Naradapurana 1.114
Nāradapurāṇa 1.114
- Language
- Sanskrit
Contents
- 1.114.61 — 1 part
1.114.1
sanātana uvāca
śṛṇu vipra pravakṣyāmi pañcamyāste vratānyaham /
yāni bhaktyā samāsthāya sarvānkāmānavāpnuyāt //
1.114.2
proktā matsyajayantī tu pañcamī madhuśuklagā /
asyāṃ matsyāvatārārcā bhaktaiḥ kāryā mahotsavā //
1.114.3
śrīpañcamīti caiṣoktā tatra kāryaṃ śriyor'canam /
gandhādyairupacāraistu naivedyaiḥ pāyasādibhiḥ //
1.114.4
yo lakṣmīṃ pūjayeccātra taṃ vai lakṣmīrna muñcati /
pṛthvīvrataṃ tathā cāndraṃ hayagarīvavrataṃ tathā //
1.114.5
kāryaṃ tattadvidhānena tattatsiddhimabhīpsubhiḥ /
atha vaiśākhapañcamyāṃ śeṣaṃ cābhyarcya mānavaḥ //
1.114.6
sarvairnāgagaṇairyuktamabhīṣṭaṃ labhate phalam /
tathā jyeṣṭhasya pañcamyāṃ pitṝnabhyarcayetsudhīḥ //
1.114.7
sarvakāmaphalāvāptirbhavedvai viprabhojanaiḥ /
athāṣāḍhasya pañcamyāṃ vāyuṃ sarvagataṃ mune //
1.114.8
grāmādbahirvinirgatya dharopasthe samāstitaḥ /
dhvajaṃ ca pañcavarṇaṃ tu vaṃśadaṇḍāgrasaṃsthitam //
1.114.9
samucchritaṃ nidadhyāttu kalpitābje tu madhyataḥ /
tatastanmūladeśe tu dikṣu sarvāsu nārada //
1.114.10
lokapālānsamabhyarcya kuryādvāyuparīkṣaṇam /
prathamādiṣu yāmeṣu yo yo vāyuḥ pravartate //
1.114.11
tasmai tasmai digīśāya pūjāṃ samyak prakalpayet /
evaṃ sthitvā nirāhārastatra yāmacatuṣṭayam //
1.114.12
sāyamāgatya gehaṃ svaṃ bhuktvā svalpaṃ samāhitaḥ /
lokapālānnamaskṛtya svapyādbhūmitale śucau //
1.114.13
yaḥ svapno jāyate tasyāṃ rātrau yāme caturthake /
sa eva bhavitā nūnaṃ svapna ityāha vai śivaḥ //
1.114.14
aśubhe tu samutpanne śivapūjāparāyaṇaḥ /
sopavāso nayedaṣṭayāmaṃ taddinameva vā //
1.114.15
bhojayitvā dvijānaṣṭau tataḥ śubhaphalaṃ labhet /
vratametatsamuditaṃ śubhāśubhanidarśanam //
1.114.16
nṛṇāṃ saubhāgyajanakamiha loke paratra ca /
śrāvaṇe kṛṣṇapañcamyāṃ vrataṃ hyannasamṛddhidam //
1.114.17
caturthyāṃ dinaśeṣe tu sarvāṇyannāni nārada /
pṛthak pātreṣu saṃsthāpya jalairāplāvayetsudhīḥ //
1.114.18
tato pātrāntare tattu niṣkāsyāṃbu nidhāpayet /
prātarbhānau samudite pitṝṃścaiva tathā ṛṣīn //
1.114.19
devāṃścābhyarcya susnātaṃ kṛtvā naivedyamagrataḥ /
tadannaṃ yācakebhyastu prayacchetprītamānasaḥ //
1.114.20
sarvaṃ dinaṃ kṣipedevaṃ pradoṣe tu śivālaye /
gatvā saṃpūjayeddevaṃ liṅgarūpiṇamīśvaram //
1.114.21
gandhapuṣpādibhiḥ samyakpūjayitvā maheśvaram /
japetpañcākṣarī vidyāṃ śataṃ cāpi sahasrakam //
