Naradapurana 1.16
Nāradapurāṇa 1.16
- Language
- Sanskrit
Contents
- 1.16.116 — 1 part
1.16.1
nārada uvāca
himavadgirimāsādya kiṃ cakāra mahīpatiḥ /
kathamānītavāngaṅgāmetanme vaktumarhasi //
1.16.2
sanaka uvāca
bhagīratho mahārājo jaṭācīradharo mune /
gacchanhimādriṃ tapase prāpto godāvarī taṭam //
1.16.3
tatrāpaśyanmahāraṇye bhṛgorāśramamuttamam /
kṛṣṇasārasamākīrṇaṃ mātaṅgagaṇasevitam //
1.16.4
bhramadbhūmarasaṃghuṣṭaṃ kūjadvihagasaṃkulam /
vrajadvarāhanikaraṃ camarīpucchavīcitam //
1.16.5
nṛtyanmayūranikaraṃ sāraṅgādiniṣevitam /
pravarddhitamahāvṛkṣaṃ munikanyābhirādarāt //
1.16.6
śālatālatamālāḍhyaṃ nūnahintālamaṇḍitam /
mālatīyūthikākundacampakāśaavatthabhūṣitam //
1.16.7
utpullakusumopeta mṛṣisaṅghaniṣevitam /
vedaśāstramahāghoṣamāśramaṃ prāviśadbhugoḥ //
1.16.8
gṛṇantaṃ parama brahma vṛttaṃ śiṣyagaṇairmunim /
tejasā sūryasadṛśaṃ bhṛguṃ tatra dadarśa saḥ //
1.16.9
praṇanāmātha viprendraṃ pādasaṃgrahaṇādinā /
ātithyaṃ bhṛgurapyasya cakre sanmānapūrvakam //
1.16.10
kṛtātithyakriyo rājā bhṛguṇā paramarṣiṇā /
uvāca prāñjalirbhūtvā vinayānmunipuṅgavam //
1.16.11
bhagīratha uvāca
bhagavansarvadharmajña sarvaśāstraviśārada /
pṛcchāmi bhavabhīto 'haṃ nṛṇāmuddhārakāraṇam //
1.16.12
bhagavāṃstuṣyate yena karmaṇā munisattama /
tanmamākhyāhi sarvajña anugrāhyo 'smi te yati //
1.16.13
bhṛguruvāca
rājaṃstavepsitaṃ jñātaṃ tvaṃ hi puṇyavatāṃ varaḥ /
anyathā svakulaṃ sarvaṃ kathamuddharttumarhasi //
1.16.14
yo vā ko vāpi bhūpāla svakulaṃ śubhakarmaṇā /
uddharttakāmastaṃ vidyānnararupadharaṃ harim //
1.16.15
karmaṇā yena deveśo nṛṇāmiṣṭaphalapradaḥ /
tatpravakṣyāmi rājendra śṛṇuṣva susamāhitaḥ //
1.16.16
bhava satyaparo rājanna hiṃsāniratastathā /
sarvabhūtahito nityaṃ mānṛtaṃ vada vai kvacit //
1.16.17
tyaja durjanasaṃsargaṃ bhaja sādhusamāgamam /
kuru puṇyamahorātraṃ smara viṣṇuṃ sanātanam //
1.16.18
kuru pūjāṃ mahāviṣṇoryāhi śānti manuttamām /
dvādaśāṣṭākṣaraṃ mantraṃ jaya śreyo bhaviṣyati //
1.16.19
bhagīrathā uvāca
satyaṃ tu kīdṛśaṃ proktaṃ sarvabhūtahitaṃ mune /
anṛtaṃ kīdṛśaṃ proktaṃ durjanāścāpi kīdṛśāḥ //
1.16.20
sādhavaḥ kīdṛśāḥ proktāstathā puṇyaṃ ca kīdṛśam /
smartavyaśca kathaṃ viṣṇustasya pūjā ca kīdṛśī //
1.16.21
śāntiśca kīdṛśī proktā ko mantro 'ṣṭākṣaro mune /
ko vā dvādaśavarṇaśca mune tattvārthakovida //
1.16.22
kṛpāṃ kṛtvā mayi parāṃ sarvaṃ vyākhyātamarhasi /
bhṛguruvāca
sādhu sādhumahāprājña tava buddhiranuttamā //
1.16.23
yatpṛṣṭo 'haṃ tvayā bhūpa tatsarvaṃ pravadāmi te /
yathārthakathanaṃ yattatsatyamāhurvipaścitaḥ //
1.16.24
dharmāvirodhato vācyaṃ taddhi dharmaparāyaṇaiḥ /
