Naradapurana 1.76
Nāradapurāṇa 1.76
- Language
- Sanskrit
Contents
- 1.76.116 — 1 part
1.76.1
nārada uvāca
kārtavīryataprabhṛtayo nṛpā bahuvidhā bhuvi /
jāyante 'tha pralīyante svasvakarmānusārataḥ //
1.76.2
tatkathaṃ rājavaryo 'sau lokesevyatvamāgataḥ /
samullaṅghya nṛpānanyānetanme nuda saṃśayam //
1.76.3
sanatkumāra uvāca
śṛṇu nārada vakṣyāmi saṃdehavinivṛttaye /
yathā sevyatvamāpannaḥ kārtavīryārjuno bhuvi //
1.76.4
yaḥ sudarśanacakrasyāvatāraḥ pṛthivītale /
dattātreyaṃ samārādhya labdhavāṃsteja uttamam //
1.76.5
tasya kṣitīśvaredrasya smaraṇādeva nārada /
śatrūñjayati saṃgrāme naṣṭaṃ prāpnoti satvaram //
1.76.6
tenāsya mantrapūjādi sarvatantreṣu gopitam /
tubhyaṃ prakāśayiṣye 'haṃ sarvasiddhipradāyakam //
1.76.7
vahnitārayutā raudrī lakṣmīragnīnduśāntiyuk /
vedhādharenduśāntyāḍhyo nidrayāśāgni binduyuk //
1.76.8
pāśo māyāṅkuśaṃ padmāvarmāstre kārtavīpadam /
rephovā dyāsano 'nanto vahnijau karṇasaṃsthitau //
1.76.9
meṣaḥ sadīrghaḥ pavano manurukto hṛdantimaḥ /
ūnarviśativarṇo 'yaṃ tārādirnakhavarṇakaḥ //
1.76.10
dattātreyo muniścāsyacchando 'nuṣṭubudāhṛtam /
kārtavīryārjuno devo bījaśaktirdhruvaśca hṛt //
1.76.11
śeṣāḍhyabījayugmena hṛdayaṃ vinyasedadhaḥ /
śāntiyuktacaturthena kāmādyena śirāḥeṃ'gakam //
1.76.12
indvāḍhyaṃ vāmakarṇādyamāyayorvīśayuktayā /
śikhāmaṅkuśapadmābhyāṃ savāgbhyāṃ varma vinyaset //
1.76.13
varmāstrābhyāmastramuktaṃ śeṣārṇairvyāpakaṃ punaḥ /
hṛdaye jaṭhare nābhau jaṭhare guhyadeśataḥ //
1.76.14
dakṣapāde vāmapāde sakthni jānuni jaṅghayoḥ /
vinyasedbījadaśakaṃ praṇavadvayamadhyagam //
1.76.15
tārādyānatha śeṣārṇānmastake ca lalāṭake /
bhruvoḥ śrutyostathaivākṣṇornasi vaktre galeṃ'sake //
1.76.16
sarvamantreṇa sarvāṅge kṛtvā vyāpakamādṛtaḥ /
sarveṣṭasiddhaye dhyāyetkārtavīryaṃ janeśvaram //
1.76.17
udyadrarkasahasrābhaṃ sarvabhūpativanditam /
dorbhiḥ pañcāśatā dakṣairbāṇānvāmairdhanūṃṣi ca //
1.76.18
dadhataṃ svarṇamālāḍhyaṃ raktavastrasamāvṛtam /
cakrāvatāraṃ śrīviṣṇordhyāyedarjunabhūpatim //
1.76.19
lakṣamekaṃ japenmantraṃ daśāṃśaṃ juhuyāttilaiḥ /
sataṇḍulaiḥ pāyasena viṣṇupīṭhe yajattutam //
1.76.20
ṣaṭkoṇeṣu ṣaḍaṅgāni tato dikṣu vivikṣu ca /
cauramadavibhañjanaṃ mārīmadavibhañjanam //
1.76.21
arimadavibhañjanaṃ daityamadavibhañjanam /
duṣṭanāśaṃ duḥkhanāśaṃ duritāpadvināśakam //
1.76.22
dikṣvaṣṭaśaktayaḥ pūjyāḥ prācyādiṣvasitaprabhāḥ /
kṣemaṅkarī vaśyakarī śrīkarī ca yaśaskarī //
1.76.23
āyuḥ karī tathā prajñākarī vidyākarī punaḥ /
dhanakaryaṣṭamī paścāllokeśā astrasaṃyutāḥ //
1.76.24
evaṃ saṃsādhito mantraḥ prayogārhaḥ prajāyate /
