<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Naradapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.narada) › 2.22

# Naradapurana 2.22

Nāradapurāṇa 2.22

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [2.22.86](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.86) — 1 part

### [2.22.1](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.1)

vasiṣṭa uvāca  
evaṃ dharmāṅgado rājyaṃ cakāra vasudhātale /  
piturnaniyogādrājendra pālayan harivāsaram //

### [2.22.2](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.2)

na babhūva janaḥ kaścidyo na dharme vyavasthitaḥ /  
nāsukhī nāprajaḥ kaścinna vā phuṣṭhī mahīpate //

### [2.22.3](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.3)

hṛṣṭapuṣṭa jane tasmin kṣmā caiva nidhidāyinī /  
ghaṭadogdhrīṣu nṛpate tṛptavatsāsu dhenuṣu //

### [2.22.4](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.4)

puṭake kuṭake kṣaudraṃ droṇamātraṃ drume drume /  
prahṛṣṭāyāṃ tu medinyāṃ sarvadhānyasamudbhavaḥ //

### [2.22.5](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.5)

kṛtasya sparddhini yuge tretānte dvāpare yuge /  
vyatīte jaladāpāye nirmale cāṃbare gṛhe //

### [2.22.6](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.6)

sugandhiśālipakvāḍhye kuṃbhodbhavavilokite /  
madhyapravāhayuktāsu nimnagāsu samantataḥ //

### [2.22.7](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.7)

tīrotthaiḥ kāśapuṣpaiśca śuklakeśairivāṅganā /  
candrāṃśudhavale loke nātitīvre divākare //

### [2.22.8](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.8)

tasminmanuṣyabahulairjalasnānavicitritaiḥ /  
yatrotsukaiḥ prayātaistu bhūmipālaiḥ samantataḥ //

### [2.22.9](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.9)

prabodhasamaye viṣṇorāśvinānte jagadguroḥ /  
mohinī ramayāmāsa tatkāle hṛcchayārditā //

### [2.22.10](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.10)

rājānaṃ vividhaiḥ saukhyaiḥ sarvabhāvena suṃdarī /  
vaneṣu giriśṛṅgeṣu nadīnāṃ saṃgameṣu ca //

### [2.22.11](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.11)

padminī kusumāḍhyeṣu saraḥsu vividheṣu ca /  
malaye mandare vindhye mahendre vibudhālaye //

### [2.22.12](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.12)

sahye prāleyasaṃjñe ca digaṃbaragirau śubhe /  
anyeṣu caiva rājānaṃ svargasthānādikeṣu ca //

### [2.22.13](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.13)

rameyāyāsa rājendra divyarūpā dine dine /  
rājāpi mohinīṃ prāpya sarvaṃ kṛtyaṃ parityajan //

### [2.22.14](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.14)

tyaktaṃ na vāsaraṃ viṣṇorjanmamṛtyunikṛntanam /  
vrataṃ nopekṣate tattu atimugdho 'pi pārthivaḥ //

### [2.22.15](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.15)

krīḍāṃ tyajati bhūpālo daśamyādidinatraye /  
evaṃ prakīḍatastasya pūrṇe saṃvatsare gate //

### [2.22.16](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.16)

kāle kālavidāṃ śreṣṭhaḥ saṃprāptaḥ kārtikaḥ śubhaḥ /  
nidrāchedakaro viṣṇoḥ sa māsaḥ puṇyadāyakaḥ //

### [2.22.17](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.17)

yasminkṛtaṃ hi sukṛtaṃ vaiṣṇavairmanujairnṛpa /  
akṣayaṃ hi bhavetsarvaṃ viṣṇulokapradāyakam //

### [2.22.18](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.18)

na kārtikasamo māso na kūtena samaṃ yugam /  
na dharmastu dayā tulyo na jyotiścakṣuṣā samam //

