<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Naradapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.narada) › 2.16

# Naradapurana 2.16

Nāradapurāṇa 2.16

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [2.16.89](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.89) — 1 part

### [2.16.1](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.1)

vasiṣṭha uvāca  
dharmāṅgavadacaḥ śrutvā hṛṣṭo rukmāṅgado 'bravīt /  
satya te jananī putra saṃprāptā mandare mayā //

### [2.16.2](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.2)

vedāśrayasutā bālā madarthaṃ kṛtaniścayā /  
kurvantī dāruṇaṃ putra tapo devagirau purā //

### [2.16.3](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.3)

itaḥ pañcadaśādahno hayagāmī gato hyaham /  
mandare parvataśreṣṭhe bahudhātusamanvite //

### [2.16.4](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.4)

tasya mūrddhani bāleyaṃ toṣayantī maheśvaram /  
sthitā gānaparā dṛṣṭā mayā tatra sudarśanā //

### [2.16.5](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.5)

tato 'haṃ mūrcchayā yuktaḥ patito dharaṇītale /  
anaṅgabāṇasaṃviddho vyādhaviddho yathā mṛgaḥ //

### [2.16.6](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.6)

tato 'hamanayā devyā cālitaścārunetrayā /  
vṛtaścaivāpi bhartṛtve kiñcitprārthanayā saha //

### [2.16.7](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.7)

mayā cāpi pratijñātaṃ svadakṣiṇakarānvitam /  
seyaṃ bhāryā viśālākṣī kṛtā bhūdharamastake //

### [2.16.8](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.8)

avaruhya dharāpṛṣṭe samāruhya turaṅgamam /  
dinatrayeṇa tvaritaḥ saṃprāptastava sannidhau //

### [2.16.9](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.9)

paśyamāno girīndeśānsarāṃsisaritastathā /  
iyaṃ hi jananī putra tava prītivivarddhinī //

### [2.16.10](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.10)

abhivādaya cārvaṅgīṃ tvaṃ nijāmiva mātaram /  
tatpiturvacanaṃ śrutvā hayasaṃsthāmarindamaḥ //

### [2.16.11](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.11)

śirasā dharaṇīṃ gatvā idaṃ vacanamabravīt /  
prasīda devi mātastvaṃ bhṛtyo dāsaḥ sutastava //

### [2.16.12](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.12)

namaskaromi jananīṃ bahubhūpālasaṃyutaḥ /  
taṃ putramavanīṃ prāptaṃ mohinī prekṣya bhūpate //

### [2.16.13](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.13)

bharturdākṣiṇyayogācca avatīrya turaṅgamāt /  
avāgūhata bāhubhyāmutthāpya patitaṃ sutam //

### [2.16.14](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.14)

pariṣvaktastadā mātrā punarevābhyanandayat /  
tatastāṃ sumanojñaistu cāruvastraisca bhūṣaṇaiḥ //

### [2.16.15](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.15)

bhūṣayitvā samāropya punareva hayottamam /  
svapṛṣṭhe caraṇaṃ kṛtvā tasyā rājīvalocanaḥ //

### [2.16.16](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.16)

tenaiva vidhinā bhūpa pitaraṃ cānvarohayat /  
bhūpālaiḥ saṃvṛto gacchanpabhdyāṃ dharmāṅgadaḥ sutaḥ //

### [2.16.17](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.17)

praharṣapulako hyāsījjananīṃ prekṣya mohinīm /  
stūyamānaḥ svayaṃ cāpi meghagaṃbhīrayā girā //

### [2.16.18](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.18)

dhanyaḥ sa tanayo loke mātaro yasya bhūriśaḥ /  
navā navatarā bhāryāḥ pituriṣṭā manoharāḥ //

### [2.16.19](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.19)

yasyaikā jananī loke pitā tasyaiva duḥkhabhāk /  
piturduḥkhena kiṃ saukhyaṃ putrasya hṛdi vartate //

### [2.16.20](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.20)

ekasyā vandane mātuḥ pṛthivīphalamaśnute /  
mātṝṇāṃ vandane mahyaṃ gahatpuṇyaṃ bhaviṣyati //

### [2.16.21](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.21)

tasmādabhyadhikaṃ puṇyaṃ bhaviṣyati dine dine /  
ekamuccaramāṇo 'sau rājabhiḥ parivāritaḥ //

### [2.16.22](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.22)

praviṣṭo nagaraṃ ramyaṃ vaidiśaṃ ṛddhisaṃyutam /  
hayasthaḥ prayayau rājā mohinyā saha tatkṣaṇāt //

