<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Naradapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.narada) › 1.33

# Naradapurana 1.33

Nāradapurāṇa 1.33

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [1.33.162](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.162) — 1 part

### [1.33.1](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.1)

nārada uvāca  
bhagavansarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭaṃ viduṣā tvayā /  
saṃsārapāśabaddhānāṃ duḥkhāni subahūni ca //

### [1.33.2](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.2)

asya saṃsārapāśasya cchedakaḥ katamaḥ smṛtaḥ /  
yenopāyena mokṣaḥ syāttanme brūhi tapodhana //

### [1.33.3](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.3)

prāṇibhiḥ karmajālāni kriyante pratyahaṃ bhṛśam /  
bhujyante ca muniśreṣṭha teṣāṃ nāśaḥ kathaṃ bhavet //

### [1.33.4](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.4)

karmaṇā dehamānpoti dehī kāmena badhyate /  
kāmāllobhābhibhūtaḥ syāllobhātkrodhaparāyaṇāḥ //

### [1.33.5](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.5)

krodhāñca dharmanāśaḥ syāddharmanāśānmatibhramaḥ /  
pranaṣṭabuddhirmanujaḥ punaḥ pāpaṃ karoti ca //

### [1.33.6](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.6)

tasmāddehaṃ pāpamūlaṃ pāpakarmarataṃ tathā /  
yathā dehabhramatyaktvā mokṣabhāksyāttathā vada //

### [1.33.7](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.7)

sanaka uvāca  
sādhu sādhu mahāprājña matiste vimalorjitā /  
yasmātsaṃsāraduḥkhānno mokṣopāyamabhīpsasi //

### [1.33.8](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.8)

yasyājñayā jagatsarvaṃ brahmnā sṛjati suvrata /  
hariśca pālako rudro nāśakaḥ sa hi mokṣadaḥ //

### [1.33.9](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.9)

ahamādiviśeṣāntā jātāyasya prabhāvatagaḥ /  
taṃ vidyānmokṣadaṃ viṣṇuṃ nārāyaṇamanāmayam //

### [1.33.10](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.10)

yasyābhinnamidaṃ sarvaṃ yacceṅgadyañca neṅgati /  
tamugramajaraṃ devaṃ dhyātvā duḥkhātpramucyate //

### [1.33.11](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.11)

avikāramajaṃ śuddhaṃ svaprakāśaṃ nirañjanam /  
jñānarupaṃ sadānandaṃ prāhurvaimokṣasādhanam //

### [1.33.12](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.12)

yasyāvatārarupāṇi brahmādyā devatāgaṇāḥ /  
samarcayanti taṃ vidyācchāśvatasthānadaṃ harim //

### [1.33.13](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.13)

jitaprāṇā jitāhārāḥ sadā dhyānaparāyaṇāḥ /  
hṛdi paśyanti yaṃ satyaṃ taṃ jāmīhi sukhāvaham //

### [1.33.14](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.14)

nirguṇo 'pi guṇādhāro lokānugraharupadhṛk /  
ākāśamadhyagaḥ pūrṇastaṃ prāhurmokṣadaṃ nṛṇām //

### [1.33.15](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.15)

adhyakṣaḥ sarvakāryāṇāṃ dehino hṛdaye sthitaḥ /  
anūpamo 'khilādhārastāṃ devaṃ śaraṇaṃ vrajet //

### [1.33.16](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.16)

sarvaṃ saṃgṛhya kalpānte śete yastu jale svayam /  
taṃ prāhurmokṣadaṃ viṣṇuṃ munayastattvadarśinaḥ //

### [1.33.17](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.17)

vedārthavidbhiḥ karmajñairijyate vividhairmakhaiḥ /  
sa eva karmaphalado mokṣado 'kāmakarmaṇām //

### [1.33.18](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.18)

havyakavyādidāneṣu devatāpitṛrūpadhṛk /  
bhuṅkte ya īśvaro 'vyaktastaṃ prāhurmokṣadaṃ prabhum //

### [1.33.19](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.19)

dhyātaḥ praṇamito vāpi pūjito vāpi bhaktitaḥ /  
dadāti śāśvataṃ sthānaṃ taṃ dayāluṃ samarcayet //

