Pramāṇa · Search · About · API

Mokshadharma 72

Mokṣadharma 72

Language
Sanskrit

Contents

72.1

janamejaya uvāca— astauṣīdyairidaṃ vyāsaḥ saśiṣyo madhusūdanam
nāmabhirvividhaireṣāṃ niruktaṃ bhagavanmama

72.2

vaktumarhasi śuśrūṣoḥ prajāpatipaterhareḥ
śrutvā bhaveyaṃ yatpūtaḥ śaraccandra ivāmalaḥ

72.3

vaiśaṃpāyana uvāca— śṛṇu rājanyathā''caṣṭa phālgunasya hariḥ prabhuḥ
prasannātmā''tmano nāmnāṃ niruktaṃ guṇakarmajam

72.4

nāmabhiḥ kīrtitaistasya keśavasya mahātmanaḥ
pṛṣṭavānkeśavaṃ rājan phālgunaḥ paravīrahā

72.5

arjuna uvāca— bhagavanbhūtabhavyeśa sarvabhūtasṛgavyaya
lokadhāma jagannātha lokānāmabhayaprada

72.6

yāni nāmāni te deva kīrtitāni maharṣibhiḥ
vedeṣu sapurāṇeṣu yāni guhyāni karmabhiḥ

72.7

teṣāṃ niruktaṃ tvattastvahaṃ śrotumicchāmi keśava
na hyanyo varṇayennāmnāṃ niruktaṃ tvāmṛte prabho

72.8

śrībhagavānuvāca —
ṛgvede sayajurvede tathaivātharvasāmasu
purāṇe sopaniṣade tathaiva jyotiṣe'rjuna

72.9

sāṃkhye ca yogaśāstre ca āyurvede tathaiva ca
bahūni mama nāmāni kīrtitāni maharṣibhiḥ

72.10

gauṇāni tatra nāmāni karmajāni ca kānicit
niruktaṃ karmajānāṃ tvaṃ śṛṇuṣva prayato'nagha

72.11

kathyamānaṃ mayā tāta tvaṃ hi me'rddha smṛtaḥ purā
namo'tiyaśase tasmai dehināṃ paramātmane

72.12

nārāyaṇāya viśvāya nirguṇāya guṇātmane
yasya prasādajo brahmā rudraśca krodhasaṃbhavaḥ

72.13

yo'sau yonirhi sarvasya sthāvarasya carasya ca
aṣṭādaśaguṇaṃ yattatsattvaṃ sattvavatāṃ vara

72.14

prakṛtiḥ sā parā mahyaṃ rodasī yogadhāriṇī
ṛtā satyā'marā'jasrā lokānāmātmasaṃhitā

72.15

tasmātsarvāḥ pravartante sargapralayavikriyāḥ
tapo yajñaśca yaṣṭā ca purāṇaḥ puruṣo virāṭ

72.16

aniruddha iti prokto lokānāṃ prabhavopyayaḥ
brāhme rātrikṣaye prāpte tasya hyamitatejasaḥ

72.17

prasādātmādurabhavatpadmaṃ padmānibhekṣaṇa
tato brahmā samabhavatsa tasyaiva prasādajaḥ

72.18

ahnaḥ kṣaye lalāṭācca suto devasya vai tathā
krodhāviṣṭasya sañjajñe rudraḥ saṃhārakārakaḥ

72.19

etau dvau vibudhaśreṣṭhau prasādakrodhajāvubhau
tadādeśitapanthānau sṛṣṭisaṃhārakārako

72.20

nimittamātraṃ tāvatra sarvaprāṇivarapradau
kapardī jaṭilī muṃḍaḥ śmaśānagṛhasevakaḥ

72.21

ugravratacaro rudro yogī paramadāruṇaḥ
dakṣakatuharaścaiva bhaganetraharastathā

72.22

nārāyaṇātmako jñeyaḥ pāṇḍaveya yuge yuge
tasminhi pūjyamāne vai devadeve maheśvare

72.23

sampūjito bhavetpārtha devo nārāyaṇaḥ prabhuḥ
ahamātmā hi lokānāṃ viśveṣāṃ pāṇḍunandana

72.24

tasmādātmānamevāgre rudraṃ sampūjayāmyaham
yadyahaṃ nārcayeyaṃ vai īśānaṃ varadaṃ śivam

72.25

ātmānaṃ nārcayetkaściditi me bhāvitātmanaḥ
mayā pramāṇaṃ hi kṛtaṃ lokaḥ samanuvartate

72.26

pramāṇāni hi pūjyāni tatastaṃ pūjayāmyaham
yastaṃ vetti sa māṃ vetti yo'nu taṃ sa hi māmanu

72.27

rudro nārāyaṇaścaiva sattvamekaṃ dvidhākṛtam
loke carati kaunteya vyaktisthaṃ sarvakarmasu

72.28

na hi me kenaciddeyo varaḥ pāṇḍavanandana
iti sañcintya manasā purāṇaṃ rudramīśvaram

72.29

putrārthamārādhitavānayamātmānamātmanā
na hi viṣṇuḥ praṇamati kasmai cidvibudhāya ca

72.30

ṛte ātmānameveti tato rudraṃ bhajāmyaham
sabrahmakāḥ sarudrāśca sendrā devāḥ saharṣibhiḥ

