Pramāṇa · Search · About · API

Naradapurana 1.3

Nāradapurāṇa 1.3

Language
Sanskrit

Contents

1.3.1

nārada uvāca
kathaṃ sasarja brahmādīnādidevaḥ purā vibhuḥ /
tanmamākhyāhi sanaka sarvajño 'sti yato bhavān //

1.3.2

śrīsanaka uvācā
nārāyaṇo 'kṣaro 'nantaḥ sarvavyāpī nirañjanaḥ /
tenedamakhilaṃ vyātpaṃ jagatsthāvarajaṅgamam //

1.3.3

ādisarge mahāviṣṇuḥ svaprakāśo jaganmayaḥ /
guṇabhedamadhiṣṭhāya mūrttitrikamavāsṛjat //

1.3.4

sṛṣṭyarthaṃ tu purā devo dakṣiṇāṅgātprajāpatim /
madhyerudrākhyamīthānaṃ jagadantakaraṃ mune //

1.3.5

pālanāyāsya jagato vāmāṅgādviṣṇumavyayam /
tamādidevamajaraṃ kecidāhuḥ śivābhidham /
kecidviṣṇuṃ sadā satyaṃ brahmāṇaṃ kecidūcire //

1.3.6

tasya śaktiḥ parā viṣṇorjagatkāryapravartinī /
bhāvābhāvasvarupā sā vidyāvidyeti gīyate //

1.3.7

yadā viśvaṃ mahāviṣṇorbhinnatvena pratīyate /
tadā hyavidyā saṃsiddhā bhavedduḥkhasya sādhanam //

1.3.8

jñātṛjñeyādyupādhiste yadā naśyati nārada /
sarvaikabhāvanā buddhiḥ sā vidyetyabhidhīyate //

1.3.9

eṣaṃ māyā mahāviṣṇorbhinnā saṃsāradāyinī /
abhedabuddhyā dṛṣṭā cetsaṃsārakṣayakāriṇī //

1.3.10

viṣṇuśaktisamudbhūtametatsarvaṃ varācaṃm /
yasmādbhinnamidaṃ sarvaṃ yacceṅgedyaccaneṅgati //

1.3.11

upādhibhiryathākāśo bhinnatvena pratīyate /
avidyopādhiyogenatathedamakhilaṃ jagat //

1.3.12

yathā harirjagadyāpī tasya śaktistathā mune /
dāhaśaktiryathāṅgāre svāśrayaṃ vyāpya tiṣṭati //

1.3.13

umeti kecidāhustāṃ śaktiṃ lakṣmīṃ tathā pare /
bhāratītyapare caināṃ girijetyambiketi ca //

1.3.14

durgeti bhadrakālīti caṇḍī māheśvarītyapi /
kaumārī vaiṣṇavī ceti vārāhyendrī ca śāmbhavī //

1.3.15

brāhmīti vidyāvidyeti māyeti ca tathā pare /
prakṛtiśca parā ceti vadanti paramarṣasyaḥ //

1.3.16

śeṣaśaktiḥ parā viṣṇorjagatsargādikāriṇī /
vyaktāvyaktasvarupeṇa jagahyāpya vyavasthitā //

1.3.17

prakṛtiścapumāṃścaiva kālaśceti vidhisthitiḥ /
sṛṣṭisthitivināśānāmekaḥ kāraṇatāṃ gataḥ //

1.3.18

yenedamakhilaṃ jātaṃ brahmarupadhareṇa vai /
tasmātparataro devo nityaityabhidhīyate //

1.3.19

rakṣāṃ karoti yo devo nitya ityabhidhīyate /
rakṣāṃ karoti yo devo jagatāṃ parataḥ pumān //

1.3.20

tasmātparataraṃ yattadavyayaṃ paramaṃ padam //

1.3.21

akṣaro nirguṇaḥ śuddhaḥ paripūrṇaḥ sanātanaḥ /
yaḥ paraḥ kālapupākhyo yogidhyeyaḥ parātparaḥ //

1.3.22

paramātmā parānandaḥ sarvopādhivivarjitaḥ /
jñānaikavedyaḥ paramaḥ sañcidānandavigrahaḥ //

1.3.23

yo 'sau śuddho 'pi paramo hyahṝṅkāreṇa saṃyutaḥ /
dehīti procyate mūḍhairaho 'jñānaviḍambanam //

1.3.24

sa devaḥ paramaḥ śuddhaḥ sattvadiguṇabhedataḥ /
mūrtitrayaṃ samāpannaḥ sṛṣṭisthityantakāraṇam //

1.3.25

yo 'sau brahmā jagatkartā yannābhikamalodbhavaḥ /
sa evānandarupātmā tasmānnāstyaparo mune //

1.3.26

antaryāmī jagadyāpī sarvasākṣī nirañjanaḥ /
bhinnābhinnasvarupeṇa sthito vai parameśvaraḥ //

1.3.27

yasya śaktirmahāmāyā jagadvistrambhadhāriṇī /
viśvotpatternidānatvātprakṛtiḥ procyate budhaiḥ //

