Pramāṇa · Search · About · API

Naradapurana 2.16

Nāradapurāṇa 2.16

Language
Sanskrit

Contents

2.16.1

vasiṣṭha uvāca
dharmāṅgavadacaḥ śrutvā hṛṣṭo rukmāṅgado 'bravīt /
satya te jananī putra saṃprāptā mandare mayā //

2.16.2

vedāśrayasutā bālā madarthaṃ kṛtaniścayā /
kurvantī dāruṇaṃ putra tapo devagirau purā //

2.16.3

itaḥ pañcadaśādahno hayagāmī gato hyaham /
mandare parvataśreṣṭhe bahudhātusamanvite //

2.16.4

tasya mūrddhani bāleyaṃ toṣayantī maheśvaram /
sthitā gānaparā dṛṣṭā mayā tatra sudarśanā //

2.16.5

tato 'haṃ mūrcchayā yuktaḥ patito dharaṇītale /
anaṅgabāṇasaṃviddho vyādhaviddho yathā mṛgaḥ //

2.16.6

tato 'hamanayā devyā cālitaścārunetrayā /
vṛtaścaivāpi bhartṛtve kiñcitprārthanayā saha //

2.16.7

mayā cāpi pratijñātaṃ svadakṣiṇakarānvitam /
seyaṃ bhāryā viśālākṣī kṛtā bhūdharamastake //

2.16.8

avaruhya dharāpṛṣṭe samāruhya turaṅgamam /
dinatrayeṇa tvaritaḥ saṃprāptastava sannidhau //

2.16.9

paśyamāno girīndeśānsarāṃsisaritastathā /
iyaṃ hi jananī putra tava prītivivarddhinī //

2.16.10

abhivādaya cārvaṅgīṃ tvaṃ nijāmiva mātaram /
tatpiturvacanaṃ śrutvā hayasaṃsthāmarindamaḥ //

2.16.11

śirasā dharaṇīṃ gatvā idaṃ vacanamabravīt /
prasīda devi mātastvaṃ bhṛtyo dāsaḥ sutastava //

2.16.12

namaskaromi jananīṃ bahubhūpālasaṃyutaḥ /
taṃ putramavanīṃ prāptaṃ mohinī prekṣya bhūpate //

2.16.13

bharturdākṣiṇyayogācca avatīrya turaṅgamāt /
avāgūhata bāhubhyāmutthāpya patitaṃ sutam //

2.16.14

pariṣvaktastadā mātrā punarevābhyanandayat /
tatastāṃ sumanojñaistu cāruvastraisca bhūṣaṇaiḥ //

2.16.15

bhūṣayitvā samāropya punareva hayottamam /
svapṛṣṭhe caraṇaṃ kṛtvā tasyā rājīvalocanaḥ //

2.16.16

tenaiva vidhinā bhūpa pitaraṃ cānvarohayat /
bhūpālaiḥ saṃvṛto gacchanpabhdyāṃ dharmāṅgadaḥ sutaḥ //

2.16.17

praharṣapulako hyāsījjananīṃ prekṣya mohinīm /
stūyamānaḥ svayaṃ cāpi meghagaṃbhīrayā girā //

2.16.18

dhanyaḥ sa tanayo loke mātaro yasya bhūriśaḥ /
navā navatarā bhāryāḥ pituriṣṭā manoharāḥ //

2.16.19

yasyaikā jananī loke pitā tasyaiva duḥkhabhāk /
piturduḥkhena kiṃ saukhyaṃ putrasya hṛdi vartate //

2.16.20

ekasyā vandane mātuḥ pṛthivīphalamaśnute /
mātṝṇāṃ vandane mahyaṃ gahatpuṇyaṃ bhaviṣyati //

2.16.21

tasmādabhyadhikaṃ puṇyaṃ bhaviṣyati dine dine /
ekamuccaramāṇo 'sau rājabhiḥ parivāritaḥ //

2.16.22

praviṣṭo nagaraṃ ramyaṃ vaidiśaṃ ṛddhisaṃyutam /
hayasthaḥ prayayau rājā mohinyā saha tatkṣaṇāt //

