<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Naradapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.narada) › 1.54

# Naradapurana 1.54

Nāradapurāṇa 1.54

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [1.54.187](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.187) — 1 part

### [1.54.1](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.1)

sanandana uvāca  
jyotiṣāṅgaṃ pravakṣyāmi yaduktaṃ brahmaṇā purā /  
yasya vijñāna mātreṇa dharmasiddhirbhavennṛṇām //

### [1.54.2](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.2)

triskandhaṃ jyautiṣāṃ śāstraṃ caturlakṣamudāhṛtam /  
gaṇitaṃ jātakaṃ vipra saṃhitāskandhasaṃjñitāḥ //

### [1.54.3](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.3)

gaṇite parikarmādi khagamadhyasphuṭakriṃye /  
anuyogaścandrasūryagrahaṇaṃ tacodasyākam //

### [1.54.4](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.4)

chāyā śṛṅgonnatiyutī pātasādhānamīritam /  
jātake rāśibhedāśca grahayoniśca yonijam //

### [1.54.5](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.5)

niṣekajanmāriṣṭāni hyāyurdāyo daśākramaḥ /  
karmājīvaṃ cāṣṭavargo rājayogāśca nābhasāḥ //

### [1.54.6](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.6)

candrayogāḥ pravrajyākhyā rāśiśīlaṃ ca dṛkphalam /  
grahabhāvaphalaṃ caivāśrayayogaprakīrṇake //

### [1.54.7](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.7)

aniṣṭayogāḥ srījanmapalaṃ niryāṇameva ca /  
naṣṭajanmavidhānaṃ ca tathā dreṣkāṇalakṣaṇam //

### [1.54.8](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.8)

saṃhitāśāstrarūpaṃ ca grahacāro 'bdalakṣaṇam /  
tithivāsaranakṣatrayogatithyarddhasaṃjñakāḥ //

### [1.54.9](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.9)

muhūrtopagrahāḥ sūyasaṃkrāntirgocaraḥ kramāt /  
candratā rābalaṃ caiva sarvalagrārtavāhvayaḥ //

### [1.54.10](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.10)

ādhānapuṃsasīmantajātanāmānnabhuktayaḥ /  
caulaṅkarṇyayaṇaṃ maiñjī kṣurikābandhanaṃ tathā //

### [1.54.11](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.11)

samāvartinavaivāhapratiṣṭāsadmalakṣaṇam /  
yātrāpraveśanaṃ sadyovṛṣṭiḥ karmavilakṣaṇam //

### [1.54.12](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.12)

utpattilakṣaṇaṃ caiva sarvaṃ saṃkṣepato bruve /  
ekaṃ daśa śataṃ caiva sahasrāyutalakṣakam //

### [1.54.13](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.13)

prayutaṃ koṭisaṃjñāṃ cārbudamabjaṃ ca rarvavakam /  
niravarva ca mahāpadmaṃ śaṅkurjaladhireva ca //

### [1.54.14](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.14)

atyaṃ madhyaṃ parārddhaṃ ca saṃjñā daśaguṇottarāḥ /  
kramādutkramato vāpi yogaḥ kāryottaraṃ tathā //

### [1.54.15](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.15)

hanyādguṇena guṇyaṃ syāttainaivopāntimādikān /  
śuddheddharoyadguṇaścabhājyāntyāttatphalaṃ mune //

### [1.54.16](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.16)

samāṅkato 'tho vargasyāttamevāhuḥ kṛtiṃ budhāḥ /  
antyāttu viṣamāttyaktvā kṛtiṃ mūlaṃnyasetpṛthak //

### [1.54.17](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.17)

dviguṇenāmunā bhakte phalaṃ mūle nyasetkramāt /  
tatkṛtiṃ ca tyajedvipra mūlena vibhajetpunaḥ //

### [1.54.18](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.18)

evaṃ muhurvargamūlaṃ jāyate ca munīśvara /  
samatryaṅkahatiḥ prokto ghanastatravidhiḥ pade //

### [1.54.19](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.19)

procyate viṣamaṃ tvādyaṃ same dve ca tataḥ param /  
viśodhyaṃ viṣamādantyāddhanaṃ tanmūlamucyate //

### [1.54.20](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.20)

trighnādbhajanmūlakṛtyā samaṃ mūle nyasetphalam /  
tatkṛtitvena nihatānnighnīṃ cāpi viśodhayet //

### [1.54.21](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.21)

ghanaṃ ca viṣamādevaṃ ghanamūlaṃ murhubhavet /  
anyonyahāranihatau harāṃśau tu samucchidā //

### [1.54.22](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.22)

lavā lavaghnāśca harā haraghnā hi savarṇanam /  
bhāgaprabhāge vijñeyaṃ mune śāsrārthacintakaiḥ //

### [1.54.23](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.23)

anubandhe 'pavāhe caikasya cedadhikonakaḥ /  
bhāgāstalasthahāreṇa haraṃ svāṃśādhikena tān //

### [1.54.24](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.24)

ūnena cāpi guṇayeddhanarṇaṃ cintayettathā /  
kāryastulyaharāṃ śānāṃ yogaścāpyantato mune //