### [1.33.20](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.20)

ādhāraḥ sarvabhūtānāṃmeko yaḥ puruṣaḥ paraḥ /  
jarāmaraṇanirmukto mokṣadaḥ so 'vyayo hariḥ //

### [1.33.21](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.21)

saṃpūjya yasya pādābjaṃ dehino 'pi munīśvara /  
amṛtatvaṃ bhajantyāśu taṃ viduḥ puruṣottamam //

### [1.33.22](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.22)

ānandamajaraṃ brahma paraṃ jyotiḥ sanātanam /  
parātparataraṃ yañca tadviṣṇoḥ paramaṃ padam //

### [1.33.23](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.23)

advayaṃ niguṇaṃ nityamadvitīyamanaupamam /  
paripūrṇaṃ jñānamayaṃ vidurmokṣapratādhakam //

### [1.33.24](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.24)

evaṃbhūtaṃ paraṃ vastu yogamārgavidhānataḥ /  
ya upāste sadā yogī sa yāti paramaṃ padam //

### [1.33.25](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.25)

parisarvasaṃgaparityāgī śamādiguṇasaṃyutaḥ /  
kāmardyaivarjitoyogī labhate paramaṃ padam //

### [1.33.26](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.26)

nārada uvāca  
karmaṇā kena yogasya siddhirbhavati yoginām /  
tadupāyaṃ yathātattvaṃ brūhi me vadatāṃ vara //

### [1.33.27](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.27)

sanaka uvāca  
jñānalabhyaṃ paraṃ mokṣaṃ prāhustattvārthacintakāḥ /  
yajjñānaṃ bhaktimūlaṃ ca bhaktiḥ karmavatāṃ tathā //

### [1.33.28](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.28)

dānāni yajñā vividhāstīrthayātrādayaḥ kṛtāḥ /  
yena janmasahasreṣu tasya bhaktirbhaveddharau //

### [1.33.29](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.29)

akṣayaḥ paramo dharmo bhaktileśena jāyate /  
śraddhayā parayā caiva sarvaṃ pāpaṃ praṇaśyati //

### [1.33.30](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.30)

sarvapāpeṣu naṣṭeṣu buddhirbhavati nirmalā /  
saiva buddhiḥ samākhyātā jñānaśabdena sūribhiḥ //

### [1.33.31](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.31)

jñānaṃ ca mokṣadaṃ prāhustajjñānaṃ yogināṃ bhavet /  
yogastu dvividhaḥ proktaḥ karmajñānaprabhedataḥ //

### [1.33.32](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.32)

kriyāyogaṃ vinā nṝṇāṃ jñānayogo na sidhyati /  
kriyāyogaratastasmācchraddhayā harimarcayet //

### [1.33.33](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.33)

dvijabhūmyagnisūryāmbudhātuhṛñcitrasaṃjñitāḥ /  
pratimāḥ keśavasyaitā pūjya etāsu bhaktitaḥ //

### [1.33.34](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.34)

karmaṇā manasā vācā paripīḍāparāṅmukhaḥ /  
tasmātsarvagataṃ viṣṇuṃ pūjayedbhaktisaṃyutaḥ //

### [1.33.35](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.35)

ahiṃsā satyamakrodho brahmacaryāparigrahau /  
anīrṣyā ca dayā caiva yogayorūbhayoḥ samāḥ //

### [1.33.36](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.36)

carācarātmakaṃ viśvaṃ viṣṇureva sanātanaḥ /  
iti niścitya manasā yogadvitayamabhyaset //

### [1.33.37](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.37)

ātmavatsarvabhūtāni ye manyante manīṣiṇaḥ /  
te jānanti paraṃ bhāvaṃ devadevasya cakriṇaḥ //

### [1.33.38](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.38)

yadi krodhādiduṣṭātmā pūjādhyānaparo bhavet /  
na tasya tuṣyate viṣṇuryato dharmapatiḥ smṛtaḥ //

### [1.33.39](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.39)

yadi kāmādiduṣṭātmā deva pūjāparo bhavet /  
daṃbhācāraḥ sa vijñeyaḥ sarvapātakibhiḥ samaḥ //

### [1.33.40](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.40)

tapaḥ pūjādhyānaparoyastvasūyārato bhavet /  
tattapaḥ sā ca pūjā ca taddhyānaṃ hi nirarthakam //