deśakālādi vijñāya svayamasyāvirodhataḥ //
1.16.25
yadvacaḥ procyate sadbhistastatyamabhidhīyate /
sarveṣāmeva jantūnāmakleṣajananaṃ hi tat //
1.16.26
ahiṃsā sā nṛpa proktā sarvakāmapradāyinī /
karmakāryasahāyatvamakāryaparipanthitā //
1.16.27
sarvalokahitatvaṃ vai procyate dharmakovidaiḥ /
icchānuvṛttakathanaṃ dharmādharmavivekinaḥ //
1.16.28
anṛtaṃ taddhi vijñeya sarvaśreyovirodhi tat /
ye loke dveṣiṇo mūrkhāḥ kumārgaratabuddhayaḥ //
1.16.29
te rājandurjjanā jñeyāḥ sarvadharmabahiṣkṛtāḥ /
dharmādharmavivekena vedamārgānusāriṇaḥ //
1.16.30
sarvalokahitāsaktāḥ sādhavaḥ parikīrttitāḥ /
hari bhaktikaraṃ yattatsadbhiśca parirañcitam //
1.16.31
ātmanaḥ prītijanakaṃ tatpuṇyaṃ parikīrttitam /
sarvaṃ jagadidaṃ viṣṇurvaṣṇuḥ sarvasya kāraṇam //
1.16.32
ahaṃ ca viṣṇuryajjñānaṃ tadviṣṇusma raṇaṃ viduḥ /
sarvadevamayo viṣṇurvidhinā pūjayāmi tam //
1.16.33
iti yā bhavati śraddhā sā tadbhaktiḥ prakīrtitāḥ /
sarvabhūtamayo viṣṇuḥ paripūrṇaḥ sanātanaḥ //
1.16.34
ityabhedena yā buddhiḥ samatā sā prakīrttitā /
samatā śatrumitreṣu vaśitvaṃ ca tathā nṛpa //
1.16.35
yadṛcchālābhasaṃtuṣṭiḥ sā śāntiḥ parikīrtitā /
ete sarve samākhyātāstapaḥ siddhipradā nṛṇām //
1.16.36
samastapāparāśīnāṃ tarasā nāśahetavaḥ /
aṣṭākṣaraṃ mahāmantraṃ sarvapāpapraṇāśanam //
1.16.37
vakṣyāmi tava rājendra puruṣārthaikasādhanam /
viṣṇoḥ priyakaraṃ caiva sarvasiddhipradāyakam //
1.16.38
namo nārāyaṇāyeti japetpraṇakpūrvakam /
namo bhagavate procya vāsudevāya tatparam //
1.16.39
praṇavādyaṃ mahārāja dvādaśārṇamudāhṛtam /
dvayoḥ samaṃ phalaṃ rājannaṣṭadvādaśavarṇayoḥ //
1.16.40
pravṛttau ca nivṛttau ca sāmyamuddiṣṭametayoḥ /
śaṅkhacacakradharaṃ śāntaṃ nārāyaṇamanāmayam //
1.16.41
lakṣmīsaṃśritavāmāṅkaṃ tathābhayakaraṃ prabhum /
kirīṭakuṇḍaladharaṃ nānāmaṇḍanaśobhitam //
1.16.42
bhrājatkaustubhamālāḍhyaṃ śrīvatsāṅkitavakṣasam /
pītāmbaradharaṃ devaṃ surāsuranamaskṛtam //
1.16.43
dhyāyedanādinidhanaṃ sarvakāmaphalapradam /
antaryāmī jñānarupī paripūrṇaḥ sanātanaḥ //
1.16.44
etatsarvaṃ samākhyātaṃ yattu puṣṭaṃ tvayā nṛpa /
svasti te 'stu tapaḥ siddhiṃ gaccha labdhuṃ yathāsukham //
1.16.45
evamukto mahīpālo bhṛguṇā paramarṣiṇā /
paramāṃ prītimāpannaḥ prapedetapase vanam //
1.16.46
himavadgirimāsādya puṇyadeśe manohare /
nādeśvare mahākṣetre tapastepe 'tiduścaram //
1.16.47
rājā triṣavaṇasnāyī kandamūlaphalāśanaḥ /
kṛtātithyarhaṇaścāpi nityaṃ homaparāyaṇaḥ //
1.16.48
sarvabhūtahitaḥ śānto nārāyaṇaparāyaṇaḥ /
patraiḥ puṣpaiḥ phalaistoyaistrikālaṃ haripūjakaḥ //
1.16.49
evaṃ bahutithaṃ kālaṃ nītvā cātyantadhairyavān /
