Mokshadharma 74
Mokṣadharma 74
- Language
- Sanskrit
Contents
- 74.66 — 2 parts
74.1
śaunaka uvāca— saute sumahadākhyānaṃ bhavatā parikīrtitam
yacchrutvā munayaḥ sarve vismayaṃ paraṃ gatāḥ
74.2
sarvāśramābhigamanaṃ sarvatīrthāvagāhanam
na tathā phaladaṃ saute nārāyaṇakathā yathā
74.3
pāvitāṅgāḥ sma saṃvṛttāḥ śrutvemāmāditaḥ kathām
nārāyaṇāśrayāṃ puṇyāṃ sarvapāpapramocanīm
74.4
durdarśo bhagavāndevaḥ sarvalokanamasrkṛtaḥ
sabrahmakaiḥ suraiḥ kṛtsnairanyaiścaiva maharṣibhiḥ
74.5
dṛṣṭavānnārado yattu devaṃ nārāyaṇaṃ harim
nūnametaddhyanumataṃ tasya devasya sūtaja
74.6
yad dṛṣṭavān jagannāthamaniruddhatanau sthitam
yatprādravatpunarbhūyo nārado devasattamau
74.7
naranārāyaṇau draṣṭuṃ kāraṇaṃ tadbravīhi me
sautiruvāca- tasminyajñe varttamāne rājñaḥ pārikṣitasya vai
74.8
karmāntareṣu vidhivadvarttamāneṣu śaunaka
kṛṣṇadvaipāyanavyāsammṛṣiṃ vedanidhiṃ prabhum
74.9
paripapraccha rājendraḥ pitāmahapitāmaham
janamejaya uvāca - śvetadvīpānnivṛttena nāradena surarṣiṇā
74.10
dhyāyatā bhagavadvākyaṃ ceṣṭitaṃ kimataḥ param
badaryāśramamāgamya samāgamya ca tāvṛṣī
74.11
kiyantaṃ kālamavasatkāṃ kathāṃ pṛṣṭavāṃśca saḥ
idaṃ śatasahasrāddhi bhāratākhyānavistarāt
74.12
āmandhya matimanthena jñānodadhimanuttamam
navanītaṃ yathā daghno malayāccandanaṃ yathā
74.13
āraṇyakaṃ ca vedebhya oṣadhibhyo'mṛtaṃ yathā
samuddhṛtamidaṃ brahmankathāmṛtamidaṃ tathā
74.14
taponidhe tvayoktaṃ hi nārāyaṇakathāśrayam
sa īśo bhagavāñchrevaḥ sarvvabhūtātmabhāvanaḥ
74.15
aho nārāyaṇaṃ tejo durdarśaṃ dvijasattama
yatrāviśanti kalpānte sarvve brahmādayaḥ surāḥ
74.16
ṛṣayaśca sagandharvvā yacca kiṃcicarācaram
na tato'sti paraṃ manye pāvanaṃ divi ceha ca
74.17
sarvvāśramābhigamanaṃ sarvvatīrthāvagāhanam
na tathā phaladaṃ cāpi nārāyaṇakathā yathā
74.18
sarvvathā pāvitāḥ smeha śrutvemāmāditaḥ kathām
harerviśveśvarasyeha sarvvapāpapraṇāśanīm
74.19
na citraṃ kṛtavāṃstatra yadāryo me dhanañjayaḥ
vāsudevasahāyo yaḥ prāptavān jayamuttamam
74.20
na cāsya kiñcidaprāpyaṃ manye lokeṣvapi triṣu
trailokyanātho viṣṇuḥ sa yadhā''sītsāhyakṛtsa vai
74.21
dhanyāśca sarva evāsan brahmaṃste mama pūrvajāḥ
hitāya śreyase caiva yeṣāmāsījjanārdanaḥ
74.22
tapasā'tha sudṛśyā hi bhagavān lokapūjitaḥ
yaṃ dṛṣṭavantaste sākṣācchrīvatsāṅkavibhūṣaṇam
74.23
tebhyo dhanyataraścaiva nāradaḥ parameṣṭhijaḥ
na cālpatejasamṛṣiṃ vedmi nāradamavyayam