### [1.33.41](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.41)

tasmātsarvātmakaṃ viṣṇuṃ śamādiguṇatatparaḥ /  
muktayarthamarcayetsamyak kriyāyogaparo naraḥ //

### [1.33.42](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.42)

karmaṇā manasā vācā sarvalokahite rataḥ /  
samarcayati deveśaṃ kriyāyogaḥ sa ucyate //

### [1.33.43](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.43)

nārāyaṇaṃ jagadyoniṃ sarvāntayaryāmiṇaṃ harim /  
stotrādyaiḥ stauti yo viṣṇuṃ karmayogī sa ucyate //

### [1.33.44](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.44)

upavāsādibhiścaiva purāṇaśravaṇādibhiḥ /  
puṣpādyaiścārcanaṃ viṣṇoḥ kriyāyoga udāhṛtaḥ //

### [1.33.45](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.45)

evaṃ bhaktimatāṃ viṣṇau kriyāyogaratātmanām /  
sarvapāpāni naśyanti pūrvajanmārjitāni vai //

### [1.33.46](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.46)

pāpakṣayācchudvamatirvāñchati jñānamuttamam /  
jñānaṃ hi mokṣadaṃ jñeyaṃ tadupāyaṃ vadāmi te //

### [1.33.47](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.47)

carācarātmake loke nityaṃ cānityameva ca /  
samyag vicārayeddhīmānsadbhiḥ śāstrārthakovidaiḥ //

### [1.33.48](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.48)

anityāstu padārthā vai nityameko hariḥ smṛtaḥ /  
anityāni parityajya nityameva samāśrayet //

### [1.33.49](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.49)

ihāmutra ca bhogeṣu viraktaśca tathā bhavet /  
avirakto bhavedyastu sa saṃsāre pravartate //

### [1.33.50](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.50)

anityeṣu padārtheṣu yastu rāgī bhavennaraḥ /  
tasya saṃsāravicchittiḥ kadācinnaiva jāyate //

### [1.33.51](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.51)

śamādiguṇasaṃpanno mumukṣurjñānamabhyaset /  
śamādiguṇahīnasya jñānaṃ naiva ca sidhyati //

### [1.33.52](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.52)

rāgadveṣavihīno yaḥ śamādiguṇasaṃyutaḥ /  
haridhyānaparo nityaṃ mumukṣurabhidhīyate //

### [1.33.53](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.53)

caturbhiḥ sādhanairebhirviśuddhamatirucyate /  
sarvagaṃ bhāvayedviṣṇuṃ sarvabhūtadayāparaḥ //

### [1.33.54](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.54)

kṣarākṣarātmakaṃ viśvaṃ vyāpya nārāyaṇaḥ sthitaḥ /  
iti jānāti yo vipratajjñānaṃ yogajaṃ viduḥ //

### [1.33.55](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.55)

yogopāyamato vakṣye saṃsāravinivarttakam /  
yogo jñānaṃ viśuddhaṃ syāttajjñānaṃ mokṣadaṃ viduḥ //

### [1.33.56](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.56)

ātmānaṃ dvividhaṃ prāhuḥ parāparavibhedataḥ /  
dve brahmaṇī veditavye iti cātharvarṇī śrutiḥ //

### [1.33.57](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.57)

parastu nirguṇaḥ prokto hyahṝṅkārayuto 'paraḥ /  
tayorabhedavijñānaṃ yoga ityabhidhīyate //

### [1.33.58](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.58)

pañcabhūtātmake dehe yaḥ sākṣī hṛdaye sthitaḥ /  
aparaḥ procyate sadbhiḥ paramātmā paraḥ smṛtaḥ //

### [1.33.59](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.59)

śarīraṃ kṣevramityāhustatsthaḥ kṣetrajña ucyate /  
avyaktaḥ paramaḥ śuddhaḥ paripūrṇa udāhṛtaḥ //

### [1.33.60](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.60)

yadā tvabhedavijñānaṃ jīvātmaparamātmanoḥ /  
bhavettadā muniśreṣṭha pāśacchedo 'parātmanaḥ //

### [1.33.61](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.61)

ekaḥ śuddho 'kṣaro nityaḥ paramātmā jaganmayaḥ /  
nṛṇāṃ vijñānabhedena bhedavāniva lakṣyate //