1.114.22
japaṃ nivedya devāya bhavāya bhavarūpiṇe /
stutvā sarvairvaundikaiśca paurāṇaiścāpyanākulaḥ //
1.114.23
prārthayeddevamīśānaṃ śaśvatsarvānnasiddhaye /
śāradīyāni cānnāni tathā vāsaṃtikānyapi //
1.114.24
yāni syustaiḥ samṛddho 'haṃ bhūyāṃ janmani janmani /
evaṃ saṃprārthya deveśaṃ gṛhamāgatya vai svakam //
1.114.25
datvānnaṃ brāhmaṇādibhyaḥ pakvaṃ bhuñjīta vāgyataḥ /
etadannavrataṃ vipra vidhinā'caritaṃ nṛbhiḥ //
1.114.26
sarvānnasaṃpajjanakaṃ paraloke gatipradam /
śrāvaṇe śuklapañcajamyāṃ nṛbhirāstikyatatparaiḥ //
1.114.27
dvārasyobhayato lekhyā gomayena viṣolbaṇāḥ /
gandhādyaiḥ pūjayettāṃśca tathendrāṇīmanantaram //
1.114.28
saṃpūjya svarṇarūpyādidadhyakṣatakuśāṃbubhiḥ /
gandhaiḥ puṣpaistathā dhūpairdīpairnaivedyasaṃcayaiḥ //
1.114.29
tataḥ pradakṣiṇīkṛtya taddravyaṃ saṃpraṇamya ca /
saṃprārthya bhaktibhāvena viprāgryeṣu samarpayet //
1.114.30
yadidaṃ svarṇaraupyādi dravyaṃ vai viprasātkṛtam /
tadanantaphalaṃ bhūyānmama janmani janmani //
1.114.31
ityevaṃ dadato dravyaṃ bhaktibhāvena nārada /
prasannaḥ syāddhanādhyakṣaḥ svarṇādikasamṛddhidaḥ //
1.114.32
etadvrataṃ naraḥ kṛtvā viprānsaṃbhojya bhaktitaḥ /
paścātsvayaṃ ca bhuñjīta dārāpatyasuhṛddṛtaḥ //
1.114.33
bhādre tu kṛṣṇapañcamyāṃ nāgān kṣīreṇa tarpayet //
1.114.34
yastasyā'saptamaṃ yāvatkulaṃ sarpātsunirbhayam /
bhādrasya śuklapañcamyāṃ pūjayedṛṣisattamān //
1.114.35
prātarnadyādike snātvā kṛtvā nityamatandritaḥ /
gṛhamāgatya yatnena vedikāṃ kārayenmṛdā //
1.114.36
gomayenopalipyātha kṛtvā puṣpopaśobhitām /
tatrāstīrya kuśānvipraṛṣīnsapta samarcayet //
1.114.37
gandhaiśca vividhaiḥ puṣpairdhūpairdīpaiḥ suśobhaneḥ /
kaśyapo 'trirbharadvājau viśvāmitro 'tha gautamaḥ //
1.114.38
jamadagnirvasiṣṭhaśca saptaite ṛṣayaḥ smṛtāḥ /
etaibhyo 'ghya ca vidhivatkalpayitvā pradāya ca //
1.114.39
naivedyaṃ vipacedvīmānśyāmākādyairakṛṣṭakaiḥ /
tannivedya visṛjyemānsvayaṃ cādyāttadeva hi //
1.114.40
anena vidhinā sapta varṣāṇi prativatsaram /
kṛtvā vratānte varayedācāryān sapta vaidikān //
1.114.41
pratimāḥ saptakurvīnta suvarṇena svaśaktitaḥ /
jaṭilāḥ sākṣasūtrāśca kamaṇḍalusamanvitāḥ //
1.114.42
saṃsthāpya kalaśeṣvetāṃstāmreṣu mṛnmayeṣu vā /
snāpayedvidhi vadbhaktyā pṛthakpañcāmṛtairapi //
1.114.43
upacāraiḥ ṣoḍaśabhistataḥ saṃpūjya bhaktitaḥ /
arghyaṃ datvā tato homaṃ tilavrīhiyavādibhiḥ //