dhyāyannārāyaṇaṃ devaṃ śīrṇaparṇāśano 'bhavat //
1.16.50
prāṇāyāmaparo bhūtvā rājā paramadhārmikaḥ /
nirucchvāsa stapastaptuṃ tataḥ samupacakrame //
1.16.51
dhyāyannārāyaṇaṃ devamanaṃ tamaparājitam /
ṣaṣṭivarṣasahastāṇi nirucchvāsaparo 'bhavat //
1.16.52
tasya nānmāpuṭādrājño vahnirjajñaṃ bhayaṅkaraḥ /
taṃ dṛṣṭvā devatāḥ sarve vitrastā vahnitā pitāḥ //
1.16.53
abhijagmurmahāviṣṇuṃ yatrāste jagatāṃ patiḥ /
kṣīrodasyottaraṃ tīra saṃprāpya tridaśeśvarāḥ /
astuvandevadeveśaṃ śaraṇāgatapālakam //
1.16.54
devā ūcuḥ
natāḥ sma viṣṇuṃ jagadekanāthaṃ smaratsamastārtiharaṃ pareśam /
svabhāvaśuddhaṃ paripūrṇabhāvaṃ vadanti yajjñānatanuṃ ca tajjñāḥ //
1.16.55
dhyeyaḥ sadā yogivarairmahātmā svecchāśarīraiḥ kutadevakāryaḥ /
jagatsvarupo jagadādināthastasmai natāḥ smaḥ puruṣottamāya //
1.16.56
yanannāmasaṃkīrttanato khalānāṃ samasta pāpāni layaṃ prayānti /
tamīśamīḍyaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ natāḥ sma viṣṇuṃ puruṣāthasiddhyai //
1.16.57
yattejasā bhānti divākarādyā nātikramaṃ tyasya kadāpi śikṣāḥ /
kālātmakaṃ taṃ tridaśādhināthaṃ namāmahe vai puruṣārtharupam //
1.16.58
jagatkaro 'tyabjabhavo 'tti rudraḥ punāti lokāñśrutibhiśca viprāḥ /
tamādidevaṃ guṇasannidhānaṃ sarvopadeṣṭāramitāḥ śaraṇyam //
1.16.59
varaṃ vareṇyaṃ madhukaiṭabhāriṃ surāsurābhyarcitapādapīṭham /
// sadbhaktisaṃkalpitāsiddhihetuṃ jñānaikavedyaṃ praṇatāḥ sma devam //
1.16.60
anādimadhyāntamajaṃ pareśamanādyavidyākhyatamovināśam /
saccitparānandaghanasvarupaṃ rupādihīnaṃ praṇatāḥ sma devam //
1.16.61
nārāyaṇaṃ viṣṇumanantamīśaṃ pītāmbaraṃ padmabhavādisevyam /
yajñāpriyaṃ yajñakaraṃ viśuddhaṃ natāḥ sma sarvottamamavyayaṃ tam //
1.16.62
iti stuto mahāviṣṇurdevairindrādibhistadā /
caritaṃ tasya rājarṣerdevānāṃ saṃnyavedayat //
1.16.63
tato devānsamāśvāsya dattvābhayamanañjanaḥ /
jagāma yatra rājarṣistapastapati nārada //
1.16.64
śaṅkhacakradharo devaḥ saccidānandavigrahaḥ /
pratyakṣatāmagāttasya rājñaḥ sarvajagadguruḥ //
1.16.65
taṃ duṣṭvā puṇḍarīkākṣaṃ bhābhāsitadigantaram /
atisīpuṣpaṃsaṃkāśaṃ sphuratkuṇḍalamaṇḍitam //
1.16.66
snigdha kuntalavakrābjaṃ vibhrājanmukuṭojjvalam /
śrīvatsakaustumadharaṃ vanamālāvibhūṣitam //
1.16.67
dīrghabāhumudārāṅgaṃ lokeśārcitapantkajam /
nanāma daṇḍavadbhūmau bhūpatirnamrakandharaḥ //
1.16.68
atyantaharṣasaṃpūrṇaḥ saromāñcaḥ sagadgadaḥ /
kṛṣṇa kṛṣṇeti śrīkṛṣṇeti samuccaran //
1.16.69
tasya viṣṇuḥ prasannātmā hyantaryāmī jagadguruḥ /
uvāca kṛpayāviṣṭo bhagavānbhūtabhāvanaḥ //
1.16.70
śrībhagavānuvāca
bhagīratha mahābhāga tavābhīṣṭaṃ bhaviṣyati /