### [1.54.25](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.25)

ahārarāśau rūpyaṃ tu kalpayeddharamapyathā /  
aṃśāhatiśchedaghātahṛdbhinnaguṇane phalam //

### [1.54.26](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.26)

chedaṃ cāpi lavaṃ vidvanparivartya harasya ca /  
śeṣaḥ kāryo bhāgahāre kartavyo guṇanāvidhiḥ //

### [1.54.27](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.27)

hārāṃśayoḥ kṛtī varge ghanau ghanavidhau mune /  
padasiddhyai pade kuryādathoravaṃ sarvataśca ravam //

### [1.54.28](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.28)

chedaṃ guṇaṃ guṇaṃ chedaṃ vargaṃ mūlaṃ padaṃ kṛtim /  
ṛṇaṃ svaṃ svamṛṇaṃ kuryādṛśye rāśiprasiddhaye //

### [1.54.29](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.29)

atha svāṃśādhikone tu lavāḍhyo no haro haraḥ /  
aṃśastvavikṛtastatra vilome śeṣamuktavat //

### [1.54.30](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.30)

uddiṣṭārāśiḥ saṃkṣiptau hṛtoṃ'śai rahito yutaḥ /  
iṣṭaghnadṛṣṭenaitena bhaktarāśiranīśitaḥ //

### [1.54.31](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.31)

yogontareṇonayutodvitorāśītasaṃkrame /  
rāśyantarahṛtaṃ vargottaraṃ yosutaśca tau //

### [1.54.32](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.32)

gajagrīṣṭakṛtirvyaikā dalitā ceṣṭabhājitā /  
eko 'sya vargo dalitaḥ saiko rāśiḥ paro mataḥ //

### [1.54.33](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.33)

dviguṇeṣṭahṛtaṃ rūpaṃ śreṣṭhaṃ prāgrūpakaṃ param /  
vargayogāntare vyeke rāśyorvargosta etayoḥ //

### [1.54.34](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.34)

iṣṭavagekṛtiśceṣṭaghanoṣṭagrau ca saukakau /  
eṣīsyānāmubhe vyakte gaṇite vyaktameva ca //

### [1.54.35](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.35)

guṇaghnamūlonayutaḥ saguṇārddhe kṛtaṃ padam /  
dṛṣṭasya ca guṇārddho na yutaṃ vargīkṛtaṃ guṇaḥ //

### [1.54.36](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.36)

yadā lavonapumrāśirdṛśyaṃ bhāgonayugbhuvā /  
bhaktaṃ tathā mūlaguṇaṃ tābhyāṃ sādhyotha vyaktavat //

### [1.54.37](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.37)

pramāṇecche sajātīye ādyante madhaayagaṃ phalam /  
icchaghnamādyahṛtseṣṭaṃ phalaṃ vyaste viparyayāt //

### [1.54.38](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.38)

pañcarāsyādike 'nyonyapakṣaṃ kṛtvā phalacchidām /  
bahurāśivadhaṃ bhakte phalaṃ svalpavadhena ca //

### [1.54.39](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.39)

iṣṭakarmavadhemūlaṃ cyutaṃ miśrātkalāntare /  
mānaghnakālaścātītakālāghnaphalasaṃhṛtāḥ //

### [1.54.40](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.40)

svayogabhaktānighnāḥ syuḥ saṃprayuktadalāni ca /  
bahurāśipalātsvalparāśimāsaphalaṃ bahu //

### [1.54.41](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.41)

cedrāśivivaraṃ māsaphalāntarahṛtaṃ ca yaḥ /  
kṣepā miśrahatāḥ kṣepoyogabhaktāḥ phalāni ca //

### [1.54.42](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.42)

bhajecchidāeṃśaistairmiśrai rūpaṃ kālaśca pūrtikṛt /  
pūrṇogacchetsamedhyavyesamevargorddhitetyataḥ //

### [1.54.43](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.43)

vyastaṃ gacchataṃ phalaṃ yadguṇavargaṃ bhacahi tat /  
vyekaṃ vyekaguṇāptaṃ ca prādhnaṃ mānaṃ guṇottare //

### [1.54.44](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.44)

bhujakoṭikṛtiyogamūlaṃ karṇaśca dorbhavet /  
śrutikṛtyantarapada koṭirdoḥ karṇavargayoḥ //

### [1.54.45](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.45)

viṃvarāttatkarṇapadaṃ kṣetre tricaturasrake /  
rāśyorantaravargeṇa dvighne ghāte yute tayoḥ //

### [1.54.46](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.46)

vargayogotha yogāntahṝntirvargāntaraṃ bhavet /  
vyāsa ākṛtisaṃkṣaṇṇovyāsāsyātparidhirmune //

### [1.54.47](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.47)

jyāvyāsayogavivarāhatamūlonito 'rddhitaḥ /  
vyāsaḥ śaraḥ śaronāñca vyāsāccharaguṇātpadam //

