<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Naradapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.narada) › 1.63

# Naradapurana 1.63

Nāradapurāṇa 1.63

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [1.63.124](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.124) — 1 part

### [1.63.1](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.1)

samāptaścāyaṃ dvitīyaḥ pādaḥ /  
śaunaka uvāca  
sūta sādho ciraṃ jīva sarvaśāstraviśāradaḥ /  
yattvayā pāyitā vidvanvayaṃ kṛṣṇakathāmṛtam //

### [1.63.2](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.2)

śrutvā tu mokṣadharmānvai nārado bhagavatpriyaḥ /  
sanandanamukhodgītānkiṃ papracchaṃ tataḥ param //

### [1.63.3](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.3)

mānasā brahmaṇaḥ putrāḥ sanakādyā munīśvarāḥ /  
caranti lokānantasiddhā lokoddharaṇatatparāḥ //

### [1.63.4](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.4)

nārado 'pi mahābhāga nityaṃ kṛṣṇaparāyaṇaḥ /  
teṣāṃ samāgame bhadrā kā kathā lokapāvanī //

### [1.63.5](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.5)

sūta uvāca  
sādhu pṛṣṭaṃ mahābhāga tvayā lokopakāriṇā /  
kathayiṣyāmi tatsarvaṃ yatpṛṣṭa nāradarṣiṇā //

### [1.63.6](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.6)

śrutvā sanandanaproktānmokṣadharmānsanātanān /  
nārado bhārgavaśreṣṭha punaḥ papraccha tānmunīn //

### [1.63.7](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.7)

nārada uvāca  
sarvadeveśvaro viṣṇurvede tantre ca kīrtitaḥ /  
samārādhyaḥ sa evātra sarvaiḥ sarvārthakāṅkṣibhiḥ //

### [1.63.8](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.8)

kairmantrairbhagavānviṣṇuḥ samārādhyo munīśvarāḥ /  
ke devāḥ pūjanīyāśca viṣṇupādaparāyaṇaiḥ //

### [1.63.9](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.9)

tantraṃ bhāgavataṃ viprā guruśiṣyaprayojakam /  
dīkṣaṇaṃ prātarādyaṃ ca kṛtyaṃ syādyattaducyatām //

### [1.63.10](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.10)

yairmāsaiḥ karmabhiryairvā japyairhemādibhistathā /  
prīyeta paramātmā vai tadbrūta mama mānadāḥ //

### [1.63.11](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.11)

sūta uvāca  
etacchrutvā vacastasya nāradasya mahātmanaḥ /  
sanatkumāro bhagavānuvācārkasamadyutiḥ //

### [1.63.12](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.12)

sanatkumāra uvāca  
śṛṇu nārada vakṣyāmi tantraṃ bhāgavataṃ tava /  
yajjñātvāmalayā bhaktyā sādhayedviṣṇumavyayam //

### [1.63.13](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.13)

tripadārthaṃ catuṣpādaṃ mahātantraṃ pracakṣate /  
bhogamokṣakriyācaryāhvayā pādāḥ prakīrtitāḥ //

### [1.63.14](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.14)

pādārthāstu paśupatiḥ paśupāśāstraya eva hi /  
patistatra śivohyeko jīvāstu paśavaḥ smṛtāḥ //

### [1.63.15](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.15)

yāvanmohādisaṃyogāḥ svarūpābodhalakṣaṇāḥ /  
tāvatpaśutvameteṣāṃ dvaitavatpaśya nārada //

### [1.63.16](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.16)

pāśāḥ pañcavidhāstveṣāṃ pratyekaṃ teṣu lakṣaṇam /  
paśavastrividhāścāpi vijñātāḥ kalasaṃjñikāḥ //

### [1.63.17](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.17)

talapākalasaṃjñaśca sakalaśceti nāmataḥ /  
tatrādyo malasaṃyukto malakarmayutaḥ paraḥ //

### [1.63.18](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.18)

malamāyākarmayutastṛtīyaḥ parikīrtitaḥ /  
ādyastu dvividhastatra samāsakaluṣastathā //

### [1.63.19](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.19)

asamāsamalaśceti dvitīyo 'pi punastathā /  
pakvāpakvamalenaiva dvividhaḥ parikīrtitaḥ //

### [1.63.20](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.20)

śuddhe 'dhvani gatāvetau vijñānapralayākalau /  
kalāditattvaniyataḥ sakalaḥ paryaṭatyayam //