### [2.22.19](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.19)

na vedena samaṃ śāstraṃ na tīrthaṃ gaṅgayā samam /  
na bhūmyā sadṛśaṃ dānaṃ na sukhaṃ bhāryayā samam //

### [2.22.20](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.20)

na kṛṣyā tu samaṃ vittaṃ na lābhaḥ surabhīsamaḥ /  
na tapo 'naśanādanyanna damena samaṃ śivam //

### [2.22.21](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.21)

tṛptirna rasanātulyā na samo 'nyo dvijena ca /  
na dharmeṇa samaṃ mitraṃ na satyena samaṃ yaśaḥ //

### [2.22.22](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.22)

nārogyasamamaiśvaryaṃ na devaḥ keśavātparaḥ /  
na kārtikasamaṃ loke pāvanaṃ kavayo viduḥ //

### [2.22.23](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.23)

kārtikaḥ pravaro māso viṣṇoścāpi priyaḥ sadā /  
avrato hi kṣipedyastu māsaṃ dāmodarapriyam //

### [2.22.24](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.24)

tiryagyonimavāpnoti sarvadharmabahiṣkṛtaḥ //

### [2.22.25](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.25)

māndhātovāca  
saṃprāpya kārtike māse rājā rukmāṅgado mune /  
mohinīṃ mohasaṃyuktāṃ kathaṃ sa bubhuje vada //

### [2.22.26](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.26)

viṣṇubhaktaḥ śrutiparaḥ pravaraḥ sa mahīkṣitām /  
tasminpuṇyatame māse kiṃ cakāra nṛpottamaḥ //

### [2.22.27](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.27)

vasiṣṭha uvāca  
saṃprāptaṃ kārtikaṃ dṛṣṭvā prabodhakaraṇaṃ hareḥ /  
atipramugdho rājendro mohinīṃ vākyamabravīt //

### [2.22.28](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.28)

rataṃ devi tvayā sārddhaṃ mayā saṃvatsarānbahūn /  
tavāpamānabhītena noktaṃ kiñcidapi kvacit //

### [2.22.29](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.29)

sāṃprataṃ vaktukāmo 'haṃ tannibodha śubhānane /  
tvayyāsaktasya me devi bahavaḥ kārtikā gatāḥ //

### [2.22.30](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.30)

na vratī kārtike jāto muktvaikaṃ harivāsaram /  
so 'haṃ kārtikamicchāmi vrate na paryyupāsitum //

### [2.22.31](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.31)

avratena gato yeṣāṃ kārtiko martyadharmiṇām /  
iṣṭāpūrtau vṛthā teṣāṃ dharmo druhiṇasaṃbhave //

### [2.22.32](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.32)

māṃsāśino 'pi bhūpālā atyarthaṃ mṛgayāratāḥ /  
te bhāṃsaṃ kārtike tyaktvā gatā viṣṇvālayaṃ śubhe //

### [2.22.33](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.33)

pravṛttānāṃ hi bhakṣyāṇāṃ kārtike niyame kṛte /  
avaśyaṃ viṣṇurūpatvaṃ prāpyate sādhakena hi //

### [2.22.34](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.34)

tiṣṭhantu bahuvittāni dānāni varavarṇini /  
hṛdayāyāsakartṝṇi dīpadānāddivaṃ vrajet //

### [2.22.35](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.35)

tasyāpyabhāvātsubhage paradīpaprabodhanam /  
kartavyaṃ bhaktibhāvena sarvadānādhikaṃ ca tat //

### [2.22.36](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.36)

ekataḥ sarvadānāni dīpadānaṃ hi caikataḥ /  
kārtikena samaṃ proktaṃ dīpadānātprabodhanam //

### [2.22.37](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.37)

kartavyaṃ bhaktibhāvena sarvadānādhikaṃ smṛtam /  
kārtikīṃ ca tithiṃ kṛtvā viṣṇornābhisaroruhe //