kārtavīryārjunasyātha pūjāyantramihocyate //
1.76.25
svabījānaṅgadhruvavākkarṇikaṃ digdalaṃ likhet /
tārādivarmāntadalaṃ śeṣavarṇadalāntaram //
1.76.26
ūṣmāntyasvarakiñjalkaṃ śeṣārṇaiḥ pariveṣṭitam /
koṇālaṅkṛtabhūtārṇabhūgṛhaṃ yantramīśituḥ //
1.76.27
śuddhabhūmāvaṣṭagandhairlikhitvā yantramādarāt /
tatra kuṃbhaṃ pratiṣṭhāpya tatrāvāhyārcayennṛpam //
1.76.28
spṛṣṭvā kuṃbhaṃ japenmantraṃ sahasraṃ vijitendriyaḥ /
abhiṣiṃ cettadaṃbhobhiḥ priyaṃ sarveṣṭasiddhaye //
1.76.29
putrānyaśo roganāśamāyuḥ svajanarañjanam /
vāksiddhiṃ sudṛśaḥ kumbhābhiṣikto labhate naraḥ //
1.76.30
śatrūpadrava āpanne grāme vā puṭabhedane /
saṃsthāpaṃyedidaṃ yantraṃ śatrubhītinivṛttaye //
1.76.31
sarṣapāriṣṭalaśunakārpāsairmāryate ripuḥ /
dhattūraiḥ stabhyate nimbairdveṣyate vaśyateṃ'bujaiḥ //
1.76.32
uñcāṭane vibhītasya samidbhiḥ khadirasya ca /
kaṭutailamahiṣyājyairhemadravyāñjanaṃ smṛtam //
1.76.33
yavairhute śriyaḥ prāptistilairājyairaghakṣayaḥ /
tilataṇḍulasiddhārthajālairvaśyo nṛpo bhavet //
1.76.34
apāmārgārkadūrvāṇāṃ homo lakṣmīprado 'ghanut /
strīvaśyakṛtpriyaṅgūṇāṃ murāṇāṃ bhūtaśāntidaḥ //
1.76.35
aśvatthoduṃbaraplakṣavaṭabilvasamudbhavāḥ /
samidho labhate hutvā putrānāyurddhanaṃ sukham //
1.76.36
nirmokahemasiddhārthalavaṇaiścauranāśanam /
rocanāgomayaistaṃbho bhūprāptiḥ śālibhirhutaiḥ //
1.76.37
homasaṃkhyā tu sarvatra sahasrādayutāvadhi /
prakalpanīyā mantrajñaiḥ kāryyagauravalāghavāt //
1.76.38
kārtavīryyasya mantrāṇāmucyate lakṣaṇaṃ budhāḥ /
kārtavīryārjunaṃ ṅeṃtaṃ sarvamantreṣu yojayet //
1.76.39
svabījādyo daśārṇo 'sau anye navaśivākṣarāḥ /
ādyabījadvayenāsau dvitīyo mantra īritaḥ //
1.76.40
svakāmābhyāṃ tṛtīyo 'sau svabhrūbhyāṃ tu caturthakaḥ /
svapāśābhyāṃ pañcamo 'sau ṣaṣṭaḥ svena ca māyayā //
1.76.41
svāṅkuśābhyāṃ saptamaḥ syātsvaramābhyāmathāṣṭamaḥ /
svavāgbhavābhyāṃ navamo varmāstrābhyāmathāntimaḥ //
1.76.42
dvitīyādinavānteṣu bījayoḥ syādvyatikramaḥ /
mantre tu daśame varṇā navavarmāstramadhyagāḥ //
1.76.43
eteṣu mantravaryeṣu svānukūlaṃ manuṃ bhajet /
eṣāmādye virāṭchado 'nyeṣu triṣṭubudāhṛtam //
1.76.44
daśa mantrā ime proktā yadā syuḥ praṇavādikāḥ /
tadādimaḥ śivārṇaḥ syādanye tu dvādaśākṣarāḥ //
1.76.45
triṣṭupūchandastathādye syādanyeṣu jagatī matā /
evaṃ viṃśatimantrāṇāṃ yajanaṃ pūrvavanmatama //
1.76.46
dīrghāḍhyamūlabījena kuryādeṣāṃ ṣaḍaṅgakam /
tāro hṛtkārtavīryārjunāya varmāstraṭhadvayam //
1.76.47
caturdaśārṇo mantro 'yamasyejyā pūrvavanmatā /
bhūnetrasamanetrākṣivarṇerasyāṅgapañcakam //
1.76.48
tāro hṛdbhagavān ṅeṃtaḥ kārtavīryārjunastathā /