### [1.63.21](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.21)

karmānugaśarīreṣu tattadbhuvanageṣu ca /  
pāśāḥ pañca tathā tatra prathamau malakarmajau //

### [1.63.22](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.22)

māyeyaśca tirodhānaśaktijo bindujaḥ paraḥ /  
eko 'pyanekaśaktirdṛkkriyācchādanakomalaḥ //

### [1.63.23](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.23)

tuṣakañcukavaddehanimittaṃ cātmanāmiha /  
dharmādharmātmakaṃ karma vicitraphalabhogadam //

### [1.63.24](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.24)

pravāhanityaṃ tadbījāṅkuranyāyena saṃsthitam /  
ityetau prathamau cātha māyeyādyān śṛṇudvija //

### [1.63.25](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.25)

sañcidānandavibhavaḥ paramātmā sanātanaḥ /  
patirjayati sarveṣāmeko bījaṃ vibhuḥ param //

### [1.63.26](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.26)

manasyati na codeti nivṛttiṃ ca prayacchati /  
varvarti dṛkkriyārūpaṃ tattejaḥ śāṃbhavaṃ param //

### [1.63.27](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.27)

śakto mayā harau bhukto paśugaṇasya hi /  
tacchaktimādyāmekāntāṃ vidrūpākhyāṃ vadanti hi //

### [1.63.28](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.28)

tayā cojjṛṃbhito bindurdikkriyātmā śivābhidhaḥ /  
aśeṣatattvajātasya kāraṇaṃ vibhuravyayam //

### [1.63.29](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.29)

asminnilīnā nikhilā icchāyāḥ śaktayaḥ svakam /  
kṛtyaṃ kurvanti tenedaṃ sarvānugrāhakaṃ mune //

### [1.63.30](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.30)

cijjaḍānugrahārthāya yasya viśvaṃ sisṛkṣataḥ /  
ādyonmeṣo 'sya nādātmā śāntyādibhuvanātmakaḥ //

### [1.63.31](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.31)

tacchaktitattvaṃ viprendra proktaṃ sāvayavaṃ param /  
tato jñānakriyāśaktyostathotkarṣāpakarṣayoḥ //

### [1.63.32](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.32)

prasaraścāpyabhāvena tattvaṃ caitatsadāśivam /  
dṛkśaktiryatra nyagbhūtā kriyāśaktirviśiṣyate //

### [1.63.33](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.33)

īśvarākhyaṃ tu tattattvaṃ proktaṃ sarvārthakartṛkam /  
yatra kriyā hi nyagbhūtā jñānākhyodrekamaśnute //

### [1.63.34](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.34)

tattattvaṃ caiva vidyākhyaṃ jñānarūpaṃ prakāśakam /  
nādo binduśca sakalaḥ sadākhyaṃ tattvamāśritau //

### [1.63.35](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.35)

vidyeśāḥ punaraiśaṃ tu mantrā vidyābhidhaṃ punaḥ /  
imāni caiva tattvāni śuddhādhveti prakīrtitam //

### [1.63.36](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.36)

sākṣānnimittamīśo 'tretyupādānasabindurāṭ /  
pañcānāṃ kālarāhityākramo nāstīti niścitam //

### [1.63.37](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.37)

vyāpāravasato hyeṣāṃ vihitā khalu kalpanā /  
tattvaṃ vastuta ekaṃ tu śivākhyaṃ citraśaktikam //

### [1.63.38](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.38)

śaktaṃ yāṃ vṛttibhedāttuvihitāḥ khalu kalpanāḥ /  
cijjaḍānugrahārthāya kṛtvā rūpāṇi vai prabhuḥ //

### [1.63.39](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.39)

anādimalaruddhānāṃ kurute 'nugrahaṃ citām /  
muktiṃ ca viśveṣāṃ svavyāpāre samarthetām //

### [1.63.40](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.40)

vidhatte jaḍavargasya sarvānugrāhakaḥ śivaḥ /  
śivasāmānyarūpo hi mokṣastu cidanugrahaḥ //

### [1.63.41](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.41)

so 'nāditvātkarmaṇo hi tattadbhogaṃ vinā bhavet /  
tenānugrāhakaḥ śambhustadbhuktyai prabhurvyayaḥ //