1.114.44
ṭhasahastomā'iti ṛkhā nāmanantraistu vā pṛthak /
puṇyairmantraistathaivānyairhutvā pūrṇāhutiṃ caret //
1.114.45
tatastu sapta gā dadyādvastrālaṅkārasaṃyutāḥ /
ācāryaṃ pūjayejjaiva vastrālaṅkārabhūṣaṇaiḥ //
1.114.46
anujñayā guroḥ paścānmūrtīrvipreṣu cārpayet /
bhojayitvā tu tānbhaktyā praṇipatya visarjayet //
1.114.47
tataśceṣṭaiḥ sahāsīnaḥ svayaṃ brāhmaṇaśeṣitam /
bhuṅktvā vai ṣaḍrasopetaṃ pramudyātsaha bandhubhiḥ //
1.114.48
etatkṛtvā vrataṃ gāṅgaṃ bhogānbhuktvātha vāñchitān /
saptarṣīṇāṃ prasādena vimānavarago bhavet //
1.114.49
āśvine śuklapañcamyāmupāṅgalalitāvratam //
1.114.50
tasyāḥ svarṇamayīṃ mūrtiṃ śaktyā nirmāya nārada /
upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ pūjayettāṃ vidhānataḥ //
1.114.51
pakvānnaṃ phalasaṃyuktaṃ saghṛtaṃ dakṣiṇānvitam /
dvijavaryāya dātavyaṃ vratasaṃpūrtihetave //
1.114.52
"savāhanā śaktiyutā varadā pūjitā mayā /
mātarmāmanugṛhyātha gamyatāṃ nijamandiram //
1.114.53
kārtike śuklapañcamyāṃ jayāvratamanuttamam /
kartavyaṃ pāpanāśāya śraddhayā dvijasattama //
1.114.54
pūjayitvā jayāṃ vipra yathāvidhi samāhitaḥ /
upacāraiḥ ṣoḍaśabhistataḥ śuciralaṅkṛtaḥ //
1.114.55
vipraikaṃ bhojayeccāpi tasmai dattvā ca dakṣiṇām /
visarjayettataḥ paścātsvayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ //
1.114.56
yastu vai bhaktisaṃyuktaḥ snānaṃ kuryāj jayādine /
naśyanti tasya pāpāni siṃhākrāntā mṛgā yathā //
1.114.57
yadaśvamedhāvabhṛthe phalaṃ snānena kīrtitam /
tatphalaṃ prāpyate viprasnānenāpi jayādine //
1.114.58
aputro labhate putraṃ vandhyā gabha ca vindati /
rogī rogātpramucyeta baddho mucyeta bandhanāt //
1.114.59
mārgaśukle ca pañcamyāṃ nāgāniṣṭvā vidhānataḥ /
nāgebhyo hyabhayaṃ labdhvā modate saha bāndhavaiḥ //
1.114.60
pauṣe 'pi śuklapañcamyāṃ sampūjya madhusūdanam /
labhate bāñchitānkāmānnātra kāryā vicāraṇā //
1.114.61
pañcamyāṃ pratimāse tu śukle kṛṣṇe ca nārada /
pitṝṇāṃ pūjanaṃ śastaṃ nāgānāṃ cāpi sarvathā //
1.114.61.p1
iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsasthapañcamīvratanirūpaṇaṃ nāma caturdaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ
Linked texts (4)
- Jayasīṃhakalpadruma — Ratnākara 1688, Sanskrit
- Saṃvatsaradīdhiti — Anantadeva 1650, Sanskrit
- Abdadīdhiti — Anantadeva 1645, Sanskrit
- Vratodyāpanakaumudī (Śaṅkara) — Śaṅkara 1728, Sanskrit