### [1.54.48](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.48)

dvighnaṃ jīvātha jīvārddhavarge śarahṛte yute /  
vyāsoṣṭatebhavedevaṃ proktaṃ gaṇitakovidaiḥ //

### [1.54.49](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.49)

cāponanighnaḥ paridhiḥ pragaṅlaḥ paridheḥ kṛte /  
turyāṃśena śaradhnenāgheninādhaṃ caturgaṇam //

### [1.54.50](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.50)

vyāsadhnaṃ prabhajedvipra jyā kāśaṃ jāyate sphuṭā /  
jyāṅghrīṣudhnovṛttavargobagdhighnavyāsāḍhyamaurvihṛt //

### [1.54.51](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.51)

labdhonavṛttavargādripaderdhātpatite dhanuḥ /  
sthūlamadhyāpṛvannavedho vṛttāṅkāśeṣabhāgikaḥ //

### [1.54.52](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.52)

vṛttāṅgāṃśakṛtirvedhaniprīyanakarāmitau /  
vārivyāsahataṃ dairdhyaṃvedhāṅgulahataṃ punaḥ //

### [1.54.53](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.53)

kharavendurāmavihataṃ mānaṃ droṇādivāriṇaḥ /  
vistārāyāmavedhānāṃmaṅgulyonyanāḍighnāḥ //

### [1.54.54](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.54)

rasāṃkābhrābdhibhirbhaktā dhānye droṇādikāmitiḥ /  
utsedhavyāsadairdhyāṇāmaṅgulyānyasya no dvija //

### [1.54.55](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.55)

mithoghnāti bhajetsvākṣeśairdreṇādimitirbhavet /  
vistārādyaṃ gulānyevaṃ mithoghnānyapasāṃbhavet //

### [1.54.56](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.56)

vāṇebhamārgaṇairlabdhaṃ droṇādyaṃ mānamādiśet /  
dīpaśaṅkutalacchidraghnaḥ śaṅkurbhaivaṃbhavenmune //

### [1.54.57](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.57)

narona dīpakaśikhaucyabhakto hyatha bhodvane /  
śaṅkaunṛdīpādhaśchidraghnairdīpauccyaṃ narānvite //

### [1.54.58](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.58)

viṃśakudīpauccaguṇācchāyā śaṅkūddhṛtā bhavet /  
dīpaśaṅkvantaraṃ cātha cchāyāgravivaraghnabhā //

### [1.54.59](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.59)

mānāntaradrudbhūmiḥ syādathobhūnarāhatiḥ /  
prabhāptā jāyate dīpaśikhauccyaṃ syāttrirāśikāt //

### [1.54.60](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.60)

etatsaṃkṣepataḥ proktaṃ gaṇite parikarmakam /  
grahamadhyādikaṃ vakṣye gaṇite nātivistarān //

### [1.54.61](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.61)

yugamānaṃ smṛtaṃ vipra khacatuṣkaradārṇavāḥ /  
taddaśāṃśāstu catvāraḥ kṛtākhyaṃ pādamucyate //

### [1.54.62](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.62)

trayasretā dvāparaḥ dvau kalirekaḥ prakīrtitaḥ /  
manukṛtābdasahitā yugānāmekasaptatiḥ //

### [1.54.63](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.63)

vidherddine syurviprendra manavastu caturdaśa /  
tāvatyeva niśā tasya viprendra parikīrtitā //

### [1.54.64](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.64)

svayaṃbhuvā śaragatānabdānsaṃpiṇḍya nārada /  
khacarānayanaṃ kāryamathaveṣṭayugāditaḥ //

### [1.54.65](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.65)

yuge sūryajñaśukrāṇāṃ khacatuṣkaradārṇavāḥ /  
pūjārkiguruśukrāṇāṃ bhagaṇāpūrvapāpinām //

### [1.54.66](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.66)

indorasāgnitriṣu sapta bhūdharamārgaṇāḥ /  
dasratryāṣṭarasāṃkāśvilocanāni kujasya tu //

### [1.54.67](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.67)

budhaśīghrasya śūnyartukhādritryaṅkanagendavaḥ /  
bṛhaspateḥ khadasrākṣivedasraṅhūyastathā //

### [1.54.68](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.68)

śitaśīghrasya yaṣṇasatriyamāśvisvabhūdharāḥ /  
śanerbhujagaṣaṭpacarasavedaniśākarāḥ //

### [1.54.69](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.69)

candroñcasyāgniśūnyākṣivasusarpārṇavā yuge /  
vāmaṃ pātasya ca svagniyamāśviśikhidasrakāḥ //

### [1.54.70](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.70)

udayādudayaṃ bhānorbhūmaiḥ sācena vāsarāḥ /  
vasuvdyaṣṭādrirūpāṅkasaptādritithayo yuge //

### [1.54.71](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.71)

ṣaḍ vahitrihutāśāṅkatithayaścādhimāsakāḥ /  
tithikṣayāyamārthākṣidvyaṣṭavyomaśarāśvinaḥ //

### [1.54.72](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.72)

ravacatuṣkā samudrāṣṭakurpacaravimāsakāḥ /  
ṣaṭtryagnivedagnipañcaśubhrāṃśumāsakāḥ //