### [1.33.62](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.62)

ekamevādvitīyaṃ yatparaṃ brahma sanātanam /  
gīyamānaṃ ca vedāntaistasmānnāsti paraṃ dvija //

### [1.33.63](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.63)

na tasya karma kāryaṃ vā rupaṃ varṇamathāpi vā /  
karttṛtvaṃ vāpi bhoktṛtvaṃ nirguṇasya parātmanaḥ //

### [1.33.64](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.64)

nidānaṃ sarvahetūnāṃ tejo yattejasāṃ param /  
kimapyanyadyato nāsti tajjñeyaṃ muktihetave //

### [1.33.65](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.65)

śabdabrahmamayaṃ yattanmahāvākyādikaṃ dvija /  
tadvicārodbhavaṃ jñānaṃ paraṃ mokṣasya sādhanam //

### [1.33.66](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.66)

samyagjñānavihīnānāṃ dṛśyate vividhaṃ jagatag /  
paramajñānināmetatparabrahmātmakaṃ dvija //

### [1.33.67](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.67)

eka eva parānando nirguṇaḥ parataḥ paraḥ /  
bhāti vijñānabhedena bahurupadharo 'vyayaḥ //

### [1.33.68](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.68)

māyino māyayā bhedaṃ paśyanti paramātmani /  
tasmānmāyāṃ tyajedyogānmumukṣurdvijasattam //

### [1.33.69](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.69)

nāsadrūpāna sadrūpā māyā naivobhayātmikā /  
anirvācyā tato jñeyā bhedabuddhipradāryinī //

### [1.33.70](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.70)

māyaiva jñānaśabdena buddhyate munisattama /  
tasmādajñānavicchedo bhavedraujitamāyinām //

### [1.33.71](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.71)

sanātanaṃ paraṃ brahma jñānaśabdena kathyate /  
jñānināṃ paramātmā vai hṛdi bhāti nirantaram //

### [1.33.72](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.72)

ajñānaṃ nāśayedyogī yogena munisattama /  
aṣṭāṅgaiḥ siddhyate yogastāni vakṣyāmi tattvataḥ //

### [1.33.73](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.73)

yamāśca niyamāścaiva āsanāni ca sattama /  
prāṇāyāmaḥ pratyāhāro dhāraṇā dhyānameva ca //

### [1.33.74](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.74)

samādhiśca muniśreṣṭha yogāṅgāni yathākramam /  
eṣāṃ saṃkṣepato vakṣye lakṣaṇāni munīśvara //

### [1.33.75](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.75)

ahiṃsā satyamasteyaṃ brahmacaryāparigrahau /  
akrodhaścānasūyā ca proktāḥ saṃkṣepato yamāḥ //

### [1.33.76](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.76)

sarveṣāmeva bhūtānāmakleśajananaṃ hi yat /  
ahiṃsā kathitā sadbhiryogasiddhipradāyinī //

### [1.33.77](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.77)

yathārthakathanaṃ yañca dharmādharmavivekataḥ /  
satyaṃ prāhurmuniśreṣṭha asteyaṃ śṛṇu sāmpratam //

### [1.33.78](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.78)

cauryeṇa vā balenāpi parasvaharaṇaṃ hi yat /  
steyamityucyate sadbhirasteyaṃ tadviparyayam //

### [1.33.79](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.79)

sarvatra maithunatyāgo brahmacaryaṃ prakīrttitam /  
brahmacaryaparityāgājjñānavānapi pātakī //

### [1.33.80](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.80)

sarvasaṃgaparityāgī maithuneyastu varttate /  
sa caṇḍālasamo jñeyaḥ sarvavarṇabahiṣkṛtaḥ //

### [1.33.81](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.81)

yastu yogarato vipra viṣayeṣu spṛhānvitaḥ /  
tatsaṃbhāṣaṇamātreṇa brahmahatyā bhavennṛṇām //

### [1.33.82](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.82)

sarvasaṃgaparityāgī punaḥ saṃgī bhavedyadi /  
tatsaṃgasaṃgināṃ saṃgānmahāpātakadoṣabhāk //

### [1.33.83](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.83)

anādānaṃ hi dravyāṇāmāpadyapi munīśvara /  
aparigraha ityukto yogasaṃsiddhikārakaḥ //

