Pramāṇa · Search · About · API

Naradapurana 1.59

Nāradapurāṇa 1.59

Language
Sanskrit

Contents

1.59.1

sanandana uvāca
tataḥ sa rājā sahito mantribhirdvijasattama /
puraḥ purohitaṃ kṛtvā sarvāṇyantaḥ purāṇi ca //

1.59.2

śirasā cārdhyamādāya guruputraṃ samabhyagāt /
mahadāsanamādāya sarvaratnavibhūṣitam //

1.59.3

pradadau guruputrāya śukāya paramocitam /
tatropaviṣṭaṃ taṃ kārṣṇiśāstradṛṣṭena karmaṇā //

1.59.4

pādyaṃ nivedya prathamaṃ sārghyaṃ gāṃ ca nyavedayat /
sa ca tāṃmantrataḥ pūjāṃ pratigṛhya dvijottamaḥ //

1.59.5

paryapṛcchanmahātejārājñaḥ kuśalamavyayam /
udārasattvābhijano rājāpi gurusūnave //

1.59.6

āvedya kuśalaṃ bhūmau niṣasāda tadājñayā /
so 'pi vaiyāsakiṃ bhūyaḥ pṛṣṭvā kuśalamavyayam /
kimāgamanimityeva paryapṛcchadvidhānavit //

1.59.7

śuka uvāca
pitrāhamukto bhadraṃ te mokṣadharmārthakovidaḥ /
videharājohyādyome janako nāma viśrutaḥ //

1.59.8

tatra tvaṃ gaccha tūrṇaṃ vai sa te hṛdayasaṃśayam /
pravṛttau ca nivṛttau ca sarvaṃ chetsyatyasaṃśayam //

1.59.9

so 'haṃ piturniyogāttvā mupapraṣṭumihāgataḥ /
tanme dharmabhṛtāṃ śreṣṭha yathāvadvaktumarhasi //

1.59.10

kiṃ kāryaṃ brāhmaṇeneha mokṣārthaśca kimātmakaḥ /
kathaṃ ca mokṣaḥ kartavyo jñānena tapasāpi vā //

1.59.11

janaka uvāca
yatkāryaṃ brāhmaṇeneha janmaprabhṛti tacchuṇu /
kṛtopanayanastāta bhavedvedaparāyaṇaḥ //

1.59.12

tapasā guruvṛttyā ca brahmacaryeṇa cānvitaḥ /
devatānāṃ pitṝṇāṃ ca hyatṛṣṇaścānasūyakaḥ //

1.59.13

vedānadhītya niyato dakṣiṇāmapavartya ca /
abhyanujñāmanuprāpya samāvarteta vai dvijaḥ //

1.59.14

samāvṛttastu gārhasthye sadāro niyato vaset /
anasūyuryathānyāyamāhitāgniranādṛte //

1.59.15

utpādya putrapautrāṃśca vanyāśramapade vaset /
tānevāgnīnyathānyāyaṃ pūjayannatithipriyaḥ //

1.59.16

sarvānagnīnyathānyāyamātmanyāropya dharmavit /
nirdvandvo vītarāgātmā brahmāśramapade vaset //

1.59.17

śuka uvāca
utpanne jñānavijñāne pratyakṣe hṛdi śaśvate /
na vinā gurusaṃvāsājjñānasyādhigamaḥ smṛtaḥ //

1.59.18

kimavaśyaṃ tu vastavyamāśrameṣu na vā nṛpa /
etadbhavantaṃ pṛcchāmi tadbhavānvaktumarhati //

1.59.19

janaka uvāca
na vinā jñānavijñāne mokṣasyādhigamo bhavet /.
na vinā gurusaṃbadhājjñānasyādhigamastathā //

1.59.20

ācāryaḥ plāvitā tasya jñānaṃ plava ihocyate /
vijñāya kṛtakṛtyastu tīrṇastatrobhayaṃ tyajet //

1.59.21

anucchedāya lokānāmanucchedāya karmaṇām /
kṛtvā śubhāśubhaṃ karma mokṣo nāmeha labhyate //

1.59.22

bhāvitaiḥ kāraṇaiścāryaṃ bahusaṃsārayoniṣu /
āsādayati śuddhātmā mokṣaṃ hi prathamāśrame //

1.59.23

tamāsādya tu muktasya dṛṣṭārthasya vipaścitaḥ /
tridhāśrameṣu konvartho bhavetparamabhīpsataḥ //

1.59.24

rājasāṃstāmasāṃścaiva nityaṃ doṣānvisarjayeta /
sāttvikaṃ mārgamāsthāya paśyedātmānamātmanā //

1.59.25

sarvabhūteṣu cātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani /
saṃpaśyannaiva lipyeta jale vāricarago yathā //

1.59.26

pakṣīvatpavanādvardhvamamutrānuntyaśnute /
vihāya dehaṃ nirmukto nirdvandvaḥ śubhasaṃgataḥ //

1.59.27

atra gāthāḥ purā gītāḥ śṛṇu rājñā yayātinā /
dhāryate yā dvijaistāta mokṣaśāstraviśāradaiḥ //