### [1.54.73](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.73)

prāgāteḥ sūryamandasya kalpesaptāṣṭavahnayaḥ /  
kaujasya vedasvayamā baudhasyāṣṭartuvahnayaḥ //

### [1.54.74](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.74)

ravaravarandhrāṇi jaivasya śaukrasyārdhaguṇeṣavaḥ /  
gognayaḥ śanimandasya pātānāmathavā mataḥ //

### [1.54.75](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.75)

manudasrāstu kaujasya baudhasyāṣṭāṣṭasāgarāḥ /  
kṛtādricandrājaivasya ravaikasyāgniravanandakāḥ //

### [1.54.76](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.76)

śanipātasya bhagaṇāḥ kalpe yamarasartavaḥ /  
vartamānayuge pānāvatsarābhagaṇābhidhāḥ //

### [1.54.77](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.77)

māsīkṛtāyutā māsairmadhuśuklādibhirgataiḥ /  
pṛthaktthāsidhimāsagrāsūryamāsavibhājitāḥ //

### [1.54.78](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.78)

athādhimāsakairyuktā dinīkṛtya dinānvitāḥ /  
dvisthāstitikṣayābhyastāścāndravāsarabhājitāḥ //

### [1.54.79](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.79)

lathonarātrirahitālaṅkāryāmarddharātrikāḥ /  
sāvanodyūgasārarkādirdinamāsābdayāstataḥ //

### [1.54.80](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.80)

saptibhiḥ kṣapitaḥ śeṣaḥ mūryādyovāsareśvaraḥ /  
māsābdadinasaṃkhyāsaṃdvitrighnaṃ rūpasaṃyutam //

### [1.54.81](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.81)

saptorddhanāvaśeṣau tau vijñeyau māsavarṣapau /  
snehasya bhagaṇābhyasto dinarāśiḥ kuvāsaraiḥ //

### [1.54.82](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.82)

vibhājito madhyagatyā bhagaṇādirgraho bhavet /  
evaṃ hyaśīghramandāñcaye proktāḥ pūrvapāpinaḥ //

### [1.54.83](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.83)

vilomagatayaḥ pātāstadvañcakrāṣviśodhitāḥ /  
yojanāni śatānyaṣṭau bhūkarṇauṃ dviguṇāḥ smṛtaḥ //

### [1.54.84](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.84)

tadvargato daśaguṇātpada bhūparidhirbhavet /  
laṃbajyāghnasvajīvāptaḥ sphuṭo bhūparidhiḥ svakaḥ //

### [1.54.85](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.85)

tena deśāntarābhyastā grahabhuktirvibhājitā /  
kalāditatphalaṃ prārcyāḥ grahebhyaḥ pariśodhayet //

### [1.54.86](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.86)

rekhāpratīcisaṃsthāne prakṣipetsyuḥ svadeśataḥ /  
rākṣasātapadevaukaḥ śailayormadhyasūtragāḥ //

### [1.54.87](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.87)

avantikārohatikaṃ tathā sannihitaṃ saraḥ /  
vārapravṛttivāgdeśe kṣayārddhebhyadhiko bhavet //

### [1.54.88](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.88)

taddeśāntaranāḍībhiḥ paścādūne vinirdiśet /  
iṣṭanāḍīguṇā bhuktiḥ ṣaṣṭyā bhaktā kalādikam //

### [1.54.89](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.89)

gate śoddhyaṃ tathā yojyaṃ gamye tātkāliko grahaḥ /  
bhacakraliptāśītyaṃśaḥ paramaṃ dakṣiṇottaram //

### [1.54.90](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.90)

vikṣipyate svapātena svakrāntyantādanuṣṇaguḥ /  
tatra vāsaṃ dviguṇitajīvasriguṇitaṃ kujaḥ //

### [1.54.91](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.91)

budhaśukrārkajāḥ pātairvikṣipyante caturguṇam /  
rāśiliptāṣṭamo bhāgaḥ prathamaṃ jyārddhamucyate //

### [1.54.92](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.92)

tato dvibhaktalabdhonamiśritaṃ taddvitīyakam /  
ādyenaiva kramātpiṇḍānbhaktāllabdhonitairyutān //

### [1.54.93](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.93)

khaṇḍakāḥ syuścaturviśā jyārddhapiṇḍāḥ kramādamī /  
paramā pakramajyā tu saptarandhraguṇendavaḥ //

### [1.54.94](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.94)

tadgumajyā trijivāptā tañcāpaṃ krāntirucyate /  
grahaṃ saṃśodhya mandoñcattathā śīghnādviśodhya ca //

### [1.54.95](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.95)

śeṣaṃ kandapadantasmādbhujajyā koṭireva ca /  
gatādbhujajyāviṣame gamyātkoṭiḥ pade bhavet //

### [1.54.96](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.96)

sameti gamyādvāhudajyā koṭijyānugatā bhavet /  
liptāstattvayamairbhaktā labdhajyāpiṇḍakaṃ gatam //