### [1.63.42](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.42)

kurute sūkṣmakaraṇabhuvanotpattimañjasā /  
karttopādānakaraṇairvinā kārye na dṛśyate //

### [1.63.43](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.43)

śaktayaḥ karaṇaṃ cātra māyopādānamiṣyate /  
nityaikā ca śivā śaktyā hyanādinidhanā satī //

### [1.63.44](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.44)

sādhāraṇī narāṇāṃ vai bhuvanānāṃ ca kāraṇam /  
svabhāvānmohajananī svacitājanakarmabhiḥ //

### [1.63.45](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.45)

viśvī sūkṣmā parā māyā vikṛtaiḥ parattu sā /  
karmāṇyāvekṣya vidyeśo māyāṃ vikṣobhya śaktibhiḥ //

### [1.63.46](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.46)

vidhatte jīvabhogārthaṃ vapūṃṣi karaṇāni ca /  
sṛjatyādo kālatattvaṃ nānāśaktimayī ca sā //

### [1.63.47](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.47)

bhāvi bhūtaṃ mavañcedaṃ jagatkalayate layam /  
sūte hyanantaraṃ māyā śaktiṃ niyamanātmikām //

### [1.63.48](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.48)

sarvaṃ niyamayatyeṣā teneyaṃ niyatiḥ smṛtā /  
anantaraṃ ca sā māyā nityā viśvavimohinī //

### [1.63.49](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.49)

anādinidhanā tattvaṃ kalākhyaṃ janayatyapi /  
ekatastu nṛṇāṃ yena kalayitvā malaṃ tataḥ //

### [1.63.50](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.50)

kartṛśaktiṃ vyañjayati tenedaṃ tu kalābhidham /  
kālena ca niyatyopasargatāṃ samupetayā //

### [1.63.51](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.51)

vyāpāraṃ vidadhātyeṣā bhūparyantaṃ svakīyakam /  
pradarśanātha vai puṃso viṣayāṇāṃ ca sā punaḥ //

### [1.63.52](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.52)

prakāśarūpaṃ vidyākhyaṃ tattvaṃ sūte kalaiva hi /  
vidyā tvāvaraṇaṃ bhitvā jñānaśakteḥ svakarmaṇā //

### [1.63.53](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.53)

viṣayāndarśayatyeṣātmanāṃśākāraṇaṃ hyataḥ /  
karoti bhogyaṃ yānāsau karaṇena pareṇa vai //

### [1.63.54](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.54)

udbuddhaśaktiḥ puruṣaḥ pracodya mahadādikān /  
bhogye bhogaṃ ca bhoktāraṃ tatparaṃ karaṇaṃ tu sā //

### [1.63.55](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.55)

bhogyesya bhogyatirmāsāñcidvyaktirbhoga ucyate /  
sukhādirūpo viṣayākārā buddhiḥ samāsataḥ //

### [1.63.56](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.56)

bhogyaṃ bhoktuśca svenaiva vidyākhyaṃ karaṇaṃ tu tat /  
yadyarkavatprakāśā dhīḥ karmatvāñca tathāpi hi //

### [1.63.57](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.57)

karaṇāntarasāpekṣā śaktā grāhayituṃ ca tam /  
saṃbandhātkāraṇādyaistadbhogautsukyena codanāt //

### [1.63.58](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.58)

tañcaṣṭāphalayogāñca saṃsiddhā kartṛtāsya tu /  
akartṛtvābhyupagame bhoktṛtvākhyā vṛthāsya tu //

### [1.63.59](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.59)

kiṃ ca pradhānacaritaṃ vyarthaṃ sarvaṃ bhavettataḥ /  
kartṛtvarahite puṃsi karaṇādyaprayojake //

### [1.63.60](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.60)

bhogasyāsaṃbhavastasmātsa evātra pravartakaḥ /  
karaṇādiprayoktṛātvaṃ vidyayaivāsya saṃmatam //

### [1.63.61](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.61)

anantaraṃ kalārāgaṃ sūte bhidyaṅgarūpakam /  
yena bhogyāya janitā bhidyaṅge puruṣe punaḥ //

### [1.63.62](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.62)

kriyāpravṛttirbhavati tenedaṃ rāgasaṃjñikam /  
ebhistattvaiśca bhoktṛtvadaśāyāṃ kalito yadā //

### [1.63.63](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.63)

nityastadāyamātmā tu labhate puruṣābhidhām /  
kalaiva praścādavyaktaṃ sūte bhogyāya cāsya tu //