### [1.33.84](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.84)

ātmanastu samutkarṣādatiniṣṭhurabhāṣaṇam /  
krodhamāhurdharmavido hyakrodhastadviparyayaḥ //

### [1.33.85](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.85)

dhanādyairadhikaṃ dṛṣṭvā bhṛśaṃ manasi tāpanam /  
asūyā kīrtitā sadbhistattyāgo hyanasūyatā //

### [1.33.86](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.86)

evaṃ saṃkṣepataḥ proktā yamā vibudhasattama /  
niyamānapi vakṣyāmitubhyaṃ tāñchṛṇu nārada //

### [1.33.87](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.87)

tapaḥsvādhyāyasaṃtoṣāḥ śaucaṃ ca haripūjanam /  
saṃdhyopāsanamukhyāśca niyamāḥ parikīrttitāḥ //

### [1.33.88](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.88)

cāndrāyaṇādibhiryatra śarīrasya viśoṣaṇam /  
tapo nigaditaṃ sadbhiryogasādhanamuttamam //

### [1.33.89](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.89)

praṇavasyopaniṣadāṃ dvādaśārṇasya ca dvija /  
aṣṭākṣarasya mantrasya mahāvākyacayasya ca //

### [1.33.90](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.90)

japaḥ svādhyāya udito yogasādhanamuttamam /  
svādhyāyaṃ yastyajenmūḍhastasya yogo na sidhyati //

### [1.33.91](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.91)

yogaṃ vināpi svādhyāyātpāpanāśo bhavennṛṇām /  
svādhyāyaistoṣyamāṇāśca prasīdanti hi devatāḥ //

### [1.33.92](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.92)

japastu trividhaḥ prokto vācikopāṃśumānasaḥ /  
trividhe 'pi ca viprendra pūrvātpūrvātparo varaḥ //

### [1.33.93](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.93)

mantrasyoccāraṇaṃ samyaksphuṭākṣarapadaṃ yathā /  
japastu vācikaḥ proktaḥ sarvayajñaphalapradaḥ //

### [1.33.94](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.94)

mantrasyoccāraṇe kiñcitpadātpadavivecanam /  
sa tūpāṃśurjapaḥ proktaḥ pūrvasmāddviguṇo 'dhikaḥ //

### [1.33.95](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.95)

vidhāya hyakṣaraśreṇyāṃ tattadarthavicāraṇam /  
sa japomānasaḥ prokto yogasiddhipradāyakaḥ //

### [1.33.96](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.96)

japena devatā nityaṃ stuvataḥ saṃprasīdati /  
tasmātsvādhyāyasaṃpanno labhetsarvānmanorathān //

### [1.33.97](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.97)

yadṛcchālābhasaṃtuṣṭiḥ saṃtoṣa iti gīyate /  
saṃtoṣahīnaḥ puruṣo na labheccharma kutracit //

### [1.33.98](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.98)

na jātukāmaḥ kāmānāmupabhogena śāmyati /  
ito 'dhikaṃ kadā lapsya iti kāmastu varddhate //

### [1.33.99](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.99)

tasmātkāmaṃ parityajya dehasaṃśoṣakāraṇam /  
yadṛcchālābhasaṃtuṣṭo bhaveddharmaparāyaṇaḥ //

### [1.33.100](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.100)

bāhyābhyantarabhedena śaucaṃ tu dvividhaṃ smṛtam /  
mṛjjalābhyāṃ bahiḥ śuddhirbhāvaśuddhistathāntaram //

### [1.33.101](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.101)

antaḥśuddhivihīnaistu ye 'dhvarā vividhāḥ kṛtāḥ /  
na phalanti munīśreṣṭha bhasmani nyastahavyavat //

### [1.33.102](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.102)

bhāvaśuddhivihīnānāṃ samastaṃ karmaniṣphalam /  
tasmādrāgādikaṃ sarvaṃ parityajya sukhī bhavet //

### [1.33.103](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.103)

mṛdābhārasahasraistu kumbhakoṭijalaistathā /  
kṛtaśauco 'pi duṣṭātmā caṇḍālasadṛśaḥ smṛtaḥ //