āgamiṣyanti mallokaṃ tava pūrvapitāmahāḥ //
1.16.71
mama mūrtyantaraṃ śambhuṃ rājanstotraiḥ svaśaktivaḥ /
stuhi te sakalaṃ kāmaṃ savai sadyaḥ kariṣyanti //
1.16.72
yastu jagrāha śaśinaṃ śūraṇaṃ samupāgatam /
tasmādārādhayeśānaṃ stotraiḥ stutyaṃ sukhapradam //
1.16.73
anādinidhano devaḥ sarvakāma phalapradaḥ /
tvayā saṃpujito rājansadyaḥ śreyo vidhāsyati //
1.16.74
ityuktvā devadeveśo jagatāṃ patiracyutaḥ /
antardadhe muniśreṣṭha uttasthauso 'pi bhūpatiḥ //
1.16.75
kimidaṃ smama āhosvitsatyaṃ sākṣādvijottam /
bhūpatirvismayaṃ prātpaḥ kiṃ karomīti vismitaḥ //
1.16.76
athāntarikṣe vāgujcaiḥ prāha taṃ bhrāntacetasam /
satyametaditi vyaktaṃ na cintāṃ kartumarhasi //
1.16.77
tanniśamyāvanīpāla īśānaṃ sarvakāraṇam /
samastadevatārājamastauṣīdbhaktitatparaḥ //
1.16.78
bhagīratha uvāca
praṇamāmi jagannāthaṃ praṇatārtipraṇāśanam /
pramāṇāgocaraṃ devamīśānaṃ praṇavātmakam //
1.16.79
jagadrūpamajaṃ nityaṃ sargasthityantakāraṇam /
viśvarupaṃ virupākṣa praṇato 'smyugraretasam //
1.16.80
ādimadhyāntarahitamanantamajamavyayam /
samāmananti yogīndrā staṃ vande puṣṭivardhanam //
1.16.81
namo lokādhināthāpa vañcate parivañcate /
namo 'stu nīlagrīvāya pasūnāṃ pataye namaḥ //
1.16.82
namaḥ kapālahastāya pāśapataye namaḥ /
namo 'kalpaprakalpāya bhūtānāṃ pataye namaḥ //
1.16.83
namaḥ pinākahastāya śūlahastāya te namaḥ /
namaḥ kapālahastāya pāśamudgaradhāriṇe //
1.16.84
namaste sarvabhūtāya ghaṇṭāhastāya te namaḥ /
namaḥ pañcāsyadevāya kṣetrāṇāṃ pataye namaḥ //
1.16.85
namaḥ samastabhūtānāmādibhṛtāya bhūbhṛte /
anekaruparupāya nirguṇāya parātmane //
1.16.86
namo daṇādhidevāya gaṇānāṃ pataye namaḥ /
namo hiraṇyagarbhāya hiraṇyapataye namaḥ //
1.16.87
hiraṇyaretase tubhyaṃnamo hiraṇyabāhave /
namo dhyānasvarupāya namaste dhyānasākṣiṇe //
1.16.88
namaste dhyānasaṃsthāya dhyānagamyāya te namaḥ /
yenedaṃ viśvamakhilaṃ carācaravirājitam //
1.16.89
varṣevābhreṇa janitaṃ pradhānapuruṣātmanā //
1.16.90
svaprakāśaṃ mahātmānaṃ paraṃ jyotiḥ sanātanam /
yamāmananti tattvajñāḥ savitāraṃ nṛcakṣuṣām //
1.16.91
umākāntanandikeśantaṃ nīlakaṇṭhaṃ sadāśivam /
mṛtyuñjayaṃ mahādevaṃ parātparataraṃ vibhum //
1.16.92
paraṃ śabdabrahmarupaṃ taṃ vande 'khilakāraṇam /
kaparddine namastubhyaṃ sadyo jātāya vai namaḥ //
1.16.93
bhavodbhavāya śuddhāya jyeṣṭhāya ca kanīyase /
manyave ta iṣe traghayyāḥ pataye yajñatantave //
1.16.94
ūrje diśāṃ ca pataye kālāyāghorarupiṇe /
kṛśānuretase tubhyaṃ namo 'stu sumāhātmane //
1.16.95
yataḥ samudrāḥ sarito 'drayaśca gandharvayakṣāsurasiddhasaṅghāḥ /