### [1.63.64](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.64)

saptagranthividhānasya yattadgauṇasyakāraṇam /  
guṇānāmavibhāgo 'tra hyādhāre kṣmādibhāgavat //

### [1.63.65](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.65)

ādhāro 'pi ca yasteṣāṃ tadavyaktaṃ ca gīyate /  
traya eva guṇā hyaṣāmavyaktādeva saṃbhavaḥ //

### [1.63.66](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.66)

sattvaṃ rajastamaḥprakhyā vyāpāraniyamātmikā /  
guṇato dhīśca viṣayādhyavasāyasvarūpiṇī //

### [1.63.67](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.67)

guṇatastrividhā sāpi proktā karmānusārataḥ /  
mahattattavādahṝṅkāro jātaḥ saṃraṃbhavṛttimān //

### [1.63.68](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.68)

saṃbhodādasya viṣayaḥ prāpnoti vyavahāryatām /  
sattvā dviguṇabhedena sa punastrividho bhavet //

### [1.63.69](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.69)

taijaso rājasaścaiva tāmasaśceti nāmataḥ /  
tatra taijasato jñānendriyāṇi manasā saha //

### [1.63.70](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.70)

prakāśānva yatastasmādvodhakāni bhavanti hi /  
rājasāñca kriyāhetostathā karmendriyāṇi tu //

### [1.63.71](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.71)

tāmasāñcaiva jāyante tanmātrā bhūtayonayaḥ /  
icchārūpaṃ ca saṃkalpavyāpāraṃ tatra vai manaḥ //

### [1.63.72](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.72)

dvidhādhikāri tañcittaṃ bhoktṛbhogopapādakam /  
bahiḥ karaṇabhāvena svocitena yataḥ sadā //

### [1.63.73](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.73)

indriyāṇāñca sāmarthyaṃ saṃkalpenātmavṛttinā /  
karotyantaḥsthitaṃ bhūyastato 'ntaḥ karaṇaṃ manaḥ //

### [1.63.74](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.74)

mano 'hṝṅkārabuddhyākhyamastyantaḥ kāraṇaṃ tridhā /  
icchāsaṃraṃbhabodhākhyā vṛttayaḥ kramato 'sya tu //

### [1.63.75](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.75)

jñānendriyāṇi śrotraṃ tvak cakṣurjihvā ca nāsikā /  
grāhyāśca viṣayā hyeṣāṃ jñeyāḥ śabdādayo mune //

### [1.63.76](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.76)

śabdasparśarūparasagandhāḥ śabdādayo matāḥ /  
vākpāṇipādapāyūpasthāstu karmendriyāṇyapi //

### [1.63.77](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.77)

vacanādānagamanotsargānandeṣu karmasu /  
karaṇāni ca siddhinā na kṛtiḥ karaṇairvinā //

### [1.63.78](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.78)

daśadhā karaṇaiśceṣṭāṃ kāryamāviśya kāryate /  
ceṣṭante kāryamālaṃbya vibhutvātkaraṇāni tu //

### [1.63.79](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.79)

tanmātrāṇi tu khavāyustejo 'mbhaḥ kṣmeti pañca vai /  
tebhyo bhūtānyekaguṇānyākhyātāni bhavanti hi //

### [1.63.80](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.80)

iti pañcasu śabdo 'yaṃ sparśo bhūtacatuṣṭaye /  
rūpaṃ triṣu rasaścaiva dvayorgandhaḥ kṣitau tathā //

### [1.63.81](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.81)

kāryāṇyeṣāṃ krameṇaivāvakāśo vyūhakalpanam /  
pākaśca saṃgrahaścaiva dhāraṇaṃ ceti kathyate //

### [1.63.82](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.82)

āśītoṣṇau mahā vādyau śītoṣṇau vāritejasoḥ /  
bhāsvadagnau jale śuklaṃ kṣitau śuklādyanekadhā //

### [1.63.83](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.83)

rūpaṃ triṣu rasoṃ'bhaḥ su madhuraḥ ṣaḍidhaḥ kṣitau /  
gandhaḥ kṣitāvasurabhiḥ surabhiśca prakīrtitaḥ //

### [1.63.84](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.84)

tanmātraṃ tadbhūtaguṇaṃ karaṇaṃ poṣaṇaṃ tathā /  
bhūtasya tu viśeṣo 'yaṃ viśeṣarahitaṃ tu tat //