### [1.54.97](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.97)

gatagamyāntarābhyastaṃ vibhajettattvalocanaiḥ /  
tadavāptaphalaṃ yojyaṃ jyāpiṇḍe gatasaṃjñake //

### [1.54.98](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.98)

syātkramajyāvidhiścaivamutkramajyāgatā bhavet /  
liptāstattvayamairbhaktā labdhajyā piṇḍakaṃ gatam //

### [1.54.99](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.99)

gatagamyāntarābhyastaṃ vibhajettattvalocanaiḥ /  
tadavāptaphalaṃ yojyaṃ jyāpiṇḍe gatasaṃjñake //

### [1.54.100](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.100)

syātkramajyāvidhiścaivamukramajyāsvapismṛtaḥ /  
jyāṃ prohya śeṣaṃ tattvatāśvi hṝntaṃ tadvivaroddhṛm //

### [1.54.101](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.101)

saṃkhyātattvāśvisaṃvargyasaṃyojyaṃ dhanurucyate /  
ravermandaparidhyaṃśā manavaḥ śītagoradāḥ //

### [1.54.102](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.102)

yugmānte viṣamānte tunakhaliptonitāstayoḥ /  
yugmānterthādrayaḥ khāgnisurāḥ sūryā navārṇavāḥ //

### [1.54.103](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.103)

ojedvyagā ca suyamāradārudrāgajābdhayaḥ /  
kujādīnāmataḥ śaughnyāyugmānterthāgnidasrakāḥ //

### [1.54.104](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.104)

guṇāgnicandrāḥ khanagādvirasākṣīṇi go 'grayaḥ /  
ojānte dvitriyamatādviviśveyamaparvatāḥ //

### [1.54.105](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.105)

khartudasnāvipadvedāḥ śīghnakarmaṇi kīrtitāḥ /  
ojayugmāntaraguṇābhujajyātrijyayoddhṛtāḥ //

### [1.54.106](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.106)

yugmavṛttedhanarṇaśyādojādūne 'dhike sphuṭam /  
tadguṇe bhujakoṭijyebhagaṇāṃśavibhājite //

### [1.54.107](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.107)

tadbhujajyāphaladhanurmāndaṃ liptādikaṃ phalam /  
śai'yakoṭiphalaṃ kendre makarādau dhanaṃ smṛtam //

### [1.54.108](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.108)

saṃśodhyaṃ tu trijīvāyāṃ karkādau koṭijaṃ phalam /  
tadbāhuphalavargaikyānmūlakarṇaścalābhidhaḥ //

### [1.54.109](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.109)

trijyābhyastaṃ bhujaphalaṃ makarādau dhanaṃ smṛtam /  
saṃśodhyaṃ tu trijīvāyāṃ karkādau koṭijaṃ phalam //

### [1.54.110](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.110)

tadbāhuphalavargaikyānmūlaṃ karṇaścalābhidhaḥ /  
trijyābhaghyastaṃ bhujaphalaṃ palakarṇavibhājitam //

### [1.54.111](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.111)

labdhasya cāpaṃ liptādi phalaṃ śaidhryamidaṃ smṛtam /  
etadādau kujādīnāṃ caturthe caiva karmaṇi //

### [1.54.112](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.112)

māndyaṃ karmaikamarkendvorbhaundvorbhauṃmādīnāmāthocyate /  
śairdhyaṃ mādyaṃ punarmāndyaṃ śairghyaṃ catvāryanukramāt //

### [1.54.113](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.113)

ajā dikendre sarveṣāṃ māndye śairghye ca karmaṇi /  
dhanaṃ grahāṇāṃ liptādi tulādāvṛṇameva tat //

### [1.54.114](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.114)

arkabāhuphalābhyastā grahabhuktivibhājitāḥ /  
bhacakrakalikābhistu liptāḥ kāryā graher'kavat //

### [1.54.115](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.115)

grahabhaktaḥ phalaṃ kāryaṃ grahavanmandakarmaṇi /  
karkādau taddhanaṃ tatra makarādāvṛṇaṃ smṛtam //

### [1.54.116](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.116)

dorjyottaraguṇābhuktistattvanetroddhṛtā punaḥ /  
svamandaparidhikṣuṇṇā bhagaṇāṃśoddhṛtāḥkalāḥ //

### [1.54.117](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.117)

mandasphuṭakṛtā bhuktiḥ śīghnoccabhuktitaḥ /  
taccheṣaṃ vivareṇātha hanyātrijyāṅkakarṇayoḥ //

### [1.54.118](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.118)

cakrakarṇahṛtaṃ bhuktau karṇe trijyādhike dhanam /  
ṛṇamūne 'dhike prohya śeṣaṃ vakragatirbhavet //

### [1.54.119](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.119)

kṛtartucandrairvedendraiḥ śūnyatryekairguṇāṣṭabhiḥ /  
śararudraiścaturyāṃśukendrāṃśerbhūsutādayaḥ //

### [1.54.120](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.120)

vakriṇaścakraśuddhaistairaṃśairujutivakratām /  
kramajyā viṣuvadbhāghnī kṣitijyā dvādaśoddhṛtā //