1.59.28

jyotiścātmani nānyatra ratnaṃ tatraiva caiva tat /
svayaṃ ca śakyaṃ taddraṣṭuṃ susamāhitarcatasā //

1.59.29

na bibheti paro yasmānna bibheti parācca yaḥ /
yaśca necchati na dveṣṭi brahma saṃpadyate sa tu //

1.59.30

yadā bhāvaṃ na kurute sarvabhūteṣu pāpakam /
pūrvairācarito dharmaścaturāśramasaṃjñakaḥ //

1.59.31

anena kramayogena bahujātisukarmaṇām /
karmaṇā manasā vācā brahma saṃpadyate tadā //

1.59.32

rsuyojya tapasātmānamīrṣyāmutsṛjya mohinīm /
tyaktva kāmaṃ ca lobhaṃ ca tato brahmatvamaśnute //

1.59.33

yadā śrāvye ca dṛśye ca sarvabhūteṣu cāvyayam /
samo bhavati nirdvudvo brahma saṃpadyate tadā //

1.59.34

yadā stuti ca rnidāṃ ca samatvena ca paśyati /
kāñcanaṃ cāyasaṃ caiva sukhaduḥkhe tathaiva ca //

1.59.35

śītamuṣṇaṃ tathaivārthamanarnthaṃ priyamapriyam /
jīvitaṃ maraṇaṃ caiva brahma saṃpadyate tadā //

1.59.36

prasāryeha yathāṅgāni kūrmaḥ saṃharate punaḥ /
tarthedriyāṇi manasā saṃyantavyāni bhikṣuṇā //

1.59.37

tamaḥ parigataṃ veśya yathā dīpena dṛśyate /
tathā buddhipradīpena śakya ātmā nirīkṣitum //

1.59.38

etatsarvaṃ prapaśyāmi tvayi buddhimatāṃvara /
yañcānyadapi vettavyaṃ tattvato vetti tadbhavān //

1.59.39

brahmarṣe viditaśvāsi viṣayāntamupāgataḥ /
guroścaiva prasādena tava caivopaśikṣayā //

1.59.40

tasya caiva prasādena prādurbhūtaṃ mahāmuneḥ /
jñānaṃ divyaṃ samādīptaṃ tenāsi vidito vidito mama //

1.59.41

ardhikaṃ tava vijñānamadhi kāvagatistava /
adhikaṃ ca tavaiśvaryaṃ tañca tvaṃ nāvabudhyase //

1.59.42

bālyādvā saṃśayādvāpi bhayādvāpi vimeṣajāt /
utpanne cāpi vijñā ne nādhigacchanti tāṅgatim //

1.59.43

vyavasāyena śuddhena madvidhaiśchinnasaṃśayāḥ /
vimucya hṛdayagranthīnārtimāsādayanti tām //

1.59.44

mavāṃścotpannavijñānaḥ sthirabaguddhiralolupaḥ /
vyavasāyādṛte brahmannāsādayati tatpadam //

1.59.45

nāsti te sukhaduḥkheṣu viśeṣo nāsti vastuṣu /
nautsukyaṃ nṛtyagīteṣu na rāga upajāyate //

1.59.46

na bandhuṣu nibandhaste na bhayeṣvasti te bhayam /
paśyāmitvāṃ mahābhāga tulyanindātmasaṃstutim //

1.59.47

ahaṃ ca tvānupaśyāmi ye cānye 'pi manīṣiṇaḥ /
āsthitaṃ paramaṃ mārge akṣayaṃ cāpyanāmayam //

1.59.48

yatphalaṃ brāhmaṇasyeha mokṣārthaścāpadātmakaḥ /
tasminvai vartase viprakimanyatparipṛcchasi //

1.59.49

sanandana uvāca
etacchutvā tu vacanaṃ katātmā kṛtaniścayaḥ /
ātmanātmānamāsthāya dṛṣṭvā cātmānamātmanā //

1.59.50

kṛtakāryaḥ sukhī śāntastūṣṇīṃ prāyādudaṅmukhaḥ /
śaiśiraṃ girimāsādya pārāśaryaṃ dadarśa ca //

1.59.51

śiṣyānadhyāpayantaṃ ca pailādīnvedasaṃhitāḥ /
ārarṇeyo viśuddhātmā divākarasamaprabhaḥ //

1.59.52

piturjagrāha pādau caja sādaraṃ hṛṣṭamānasaḥ /
tato nivedayāmāsa pituḥ sarvamudāradhīḥ //

1.59.53

śuko janakarājena saṃvādaṃ mokṣasādhanam /
tacchatvā vedakartāsau prahṛṣṭenāntarātmanā //

1.59.54

samāliṅgya sutaṃ vyāsaḥ svapārśvasthaṃ cakāra ca //

1.59.55

tataḥ pailādayo viprā vedān vyāsādadhītya ca /
śailaśṛṅgādbhuvaṃ prāptā yājanādhyāpane ratāḥ //

1.59.55.p1

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne ekonaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ

Linked texts (4)