### [2.16.23](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.23)

tato gṛhavaraṃ prāpya pūjyamāno janairnṛpaḥ /  
avaruhya hayātasmāmohinīṃ vākyamabravīt //

### [2.16.24](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.24)

dharmāṅgadasya putrasya gṛhe gaccha manohare /  
eṣa te guruśuśrūṣāṃ kariṣyati yathā guṇam //

### [2.16.25](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.25)

na sakhī naiva dāsī te śuśrūṣāmācarediti /  
sā caivamuktā patyā tu prasthitā sutamandiram //

### [2.16.26](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.26)

dharmāṅgadena sā dṛṣṭā gacchantī mandirāya vai /  
ātmano bhartṛvākyena parityajya mahīpatīn //

### [2.16.27](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.27)

tiṣṭhadhvaṃ piturādeśādimāṃ śuśrūṣaye hyaham /  
sa evamuktvā gatvā tu bāhubhyāṃ parigṛhya vai /  
krame pañcadaśe prāpte paryaṅke tvavaropayat //

### [2.16.28](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.28)

kāñcane paṭṭasūtreṇa racite komale dṛḍhe /  
mṛdvāstaraṇasaṃyukte maṇiratnavibhūṣite //

### [2.16.29](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.29)

ratnadīpaiśca bahuśaḥ khacite sūryasaprabhe /  
tataḥ pādodakaṃ cakre mohinyā dharmabhūṣaṇaḥ //

### [2.16.30](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.30)

sandhyāvalyā gurutvena hyapaśyattāṃ nṛpātmajaḥ /  
naivamasyābhavadduṣṭaṃ manastāṃ mohinīṃ prati //

### [2.16.31](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.31)

sukumāro 'pi tanvaṅgīṃ pīnorujaghanastanīm /  
mene varṣāyutasamāmātmānaṃ ca trivatsaram //

### [2.16.32](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.32)

prakṣālya caraṇau tasyāstajjalaṃ śirasi nyadhāt /  
uvācāvanato bhūtvā sukṛtī mātarasmyaham //

### [2.16.33](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.33)

ityuktvā naranārībhiḥ svayaṃ ca śramanāśanam /  
cakāra sarvabhogaistāṃ yuyoja ca mudānvitaḥ //

### [2.16.34](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.34)

dhīrodamathane jāte kuṇḍale cāmṛtasravaṃ /  
ye labdhe dānavāñcitvā pātāle dharmamūrttinā //

### [2.16.35](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.35)

mohinyā karṇayoścakre svayameva vṛṣāṅgadaḥ /  
aṣṭottarasahasraiśca dhātrīphalanibhaiḥ śubhaiḥ //

### [2.16.36](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.36)

mauktikai racitaiḥ śubhrairhāro devyāḥ kṛto hṛdi /  
niṣkaṃ palaśataṃ svarṇaṃ kuliśāyutabhūṣitam //

### [2.16.37](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.37)

hāra laghūttaraṃ cakre māturnṛpasutastadā /  
valayā vajrakhacitā dviraṣṭau karayordvayoḥ //

### [2.16.38](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.38)

ekaike niṣkakoṭībhirmūlyavidbhirnaraiḥ kṛtāḥ /  
keyūranūpurau tasyā anarghau sa nṛpātmajaḥ //

### [2.16.39](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.39)

pradadau pituriṣṭāyā bhūṣaṇārthaṃ raviprabhau /  
kaṭisūtraṃ tu śarvāṇyā yadāsītpāvakaprabham //

### [2.16.40](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.40)

tadbhraṣṭaṃ bhayabhītāyāḥ saṃgrāme tārakāmaye /  
kālanemau sthite rājye patitaṃ mūlapācane //

### [2.16.41](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.41)

tadgṛhītaṃ tu daityena mayena lokamāyinā /  
taṃ hatvā malaye daityaṃ daityakoṭisamāvṛtam //

### [2.16.42](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.42)

saṃvatsararaṇe ghore piturvacanakāraṇāt /  
avāpa kaṭisūtraṃ tu daityarājapriyāsthitam //

### [2.16.43](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.43)

taddadau pituriṣṭāyāḥ sānandapulako nṛpaḥ /  
hiraṇyakaśipoḥ pūrvaṃ yā bhāryā lokasundarī //

### [2.16.44](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.44)

tasyāḥ sīmantakaścāsītsaudāminisamaprabhaḥ /  
sā praviṣṭā samaṃ patyā yadā pāvakamaṅgalā //

### [2.16.45](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.45)

samudre kṣipya sīmantaṃ duḥkhena mahatānvitā /  
sāgarastattu saṃgṛhya ratnaśreṣṭhayugaṃ kila //