72.31

arcayanti suraśreṣṭhaṃ devaṃ nārāyaṇaṃ harim
bhaviṣyatāṃ vartatāṃ ca bhūtānāṃ caiva bhārata

72.32

sarveṣāmagraṇīrviṣṇuḥ sevyaḥ pūjyaśca nityaśaḥ
namasva havyadaṃ viṣṇuṃ tathā śaraṇadaṃ namaḥ

72.33

varadaṃ namasva kaunteya havyakavyabhujaṃ namaḥ
caturvidhā mama janā bhaktā eva hi me śrutam

72.34

teṣāmekāntinaḥ śreṣṭhā ye caivānanyadevatāḥ
ahameva gatisteṣāṃ nirāśīḥ karmakāriṇām

72.35

ye ca śiṣṭāstrayo bhaktāḥ phalakāmā hi te matāḥ
sarve cyavanadharmāṇaste pratibuddhastu śreṣṭhabhāk

72.36

brahmāṇaṃ śitikaṇṭhaṃ ca yāścānyā devatāḥ smṛtāḥ
prabuddhacaryāḥ sevanto māmevaiṣyanti yatparam

72.37

bhaktaṃ prati viśeṣaste eṣa pārthānukīrtitaḥ
tvaṃ caivāhaṃ ca kaunteya naranārāyaṇau smṛtau

72.38

bhārāvataraṇārthaṃ tu praviṣṭau mānuṣīṃ tanum
jānāmyadhyātmayogāṃśca yo'haṃ yasmācca bhārata

72.39

nivṛttilakṣaṇo dharmastathā'bhyudayiko'pi ca
narāṇāmayanaṃ khyātamahamekaḥ sanātanaḥ

72.40

āpo nārā iti proktā āpo vai narasūnavaḥ
ayanaṃ mama tatpūrvamato nārāyaṇo hyaham

72.41

chādayāmi jagadviśvaṃ bhūtvā sūrya ivāṃśubhiḥ
sarvabhūtādhivāsaśca vāsudevastato hyaham

72.42

gatiśca sarvabhūtānāṃ prajanaścāpi bhārata
vyāptā me rodasī pārtha kāntiścābhyadhikā mama

72.43

adhibhūtāni cānteṣu tadicchaṃścāsmi bhārata
kramaṇāccāpyahaṃ pārtha viṣṇurityabhisaṃjñitaḥ

72.44

yathāsiddhiṃ parīpsanto māṃ janāḥ kāmayanti ha
divaṃ corvī ca madhyaṃ ca tasmāddāmodaro hyaham

72.45

pṛśnirityucyate cānnaṃ veda āpo'mṛtaṃ tathā
mamaitāni sadā garbhaḥ pṛśnigarbhastato hyaham

72.46

ṛṣayaḥ prāhurevaṃ māṃ tritaṃ kūpanipātitam
pṛśnigarbha tritaṃ pāhītyekatadvitapātitam

72.47

tataḥ sa brahmaṇaḥ putra ādyo dṛṣṭiviśāradaḥ
uttāropapānādvai pṛśnigarbhā'nukīrtanāt

72.48

sūryasya tapato lokānagneḥ somasya cāpyuta
aṃśavo yatprakāśante mamaite keśasaṃjñitāḥ

72.49

sarvajñāḥ keśavaṃ tasmānmāmāhurdvijasattamāḥ
svapatnyāmāhito garbha utathyena mahātmanā

72.50

utathye'ntarhite caiva kadāciddevamāyayā
bṛhaspatirathāvindatpatnīṃ tasya mahātmanaḥ

72.51

tato vai tamṛṣiśreṣṭhaṃ maithunopagataṃ tathā
uvāca garbhaḥ kaunteya pañcabhūtasamanvitaḥ

72.52

pūrvāgato'haṃ varada nārhasyambāṃ prabādhitum
etad bṛhaspatiḥ śrutvā cukrodha ca śaśāpa ca

72.53

maithunāyāgato yasmāttvayā'haṃ vinivāritaḥ
tasmādandho yāsyasi tvaṃ macchānnātra saṃśayaḥ

72.54

sa śāpādṛṣimukhyasya dīrghaṃ tama upeyivān
sa hi dīrghatamā nāma nāmnā hyāsīdṛṣiḥ purā

72.55

vedānavāpya caturaḥ sāṃgopāṃgānsanātanān
prayojayāmāsa tadā nāma guhyamidaṃ mama

72.56

ānupūrvyeṇa vidhinā keśaveti punaḥ punaḥ
sa cakṣuṣmānsamabhavadgautamaścābhavatpunaḥ

72.57

evaṃ hi varadaṃ nāma keśaveti mamārjuna
devānāmatha sarveṣāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām

72.58

agniḥ somena saṃyukta ekayonitvamāgataḥ
agnīṣomayayaṃ tasmājjagatkṛtsnaṃ carācaram

72.59

api hi purāṇe bhavati ekayondhyātmakāvagnīṣomau devāścāgnimukhā iti
ekayonitvācca parasparamarhanto lokāndhārayanta iti

72.59.p1

[13002]

72.59.p2

iti śrīmanmahābhā0 śānti0mokṣa0 nārāyaṇīye ekacatvāriṃśadadhikatriśatatamo'dhyāyaḥ ||341

Linked texts (5)