### [1.54.121](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.121)

trijyāguṇā dinavyāsabhaktā cāpaṃ ca śatravaḥ /  
tatkārmukamudakrāntau dhanahīno pṛthakkṣate //

### [1.54.122](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.122)

svāhorātracaturbhāgedinarātridale smṛte /  
yāmyakrāntau viparyaste dviguṇaite dinakṣaye //

### [1.54.123](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.123)

bhabhogo 'ṣṭaśatīrliptāḥ svāśivaśailostathāttitheḥ /  
grahaliptā bhagābhogābhāni bhuktyādinādikam //

### [1.54.124](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.124)

ravīnduyogaliptāstu yogābhabhogabhājitāḥ /  
gatagamyāśca ṣaṣṭighnā bhuktiyogāptanāḍikāḥ //

### [1.54.125](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.125)

arkenacandraliptāstu tithayo bhogabhājitāḥ /  
gatagamyāśca ṣaṣṭighnā nātobhuktataroddhṛtāḥ //

### [1.54.126](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.126)

tithayaḥ śuklapratipado dvighnāḥ saikā na gāhatāḥ /  
śeṣaṃ bavo bālavaśca kaulavastaitilo garaḥ //

### [1.54.127](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.127)

vaṇijobhre bhavedviṣṭiḥ kṛṣṇabhūtāparārddhataḥ /  
śakunirnāgāśca catuṣpada kiṃstughnameva ca //

### [1.54.128](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.128)

śilātalevasaṃśuddhe vajralepetivāsame /  
tatra śakāṅgulairiṣṭaiḥ samamaṇḍalamālikhet //

### [1.54.129](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.129)

tanmadhye sthāpayecchaṅkuṃ kalpanā ddvādaśāṅgulam /  
tacchāyāgraṃ spṛśedyatra dattaṃ pūrvāparāhnayoḥ //

### [1.54.130](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.130)

tatra binduṃ vidhāyobhau vṛtte pūrvāparābhidhau /  
tanmadhye timinā rekhā kartavyā dakṣiṇottata //

### [1.54.131](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.131)

yāmyottaradiśormadhye timinā pūrvapaścimā /  
digmadhyamatsyaiḥ saṃsādhyā vidiśastadvadeva hi //

### [1.54.132](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.132)

caturastaṃ bahiḥ kuryātsūtrairmadhyādviniḥsṛtaiḥ /  
bhujasūtrāṅgulaistatra dattairiṣṭaprabhā matā //

### [1.54.133](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.133)

prāṅkpaścimāśritā rekhā procyate samamaṇḍalam /  
bhamaṇḍalaṃ ca viṣuvanmaṇḍalaṃ parikīrtitam //

### [1.54.134](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.134)

rekhā prācyaparā sādhyā viṣuvadbhāgrayā tathā /  
iṣṭacchāyāviṣuvatormadhyehyagrābhidhīyate //

### [1.54.135](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.135)

śaṅkucchāyākṛtiyutermūlaṃ karṃṇo 'ya vargataḥ /  
prohya śaṅkukṛte mūlaṃ chāyā śekuviparyayāt //

### [1.54.136](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.136)

triṃśatkṛtyoyuge bhānāṃ cakraṃ prākparilaṃbate /  
tadguṇādbhadinairbhaktyā dyugaṇādyadavāpyate //

### [1.54.137](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.137)

taddosrivnādaśādhnāṃśā vijñeyā ayatānidhāḥ /  
tatsaṃsvakṛtāddhahātkānticchāyāvaradalādikam //

### [1.54.138](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.138)

śaṅkucchāyāhate trijye viṣuvatkarkabhājite /  
laṃbākṣajye tayośchāye laṃbākṣau dakṣimau sadā //

### [1.54.139](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.139)

sākṣārkāpakramayutirddiksāmyentaramanyathā /  
śeṣahyānāṃśāḥ sūryasya tadvāhujyātha koṭijāḥ //

### [1.54.140](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.140)

śaṅkumānāṅgulābhyaste bhujatrijye yathāṅkramam /  
koṭījyayāvibhajyāpte chāyākarmābahirddale //

### [1.54.141](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.141)

svākṣārkanatabhāgānāṃ diksāmye 'taramanyathā /  
digbhedopakramaḥ śeṣastasya jyā trijyayā hatā //

### [1.54.142](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.142)

paramopakramajyāpta cāpamepādigo raviḥ /  
karkādau prohyacakrārddhāttulādau bhārddhasaṃyutātta //

### [1.54.143](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.143)

mṛgādau prohyacakrāttu madhyāhner'kaḥ sphuṭo bhavet /  
tanmandamasakṛddhāmaṃphalaṃ madhyo divākaraḥ //

### [1.54.144](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.144)

grahodayāḥ prāṇahatāḥ khakhāṣṭaikoddhatā gatiḥ /  
cakrāsavo labdhayutī svrahorātrāsavaḥ smṛtāḥ //