2.16.23

tato gṛhavaraṃ prāpya pūjyamāno janairnṛpaḥ /
avaruhya hayātasmāmohinīṃ vākyamabravīt //

2.16.24

dharmāṅgadasya putrasya gṛhe gaccha manohare /
eṣa te guruśuśrūṣāṃ kariṣyati yathā guṇam //

2.16.25

na sakhī naiva dāsī te śuśrūṣāmācarediti /
sā caivamuktā patyā tu prasthitā sutamandiram //

2.16.26

dharmāṅgadena sā dṛṣṭā gacchantī mandirāya vai /
ātmano bhartṛvākyena parityajya mahīpatīn //

2.16.27

tiṣṭhadhvaṃ piturādeśādimāṃ śuśrūṣaye hyaham /
sa evamuktvā gatvā tu bāhubhyāṃ parigṛhya vai /
krame pañcadaśe prāpte paryaṅke tvavaropayat //

2.16.28

kāñcane paṭṭasūtreṇa racite komale dṛḍhe /
mṛdvāstaraṇasaṃyukte maṇiratnavibhūṣite //

2.16.29

ratnadīpaiśca bahuśaḥ khacite sūryasaprabhe /
tataḥ pādodakaṃ cakre mohinyā dharmabhūṣaṇaḥ //

2.16.30

sandhyāvalyā gurutvena hyapaśyattāṃ nṛpātmajaḥ /
naivamasyābhavadduṣṭaṃ manastāṃ mohinīṃ prati //

2.16.31

sukumāro 'pi tanvaṅgīṃ pīnorujaghanastanīm /
mene varṣāyutasamāmātmānaṃ ca trivatsaram //

2.16.32

prakṣālya caraṇau tasyāstajjalaṃ śirasi nyadhāt /
uvācāvanato bhūtvā sukṛtī mātarasmyaham //

2.16.33

ityuktvā naranārībhiḥ svayaṃ ca śramanāśanam /
cakāra sarvabhogaistāṃ yuyoja ca mudānvitaḥ //

2.16.34

dhīrodamathane jāte kuṇḍale cāmṛtasravaṃ /
ye labdhe dānavāñcitvā pātāle dharmamūrttinā //

2.16.35

mohinyā karṇayoścakre svayameva vṛṣāṅgadaḥ /
aṣṭottarasahasraiśca dhātrīphalanibhaiḥ śubhaiḥ //

2.16.36

mauktikai racitaiḥ śubhrairhāro devyāḥ kṛto hṛdi /
niṣkaṃ palaśataṃ svarṇaṃ kuliśāyutabhūṣitam //

2.16.37

hāra laghūttaraṃ cakre māturnṛpasutastadā /
valayā vajrakhacitā dviraṣṭau karayordvayoḥ //

2.16.38

ekaike niṣkakoṭībhirmūlyavidbhirnaraiḥ kṛtāḥ /
keyūranūpurau tasyā anarghau sa nṛpātmajaḥ //

2.16.39

pradadau pituriṣṭāyā bhūṣaṇārthaṃ raviprabhau /
kaṭisūtraṃ tu śarvāṇyā yadāsītpāvakaprabham //

2.16.40

tadbhraṣṭaṃ bhayabhītāyāḥ saṃgrāme tārakāmaye /
kālanemau sthite rājye patitaṃ mūlapācane //

2.16.41

tadgṛhītaṃ tu daityena mayena lokamāyinā /
taṃ hatvā malaye daityaṃ daityakoṭisamāvṛtam //

2.16.42

saṃvatsararaṇe ghore piturvacanakāraṇāt /
avāpa kaṭisūtraṃ tu daityarājapriyāsthitam //

2.16.43

taddadau pituriṣṭāyāḥ sānandapulako nṛpaḥ /
hiraṇyakaśipoḥ pūrvaṃ yā bhāryā lokasundarī //

2.16.44

tasyāḥ sīmantakaścāsītsaudāminisamaprabhaḥ /
sā praviṣṭā samaṃ patyā yadā pāvakamaṅgalā //