varmāstrāgnipriyāmantraḥ prokto hyaṣṭādaśārṇakaḥ //
1.76.49
trivedasaptayugmākṣivarṇaiḥ pañcāṅgakaṃ manoḥ /
namo bhagavate śrīti kārtavīryārjunāya ca //
1.76.50
sarvaduṣṭāntakāyeti tapobalaparākramaḥ /
paripālitasaptānte dvīpāya sarvarāpadam //
1.76.51
janyacūḍā maṇānte ye mahāśaktimate tataḥ /
sahasradahanaprānte varmāstrānto mahāmanuḥ //
1.76.52
triṣaṣṭivarṇavānproktaḥ smaramātsarvavighnahṛt /
rājanyakravartī ca vīraḥ śūrastṛtīyakaḥ //
1.76.53
māhiṣmatīpatiḥ paścāñcaturthaḥ samudīritaḥ /
revāṃbuparitṛptaśca kāṇo hastaprabādhitaḥ //
1.76.54
daśāsyeti ca ṣaḍbhiḥ syātpadairṅetaiḥ ṣaḍaṅgakam /
siṃcyamānaṃ yuvatibhiḥ krīḍantaṃ narmadājale //
1.76.55
hastairjalaudhaṃ rundhantaṃ dhyāyenmattaṃ nṛpottamam /
evaṃ dhyātvāyutaṃ mantraṃ pajedanyattu pūrvavat //
1.76.56
pūrvaṃ tu prajapellakṣaṃ pūjāyogaśca pūrvavat /
kārtavīryārjuno nāma rājā bāhusahasravān //
1.76.57
tasya saṃsmaraṇādeva hṛtaṃ naṣṭaṃ ca saṃvadet /
labhyate mantravaryo 'yaṃ dvātriṃśadvarṇasaṃyutaḥ //
1.76.58
pādaiḥ sarveṇa pañcāṅgaṃ dhyānapūjādi pūrvavat /
kārtavīryāya śabdānte vidmahe padamuñcaret //
1.76.59
mahāvīryāya varṇānte dhīmahīti padaṃ vadet /
tannor'junaḥ pravarṇānte codayātpadamīrayet //
1.76.60
gāyatryeṣārjuna syoktā prayogādau japettu tām /
anuṣṭubhaṃ manuṃ rātrau japatāṃ caurasaṃcayāḥ //
1.76.61
palāyante gṛhāddūraṃ tarpaṇāddhravanādapi /
atho dīpavidhiṃ vakṣye kārtavīryapriyaṅkaram //
1.76.62
vaiśākhe śrāvaṇe mārge kārtikāśvinapauṣataḥ /
māghaphālgunayormāsordīpāraṃbhaṃ samācaret //
1.76.63
tithau riktāvihīnāyāṃ vāre śanikujau vinā /
hastottarāśviraudreyapuṣyavaiṣṇavavāyubhe //
1.76.64
dvidaivate ca rohiṇyāṃ dīpāraṃbho hitāvahaḥ /
carame ca vyatīpāte dhṛtau vṛddhau sukarmaṇi //
1.76.65
prītau harṣaṃ ca saubhāgye śobhanāyuṣmatorapi /
karaṇe viṣṭirahite grahaṇe 'rddhodayādiṣu //
1.76.66
yogeṣu rātrau pūrvāhne dīpāraṃbhaghaḥ kṛtaḥ śubhaḥ /
kārtike śuklasaptamyāṃ niśīthe 'tīva śobhanaḥ //
1.76.67
yadi tatra ravervāraḥ śravaṇaṃ bhaṃ ca durlabham /
atyāvaśyakakāryeṣu māsādīnāṃ na śodhanam //
1.76.68
ādye hyupoṣya niyato brahmacārī sapītakaiḥ /
prātaḥ snātvā śuddhabhūmau liptāyāṃ gomayodakaiḥ //
1.76.69
prāṇānāyamya saṃkalpya nyāsānpūrvoditāṃścaret /
ṣaṭkoṇaṃ racayedbhūmau raktacandanataṇḍulaiḥ //
1.76.70
ataḥ smaraṃ samālikhya ṣaṭkoṇeṣu samālikhet /
navārṇairveṣṭayettañca trikoṇaṃ tadbahiḥ punaḥ //
1.76.71
evaṃ vilikhite yantre nidadhyāddīpabhājanam /
svarṇajaṃ rajatotthaṃ vā tāmrajaṃ tadabhāvataḥ //
1.76.72
kāṃsyapātraṃ mṛṇmayaṃ ca kaniṣṭhaṃ lohajaṃ mṛtau /
śāntaye mudgacūrṇotthaṃ saṃdhau godhūmacūrṇajam //