1.3.28

ādisarge mahāviṣṇorlokānkarttuṃ samudyataḥ /
prakṛtiḥ puruṣaśceti kālaśceti tridhā bhavet //

1.3.29

paśyanti bhāvitātmāno yaṃ brahmatyabhisaṃjñitam /
śuddhaṃ yatparamaṃ dhāma tadviṣṇoḥ paramaṃ padam //

1.3.30

evaṃ śuddho 'kṣaro 'nantaḥ kālarupī maheśvaraḥ /
guṇarupīguṇādhārojagatāmādikṛdvibhuḥ //

1.3.31

pratṛtiḥ kṣobhamāpannā puruṣākhye jagadgurau /
mahānprādurabhūddhuddhistato 'haṃ samavarttata //

1.3.32

ahṝṅkārāśca sūkṣmāṇi tanmātrāṇīndriyāṇi ca /
tanmātrebhyo hi jātāni bhūtāni jagataḥ kṛte //

1.3.33

ākāśavāyyagrijalabhūmayo 'bjabhāvātmaja /
yathākramaṃ kāraṇatāmekaikasyopayānti ca //

1.3.34

tato brahmā jagaddhātā tāmasānasṛjatprabhuḥ /
tiryagyonigatāñjantūnpaśupakṣimṛgādikān //

1.3.35

tamapyasādhakaṃ matvā devasargaṃ sanātanāt /
tato vaimānuṣaṃ sargaṃ kalpayāmāsa pahmajaḥ //

1.3.36

tato dakṣādikānputrānsṛṣṭisādhanatatparān /
ebhiḥ putrairidaṃ vyāptaṃ sadevāsuramānuṣam //

1.3.37

bhurbhuvaśca tathā svaśca mahaśvaiva janastathā /
tapaśca satyamityevaṃ lokāḥ satyopari sthitāḥ //

1.3.38

atalaṃ vitalaṃ caiva sutalaṃ ca talātalam /
mahātalaṃ ca viprendra tato 'dhacca rasātalam //

1.3.39

pātālaṃ ceti saptaiva pātālāni kramādadhaḥ /
eṣa sarveṣu lokeṣu lokanāthāṃśca sṛṣṭavān //

1.3.40

kulācalānnadīścāsau tattallokanivāsinām /
varttanādīni sarvāṇi yathāyogyaṃmakalpayat //

1.3.41

bhūtale madhyago meruḥ sarvadevasamāśrayaḥ /
lokālokaśca bhūmyante tanmadhye satpa sāgarāḥ //

1.3.42

dvīpāśca satpa viprendra dvīpe kulācalāḥ /
bāhyā nadyaśca vikhyātā janāścāmarasannibhāḥ //

1.3.43

jambūplakṣābhidhānau ca śālmalaśca kuśastathā /
krauñcaśākau puṣkaraśca te sarve devabhūmayaḥ //

1.3.44

ete dvīpāḥ samudraistu satpasatpabhirāvṛtāḥ /
lavaṇekṣusurāsarpirdadhikṣīrajalaiḥ samam //

1.3.45

ete dvīpāḥ samudrāśca pūrvasmāduttarerāḥ /
jñeyā dviguṇavistarā lokālokāñca parvatāt //

1.3.46

kṣārodadherupattaraṃ yaddhi mādreścaiva dakṣiṇām /
jñeyaṃ tadbhārataṃ varṣaṃ sarvakarmaphalapradam //

1.3.47

atra karmāṇi kurvanti trividhāni tu nārada /
tatphalaṃ bhujyate caiva bhogabhūmidhanakramāt //

1.3.48

bhārate tu kṛtaṃ karma śubhaṃ vāśubhameva ca /
tatphalaṃ kṣayi viprendra bhujyate 'nyatrajantubhiḥ //

1.3.49

adyāpi devā icchanti janma bhāratabhūtale /
saṃcitaṃ sumahatpuṇyamakṣayyamamalaṃ śubham //

1.3.50

kadā labhāmahe janma varṣabhāratabhūmiṣu /
kadā puṇyena mahatā yāsyāma paramaṃ padam //

1.3.51

dānairvāvividhairyajñaistapobhirvāthavā harim /
jagadīśaṃsameṣyāmo nityānandamanāmayam //

1.3.52

yo bhāratabhuvaṃ prāpya viṣṇupūjāparo bhavet /
na tasya sadṛśo 'nyo 'sti triṣu lokeṣu nāradā //

1.3.53

harikīrtanaśīlo vā tadbhaktānāṃ piyo 'pi vā /
śukṣaṣurvāpi mahataḥ savedyo divijairapi //

1.3.54

haripūjārato nityaṃ bhaktaḥ pūjāsto 'ṣi vā /
bhaktocchiṣṭānnasevī ca yāti viṣṇoḥ paraṃ padam //

1.3.55

nārāyaṇeti kṛṣṇeti vāsudeveti yo vadet /
ahiṃsādiparaḥ śantiḥ so 'pi vandyaḥ surottamaiḥ //

1.3.56

śiveti nīlakaṇṭheti śaṅkaretica yaḥ smaret /
sarvabhūtahito nityaṃ so 'bhyarcyo divijaiḥ smṛtaḥ //