74.24
śvetadvīpaṃ samāsādya yena dṛṣṭaḥ svayaṃ hariḥ
devaprasādānugataṃ vyaktaṃ tattasya darśanam
74.25
yad dṛṣṭavāṃstadā devamaniruddhatanau sthitam
badarīmāśramaṃ yattu nāradaḥ prādravatpunaḥ
74.26
naranārāyaṇau draṣṭuṃ kiṃ tu tatkāraṇaṃ mune
śvetadvīpānnivṛttaśca nāradaḥ parameṣṭhijaḥ
74.27
badarīmāśramaṃ prāpya samāgamya ca tāvṛṣī
kiyantaṃ kālamavasatpraśnān kān pṛṣṭavāṃśca ha
74.28
śvetadvīpādupāvṛtte tasminvā sumahātmani
kimabrūtāṃ mahātmānau naranārāyaṇāvṛṣī
74.29
tadetanme yathātattvaṃ sarvamākhyātumarhasi
vaiśampāyana uvāca-namo bhagavate tasmai vyāsāyāmitatejase
74.30
yasya prasādādvakṣyāmi nārāyaṇakathāmimām
prāpya śvetaṃ mahādvīpaṃ dṛṣṭvā ca harimavyayam
74.31
nivṛtto nārado rājaṃstarasāmerumāgamat
hṛdayenodvahan bhāraṃ yaduktaṃ paramātmanā
74.32
paścādasyābhavadrājñātmanaḥ sādhvasaṃ mahat
yadgatvā dūramadhvānaṃ kṣemī punarihāgataḥ
74.33
meroḥ pracakrāma tataḥ parvataṃ gandhamādanam
nipapāta ca khāttūrṇa viśālāṃ badarīmanu
74.34
tataḥ sa dadṛśe devau purāṇāvṛṣisattamau
tapaśvarantau sumahadātmaniṣṭhau mahāvratau
74.35
tejasā'bhyadhikau sūryātsarvalokavirocanāt
śrīvatsalakṣaṇau pūjyau jaṭāmaṇḍaladhāriṇau
74.36
jālapādabhujau tau tu pādayoścakralakṣaṇau
vyūḍhoraskau dīrghabhujau tathā muṣkacatuṣkiṇau
74.37
ṣaṣṭidantāvaṣṭadaṃṣṭrau meghaughasadṛśasvanau
svāsthau pṛthulalāṭau ca subhrū suhanunāsikau
74.38
ātapatreṇa sadṛśe śirasī devayostayoḥ
evaṃ lakṣaṇasaṃpannau mahāpuruṣasaṃjñitau
74.39
tau dṛṣṭvā nārado hṛṣṭastābhyāṃ ca pratipūjitaḥ
svāgatenābhibhāṣyātha pṛṣṭaścānāmayaṃ tathā
74.40
babhūvāntargatamatirnirīkṣya puruṣottamau
madogatāstatra ye vai sarvabhūtanamaskṛtāḥ
74.41
śvetadvīpe mayā dṛṣṭāstādṛśāvṛṣisattamau
iti saṃcintya manasā kṛtvā cābhipradakṣiṇam
74.42
sa copaviviśe tatra pīṭhe kuśamaye śubhe
tatastau tapasāṃ vāsau yaśasāṃ tejasāmapi
74.43
ṛṣī śamadamopetau kṛtvā paurvāhnikaṃ vidhim
paścānnāradamavyagrau pādyārghyābhyāmathārcataḥ
74.44
pīṭhayoścopaviṣṭau tau kṛtātithyāhnikau nṛpau
teṣu tatropaviṣṭeṣu sa deśo'bhivyarājata
74.45
ājyāhutimahājvālaiairyajñavāṭo yathā'gnibhiḥ
atha nārāyaṇastatra nāradaṃ vākyamabravīt
74.46
sukhopaviṣṭaṃ viśrāntaṃ kṛtātithyaṃ sukhasthitam
naranārāyaṇāvūcatuḥ- apīdānīṃ sa bhagavānparamātmā sanātanaḥ
74.47
śvetadvīpe tvayā dṛṣṭa āvayoḥ prakṛtiḥ parā
nārada uvāca- dṛṣṭo me puruṣaḥ śrīmānviśvarūpadharo'vyayaḥ