### [1.33.104](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.104)

antaḥśuddhivihīnastu devapūjāparo yadi /  
tameva daivataṃ hṝnti narakaṃ ca prapadyate //

### [1.33.105](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.105)

antaḥśuddhivihīnaśca bahiḥśuddhiṃ karoti yaḥ /  
alaṅkṛtaḥ surābhāṇḍa iva śāntiṃ na gacchati //

### [1.33.106](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.106)

manaḥśuddhivihīnā ye tīrthayātrāṃ prakurvate /  
na tānpuṃnati tīrthāni surābhāṇḍamivāpagā //

### [1.33.107](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.107)

vācā dharmānpravaladati manasā pāpamicchati /  
jānīyāttaṃ muniśreṣṭha mahāpātakināṃ varam //

### [1.33.108](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.108)

viśuddhamānasā ye tu dharmamātramanuttamam /  
kurvanti tatphalaṃ vidyādakṣayaṃ sukhadāyakam //

### [1.33.109](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.109)

karmaṇā manasā vācā stutiśravaṇa pūjanaiḥ /  
haribhaktirdṛḍhā yasya haripūjeti gīyate //

### [1.33.110](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.110)

yamāśca niyamāścaiva saṃkṣepeṇa prabodhitāḥ /  
ebhirviśuddhamanasāṃ mokṣaṃ hastagataṃ viduḥ //

### [1.33.111](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.111)

yamaiśca niyamaiścaiva sthirabuddhirjitendriyaḥ /  
abhyasedāsanaṃsamyagyogasādhanamuttamam //

### [1.33.112](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.112)

padmakaṃ svastikaṃ pīṭhaṃ saiṃhaṃ kaukkuṭakaiñjare /  
kaurmaṃvajrāsanaṃ caiva vārāhaṃ mṛgacailikam //

### [1.33.113](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.113)

krauñcaṃ ca nālikaṃ caiva sarvatobhadrameva ca /  
vārṣabhaṃ nāgamātsye ca vaiyānghaṃ cārddhacandrakam //

### [1.33.114](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.114)

daṇḍavātāsanaṃ śailaṃ svabhraṃ maudgarameva ca /  
mākaraṃ traipathaṃ kāṣṭhaṃ sthāṇuṃ vaikarṇikaṃ tathā //

### [1.33.115](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.115)

bhaumaṃ vīrāsanaṃ caiva yogasādhanakāraṇam /  
triṃśatsaṃkhyānyāsanāni munīndraiḥ kathitāni vai //

### [1.33.116](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.116)

eṣāmekatamaṃ baddhā gurubhaktiparāyaṇaḥ /  
upāsako jayetprāṇāndvandvātīto vimatsaraḥ //

### [1.33.117](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.117)

prāṅmukhodaṅmukho vāpi tathā pratyaṅmukho 'pi vā /  
abhyāsena jayetprāṇānniḥśabde janavarjite //

### [1.33.118](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.118)

prāṇo vāyuḥ śarīrastha āyāmastasya nigrahaḥ /  
prāṇāyāma iti prokto dvividhaḥ sa prakīrttitaḥ //

### [1.33.119](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.119)

agarbhaśca sagarbhaśca dvitīyastu tayorvaraḥ /  
jayadhyānaṃ vināgarbhaḥ sagarbhastatsamanvitaḥ //

### [1.33.120](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.120)

recakaḥ pūrakaścaiva kuṃbhakaḥ śūnyakastathā /  
evaṃ caturvidhaḥ proktaḥ prāṇāyāmo manīṣibhiḥ //

### [1.33.121](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.121)

jantūnāṃ dakṣiṇā nāḍī piṅgalā parikīrtitā /  
sūryadaivatakā caiva pitṛyoniriti śrutā //

### [1.33.122](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.122)

devayoniriti khyātā iḍā nāḍī tvadakṣiṇā /  
tatrādhidaivata candraṃ jānīhi munisattamaṃ //

### [1.33.123](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.123)

etayorubhayormadhye suṣumṇā nāḍikā smṛtā /  
atisūkṣmā guhyatamā jñeyā sā brahmadaivatā //

### [1.33.124](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.124)

vāmena recayedvāyuṃ recanādrecakaḥ smṛtaḥ /  
pūrayeddakṣiṇenaiva pūraṇātpūrakaḥ smṛtaḥ //