### [1.54.145](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.145)

tribhadyukarṇārddhaguṇā svāhorātrārddhabhājitāḥ /  
kramādekadvitribhaghājyā taccāpāni pṛthak pṛthak //

### [1.54.146](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.146)

svādhodhaḥ praviśodhyātha meṣāllaṅkodayāsavaḥ /  
svāgāṣṭayorthagogaikāḥ śaratryekaṃ himāṃśavaḥ //

### [1.54.147](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.147)

svadeśacarakhaṇḍonā bhavantīṣṭodayāsavaḥ /  
vyastāvyastairyutāstaistaiḥ karkaṭādyāstatastu yaḥ //

### [1.54.148](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.148)

utkrameṇa ṣaḍevaite bhavantīṣṭāstulādayaḥ /  
gatabhogyāsavaḥ kāryāḥ sāyanāḥsveṣṭabhāskarāḥ //

### [1.54.149](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.149)

svodayātsuhatā bhaktā bhaktabhogyāḥ svamānataḥ /  
abhiṣṭadhaṭikāsubhyo bhogyāsūnpraviśodhayet //

### [1.54.150](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.150)

tadvadevaiṣyalagnāsūnevaṃ vyāptāstathā kramāt /  
śeṣaṃ triṃśatkramāddhyastamaśuddhena vibhājitam //

### [1.54.151](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.151)

bhāgayuktaṃ ca hīnaṃ ca vyayanāṃśaṃ tanuḥ kuje /  
prākpaścānnatanāḍībhyastadvallaṅkodayāsubhiḥ //

### [1.54.152](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.152)

bhānau kṣayadhane kṛtvā madhyalagnaṃ tadā bhavet /  
bhogyāsūnūnakasyātha bhuktāsūnadhikasya ca //

### [1.54.153](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.153)

sapiṇḍyāntaralagnāsūnevaṃ syātkālasādhanam /  
virāhvarkabhujāṃśāścedindrālpāḥ syād graho vidhoḥ //

### [1.54.154](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.154)

teṣāṃ śivaghnāḥ śailāptā vyāvarkājaḥ śarāeṅgulaiḥ /  
arkaṃ vidhurvidhuṃ bhūbhā chādayatyathā channakam //

### [1.54.155](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.155)

chādyachādakamānārdhaṃ śaronaṃ grāhyavarjitam /  
tatsvacchannaṃ ca mānaikyārddhāṃśaṣaṣṭaṃ daśāhatam //

### [1.54.156](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.156)

channaghnamasmānmūlaṃ tu khāṅgonaglauvapurhṛtam /  
sthityarddhaṃ ghaṭikādisyādvyaṅgabāhvaṃśasaṃmitaiḥ //

### [1.54.157](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.157)

iṣṭaiḥ palaistadūnāḍhyaṃ vyagāvūner'kaṣaṅguṇaḥ /  
tadanyathādhike tasminnevaṃ spaṣṭe sukhāntyage //

### [1.54.158](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.158)

grāsena svāhate cchādyamānāme syurviśopakāḥ /  
pūrṇāntaṃ madhyamatra syāddarśānteñjaṃ tribhonakam //

### [1.54.159](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.159)

pṛthak tatkrāntyakṣabhāgasaṃskṛtau syurnatāṃśakāḥ /  
taddighnāṃśakṛtidvyūnārddhārkayutā hariḥ //

### [1.54.160](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.160)

tribhānāṅgārkaviśleṣāṃśo ḥṃśonaghnāḥ /  
purandarāḥ  
harāptālaṃbanaṃ svarṇavitribherkādhikonake //

### [1.54.161](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.161)

viśvaghnalaṃbanakalāḍhyonastu tithivadyaguḥ /  
śaronolaṃbanaṣaḍaghne tallavāḍhyonavitribhāt //

### [1.54.162](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.162)

natāṃśāstajāṃsāne prādhṛtastadvivarjita /  
śabdenduliptaiḥ ṣaḍbhistu bhaktānatirnatirnatāṃśadik //

### [1.54.163](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.163)

tayornāṭyohabhinnaikadik śaraḥ sphuṭatāṃ vrajet /  
tataśchannasthitidale sādhye sthityarddhaṣaṭtribhiḥ //

### [1.54.164](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.164)

aṃśastairvintribhandvisthaṃlaṃbanetayoḥ pūrvavat /  
saṃskṛtestābhyāṃ sthityarddhe bhavataḥ sphuṭe //

### [1.54.165](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.165)

tābhyāṃ hīnayuto madhyadarśaḥ kālau mukhāntagau /  
arkādyūnā viśva īśā navapañcadaśāṃśakāḥ //

### [1.54.166](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.166)

kālāṃśāstairūnayukte ravau hyastodayau vidhoḥ /  
dṛṣṭvā hyādau kheṭabiṃbaṃ dṛgauñcye laṃbamīkṣya ca //

### [1.54.167](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.167)

talluṃbapāpabiṃbāntardṛṇau vyāptaravighnabhāḥ /  
aste sāvayavā jñeyā gataiṣyāstithayo budhaiḥ //