74.48
sarve lokā hi tatrasthāstathā devāḥ saharṣibhiḥ
adyāpi cainaṃ paśyāmi yuvāṃ paśyansanātanī
74.49
yairlakṣaṇairupetaḥ sa hariravyakta rūpadhṛk
tairlakṣaṇairupetau hi vyakta rūpadharau yuvām
74.50
dṛṣṭau yuvāṃ mayā tatra tasya devasya pārśvataḥ
ihaiva cāgato'smyadya visṛṣṭaḥ paramātmanā
74.51
ko hi nāma bhavettasya tejasā yaśasā śriyā
sadṛśastriṣu lokeṣu ṛte dharmātmajau yuvām
74.52
tena me kathitaḥ kṛtsno dharmaḥ kṣetrajñasaṃjñitaḥ
prādurbhāvāśca kathitā bhaviṣyyā iha ye yathā
74.53
tatra ye puruṣāḥ śvetāḥ pañcendriyavivarjitāḥ
pratibuddhāśca te sarve bhaktāśca puruṣottamam
74.54
te'rcayanti sadā devaṃ taiḥ sārdhaṃ ramate ca saḥ
priyabhakto hi bhagavānparamātmā dvijapriyaḥ
74.55
ramate so'rcyamāno hi sadā bhāgavatapriyaḥ
viśvabhuk sarvago devo mādhavo bhaktavatsalaḥ
74.56
sa karttā kāraṇaṃ caiva kāryaṃ cātibaladyutiḥ
hetuścājñāvidhānaṃ ca tattvaṃ caiva mahāyaśāḥ
74.57
tapasā yojya so''tmānaṃ śvetadvīpātparaṃ hi yat
teja ityabhivikhyātaṃ svayaṃ bhāsā'vabhāsitam
74.58
śāntiḥ sā triṣu lokeṣu vihitā bhāvitātmanā
etayā śubhayā buddhyā naiṣṭhikaṃ vratamāsthitaḥ
74.59
na tatra sūryastapati na somo'bhivirājate
na vāyurvāti deveśe tapaścarati duścaram
74.60
vedīmaṣṭanalotsedhāṃ bhūmāvāsthāya viśvakṛt
ekapādasthito deva ūrdhvabāhurudaṅmukhaḥ
74.61
sāṅgānāvartayanvedāṃstapastepe suduścaram
yad brahmā ṛṣayaścaiva svayaṃ paśupatiśca yat
74.62
śeṣāśca vibudhaśreṣṭhā daityadānavarākṣasāḥ
nāgāḥ suparṇā gandharvāḥ siddhā rājarṣayaśca ye
74.63
havyaṃ kavyaṃ ca satataṃ vidhiyuktaṃ prayuñjate
kṛtsnaṃ tu tasya devasya caraṇāvupatiṣṭhataḥ
74.64
yāḥ kriyāḥ saṃprayuktāśca ekāntagatabuddhibhiḥ
tāḥ sarvāḥ śirasā devaḥ pratigṛhṇāti vai svayam
74.65
na tasyānyaḥ priyataraḥ pratibuddhairmahātmabhiḥ
vidyate triṣu lokeṣu tato'syaikāntikaṃ gataḥ
74.66
iha caivāgatastena visṛṣṭaḥ paramātmanā
evaṃ me bhagavāndevaḥ svayamākhyātavānhariḥ
74.66.p1
āsiṣye tatparo bhūtvā yuvābhyāṃ saha nityaśaḥ ||67||[13211]
74.66.p2
iti śrīmanmahābhārate śatasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ vaiyāsikyāṃ śāntiparvaṇi mokṣadharmaparvaṇi nārāyaṇīye tricatvāriṃśadadhikatriśatatamo'dhyāyaḥ ||343
Linked texts (4)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
- Nārāyaṇīya — Vyāsa, Sanskrit
- Vāsudevamāhātmya — Sanskrit
- Vedāntasiddhāntasaṃgraha — Vanamālī Miśra 1660, Sanskrit