Mokshadharma 81
Mokṣadharma 81
- Language
- Sanskrit
Contents
- 81.27 — 2 parts
81.1
janamejaya uvāca- bahavaḥ puruṣā brahmannutāho eka eva tu
ko hyatra puruṣaḥ śreṣṭhaḥ ko vā yonirihocyate
81.2
vaiśampāyana uvāca- bahavaḥ puruṣā loke sāṃkhyayogavicāraṇe
naitadicchanti puruṣamekaṃ kurukulodvaha
81.3
bahūnāṃ puruṣāṇāṃ ca yathaikā yonirucyate
tathā taṃ puruṣaṃ viśvaṃ vyākhyāsyāmi guṇādhikam
81.4
namaskṛtyā ca gurave vyāsāya viditātmane
tapoyuktāya dāntāya vandyāya paramarṣaye
81.5
idaṃ puruṣasūktaṃ hi sarvavedeṣu pārthiva
ṛtaṃ satyaṃ ca vikhyātamṛṣisiṃhena cintitam
81.6
utsargeṇāpavādena ṛṣibhiḥ kapilādibhiḥ
adhyātmacintāmāśritya śāstrāṇyuktāni bhārata
81.7
samāsatastu yadvyāsaḥ puruṣaikatvamuktavān
tatte'haṃ saṃpravakṣyāmi prasādādamitaujasaḥ
81.8
atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam
brahmaṇā saha saṃvādaṃ tryambakasya viśāṃpate
81.9
kṣīrodasya samudrasya madhye hāṭakasaprabhaḥ
vaijayanta iti khyātaḥ parvatapravaro nṛpa
81.10
tatrādhyātmagatiṃ deva ekākī pravicintayan
vairājasadanānnityaṃ vaijayantaṃ niṣevate
81.11
atha tatrāsatastasya caturvaktrasya dhīmataḥ
lalāṭaprabhavaḥ putraḥ śiva āgādyadṛcchayā
81.12
ākāśena mahāyogī purā trinayanaḥ prabhuḥ
tataḥ khānnipapātāśu dharaṇīdharamūrdhani
81.13
agrataścābhavatprīto vavande cāpi pādayoḥ
taṃ pādayornipatitaṃ dṛṣṭvā savyena pāṇinā
81.14
utthāpayāmāsa tadā prabhurekaḥ prajāpatiḥ
uvāca cainaṃ bhagavāṃścirasyāgatamātmajam
81.15
pitāmaha uvāca- svāgataṃ te mahābāho diṣṭyā prāpto'si me'ntikam
kaccitte kuśalaṃ putra svādhyāyatapasoḥ sadā
81.16
nityamugratapāstvaṃ hi tataḥ pṛcchāmi te punaḥ
81.17
rudra uvāca- tvatprasādena bhagavansvādhyāyatapasormama
kuśalaṃ cāvyayaṃ caiva sarvasya jagatastvatha
81.18
ciradṛṣṭo hi bhagavānvairājasadane mayā
tato'haṃ parvata prāptastvaṃ tvatpādasevitam
81.19
kautūhalaṃ cāpi hi me ekāntagamanena te
naitatkāraṇamalpaṃ hi bhaviṣyati pitāmaha
81.20
kiṃ nu tatsadanaṃ śreṣṭhaṃ kṣutpipāsāvivarjitam
surāsurairadhyuṣitaṃ ṛṣibhiścāmitaprabhaiḥ
81.21
gandharvairapsarobhiśca satataṃ saṃniṣevitam
utsṛjyemaṃ girivaramekākī prāptavānasi
81.22
brahmovāca—
vaijayanto girivaraḥ satataṃ sevyate mayā
atraikāgreṇa manasā puruṣaścintyate virāṭ
81.23
rudra uvāca—
bahavaḥ puruṣā brahmaṃstvayā sṛṣṭāḥ svayaṃbhuvā
sṛjyante cāpare brahmanna caikaḥ puruṣo virāṭ
81.24
ko hyasau cintyate brahmaṃstvayaikaḥ puruṣottamaḥ
etanme saṃśayaṃ brūhi mahatkautūhalaṃ hi me
81.25
brahmovāca—
bahavaḥ puruṣāḥ putra tvayā ye samudāhṛtāḥ
evametadatikrāntaṃ draṣṭavyaṃ naivamityapi
81.26
ādhāraṃ tu pravakṣyāmi ekasya puruṣasya te
bahūnāṃ puruṣāṇāṃ sa yathaikā yonirucyate
81.27
tathā taṃ puruṣaṃ viśvaṃ paramaṃ sumahattamam
nirguṇaṃ nirguṇā bhūtvā praviśanti sanātanam
81.27.p1
[13573]
81.27.p2
iti śrīmahābhārate śatasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ vaiyāsikyāṃ śāntiparvaṇi mokṣadharmaparvaṇi nārāyaṇīye brahmarudrasaṃvāde pañcāśadadhikatriśatatamo'dhyāyaḥ ||350
Linked texts (3)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
- Nārāyaṇīya — Vyāsa, Sanskrit
- Vedāntasiddhāntasaṃgraha — Vanamālī Miśra 1660, Sanskrit