### [2.16.46](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.46)

dadau dharmāṅgadāyātha tasya vīryeṇa toṣitaḥ /  
jananyāḥ pradadau hṛṣṭaḥ sūryakoṭisamaprabham //

### [2.16.47](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.47)

agniśauce śubhe vastre kañcuke sumanohare /  
sahasrakoṭimūlye te mohinyāḥ saṃnyavedayat //

### [2.16.48](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.48)

devamālyaṃ sugandhāḍhyaṃ tathā devavilepanam /  
sarvadevaguroḥ pūrvaṃ siddhahastātsudurlabham //

### [2.16.49](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.49)

dharmāṅgadena vīreṇa dvīpānāṃ vijaye tathā /  
labdhaṃ tat pradadau devyā mohinyāḥ kāmavarddhanam //

### [2.16.50](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.50)

saṃbhūṣya parayā bhaktyā paścātṣaḍrasabhojanam /  
ānītaṃ mātṛhastena bhojayāmāsa bhūmipa //

### [2.16.51](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.51)

purastādeva jananīṃ vākyaiḥ saṃbodhya bhūriśaḥ /  
mayā tvayā ca kartavyaṃ rājño vākyaṃ na saṃśayaḥ //

### [2.16.52](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.52)

yā iṣṭā nṛpaterdevi sāsmākaṃ hi garīyasī /  
iṣṭā yā bhūpaterbhartustasyā yā duṣṭamācaret //

### [2.16.53](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.53)

sā patnī narakaṃ yāti yāvadindrāścaturdaśa /  
sāpatnabhāvaṃ yā kuryādbhartṛsneheṣṭayā saha //

### [2.16.54](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.54)

tasyāḥ snehaviyogārthaṃ tapyate tāmrabhrāṣṭake /  
yathā sukhaṃ bhavedbhartustathā kāryaṃ hi bhāryayā //

### [2.16.55](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.55)

anukūlaṃ hitaṃ tasyā iṣṭāyā bharturācaret /  
yathā bhartā tathā tāṃ hi paśyeta varavarṇini //

### [2.16.56](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.56)

hīnāyāścāpi śuśrūṣāṃ kṛtvā yāti triviṣṭapam /  
paścātsthāne bhavetsāpi manasā yābhavatpriye //

### [2.16.57](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.57)

sarvānbhogānavāpnoti bharturiṣṭaṃ pragṛhya hi /  
irṣyābhāvaparityāgātsarveśvarapadaṃ labhet //

### [2.16.58](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.58)

sapatnī yā sapatnyāstuḥśuśrūṣāṃ kurute sadā /  
bharturiṣṭāṃ saṃnirīkṣya tasyā loko 'kṣayo bhavet //

### [2.16.59](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.59)

bharturiṣṭā purā veśyā hyabhavatsā kuleṣu vai /  
śūdrajāteḥ suduṣṭasya parityaktakriyasya tu //

### [2.16.60](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.60)

ācaradveśyayā sārddhaṃ sā bhāryā patirañjinī /  
prakṣālanaṃ dvayoḥ pādau dvayorucchiṣṭabhojinī //

### [2.16.61](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.61)

ubhayorapyadhaḥ śete ubhayorvai hitaṃ ratā /  
veśyayā vāryamāṇāpi sadācārapathe sthitā //

### [2.16.62](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.62)

evaṃ śuśrīṣayantyā hi bhartāraṃ veśyayā saha /  
jagāma sumahānkālo vartantyā duḥkhasāgare //

### [2.16.63](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.63)

aparasmindine bhartā māhiṣaṃ mūlakānvitam /  
abhakṣayata niṣpāvaṃ durmedhāstailamiśritam //

### [2.16.64](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.64)

tadapathyabhujastasya avamanya pativratām /  
abhavaddāruṇo rogo gude tasya bhagandaraḥ //

### [2.16.65](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.65)

saṃdahyamāno 'titarāṃ divā rātrau sa bhūriśaḥ /  
tasya gehe sthitaṃ vittaṃ samādāya jagāma sā //

### [2.16.66](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.66)

veśyānyasmaidadau prītyā yūne kāmaparāyaṇā /  
tataḥ sa dīnavadano vrīḍayā ca samanvitaḥ //

### [2.16.67](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.67)

uvāca prarudanbhāryāṃ śūdro vyākulacetanaḥ /  
paripālaya māṃ devi veśyāsaktaṃ suniṣṭhuram //

### [2.16.68](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.68)

na mayopakṛtaṃ kiñcittava suṃdari pāpinā /  
ramate veśyayā sārddhaṃ bahūnabdānsumadhyame //

### [2.16.69](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.69)

yo bhāryāṃ praṇatāṃ pāponānumanyeta garvitaḥ /  
so 'śubhāni samāpnoti janmāni daśa pañca ca //