sthāṇu ścariṣṇurmahadalpakaṃ ca asañca sajjīvamajīmāsa //
1.16.96
nato 'smi taṃ yoginatāṅghripadmaṃ sarvāntarātmānamarupamīśam /
svatantramekaṃ guṇunāṃ guṇaṃ ca namāmi bhūyaḥ praṇamāmi bhūyaḥ //
1.16.97
itthaṃ stuto mahādevaḥ śaṅkaro lokaśaṅkaraḥ /
āvirbabhūva bhṛpasya saṃtatpatapasogrataḥ //
1.16.98
pañcavakraṃ daśabhujaṃ candrārdhdakṛtaśaekharam /
trilocanamudārāṅgaṃ nāgayajñopavītinam //
1.16.99
viśālavakṣasaṃ devaṃ tuhinādrisamaprabham /
gajacarmāmbaradharaṃ surārcitapadāmbujam //
1.16.100
dṛṣṭvā papāta pādāgre daṇḍavadbhuvi nārada /
tata utthāya sahasā śivāgre vihitāñjaliḥ //
1.16.101
praṇanāma mahādevaṃ kīrtayañśaṅkarāhvayam /
vijñāya bhaktiṃ bhūpasya śaṅkaraḥ śaśiśekharaḥ //
1.16.102
uvāca rājñe tuṣṭo 'smi varaṃ varaya vāñchitam /
toṣito 'smi tvayā samyak stotreṇa tapasā tathā //
1.16.103
evamuktaḥ sa devena rājā saṃtuṣṭamānasaḥ /
uvāca prāñjalirbhūtvā jagatāmīśvareśvareśvaram //
1.16.104
bhagīratha uvāca
anugrāhyo 'smi yadi te varadānānmaheśvara /
tadā gaṅgāṃ prayacchāsmatpitṝṇāṃ muktihetave //
1.16.105
śrīśiva uvāca
dattā gaṅgā mayā tubhyaṃ pitṝṇāṃ te gatiḥ parā /
tubhyaṃ mokṣaṃ paraśceti tamuktvāntardadhe śivaḥ //
1.16.106
parardino jaṭāstrastā gaṅgā lokaikapāvirnī /
pāvayantī jagatsarvamanvagacchadbhagīratham //
1.16.107
tataḥ prabhṛti sā devī nirmalā malahāriṇī /
bhāgīrathīti vikhyātā triṣu lokeṣvabhūnmune //
1.16.108
sagarasyātmajāḥ pūrvaṃ yatra dagdhāḥ svapāpmanā /
taṃ deśaṃ plāvayāmāsa gaṅgā sarvasaridvarā //
1.16.109
yadā saṃplāvitaṃ bhasma sāgarāṇāṃ tu gaṅgāyā /
tadaiva narake magnā uddhṛtāśca gatainasaḥ //
1.16.110
purā saṃkruśyamānena ye yamenātipūḍitāḥ /
ta eva pūcitāstena gaṅgājalapariplutāḥ //
1.16.111
gatapāpānya vijñāya yamaḥ sagarasaṃbhavān /
praṇamyābhyarcya vidhivatprāha tānprītamānasaḥ //
1.16.112
bho bho rājasutā yūyaṃ narakād bhṛśadāruṇāt /
muktā vimānamāruhya gacchadhvaṃ viṣṇumandiram //
1.16.113
ityuktāste mahātmāno yamena gatakalmaṣāḥ /
divyadehadharā bhūtvā viṣṇulokaṃ prapedire //
1.16.114
evaṃprabhāvā sā gaṅgā viṣṇupādāgrasaṃbhavā /
sarvalokeṣu vikhyātā mahāpātakanāśinī //
1.16.115
ya idaṃ puṇyamākhyānaṃ mahāpātakanāśanam /
paṭhecca śṛṇuyādvāpi gaṅgāsnānaphalaṃ labhet //
1.16.116
yastve tatpuṇyamākhyānaṃ kathayedrvāhyaṇāgrataḥ /
sa yāti viṣṇubhavanaṃ punarāvṛttivarjitam //
1.16.116.p1
iti śrūbṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde gaṅgāmāhātmye bhagīrathagaṅgānayanaṃ nāma ṣoḍaṣo 'dhyāyaḥ
Linked texts (3)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Bṛhannāradīyapurāṇa — Sanskrit
- Śārṅgadharapaddhati — Śārṅgadhara, Sanskrit