### [2.22.38](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.38)

ājanmakṛtapāpāttu mucyate nātrasaṃśayaḥ /  
vratopavāsaniyamaiḥ kārtiko yasya gacchati //

### [2.22.39](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.39)

devo vaimāniko bhūtvā sa yāti paramāṃ gatim /  
tasmānmohini mohaṃ tvaṃ parityajya mamopari //

### [2.22.40](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.40)

ājñāṃ vidhehi tatkālaṃ kariṣye kārttikavratam /  
tava vakṣojapūjāyā virato nīrajekṣame //

### [2.22.41](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.41)

ahaṃ vratadharaścaiva bhaviṣye haripūjane /  
mohinyuvāca  
vistareṇa samākhyāhi māhātmyaṃ kārtikasya ca //

### [2.22.42](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.42)

sarvapuṇyākaraḥ prokto māso 'yaṃ rājasattamā /  
viśeṣātkutra kathitastadādiśa mahāmate //

### [2.22.43](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.43)

śrutvā kārttikamāhātmyaṃ kariṣye 'haṃ yathepsitam //

### [2.22.44](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.44)

rukmāṅgada uvāca  
māhātmyamabhidhāsyāmi māsasyāsya varānane /  
yena bhaktirbhavitrī te prakartuṃ haripūjanam //

### [2.22.45](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.45)

kārttike kṛcchrasevī yaḥ prājāpatyacaro 'pi vā /  
ekāntaropavāsī vā trirātropoṣito 'pi vā //

### [2.22.46](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.46)

yadvā daśāhaṃ pakṣaṃ vā māsaṃ vā varavarṇini /  
kṣapayitvā naro yāti sa viṣṇoḥ paramaṃ padam //

### [2.22.47](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.47)

ekabhaktena naktena tathaivāyācitena ca /  
asmin narairdharā caiva prāpyate dvīpamālinī //

### [2.22.48](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.48)

viśeṣātpuṣkare tīrthe dvārāvatyāṃ ca śaukare /  
māso 'yaṃ bhaktidaḥ prokto vratadānārcanādibhiḥ //

### [2.22.49](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.49)

tasninhari dinaṃ puṇyaṃ tathā vai bhīṣmapañcakam /  
prabodhinīṃ naraḥ kṛtvā jāgareṇa samanvitām //

### [2.22.50](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.50)

na māturjaṭhare tiṣṭhedapi pāpānvito naraḥ /  
tasmindine varārohe maṇḍalaṃ yastu paśyati //

### [2.22.51](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.51)

vinā sāṃkhyena yogena sa yāti paramaṃ padam /  
kārtike maṇḍalaṃ dṛṣṭvā śaukareḥ sūkaraṃ śubhe //

### [2.22.52](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.52)

dṛṣṭvā kokavarāhaṃ vā na bhūyastanayo bhavet /  
trividhasyāpi pāpasya dṛṣṭvā muktirbhavennṛṇām //

### [2.22.53](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.53)

maṇḍalaṃ capalāpāṅgi śrīdharaṃ kubjake tathā /  
kārtike varjayettailaṃ kārttike varjayenmadhu //

### [2.22.54](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.54)

kārtike varjayenmāṃsaṃ kārtike varjayetstriyaḥ /  
niṣpāvānkārtike devi tyañjedviṣṇutatparaḥ //

### [2.22.55](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.55)

saṃvatsarakṛtātpāpādbrahirbhavati tatkṣaṇāt /  
prāpnoti rājakīṃ yoniṃ sakṛdbhakṣaṇasaṃbhavāt //

### [2.22.56](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.56)

kārtike śaukaramāṃsaṃ yastu bhuñjīta durmatiḥ /  
ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi raurave paripacyate //

### [2.22.57](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.57)

tanmukto jāyate pāpī viṣṭhāśī grāmyasūkaraḥ /  
mātsyaṃ māṃsaṃ na bhuñjīta na kaurmaṃ nāpi hāriṇam //