### [2.16.70](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.70)

divākīrtigṛhe tasmādyoniṃ prāpsyāmi garhitām /  
tavāpamānato devi mano na kaluṣīkṛtam //

### [2.16.71](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.71)

iti bhartṛvacaḥ śrutvā bhāryā bhartāramabravīt /  
purākṛtāni pāpāni duḥkhāni prabhavanti hi /  
tāni sakṣamate vidvān sa vijñeyo nṛṇāṃ varaḥ //

### [2.16.72](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.72)

tanmayā pāpayā pāpaṃ kṛtaṃ vai pūrvajanmani /  
tadbhajantyā na me duḥkhaṃ na viṣādaḥ kathañcana //

### [2.16.73](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.73)

evamuktvā samāśvāsya bhartāramanuśāsya ca /  
anītaṃ janakādvittaṃ bandhubhyo varavarṇinī //

### [2.16.74](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.74)

kṣīrodanilayāvāsaṃ manyate sma satī patim /  
divā divā triryatnena rātrau guhyaviśodhanam //

### [2.16.75](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.75)

rajanīkaravṛkṣotthaṃ gṛhya niryāsamañjasā /  
nakhena pātayedbhartuḥ krimīnkuṣṭhācchanaiḥ śanaiḥ //

### [2.16.76](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.76)

mayūrapucchasaṃyuktaṃ pavanaṃ cākarottadā /  
na devi rātrau svapiti na divā ca varānanā //

### [2.16.77](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.77)

bhartṛduḥkhena saṃtaptā apaśyajjvalitaṃ jagat /  
yadyasti vasudhā devī pitaro devatāstathā //

### [2.16.78](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.78)

kurvantu rogahīnaṃ me bhartāraṃ gatakalmaṣam /  
caṇḍikāyai pradāsyāmi raktaṃ māṃsasamudbhavam //

### [2.16.79](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.79)

nṛcchāgamahiṣopetaṃ bharturārogyahetave /  
sādaraṃ kārayiṣyāmi upavāsāndaśaiva tu //

### [2.16.80](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.80)

śarīraṃ sthāpayiṣye 'haṃ sūkṣmakaṇṭakasaṃstare /  
nopabhokṣyāmi madhuraṃ nopabhokṣyāmi vai ghṛtam //

### [2.16.81](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.81)

bāhyābhyaṅgavihīnāhaṃ saṃsthāsye dinasaṃcayam /  
jīvatāṃ rogahīno hi bhartā me śaradāṃ śatam //

### [2.16.82](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.82)

evaṃ pravyāharantī sā vāsare vāsare gate /  
atha kālena cālpena tridoṣo 'sya vyajāyata //

### [2.16.83](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.83)

trikaṭuṃ pradadau bharturyatnena mahatā tadā /  
śītārtaḥ kaṃpamāno 'sau patnyaṅgulimakhaṇḍayat //

### [2.16.84](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.84)

ubhayordatayoḥ śleṣaḥ sahasā samapadyata /  
tatkhaṇḍamaṅgulervaktre sthitaṃ nṛpativallabhe //

### [2.16.85](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.85)

atha vikrīya valayaṃ krītvā kāṣṭhāni bhūriśaḥ /  
citāṃ sārpiryutāṃ cakre madhye dhṛtvā patiṃ tadā //

### [2.16.86](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.86)

avaruhya ca bāhubhyāṃ pādenākṛṣya pāvakam /  
mukhe sukhaṃ samādhāya hṛdaye hṛdayaṃ tathā //

### [2.16.87](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.87)

jaghane jaghanaṃ devi ātmanaḥ saṃniveśya vai /  
dāhayāmāsa kalyāṇī bharturdehaṃ rujānvitam //

### [2.16.88](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.88)

ātmanā saha cārvaṅgī jvalite jātavedasi //

### [2.16.89](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.89)

vumucya dehaṃ sahasā jagāma patiṃ samādāya ca devalokam /  
viśodhayitvā bahupāpasaṃghānsvakarmaṇā duṣkarasādhanena //

### [2.16.89.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16.89.p1)

iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge pativratopākhyānaṃ nāma ṣoḍaśo 'dhyāyaḥ

## Linked texts (2)

- [Rukmāṅgadacaritra](https://indike.org/pramana/in.purana.upakhyana.vamsa-rsi.rukmangadacaritra.93.64.1) — Sanskrit
- [Vratarāja (Viśvanātha)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.vrata.vratanibandha.bhatta-maharastra.vrataraja-visvanatha.123.47) — Viśvanātha 1711, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.16) · Pramāṇa
