenacit
68.13
svayaṃ bhāgamupāghrāya puroḍāśaṃ gṛhītavān
adṛśyena hato bhāgo devena harimedhasā
68.14
bṛhaspatistataḥ kruddhaḥ srucamudyamya vegitaḥ
ākāśaṃ pransucaḥ pātaṃ roṣādaśrūṇyavartayat
68.15
uvāca coparicaraṃ mayā a go'dyamudyataḥ
grāhyaḥ svayaṃ hi devena matpratyakṣaṃ na saṃśayaḥ
68.16
yudhiṣṭhira uvāca- udyatā yajñabhāgā hi sākṣātprāptāḥ surairiha
kimarthamiha na prāpto darśanaṃ sa harirvibhuḥ
68.17
bhīṣma uvāca - tataḥ sa taṃ samuddhataṃ bhūmipālo mahānvasuḥ
prasādayāmāsa muniṃ sadasyāste ca sarvaśaḥ
68.18
ūcuścainamasambhrāntā na roṣaṃ kartumarhasi
naiṣa dharmaḥ kṛtayuge yastvaṃ roṣamacīkṛthāḥ
68.19
aroṣaṇo hyasau devo yasya bhāgo'yamudyataḥ
na śakyaḥ sa tvayā draṣṭumasmābhirvā bṛhaspate
68.20
yasya prasādaṃ kurute sa vai taṃ draṣṭumarhati
ekatadvitatritāścocustataścitraśikhaṇḍinaḥ
68.21
vayaṃ hi brahmaṇaḥ putrā mānasāḥ parikīrtitāḥ
gatā niḥśreyasārthaṃ hi kadāciddiśamuttarām
68.22
taptvā varṣasahasrāṇi caritvā tapa uttamam
ekapādāḥ sthitāḥ samyakkāṣṭhabhūtāḥ samāhitāḥ
68.23
meroruttara bhāge tu kṣīrodasyā nukūlataḥ
sa deśo yatra nastaptaṃ tapaḥ paramadāruṇam
68.24
kathaṃ paśyemahi vayaṃ devaṃ nārāyaṇatmakam
vareṇyaṃ varadaṃ taṃ vai devadevaṃ sanātanam
68.25
kathaṃ paśyemahi vayaṃ devaṃ nārāyaṇaṃ tviti
atha vratasyāvabhṛthe vāguvācāśarīriṇī
68.26
snigdhagambhīrayā vācā praharṣaṇakarī vibho
sutaptaṃ vastapo viprāḥ prasannenāntarātmanā
68.27
yūyaṃ jijñāsavo bhaktāḥ kathaṃ drakṣyatha taṃ vibhum
kṣīrodadheruttarataḥ śvetadvīpo mahāprabhaḥ
68.28
tatra nārāyaṇaparā mānavāścandravarcasaḥ
ekāntabhāvopagatāste bhaktāḥ puruṣottamam
68.29
te sahasrārciṣaṃ devaṃ praviśanti sanātanam
anindriyā nirāhārā aniṣpandāḥ sugandhinaḥ
68.30
ekāntinaste puruṣāḥ śvetadvīpanivāsinaḥ
gacchadhvaṃ tatra munayastatrātmā me prakāśitaḥ
68.31
atha śrutvā vayaṃ sarve vācaṃ tāmaśarīriṇīm
yathākhyātena mārgeṇa taṃ deśaṃ pratipedire
68.32
prāpya śvetaṃ mahādvīpaṃ taccittāstaddidṛkṣavaḥ
tato'smaddṛṣṭiviṣayastadā pratihato'bhavat
68.33
na ca paśyāma puruṣaṃ tattejohṛtadarśanāḥ !