2.16.45

samudre kṣipya sīmantaṃ duḥkhena mahatānvitā /
sāgarastattu saṃgṛhya ratnaśreṣṭhayugaṃ kila //

2.16.46

dadau dharmāṅgadāyātha tasya vīryeṇa toṣitaḥ /
jananyāḥ pradadau hṛṣṭaḥ sūryakoṭisamaprabham //

2.16.47

agniśauce śubhe vastre kañcuke sumanohare /
sahasrakoṭimūlye te mohinyāḥ saṃnyavedayat //

2.16.48

devamālyaṃ sugandhāḍhyaṃ tathā devavilepanam /
sarvadevaguroḥ pūrvaṃ siddhahastātsudurlabham //

2.16.49

dharmāṅgadena vīreṇa dvīpānāṃ vijaye tathā /
labdhaṃ tat pradadau devyā mohinyāḥ kāmavarddhanam //

2.16.50

saṃbhūṣya parayā bhaktyā paścātṣaḍrasabhojanam /
ānītaṃ mātṛhastena bhojayāmāsa bhūmipa //

2.16.51

purastādeva jananīṃ vākyaiḥ saṃbodhya bhūriśaḥ /
mayā tvayā ca kartavyaṃ rājño vākyaṃ na saṃśayaḥ //

2.16.52

yā iṣṭā nṛpaterdevi sāsmākaṃ hi garīyasī /
iṣṭā yā bhūpaterbhartustasyā yā duṣṭamācaret //

2.16.53

sā patnī narakaṃ yāti yāvadindrāścaturdaśa /
sāpatnabhāvaṃ yā kuryādbhartṛsneheṣṭayā saha //

2.16.54

tasyāḥ snehaviyogārthaṃ tapyate tāmrabhrāṣṭake /
yathā sukhaṃ bhavedbhartustathā kāryaṃ hi bhāryayā //

2.16.55

anukūlaṃ hitaṃ tasyā iṣṭāyā bharturācaret /
yathā bhartā tathā tāṃ hi paśyeta varavarṇini //

2.16.56

hīnāyāścāpi śuśrūṣāṃ kṛtvā yāti triviṣṭapam /
paścātsthāne bhavetsāpi manasā yābhavatpriye //

2.16.57

sarvānbhogānavāpnoti bharturiṣṭaṃ pragṛhya hi /
irṣyābhāvaparityāgātsarveśvarapadaṃ labhet //

2.16.58

sapatnī yā sapatnyāstuḥśuśrūṣāṃ kurute sadā /
bharturiṣṭāṃ saṃnirīkṣya tasyā loko 'kṣayo bhavet //

2.16.59

bharturiṣṭā purā veśyā hyabhavatsā kuleṣu vai /
śūdrajāteḥ suduṣṭasya parityaktakriyasya tu //

2.16.60

ācaradveśyayā sārddhaṃ sā bhāryā patirañjinī /
prakṣālanaṃ dvayoḥ pādau dvayorucchiṣṭabhojinī //

2.16.61

ubhayorapyadhaḥ śete ubhayorvai hitaṃ ratā /
veśyayā vāryamāṇāpi sadācārapathe sthitā //

2.16.62

evaṃ śuśrīṣayantyā hi bhartāraṃ veśyayā saha /
jagāma sumahānkālo vartantyā duḥkhasāgare //

2.16.63

aparasmindine bhartā māhiṣaṃ mūlakānvitam /
abhakṣayata niṣpāvaṃ durmedhāstailamiśritam //

2.16.64

tadapathyabhujastasya avamanya pativratām /
abhavaddāruṇo rogo gude tasya bhagandaraḥ //

2.16.65

saṃdahyamāno 'titarāṃ divā rātrau sa bhūriśaḥ /
tasya gehe sthitaṃ vittaṃ samādāya jagāma sā //

2.16.66

veśyānyasmaidadau prītyā yūne kāmaparāyaṇā /
tataḥ sa dīnavadano vrīḍayā ca samanvitaḥ //

2.16.67

uvāca prarudanbhāryāṃ śūdro vyākulacetanaḥ /
paripālaya māṃ devi veśyāsaktaṃ suniṣṭhuram //