1.76.73
ājye palasahasre tu pātraṃ śatapalaṃ smṛtam /
ājye 'yutapale pātraṃ palapañcaśatā smṛtam //
1.76.74
pañcasaptatisaṃkhye tu pātraṃ ṣaṣṭipalaṃ smṛtam /
trisāhasrī ghṛtapale śarkarāpalabhājanam //
1.76.75
dvisāhakhtryāṃ dviśatamitaṃ ca bhājanamiṣyate /
śate 'kṣicarasaṃśyātamevamanyatra kalpayet //
1.76.76
nityadīpe vahnipalaṃ pātramājyaṃ palaṃ smṛtam /
evaṃ pātraṃ pratiṣṭhāpya vartīḥ sūtrotthitāḥ kṣipet //
1.76.77
ekā tisro 'thavā pañcasaptādyā viṣamā api /
tithimānādāsahasraṃ tantusaṃkhyā vinirmitā //
1.76.78
goghṛtaṃ prakṣipettatra śuddhavastraviśodhitam /
sahasrapalasaṃkhyādidaśāṃśaṃ kāryagauravāt //
1.76.79
suvarṇādikṛtāṃ ramyāṃ śalākāṃ ṣoḍaśāṅgulām /
tadarddhāṃ vā tadarddhāṃ vā sūkṣmāgrāṃ sthūlamūlikām //
1.76.80
vimuñceddakṣiṇe pātramadhye cāgre kṛtāgrikām /
pātradakṣiṇadigdeśe muktvāṃ gulacatuṣṭayam //
1.76.81
adhogrāṃ dakṣiṇādhārāṃ nikhanecchurikāṃ śubhām /
dīpaṃ prajvālayettatra gaṇeśasmṛtipūrvakam //
1.76.82
dīpātpūrvatra digbhāge sarvatobhadramaṇḍale /
taṇḍulāṣṭadale vāpi vidhivatsthāpayeddhūṭam //
1.76.83
tatrāvāhya nṛpādhīśaṃ pūjayetpūrvavatsudhīḥ /
jalākṣatānsamādāya dīpaṃ saṃkalpayettataḥ //
1.76.84
dīpasaṃkalpamantro 'yaṃ kathyate dvīṣubhūmitaḥ /
praṇavaḥ pāśamāye ca śikhā kārtākṣarāṇi ca //
1.76.85
vīryārjunāya māhiṣmatīnāthāya sahasra ca /
bāhave iti varṇānte sahasrapadamuccaret //
1.76.86
kratudīkṣitahastāya dattātreyapriyāya ca /
ātreyāyānusūyānte garbharatnāya tatparam //
1.76.87
namo grīvāmakarṇendusthitau pāśa imaṃ tataḥ /
dīpaṃ gṛhāṇa amukaṃ rakṣa rakṣa padaṃ punaḥ //
1.76.88
duṣṭānnāśayayugmaṃ syāttathā pātaya ghātaya /
śatrūn jahidvayaṃ māyā tāraḥ svaṃ bījamātmabhūḥ //
1.76.89
vahnīpriyā anenātha dīpavaryeṇa paścimā /
bhimukhenāmukaṃ rakṣa amukānte varaprada //
1.76.90
māyākāśadvayaṃ vāmanetracandrayutaṃ śivā /
vedādikāmacāmuṇḍāḥ svāhā tu pūsabindukau //
1.76.91
praṇavo 'gnipriyā mantro netrabāṇādharākṣaraḥ /
dattātreyo munirmālāmantrasya parikīrtitaḥ //
1.76.92
chando 'mitaṃ kārtavīryurjuno devo 'khilāptikṛt /
cāmuṇḍayā ṣaḍaṅgāni caretṣaḍdīrghayuktayā //
1.76.93
dhyātvā devaṃ tato mantraṃ paṭhitvānte kṣipejjajalam /
govindāḍhyo halī seṃduścāmuṇḍābījamīritam //
1.76.94
tato navākṣaraṃ mantraṃ sahasraṃ tatpuro japet /
tāro 'nanto binduyukto māyāsvaṃ vāmanetrayuk //
1.76.95
kūrmāgnī śāntibindvāḍhyau vahni jāyāṅkuśaṃ dhruvam /
ṛṣiḥ pūrvoditonuṣṭupchando 'nyatpūrvavatpunaḥ //
1.76.96
sahasraṃ mantrarājaṃ ca japitvā kavacaṃ paṭhet /
evaṃ dīpapradānasya kartāpnotyakhile 'psitam //
1.76.97
dīpaprabodhakāle tu varjayedaśubhāṃ giram /