### [1.54.168](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.168)

vyaste yuktāntibhāgaiśca dvighnatithyāhṛtā sphuṭam /  
saṃskāradikalaṃbanamaṅgulādyaṃ prajāyate //

### [1.54.169](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.169)

seṣvaśonāḥ sitaṃ tithyo balannāśonnataṃ vidhoḥ /  
śṛṅgamanyatra udvācyaṃ balanāṅgulalekhanāt //

### [1.54.170](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.170)

pañcatve goṅkaviśikhāḥ śeṣakarṇahatāḥ pṛthak /  
vikṛjyakāṅgasiddhāgnibhaktālabdhonasaṃyutāḥ //

### [1.54.171](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.171)

trijyādhikone śravaṇe vapūṃṣi syurhṛtāḥ kujāt /  
ṛjvoranṛjvorvivaraṃ gatyantaravibhājitam //

### [1.54.172](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.172)

vakrartvorgatiyogāmaṃ gamyetīte dinādikam /  
khanatyāsaṃskṛtauvveṣūdaksāmyenyentaraṃ yutiḥ //

### [1.54.173](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.173)

yāmyodakkheṭavivaraṃ mānaukyāddholpakaṃ yadā /  
yadā bhedolaṃbanādyaṃ sphuṭārthaṃ sūryaparvavat //

### [1.54.174](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.174)

ekāyanagatau syātāṃ sūryācandramasau yadā /  
tayute maṇḍale krāntyau tulyatve vai dhṛtābhidhaḥ //

### [1.54.175](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.175)

vipaṭītāyanagatau candrākārai krāntiliptikāḥ /  
samāstadā vyatīpāto bhagaṇārddhe tapoyutau //

### [1.54.176](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.176)

bhāskaredvor bhacakrānta cakrārddhāvadhisaṃsthayoḥ /  
dṛkkalpasādhitāṃśādiyuktayoḥ svāvapakramau //

### [1.54.177](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.177)

athojapadagamyendoḥ krāntirvikṣepasaṃskṛtāḥ /  
yadi syādadhikā bhānoḥ krānteḥ pāto gatastadā //

### [1.54.178](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.178)

nyūnā cetsyāttadā bhāvī vāmaṃ yugmapadasya ca /  
yadānyatvaṃ vidhoḥ krāntiḥ kṣepāccedyadi śuddhyati //

### [1.54.179](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.179)

krāntyorjetrijyayābhiste paramāyakramoddhate /  
taccāpāntarmarddhavāyorjyabhāvinaśītagau //

### [1.54.180](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.180)

śodhyaṃ candrādgate pāte tatsūyagatitāḍitam /  
candrabhuktyā hṛtaṃ bhānau liptādiśaśivatphalam //

### [1.54.181](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.181)

tadūcchaśāṅkapātasya phalaṃ deyaṃ viparyayāt /  
karmaitadasakṛttāvatkrāntī yāvatsametayoḥ //

### [1.54.182](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.182)

krāntyoḥ samatve pāto 'tha prakṣiptāṃśonite vidhau /  
hīner'dvarātraghikāghato bhāvī tātkālike 'dhikā //

### [1.54.183](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.183)

sthirīkṛtārddharā trārddhau dvayorvivaraliptakāḥ /  
ṣaṣṭiścācandrabhuktāptā pātakālasya nāḍikāḥ //

### [1.54.184](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.184)

ravīndvormānayogārddhaṃ ṣaṣṭyā saṃguṇya bhājayet /  
tayorbhuktayantareṇāptaṃ sthityamarddhāṃ nāḍikādivat //

### [1.54.185](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.185)

pātakālaḥ sphuṭo madhyaḥ so 'pi sthityarddhavarjitaḥ /  
tasya saṃbhavakālaḥ syāttatsaṃyogektasaṃjñakaḥ //

### [1.54.186](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.186)

ādyantakālayormadhye kālo jñeyo 'tidāruṇaḥ /  
prajvalajjvalanākāraḥ sarvakarmasu garhitaḥ //

### [1.54.187](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.187)

ityetadgaṇito kiñcitproktaṃ saṃkṣepato dvija /  
jātakaṃ vācmi samayādrāśisaṃjñāpuraḥsaram //

### [1.54.187.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54.187.p1)

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne dvitīyapāde jyotiṣavarṇanaṃ nāma catuḥpañcāśattamo 'dhyāyaḥ

## Linked texts (5)

- [Sūryasiddhānta](https://indike.org/pramana/in.astro.siddhanta.early.suryasiddhanta.1.29) — Maya, Sanskrit
- [Nāradasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.art.sangita.prachina.naradasamhita.132_22) — Nārada, Sanskrit
- [Siddhāntatattvaviveka](https://indike.org/pramana/in.astro.siddhanta.later.siddhantatattvaviveka.3.181) — Kamalākarabhaṭṭa 1633, Sanskrit
- [Bhagavantabhāskara](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.bhagavantabhaskara.1.p67) — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit
- [Śrāddhakaumudī](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.mithila_bengal.sraddhakaumudi.6.p211) — Govindānanda 1500, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.54) · Pramāṇa
