Mokshadharma 82
Mokṣadharma 82
- Language
- Sanskrit
Contents
- 82.23 — 2 parts
82.1
brahmovāca—
śṛṇu putra yathā hyeṣa puruṣaḥ śāśvato'vyayaḥ
akṣayaścāprameyaśca sarvagaśca nirucyate
82.2
na sa śakyastvayā draṣṭuṃ mayā'nyairvā'pi sattama
saguṇairnirguṇairviśvo jñānadṛśyo hyasau smṛtaḥ
82.3
aśarīraḥ śarīreṣu sarveṣu nivasatyasau
vasannapi śarīreṣu na sa lipyati karmabhiḥ
82.4
mamāntarātmā tava ca ye cānye dehasaṃjñitāḥ
sarveṣāṃ sākṣibhūto'sau na grāhyaḥ kenacitkvacit
82.5
viśvamūrdhā viśvabhujo viśvapādākṣināsikaḥ
ekaścarati kṣetreṣu svairacārī yathāsukham
82.6
kṣetrāṇi hi śarīrāṇi bījaṃ cāpi śubhāśubham
tāni vetti sa yogātmā tataḥ kṣetrajña ucyate
82.7
nāgatirna gatistasya jñeyā bhūteṣu kenacit
sāṃkhyena vidhinā caiva yogena ca yathākramam
82.8
cintayāmi gatiṃ cāsya na gatiṃ vedmi cottarām
yathājñānaṃ tu vakṣyāmi puruṣaṃ tu sanātanam
82.9
tasyaikatvaṃ mahattvaṃ ca sa caikaḥ puruṣaḥ smṛtaḥ
mahāpuruṣaśabdaṃ sa bibhartyekaḥ sanātanaḥ
82.10
eko hutāśo bahudhā samidhyate ekaḥ sūryastapaso yonirekā
eko vāyurbahudhā vāti loke mahodadhiścāmbhasāṃ yonirekaḥ
puruṣañcaiko nirguṇo viśvarūpastaṃ nirguṇaṃ puruṣaṃ cāviśanti
82.11
hitvā guṇamayaṃ sarvaṃ karma hitvā śubhāśubham
ubhe satyānṛte tyaktvā evaṃ bhavati nirguṇaḥ
82.12
acintyaṃ cāpi taṃ jñātvā bhāvasūkṣmaṃ catuṣṭayam
vicarecco'sasannaddhaḥ sa gacchetpuruṣaṃ śubham
82.13
evaṃ hi paramātmānaṃ kecidicchanti paṇḍitāḥ
ekātmānaṃ tathātmānamapare jñānacintakāḥ
82.14
tatra yaḥ paramātmā hi sa nityaṃ nirguṇaḥ smṛtaḥ
sa hi nārāyaṇo jñeyaḥ sarvātmā puruṣo hi saḥ
82.15
na lipyate phalaiścāpi padmapatramivāmbhasā
karmātmā tvaparo yo'sau mokṣabandhaiḥ sa yujyate
82.16
sa saptadaśakenāpi rāśinā yujyate ca saḥ
evaṃ bahuvidhaḥ proktaḥ puruṣaste yathākramam
82.17
yattatkṛtsnaṃ lokatantrasya dhāma vedyaṃ paraṃ bodhanīyaḥ sa boddhā
mantā mantavyaṃ prāśitā prāśanīyaṃ ghrātā ghreyaṃ sparśita sparśanīyam
82.18
draṣṭā draṣṭavyaṃ śrāvitā śrāvaṇīyaṃ jñātā jñeyaṃ saguṇaṃ nirguṇaṃ ca
yadvai proktaṃ tāta samyakpradhānaṃ nityaṃ caitacchāśvataṃ cāvyayaṃ ca
82.19
yadvai sūte dhāturādyaṃ vidhānaṃ tadvai viprāḥ pravadante'niruddham
yadvai loke vaidikaṃ karma sādhu āśīryuktaṃ taddhi tasyaiva bhāvyam
82.20
devāḥ sarve munayaḥ sādhuśāntāstaṃ prāgvaṃśe yajñabhāgaṃ bhajante
ahaṃ brahmā ādya īśaḥ prajānāṃ tasmājjātastvaṃ ca mattaḥ prasūtaḥ
82.21
matto jagajjaṅgamaṃ sthāvaraṃ ca sarve vedāḥ sarahasyā hi putra
82.22
caturvibhaktaḥ puruṣaḥ sa krīḍati yathecchati
evaṃ sa bhagavānsvena jñānena pratibodhitaḥ
82.23
etattte kathitaṃ putra yathāvadanupṛcchataḥ
sāṃkhyajñāne tathā yoge yathāvadanuvarṇitam
82.23.p1
[13596 ]
82.23.p2
iti śrīmahābhārate śatasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ vaiyāsikyāṃ śāntiparvaṇi mokṣadharmaparvaṇi nārāyaṇīyasamāptau ekapañcāśadadhikatriśatatamo'dhyāyaḥ|| 351
Linked texts (4)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
- Nārāyaṇīya — Vyāsa, Sanskrit
- Vedāntasiddhāntasaṃgraha — Vanamālī Miśra 1660, Sanskrit
- Madhvamukhālaṃkāra — Vanamālī Miśra 1660, Sanskrit