Pramāṇa · Search · About · API

Mokshadharma 81

Mokṣadharma 81

Language
Sanskrit

Contents

81.1

janamejaya uvāca- bahavaḥ puruṣā brahmannutāho eka eva tu
ko hyatra puruṣaḥ śreṣṭhaḥ ko vā yonirihocyate

81.2

vaiśampāyana uvāca- bahavaḥ puruṣā loke sāṃkhyayogavicāraṇe
naitadicchanti puruṣamekaṃ kurukulodvaha

81.3

bahūnāṃ puruṣāṇāṃ ca yathaikā yonirucyate
tathā taṃ puruṣaṃ viśvaṃ vyākhyāsyāmi guṇādhikam

81.4

namaskṛtyā ca gurave vyāsāya viditātmane
tapoyuktāya dāntāya vandyāya paramarṣaye

81.5

idaṃ puruṣasūktaṃ hi sarvavedeṣu pārthiva
ṛtaṃ satyaṃ ca vikhyātamṛṣisiṃhena cintitam

81.6

utsargeṇāpavādena ṛṣibhiḥ kapilādibhiḥ
adhyātmacintāmāśritya śāstrāṇyuktāni bhārata

81.7

samāsatastu yadvyāsaḥ puruṣaikatvamuktavān
tatte'haṃ saṃpravakṣyāmi prasādādamitaujasaḥ

81.8

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam
brahmaṇā saha saṃvādaṃ tryambakasya viśāṃpate

81.9

kṣīrodasya samudrasya madhye hāṭakasaprabhaḥ
vaijayanta iti khyātaḥ parvatapravaro nṛpa

81.10

tatrādhyātmagatiṃ deva ekākī pravicintayan
vairājasadanānnityaṃ vaijayantaṃ niṣevate

81.11

atha tatrāsatastasya caturvaktrasya dhīmataḥ
lalāṭaprabhavaḥ putraḥ śiva āgādyadṛcchayā

81.12

ākāśena mahāyogī purā trinayanaḥ prabhuḥ
tataḥ khānnipapātāśu dharaṇīdharamūrdhani

81.13

agrataścābhavatprīto vavande cāpi pādayoḥ
taṃ pādayornipatitaṃ dṛṣṭvā savyena pāṇinā

81.14

utthāpayāmāsa tadā prabhurekaḥ prajāpatiḥ
uvāca cainaṃ bhagavāṃścirasyāgatamātmajam

81.15

pitāmaha uvāca- svāgataṃ te mahābāho diṣṭyā prāpto'si me'ntikam
kaccitte kuśalaṃ putra svādhyāyatapasoḥ sadā

81.16

nityamugratapāstvaṃ hi tataḥ pṛcchāmi te punaḥ

81.17

rudra uvāca- tvatprasādena bhagavansvādhyāyatapasormama
kuśalaṃ cāvyayaṃ caiva sarvasya jagatastvatha

81.18

ciradṛṣṭo hi bhagavānvairājasadane mayā
tato'haṃ parvata prāptastvaṃ tvatpādasevitam

81.19

kautūhalaṃ cāpi hi me ekāntagamanena te
naitatkāraṇamalpaṃ hi bhaviṣyati pitāmaha

81.20

kiṃ nu tatsadanaṃ śreṣṭhaṃ kṣutpipāsāvivarjitam
surāsurairadhyuṣitaṃ ṛṣibhiścāmitaprabhaiḥ

81.21

gandharvairapsarobhiśca satataṃ saṃniṣevitam
utsṛjyemaṃ girivaramekākī prāptavānasi

81.22

brahmovāca—
vaijayanto girivaraḥ satataṃ sevyate mayā
atraikāgreṇa manasā puruṣaścintyate virāṭ

81.23

rudra uvāca—
bahavaḥ puruṣā brahmaṃstvayā sṛṣṭāḥ svayaṃbhuvā
sṛjyante cāpare brahmanna caikaḥ puruṣo virāṭ

81.24

ko hyasau cintyate brahmaṃstvayaikaḥ puruṣottamaḥ
etanme saṃśayaṃ brūhi mahatkautūhalaṃ hi me

81.25

brahmovāca—
bahavaḥ puruṣāḥ putra tvayā ye samudāhṛtāḥ
evametadatikrāntaṃ draṣṭavyaṃ naivamityapi

81.26

ādhāraṃ tu pravakṣyāmi ekasya puruṣasya te
bahūnāṃ puruṣāṇāṃ sa yathaikā yonirucyate

81.27

tathā taṃ puruṣaṃ viśvaṃ paramaṃ sumahattamam
nirguṇaṃ nirguṇā bhūtvā praviśanti sanātanam

81.27.p1

[13573]

81.27.p2

iti śrīmahābhārate śatasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ vaiyāsikyāṃ śāntiparvaṇi mokṣadharmaparvaṇi nārāyaṇīye brahmarudrasaṃvāde pañcāśadadhikatriśatatamo'dhyāyaḥ ||350

Linked texts (3)