### [2.22.58](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.58)

cāṇḍālo jāyate devi kārtike māṃsabhakṣaṇāt /  
kārtikaḥ sarvapāpaghnaḥ kiñcidvratadharasya hi //

### [2.22.59](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.59)

kārtike tu kṛtādīkṣā nṛṇāṃ janmanikṛntanī /  
tasmātsarvaprayatnena dīkṣāṃ kurvīta kārtike //

### [2.22.60](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.60)

adīkṣitasya vāmoru kṛtaṃ sarvaṃ nirarthakam /  
paśuyonimavāpnoti dīkṣayā rahito naraḥ //

### [2.22.61](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.61)

na gṛhe kārtikaṃ kuryādviśeṣeṇa tu kārtikīm /  
tīrthe hi kārtikīṃ kurvannaro yāti hareḥ padam //

### [2.22.62](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.62)

kārtike śuklapakṣasya kagṛtvā hyekādaśīṃ naraḥ /  
prātardatvā śubhānkuṃbhānprayāti harimandiram //

### [2.22.63](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.63)

saṃvatsaravratānāṃ hi samāptiḥ kārtikaṃ smṛtā /  
vivāhā yatra dṛśyante viṣṇornābhisaroruhe //

### [2.22.64](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.64)

dināni tatra catvāri yathaikaṃ varāvarṇini /  
vinottarāyaṇe kālaṃ lagnaśuddhiṃ vināpi ca //

### [2.22.65](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.65)

dṛśyante yatra sambandhāḥ putrapautravivarddhanāḥ /  
tasmānmohini kartāsmi kārtike vratasevanam //

### [2.22.66](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.66)

aśeṣapāpanāśāya tava prītivivṛddhaye /  
mohinyuvāca  
aho māhātmyamatulaṃ kārtikasya tvayoritam //

### [2.22.67](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.67)

cāturmāsyavratānāṃ hi vidhimudyāpanaṃ vada /  
pūrṇatā yena bhavatagi vratānāṃ pṛthivīpate //

### [2.22.68](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.68)

avaikalyaṃ bhaveccaiva vrataṃ puṇyaphalasya tu /  
rājovāca  
naktavratī ṣaḍrasena brāhmaṇaṃ bhojayetpriye //

### [2.22.69](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.69)

ayācite tvanaṅkāhaṃ sahiraṇyaṃ pradāpayet /  
amāṃsāśībhavedyasttu gāṃ pradadyātsadakṣiṇām //

### [2.22.70](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.70)

dhātrīsnāne naro dadyāddadhipāyasameva ca /  
phalānāṃ niyame subhru phaladānaṃ samācaret //

### [2.22.71](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.71)

tailatyāge ghṛtaṃ dadyā ddhṛtatyāge payastathā /  
dhānyānāṃ niyame śālīṃstattaddhānyamathāpi vā //

### [2.22.72](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.72)

dadyādbhūśayane śayyāṃ tūlikāgaṇḍakānvitām /  
patrabhojī narodadyādbhājanaṃ ghṛtasaṃyutam //

### [2.22.73](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.73)

maune ghaṇṭāṃ tilānvāpi sahiraṇyānpradāpayet /  
daṃpatyorbhojanaṃ kāryamubhayoḥ śayanānvitam //

### [2.22.74](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.74)

saṃbhogaṃ dakṣiṇopetaṃ vratasya paripūrtaye /  
prātaḥ snāne hayaṃ dadyānniḥsnehe ghṛtasaktukān //

### [2.22.75](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.75)

nakharāṇāṃ ca keśānāṃ dhāraṇe darpaṇaṃ dadet /  
upānahau pradadyāttu pādatrāṇavivarjane //

### [2.22.76](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.76)

lavaṇasya tu saṃtyāge dātavyā surabhistathā /  
āmiṣasya parityāge savatsāṃ kapilāṃ dadet //