1.3.57

gurubhaktaḥ śivadhyānī svāśramācāratatparaḥ /
anasūyuḥśucirdakṣo yaḥ so 'pyarcyaḥsureśvaraiḥ //

1.3.58

brāhmaṇānāṃ hitakaraḥ śradhdāvānvarṇadharmayoḥ /
vedavādarato nityaṃ sa jñeyaḥ paṅkipāvanaḥ //

1.3.59

abhedadarśī deveśe nārāyaṇaśivātmake /
sarvaṃ yo brahmaṇa nityamasmadādiṣu kā kathā //

1.3.60

goṣu kṣānto brahmacārī paranindāvivarjitaḥ /
aparigrahaśī laśca devapūjyaḥ sa nārada //

1.3.61

steyādidoṣavimukhaḥ kṛtajñaḥ satyavāk śuciḥ /
paropakāranirataḥ pūjanīyaḥ surāsuraiḥ //

1.3.62

vedārthaśravaṇe buddhiḥ purāṇaśravaṇe tathā /
satsaṃge 'pi ca yasyāsti so 'pi vandyaḥ surottamaiḥ //

1.3.63

evamādīnyanekāni karmāṇi śraddhayānvitaḥ /
karoti bhārate varṣe saṃbandho 'smābhireva ca //

1.3.64

eteṣvanyatamo vipramātmānaṃ nārabhettu yaḥ /
sa eva duṣkṛtirmūḍho nāstyanyo 'smādacetanaḥ //

1.3.65

saṃprāpya bhārate janma satkarma suparāṅmukhaḥ /
pīyūṣakalaśaṃ suktvā viṣabhāṇḍamupāśritaḥ //

1.3.66

śrutismṛtyuditairddharmairnātmānaṃ pāvayettu yaḥ /
sa evātmavidhātī syātpāpināmagraṇīrmune //

1.3.67

karmabhūmiṃ samāsādya yo na dharmaṃ samācaret /
sa ca sarvādhamaḥ prokto vedavidbhirmunīśvara //

1.3.68

śubhaṃ karma samutsṛjya duṣkarmāṇi karoti yaḥ /
kāmadhenuṃ parityajya arkakṣīraṃ saṃ mārgati //

1.3.69

evaṃ bhāratabhūbhāgaṃ praśaṃsanti divaukasaḥ /
brahmādyā api viprendra svabhogakṣayabhīravaḥ //

1.3.70

tasmātpuṇyatamaṃ jñeyaṃ bhārataṃ varṣamuttamam /
devānāṃ durlabhaṃ vāpi sarvakarmaphalapradam //

1.3.71

asminpuṇye ca bhūbhāge yastu satkarmasūdyataḥ /
na tasya sadṛśaṃ kaścitriṣu vidyate //

1.3.72

asmiñjāto naro yastu svaṅkarmakṣapaṇodyataḥ /
nararupaparicchannaḥ sa harirnātra saṃśayaḥ //

1.3.73

paraṃ lokaphalaṃ prepsuḥ kiryātkarmāṇyatandritaḥ /
nivedya haraye bhaktyā tatphalaṃ hyakṣayaṃ smṛtam //

1.3.74

virāgī cetkarmaphaleṣvapi kiñcitra kārayet /
arpayetsukṛtaṃ karma prīyatāmitiṃ me hariḥ //

1.3.75

ābrahmabhuvanāllokāḥ punarutpattidāyakāḥ /
phalāgṛdhnuḥ karmaṇāṃ tatprātproti paramaṃ padam //

1.3.76

vedoditāni karmāṇi kuryādīśvaratuṣṭaye /
yathāśramaṃ tyaktukāmaḥ prānpoti padamavyayam //

1.3.77

niṣkāmo vā sakāmo vā kuryātkarma yathāvidhi /
svāśramācāraśūnyaśca patitaḥ procyate budhaiḥ //

1.3.78

sadācāraparo vipro varddhate brahmatejasā /
tasya viṣṇuśca tuṣṭaḥ syādbhaktiyuktasya nārada //

1.3.79

bhārate janma saṃprāpya nātmānaṃ tārayetu yaḥ /
pacyate niraye dhore sa tvācandrākratārakam //

1.3.80

vāsadevaparo dharmo vāsudevaparaṃ tapaḥ /
vāsudevaparaṃ jñānaṃ vāsudevaparā gatiḥ //

1.3.81

vāsudevātmakaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam /
ābrahmastambaparyantaṃ tasmādanyatra vidyate //

1.3.82

sa eva dhātā tripurāntakaśca sa eva devāsurayajñarupaḥ /
sa evabrahmāṇḍamidaṃ tato 'nyanna kiñcidasti vyatiriktarupam //

1.3.83

asmātparaṃ nāparamasti kiñcidyasmādaṇīyānnatathā mahīyān /
vyātpaṃ hi tenedamidaṃ vicitraṃ taṃ devadevaṃ praṇametsamīṅyam //

1.3.83.p1

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde sṛṣṭibharatakhaṇḍaprāśastyabhūgolānāṃ varṇanaṃ nāma tṛtīyo 'dhyāyaḥ

Linked texts (5)