### [1.33.125](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.125)

svadehapūritaṃ vāyaṃ nigṛhya na vimṛñcati /  
saṃpūrṇakuṃbhavattiṣṭetkumbhakaḥ sa hi viśrutaḥ //

### [1.33.126](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.126)

na gṛhṇāti na tyajati vāyumantarbahiḥ sthitam /  
viddhi tacchūnyakaṃ nāma prāṇāyāmaṃ yathāsthitam //

### [1.33.127](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.127)

śanaiḥśanairvijetavyaḥ prāṇo mattagajendravat /  
anyathā khalu jāyante mahārogā bhayaṅkarāḥ //

### [1.33.128](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.128)

krameṇa yojayedvāyuṃ yogī vigatakalmaṣaḥ /  
sa sarvapāpanirmukto brahmaṇaḥ padamānpuyāt //

### [1.33.129](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.129)

viṣayeṣu prasaktāni cendriyāṇi munīśvaraḥ /  
samāmāhṛtya nigṛhṇāti pratyāhārastu sa smṛtaḥ //

### [1.33.130](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.130)

jitendriyā mahātmāno dhyānaśūnyā api dvija /  
prayānti paramaṃ brahma punarāvṛttidurlabham //

### [1.33.131](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.131)

anirjitendriyagrāmaṃ yastu dhyānaparo bhavet /  
mūḍhātmānaṃ ca taṃ vidyāddhyānaṃ cāsya na sidhyati //

### [1.33.132](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.132)

yadyatpaśyati tatsarvaṃ paśyedātmavadātmani /  
pratyāhṛtānīndriyāṇi dhārayetsā tu dhāraṇā //

### [1.33.133](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.133)

yogājjitendriyagrāmastāni hṛtvā dṛḍhaṃ hṛdi /  
ātmānaṃ paramaṃ dhyāyetsarvadhātāramacyutam //

### [1.33.134](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.134)

sarvaviśvātmakaṃ viṣṇuṃ sarvasokaikakāraṇam /  
vikasatpadyapatrākṣaṃ cārukuṇḍalabhūṣitam //

### [1.33.135](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.135)

dīrghabāhumudārāṅgaṃ sarvālaṅkārabhṛṣitam /  
pītāmbaradharaṃ devaṃ hemayajñopavītinam //

### [1.33.136](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.136)

bibhrataṃ tulasīmālāṃ kaustubhena virājitam /  
śrīvatsavakṣasaṃ devaṃ surāsuranamaskṛtam //

### [1.33.137](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.137)

aṣṭāre hṛtsaroje tu dvādaśāṅgulavistṛte /  
dhyāyedātmānamavyaktaṃ parātparataraṃ vibhumaṭ //

### [1.33.138](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.138)

dhyānaṃ sadbhinirgaditaṃ pratyayasyaikatānatā /  
dhyānaṃ kṛtvā muhurttaṃ vā paraṃ mokṣaṃ labhennaraḥ //

### [1.33.139](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.139)

dhyānātpāpāni naśyanti dhyānānmokṣaṃ ca vindati /  
dhyānātprasīdati hariddharyānātsarvārthasādhanam //

### [1.33.140](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.140)

yadyadrūpaṃ mahāviṣṇostattaddhyāyetsamāhitam /  
tena dhyānena tuṣṭātmā harirmokṣaṃ dadāti vai //

### [1.33.141](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.141)

acañcalaṃ manaḥ kuryāddhyeye vastuni sattama /  
dhyānaṃ dhyeyaṃ dhyātṛbhāvaṃ yathā naśyati nirbharam //

### [1.33.142](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.142)

tato 'mṛtatvaṃ bhavati jñānāmṛtaniṣevaṇāt /  
bhavennirantaraṃ dhyānādabhedapratipādanam //

### [1.33.143](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.143)

suṣutpivatparānandayuktaścoparatendriyaḥ /  
nirvātadīpavatsaṃsthaḥ samādhirabhidhīyate //

### [1.33.144](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.144)

yogī samādhyavasthāyāṃ na śṛṇoti na paśyati /  
na jighrati na spṛśati na kiñcadvakti sattama //

### [1.33.145](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.145)

ātmā tu nirmalaḥ śuddhaḥ sañcidānandavigrahaḥ /  
sarvopādhivinirmukto yogināṃ bhātyacañcalaḥ //