### [2.22.77](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.77)

nityaṃ dīpaprado yastu vrate 'bhīṣṭe surālaye /  
sa kāñcanaṃ tathā tāmraṃ saghṛtaṃ dīpakaṃ priye //

### [2.22.78](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.78)

pradadyādvāsasā chatraṃ vaiṣṇave vratapūrtaye /  
ekāntaropavāsī tu kṣaumavastraṃ pradāpayet //

### [2.22.79](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.79)

trirātre kāñcanopetāṃ dadyācchayyāṃ svalaṅkṛtām /  
ṣaḍrarātrādyupavāseṣu śibikāṃ chatrasaṃyutām //

### [2.22.80](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.80)

savāhapuruṣaṃ pīnamanaṅvāhamathārpayet /  
ajāvikaṃ tvekabhakte phalāhāre suvarṇakam //

### [2.22.81](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.81)

śākāhāre phalaṃ dadyātsauvarṇaṃ ghṛtasaṃyutam /  
rasānāṃ caiva sarveṣāṃ tyāge 'nuktasya vāpi ca //

### [2.22.82](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.82)

dātavyaṃ rājataṃ pātraṃ sauvarṇa vāpi śaktitaḥ /  
yathoktasyāpradāne tu yathoktākaraṇe 'pi vā //

### [2.22.83](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.83)

vipravākyaṃ caretsubhru viṣṇusmaraṇapūrvakam /  
vṛthā vipravaco yastu manyate manujaḥ śubhe //

### [2.22.84](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.84)

dakṣiṇāṃ naiva dadyādvā sa yāti narakedhruvam /  
vratavaikalyamāsādya kuṣṭhī cāndhaḥ prajāyate //

### [2.22.85](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.85)

dharāmarāṇāṃ vacane vyavasthitā divaukasastīrthagaṇā makhāśca /  
ko laṅghayetsubhru vaco hi teṣāṃ śreyobhikāmo manujastu vidvān //

### [2.22.86](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.86)

idaṃ mayā dharmarahasyayuktaṃ virañcaye śrīpatinā yathoktam /  
prakāśitaṃ tubhyamananyavācyaṃ phalapradaṃ mādhavatuṣṭihetum //

### [2.22.86.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22.86.p1)

iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge kārtikamāhātmyaṃ nāma dvāviṃśo 'dhyāyaḥ

## Linked texts (11)

- [Haribhaktivilāsa (complete text)](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.vaisnava.gaudiya.acara.smrti.haribhaktivilasa*complete.16.1.123) — Sanskrit
- [Studies in the Purāṇic Records on Hindu Rites and Customs](https://indike.org/pramana/ins.religion.hazra-1940.c14.s13.10) — R. C. Hazra, English
- [Rukmāṅgadacaritra](https://indike.org/pramana/in.purana.upakhyana.vamsa-rsi.rukmangadacaritra.98.68.1) — Sanskrit
- [Varṣakriyākaumudī](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.varsakrtya.varsakriyakaumudi.5.p317) — Govindānanda Kavikaṅkaṇa 1510, Sanskrit
- [Varṣakṛtyakaumudī](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.gauda.sulapani-srinatha.varsakrtyakaumudi.5.p103) — Govindānandācārya, Sanskrit
- [Kriyākaumudī (Govindānanda)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.krtya.kriyakaumudi.5.p130) — Govindānanda 1500, Sanskrit
- [Vaiṣṇavakhaṇḍa](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.vaisnavakhanda.163.20) — Sanskrit
- [Bhagavantabhāskara](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.bhagavantabhaskara.37.p21) — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit
- [Vācaspatya](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.ubhayarupa.vacaspatya.3.1.13) — Tārānātha Tarkavācaspati, Sanskrit
- [Cakranārāyaṇīyanibandha](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.cakranarayaniyanibandha.1.p180.3) — Viśvambharatrivedin 1600, Sanskrit
- [Kālamayūkha](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.bhatta.kalamayukha.23.p17) — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.2.22) · Pramāṇa