viprasya darśanaṃ tatra śubhadaṃ parikīrtitam //
1.76.98
śūdrāṇāṃ pradhyamaṃ proktaṃ mlecchasya vadhabandhanam /
ākhvotvordarśanaṃ duṣṭaṃ gavāśvasya sukhāvaham //
1.76.99
dīpajvālā samā siddhyai vakrā niśavidhāyinī /
śabdā bhayadā karturujjvalā sukhadā matā //
1.76.100
kṛṣṇā śatrubhayotpattye vamantī paśunāśinī /
kṛte dīpe yadā pātraṃ bhagnaṃ dṛśyate daivataḥ //
1.76.101
pakṣādarvāktadā gacchedyajamāno yamālayam /
vartyataraṃ yadā kuryātkāryaṃ siddhyedvilaṃbataḥ //
1.76.102
netrahīno bhavetkartā tasmindīpāntare kṛte /
aśucisparśane vyādhirdīpanāśe tu caurabhīḥ //
1.76.103
śvamārjārākhusaṃsparśe bhavedbhūpatito bhayam /
pātrāraṃbhe vasupalaiḥ kṛto dīpo 'khileṣṭadaḥ //
1.76.104
tasmāddīpaḥ prayatnena rakṣaṇīyoṃ'tarāyataḥ /
āsamāpteḥ prakurvīta brahmacaryaṃ ca bhūśayaḥ //
1.76.105
strīśūdrapatitādīnāṃ saṃbhāṣāmapi varjayet /
japetsahasraṃ pratyekaṃ mantrarājaṃ navākṣaram //
1.76.106
stotrapāṭhaṃ pratidinaṃ niśīthinyāṃ viśeṣataḥ /
ekapādena dīpāgre sthitvā yo mantranāyakam //
1.76.107
sahasraṃ prajapedvātrau so 'bhīṣṭaṃ kṣipramāpnuyāt /
samāpya śobhanadine saṃbhojya dvijasattamān //
1.76.108
kuṃbhodakena kartāramabhiṣiñcanmanuṃ japet /
kartā tu dakṣiṇāṃ dadyātpuṣkalāṃ toṣahetave //
1.76.109
gurau tuṣṭe dadātīṣṭaṃ kṛtavīryasuto nṛpaḥ /
gurvājñayā svayaṃ kuryādyadi vā kāraye dguruḥ //
1.76.110
dattvā dhanādikaṃ tasmai dīpadānāya nārada /
gurvājñāmantarā kuryādyo dīpaṃ sveṣṭasiddhaye //
1.76.111
siddhirna jāyate tasya hānireva pade pade /
uttamaṃ goghṛtaṃ proktaṃ madhyamaṃ mahaṣībhavam //
1.76.112
tilatailaṃ tu tādṛk syātkanīyo 'jādijaṃ ghṛtam /
āsyaroge sugandhena dadyāttailena dīpakam //
1.76.113
siddhvārthasaṃbhavenātha dviṣatāṃ nāśanāya ca /
sahasreṇa palairdīpe vihite ca na dṛśyate //
1.76.114
kāryasiddhastadā kuryātrrivāraṃ dīpajaṃ vidhim /
tadā sudurlabhamapi kāryyaṃ siddhvyenna saṃśayaḥ //
1.76.115
dīpapriyaḥ kārtavīryo mārtaṇḍo nativallabhaḥ /
stutiproyo mahāviṣṇurgaṇeśa staparṇapriyaḥ //
1.76.116
durgārcanapriyā nūnamabhiṣekapriyaḥ śivaḥ /
tasmātteṣāṃ pratoṣāya vidadhyāttattadādarāt //
1.76.116.p1
iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde kārtavīryamāhātmyamantradīpakathanaṃ nāma ṣaṭsaptatitamo 'dhyāyaḥ
Linked texts (7)
- Merutantra — Gommaṭa, Sanskrit
- Nāradopapurāṇa — Sanskrit
- Merutantra (Śiva) — Śiva, Sanskrit
- Mantramahārṇava (ed. Ram Kumar Rai) — Sanskrit
- Vācaspatya — Vācaspatimiśra, Sanskrit
- Vācaspatya — Tārānātha Tarkavācaspati, Sanskrit
- Studies in the Purāṇic Records on Hindu Rites and Customs — R. C. Hazra, English