### [1.33.146](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.146)

nirguṇo 'pi paro devo hyajñānādguṇavāniva /  
vibhātyajñānanāśe tu yathāpūrvaṃ vyavasthitam //

### [1.33.147](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.147)

paraṃ jyotirameyātmā māyāvāniva māyinām /  
tannāśe nirmalaṃ brahma prakāśayati paṇḍitaṃ //

### [1.33.148](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.148)

ekamevādvitīyaṃ ca paraṃ jyotirnirañjanam /  
sarveṣāmeva bhūtānāmantaryāmitayā sthitam //

### [1.33.149](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.149)

aṇoraṇīyānmahato mahīyānsanātanātmākhilaviśvahetuḥ /  
paśyanti yajjñānavidāṃ variṣṭāḥ parātparasmātparamaṃ pavitram //

### [1.33.150](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.150)

akārādikṣakārāntavarṇabhedavyavasthitaḥ /  
purāṇapuruṣo 'nādiḥ śabdabrahmeti gīyate //

### [1.33.151](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.151)

viśuddamakṣaraṃ nityaṃ pūrṇamākāśamadhyagam /  
ānandaṃ nirmalaśāntaṃ paraṃ brahmeti gīyate //

### [1.33.152](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.152)

yogino hṛdi paśyanti parātmānaṃ sanātanam /  
avikāramajaṃ śuddhaṃ paraṃ brahmeti gīyate //

### [1.33.153](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.153)

dhyānamanyatpravakṣyāmi śṛṇuṣva muni sattama /  
saṃsāratāpatatpānāṃ sudhāvṛṣṭisamaṃ nṛṇām //

### [1.33.154](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.154)

nārāyaṇaṃ parānandaṃ smaretpraṇavasaṃsthitam /  
nādarupamanaupamyamarddhamātroparisthitam //

### [1.33.155](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.155)

akāraṃ brahmaṇo rupamukāraṃ viṣṇurupavat /  
makāraṃ rudrarupaṃ syādardhdamātraṃ parātmakam //

### [1.33.156](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.156)

mātrāstistraḥ samākhyātā brahmaviṣṇu śivādhipāḥ /  
teṣāṃ samuccayaṃ vipra parabrahmaprabodhakam //

### [1.33.157](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.157)

vācyaṃ tu paramaṃ brahma vācakaḥ praṇavaḥ smṛtaḥ /  
vācyavācakasaṃbandho hyupacārāttayordvijā //

### [1.33.158](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.158)

japantaḥ praṇavaṃ nityaṃ mucyante sarvapātakaiḥ /  
tadabhyāsena saṃyuktāḥ paraṃ mokṣaṃ labhanti ca //

### [1.33.159](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.159)

japaṃśca praṇavaṃ mantraṃ brahmaviṣṇuśivātmakam /  
koṭisūryasamaṃ tejo dhyāyedātmani nirmalam //

### [1.33.160](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.160)

śālagrāmaśilārupaṃ pratimārupameva vā /  
yadyatpāpaharaṃ vastu tattadvā cintayeddhṛdi //

### [1.33.161](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.161)

yadetaddaiṣṇavaṃ jñānaṃ kathitaṃ te munīśvara /  
etadviditvā yogīndro labhate mokṣamuttamam //

### [1.33.162](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.162)

yastvetacchṛāṇuyādvāpi paṭhedvāpi samāhitaḥ /  
sa sarvapāpanirmukto harisālokyamānpuyāt //

### [1.33.162.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33.162.p1)

iti śrībṛnnāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde yoganirupaṇaṃ nāma trayastriṃśo 'dhyāyaḥ

## Linked texts (5)

- [Saurapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.saiva.saura.3.6) — Sanskrit
- [Puraścaryārṇava](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.prayoga.purascarana.purascaryarnava.1.4.210) — Sanskrit
- [Śivapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.37.10.p10) — Vyāsa, Sanskrit
- [Bṛhannāradīyapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.vaisnava.brhannaradiya.34.3) — Sanskrit
- [Smṛtimuktāphala](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.smrtimuktaphala.7.25.3) — Vaidyanātha Dīkṣita 1575, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.33) · Pramāṇa