### [1.63.85](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.85)

imāni pañcabhūtāni saṃniviṣṭāni sarvataḥ /  
pañcabhūtātmakaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam //

### [1.63.86](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.86)

śarīrasaṃniviṣṭatvameṣāṃ tāvannirūpyate /  
dehe 'sthimāṃsakeśatvaṅnakhadantāśca pārthivāḥ //

### [1.63.87](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.87)

mūtraraktakaphasvedaśukrādiṣu jalasthitiḥ /  
hṛdi paṅktau dṛśoḥ pitte tejastaddharmadarśanāt //

### [1.63.88](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.88)

prāṇādivṛttibhedena vāyuścaivātra saṃsthitaḥ /  
viyatsarvāsu nāḍīṣu garbhavṛtyanuṣaṅgataḥ //

### [1.63.89](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.89)

prayoktyādimahīprāntametadaṇḍārthasādhanam /  
pratyātmaniyataṃ bhogabhedato vyavasīyate //

### [1.63.90](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.90)

tattvānyevaṃ kalādyāni pratipuṃniyatāni hi /  
deheṣu karmavaśataḥ sarveṣu vicaranti hi //

### [1.63.91](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.91)

māyeyaścaiva pāśo 'yaṃ yenāvṛtamidaṃ jagat /  
aśuddhādhvāmato hyeṣa dharaṇyādikalāvadhiḥ //

### [1.63.92](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.92)

tatra bhūmaṇḍalastho 'sau sthāvaro jaṅgamātmakaḥ /  
sthāvarā girivṛkṣādyā jaṅgamastrividhaḥ punaḥ //

### [1.63.93](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.93)

svedajāścāṇḍajāścaiva tathaiva ca jarāyujāḥ /  
carācareṣu lakṣāṇāṃ caturāśītiyonayaḥ //

### [1.63.94](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.94)

bhramamāṇasteṣu jīvaḥ kadācinmānuṣaṃ vapuḥ /  
prāpnoti karmavaśataḥ paraṃ sarvārthasādhakam //

### [1.63.95](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.95)

tatrāpi bhārate khaṇḍe brāhmaṇādikuleṣu ca /  
mahāpuṇyavaśenaiva janirbhavati durlabhā //

### [1.63.96](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.96)

janiśca puṃstriyoryogaḥ śukraśoṇitayogataḥ /  
bindurekaḥ praviśati yadā garbhe dvayātmakaḥ //

### [1.63.97](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.97)

tadā rajo 'dhike nārī bhavedreto 'dhike pumān /  
malakarmādipāśena kaścidātmā niyantritaḥ //

### [1.63.98](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.98)

jīvabhāvaṃ tadā tasminsakalaḥ pratipadyate /  
atha tatrāhṛtairmātrā pānānnādyaiśca poṣitaḥ //

### [1.63.99](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.99)

pakṣamāsādikālena vardhate vapuratra hi /  
duḥkhādyaḥ pīḍitaścaivācchannadeho jarāyuṇā //

### [1.63.100](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.100)

evaṃ tatra sthito garbhe prāgjanmotthaṃ śubhāśubham /  
smaraṃstiṣṭati duḥkhātmāpīḍyamāno muhurmuhuḥ //

### [1.63.101](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.101)

kālakrameṇa bālo 'sau mātaraṃ pīḍayannapi /  
saṃpīḍito niḥsarati yoniyantrādavāṅmukhaḥ //

### [1.63.102](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.102)

kṣaṇaṃ tiṣṭati niśceṣṭastato roditumicchati /  
tataḥ krameṇa sa śiśurvardhamāno dinedine //

### [1.63.103](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.103)

bālapaugaṇḍabhedena yuvatvaṃ pratipadyate /  
evaṃ krameṇa loke 'smindehināṃ dehasaṃbhavaḥ //

### [1.63.104](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.104)

mānuṣaṃ durlabhaṃ prāpya sarvalokopakārakam /  
yastārayati nātmānaṃ tasmātpāpataro 'tra kaḥ //

### [1.63.105](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.105)

āhāraścaiva nidrā ca bhayaṃ maithunameva ca /  
paśvādīnāṃ ca sarveṣāṃ ca sarveṣāṃ sādhāraṇamitīritam //