tato naḥ prādurabhavadvijñānaṃ daivayogajam
68.34
na kilātaptatapasā śakyate draṣṭumañjasā
tataḥ punarvarṣaśataṃ taptvā tātkālikaṃ mahat
68.35
vratāvasāne ca śubhānnarāndadṛśire vayam
śvetāṃścandrapratīkāśānsarvalakṣaṇalakṣitān
68.36
nityāñjalikṛtānbrahma japataḥ prāgudaṅmukhān
mānaso nāma sa japo japyate tairmahātmabhiḥ
68.37
tenaikāgramanastvena prīto bhavati vai hariḥ
yā'bhavanmuniśārdūla bhāḥ sūryasya yugakṣaye
68.38
ekaikasya prabhā tādṛksā'bhavanmānavasya ha
tejonivāsaḥ sa dvīpa iti vai menire vayam
68.39
na tatrābhyadhikaḥ kaścitsarve te samatejasaḥ
atha sūryasahasrasya prabhāṃ yugapadutthitām
68.40
sahasā dṛṣṭavantaḥ sma punareva bṛhaspate
sahitāścābhyadhāvanta tataste mānavā drutam
68.41
kṛtāñjalipuṭā hṛṣṭā nama ityeva vādinaḥ
tato hi vadatāṃ teṣāmaśrauṣama vipulaṃ dhvanim
68.42
baliḥ kilopāhriyate tasya devasya tairnaraiḥ
vayaṃ tu tejasā tasya sahasā hṛtacetasaḥ
68.43
na kiṃcidapi paśyāmo hatacakṣurbalendriyāḥ
ekastu śabdo vitataḥ śruto'smābhirudīritaḥ
68.44
jitaṃ te puṇḍarīkākṣa namaste viśvabhāvana
namaste'stu hṛṣīkeśa mahāpuruṣa pūrvaja
68.45
iti śabdaḥ śruto'smābhiḥ śikṣākṣarasamanvitaḥ
etasminnantare vāyuḥ sarvagandhavahaḥ śuciḥ
68.46
divyānyuvāha puṣpāṇi karmaṇyāścauṣadhīstathā
tairiṣṭaḥ pañcakālajñairharirekāntibhirnaraiḥ
68.47
bhaktyā paramayā yuktairmanovākkarmabhistadā
nūnaṃ tatrāgato devo yathā tairvāgudīritā
68.48
vayaṃ tvenaṃ na paśyāmo mohitāstasya māyayā
mārute sannivṛtte ca balau ca pratipādite
68.49
cintāvyākulitātmāno jātāḥ smo'ṅgirasāṃ vara
mānavānāṃ sahasreṣu teṣu vai śuddhayoniṣu
68.50
asmānna kaścinmanasā cakṣuṣā vāpyapūjayat
te'pi svasthā munigaṇā ekabhāvamanuvratāḥ
68.51
nāsmāsu dadhire bhāvaṃ brahmabhāvamanuṣṭhitāḥ
tato'smānsupariśrāntāṃstapasā cātikarśitān
68.52
uvāca khasthaṃ kimapi bhūtaṃ tatrāśarīrakam
deva uvāca—
dṛṣṭā vaḥ puruṣāḥ śvetāḥ sarvendriyavivarjitāḥ
68.53
dṛṣṭo bhavati deveśa ebhirdṛṣṭairdvijottamaiḥ
gacchadhvaṃ munayaḥ sarve yathāgatamito'cirāt
68.54
na sa śakyastvabhaktena draṣṭuṃ devaḥ kathaṃcana
kāmaṃ kālena mahatā ekāntitvamupāgataiḥ
68.55
śakyī draṣṭuṃ sa bhagavanprabhāmaṇḍaladurddaśaḥ
mahatkāryyaṃ ca karttavyaṃ yuṣmābhirdvijasattamāḥ
68.56
itaḥ kṛtayuge'tīte viparyāsa gate'pi ca
vaivasvate'ntare viprāḥ prāpte tretāyuge punaḥ
68.57
surāṇāṃ kāryyasiddhayarthaṃ sahāyā vai bhaviṣyatha
tatastadadbhutaṃ vākyaṃ niśamyaivāmṛtopamam
68.58
tasya prasādātprāptāḥ smo deśamīpsitamañjasā
evaṃ sutapasā caiva havyakavyaistathaiva ca
68.59
devo'smābhirna dṛṣṭaḥ sa kathaṃ tvaṃ draṣṭumarhasi
nārāyaṇo mahadbhūtaṃ viśvasṛghavyakavyabhuk
68.60
anādinidhano'vyakto devadānavapūjitaḥ
evamekatavākyena dvitañcitamatena ca
68.61
anunītaḥ sadasyaiśca bṛhaspatirudāradhīḥ
samāpayattato yajñaṃ daivataṃ samapūjayat
68.62
samāptayajño rājā'pi prajāṃ pālitavānvasuḥ
brahmapāśāddivo bhraṣṭaḥ praviveśa mahīṃ tataḥ
68.63
sa rājā rājaśārdūla satyadharmaparāyaṇaḥ
antarbhūmigataścaiva satataṃ dharmavatsalaḥ
68.64
nārāyaṇaparo bhūtvā nārāyaṇajapaṃ japan
tasyaiva ca prasādena punarevotthitastu saḥ
68.65
mahītalātpunaḥ sthānaṃ brahmaṇaḥ samanantaram
parāṃ gatimanuprāpta iti naiṣṭhikamañjasā
68.65.p1
[ 12639 ]
68.65.p2
iti śrīmahābhārate0 śānti0 mokṣa0 nārāyaṇīye ṣaṭtriṃśadadhikatriśatatamo'dhyāyaḥ || 336
Linked texts (3)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
- Nārāyaṇīya — Vyāsa, Sanskrit
- Laghubhāgavatāmṛta — Rūpa Gosvāmin 1530, Sanskrit