2.16.68

na mayopakṛtaṃ kiñcittava suṃdari pāpinā /
ramate veśyayā sārddhaṃ bahūnabdānsumadhyame //

2.16.69

yo bhāryāṃ praṇatāṃ pāponānumanyeta garvitaḥ /
so 'śubhāni samāpnoti janmāni daśa pañca ca //

2.16.70

divākīrtigṛhe tasmādyoniṃ prāpsyāmi garhitām /
tavāpamānato devi mano na kaluṣīkṛtam //

2.16.71

iti bhartṛvacaḥ śrutvā bhāryā bhartāramabravīt /
purākṛtāni pāpāni duḥkhāni prabhavanti hi /
tāni sakṣamate vidvān sa vijñeyo nṛṇāṃ varaḥ //

2.16.72

tanmayā pāpayā pāpaṃ kṛtaṃ vai pūrvajanmani /
tadbhajantyā na me duḥkhaṃ na viṣādaḥ kathañcana //

2.16.73

evamuktvā samāśvāsya bhartāramanuśāsya ca /
anītaṃ janakādvittaṃ bandhubhyo varavarṇinī //

2.16.74

kṣīrodanilayāvāsaṃ manyate sma satī patim /
divā divā triryatnena rātrau guhyaviśodhanam //

2.16.75

rajanīkaravṛkṣotthaṃ gṛhya niryāsamañjasā /
nakhena pātayedbhartuḥ krimīnkuṣṭhācchanaiḥ śanaiḥ //

2.16.76

mayūrapucchasaṃyuktaṃ pavanaṃ cākarottadā /
na devi rātrau svapiti na divā ca varānanā //

2.16.77

bhartṛduḥkhena saṃtaptā apaśyajjvalitaṃ jagat /
yadyasti vasudhā devī pitaro devatāstathā //

2.16.78

kurvantu rogahīnaṃ me bhartāraṃ gatakalmaṣam /
caṇḍikāyai pradāsyāmi raktaṃ māṃsasamudbhavam //

2.16.79

nṛcchāgamahiṣopetaṃ bharturārogyahetave /
sādaraṃ kārayiṣyāmi upavāsāndaśaiva tu //

2.16.80

śarīraṃ sthāpayiṣye 'haṃ sūkṣmakaṇṭakasaṃstare /
nopabhokṣyāmi madhuraṃ nopabhokṣyāmi vai ghṛtam //

2.16.81

bāhyābhyaṅgavihīnāhaṃ saṃsthāsye dinasaṃcayam /
jīvatāṃ rogahīno hi bhartā me śaradāṃ śatam //

2.16.82

evaṃ pravyāharantī sā vāsare vāsare gate /
atha kālena cālpena tridoṣo 'sya vyajāyata //

2.16.83

trikaṭuṃ pradadau bharturyatnena mahatā tadā /
śītārtaḥ kaṃpamāno 'sau patnyaṅgulimakhaṇḍayat //

2.16.84

ubhayordatayoḥ śleṣaḥ sahasā samapadyata /
tatkhaṇḍamaṅgulervaktre sthitaṃ nṛpativallabhe //

2.16.85

atha vikrīya valayaṃ krītvā kāṣṭhāni bhūriśaḥ /
citāṃ sārpiryutāṃ cakre madhye dhṛtvā patiṃ tadā //

2.16.86

avaruhya ca bāhubhyāṃ pādenākṛṣya pāvakam /
mukhe sukhaṃ samādhāya hṛdaye hṛdayaṃ tathā //

2.16.87

jaghane jaghanaṃ devi ātmanaḥ saṃniveśya vai /
dāhayāmāsa kalyāṇī bharturdehaṃ rujānvitam //

2.16.88

ātmanā saha cārvaṅgī jvalite jātavedasi //

2.16.89

vumucya dehaṃ sahasā jagāma patiṃ samādāya ca devalokam /
viśodhayitvā bahupāpasaṃghānsvakarmaṇā duṣkarasādhanena //

2.16.89.p1

iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge pativratopākhyānaṃ nāma ṣoḍaśo 'dhyāyaḥ

Linked texts (3)