### [1.63.106](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.106)

caturṣvevānurakto yaḥ sa mūrkho hyātmadhātakaḥ /  
manuṣyāṇāmayaṃ dharmaḥ ravabandhacchedanātmakaḥ //

### [1.63.107](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.107)

pāśabandhanavicchedo dīkṣayaiva prajāyate /  
ato bandhanavicchittyai mantradīkṣāṃ samācaret //

### [1.63.108](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.108)

dīkṣājñānākhyayā śaktyā hyapadhvaṃsitabandhanaḥ /  
śuddhātmatattvanāmāsau nirvāṇapadamaśnute //

### [1.63.109](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.109)

svaśaktyātmikayā dṛṣṭyā śivaṃ dhyāyati paśyati /  
yajate śivaṃ mantraiśca ravapareṣāṃ hitāya saḥ //

### [1.63.110](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.110)

śivārkaśaktidīdhityā samarthīkṛtacidṛśā /  
śivaśaktyādibhiḥ sārddhaṃ paśyatyātmagatāvṛttiḥ //

### [1.63.111](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.111)

antaḥkaraṇavṛttiryā bodhākhyā sā maheśvaram /  
na prakāśayituṃ śaktā pāśatvānnigaḍādivat //

### [1.63.112](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.112)

dīkṣaiva paramo hetuḥ pāśavicchedane punaḥ /  
ataḥ śāstroktavidhinā matradīkṣāṃ samācaret //

### [1.63.113](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.113)

dīkṣitastantravidhinā svavarṇācāratatparaḥ /  
anuṣṭānaṃ prakurvīta nityanamittikātmakam //

### [1.63.114](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.114)

nijavarṇāśramācārānmanasāpi na laṅghayet /  
yo yasminnāśrame tiṣṭandīkṣāṃ prāpnoti mānavaḥ //

### [1.63.115](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.115)

sa tasminnāśrame tiṣṭhettaddharmānanupālayet /  
kṛtānyapi na karmāṇi bandhanāya bhavanti hi //

### [1.63.116](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.116)

ekaṃ tu phaladaṃ karma mantrānuṣṭhānasaṃbhavam /  
dīkṣito 'bhilaṣedbhogānyadyallokagatānasau //

### [1.63.117](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.117)

mantrārādhanasāmarthyāttadbhuktvā mokṣamaśnute /  
nityaṃ naimittikaṃ dīkṣāṃ prāpya yo nācarennaraḥ //

### [1.63.118](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.118)

kañcitkālaṃ piśācatvaṃ prāpyānte mokṣamaśnute /  
tasmāttu dīkṣitaḥ kuryyānnityanaimittikādikam //

### [1.63.119](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.119)

anuṣṭhānaṃ ca tenāsya dīkṣāṃ prāpyānumīyate /  
nityanaimittikācāra pālakasya narasya tu //

### [1.63.120](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.120)

dīkṣāvaikalyavirahātsadyo muktistu jāyate /  
tatrāpi gurubhaktasya gatirbhavati nānyathā //

### [1.63.121](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.121)

dīkṣayā gurumūrtisthaḥ sarvānugrāhakaḥ śivaḥ /  
dṛṣṭādyarthatayā yasya gurubhaktistu kṛtrimā //

### [1.63.122](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.122)

kṛte 'pi viphalaṃ tasya prāyaścittaṃ pade pade /  
kāyena manasā vācā gurubhaktiparasya ca //

### [1.63.123](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.123)

prāyaścittaṃ bhavennaiva siddhistasya pade pade /  
gurubhaktiyute śiṣye sarvasvavinivedake //

### [1.63.124](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.124)

mithyāprayuktamantrastu prāyāścittī bhavedguruḥ //

### [1.63.124.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63.124.p1)

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde triṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ

## Linked texts (6)

- [Mṛgendra](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.agama.siva.kamika.mrgendra.1.12.27) — Sanskrit
- [Tattvaprakāśa](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.siddhanta.darsana.tattvaprakasa.3.10) — Bhoja, Sanskrit
- [Garuḍapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.garuda.2.49.115) — Vyāsa, Sanskrit
- [Kūrmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.29.4) — Vyāsa, Sanskrit
- [Mṛgendra (another edition)](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.agama.siva.kamika.mrgendra*alt.1.44) — Sanskrit
- [Garuḍapurāṇasāroddhāra](https://indike.org/pramana/in.purana.garudasaroddhara.19.15-2) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.63) · Pramāṇa
