Naradapurana 2.25
Nāradapurāṇa 2.25
- Language
- Sanskrit
Contents
- 2.25.82 — 1 part
2.25.1
vasiṣṭha uvāca
tadvākyaṃ brāhmaṇāḥ śrutvā mohinyā samudīritam /
tathyamityevamuktvā tu rājānaṃ vākyamabruvan //
2.25.2
brāhmaṇā ūcuḥ
yastvayā nṛpate puṇyaḥ kṛto 'yaṃ śapathaḥ kila /
ekādaśyāṃ na bhoktavyaṃ pakṣayorubhayorapi //
2.25.3
na kṛtaḥ śāstradṛṣṭyā tu svabuddhyaiva prakalpitaḥ /
sāgrīnāṃ prāśanaṃ proktamubhayoḥ saṃdhyayoḥ kila //
2.25.4
homocchiṣṭaprabhoktārastrayo varṇāḥ prakīrtitāḥ /
viśeṣādbhūmipālānāṃ kathaṃ yuktamupoṣaṇam //
2.25.5
sarvadodyataśastrāṇāṃ duṣṭasaṃyamināṃ vibho /
śāstrato 'śāstrato vāpi yastvayā śapathaḥ kṛtaḥ //
2.25.6
paripūrṇo bhavatyadya vākyena hi dvijanmanām /
vratabhaṅgo na te 'stīha bhukṣvaṃ viprasamanvitaḥ //
2.25.7
paritāpo na te kāryo vipravākyaṃ mahattaram /
yo 'nyathā manyate vākyaṃ viprāṇāṃ nṛpasattama //
2.25.8
sa yāti rākṣasīṃ yoniṃ janmāni daśa pañca ca /
tacchrutvā vacanaṃ rodraṃ rājā kopasamanvitaḥ //
2.25.9
uvāca sphuramāṇauṣṭastānviprānślakṣṇayā girā /
sarveṣāmeva bhūtānāṃ bhavanto mārgadarśinaḥ //
2.25.10
yatīnāṃ vidhavānāṃ ca śloko 'yaṃ paṭhyate dvijāḥ /
vimārgagāmināṃ caitanmataṃ na sātvatāṃ kvacit //
2.25.11
yadbhavadbhiḥ samuddiṣṭaṃ rājñāṃ nopoṣaṇaṃ smṛtam /
tatra vākyāni śṛṇuta vaiṣṇavā cāralakṣaṇe //
2.25.12
na śaṅkhena pibettoyaṃ na hanyātkūrmasūkarau /
ekā daśyāṃ na bhoktavyaṃ pakṣayorubhayorapi //
2.25.13
na pātavyaṃ hi madya tu na hantavyo dvijaḥ kvacit /
krīḍennākṣaistu dharmajño nāśnīyāddharivāsare //
2.25.14
abhakṣya bhakṣaṇaṃ pāpaṃ paradārābhimarśanam /
ekādaśyāṃ bhojanaṃ ca patanasyaiva kāraṇam //
2.25.15
akāryakaraṇaṃ kṛtvā kiṃ jīveccharadāṃ śatam /
ko hi saṃceṣṭamānastu bhunakti harivāsare //
2.25.16
catuṣpadebhyo 'pi janairnānnaṃ deyaṃ harerdine /
uttarāśāsthitairviprairviṣṇudharmaparāyaṇaiḥ //
2.25.17
so 'haṃ kathaṃ karomyadya abhakṣyasya tu bhakṣaṇam /
nopakṣīṇaśarīro 'haṃ nāmayāvī dvijottamāḥ //
2.25.18
sa kathaṃ hi vrataṃ tyakṣe vimārgasthadvijoktitaḥ /
dharmabhūṣaṇasaṃjñena rakṣyamāṇe dharātale //
2.25.19
na ca rakṣāvihīno 'haṃ śatruḥ ko 'pina me 'sti ca /
evaṃ jñātvā dvijaśreṣṭhā vaiṣṇavavrataśālinaḥ //
2.25.20
bhavadbhirnocitaṃ vaktuṃ pratikūlaṃ vratāpaham /
asaṃparīkṣya ye dadyuḥ prāyaścittaṃ dvijātayaḥ //
2.25.21
teṣāmeva hi tatpāpaṃ smṛtivaikalyasambhavam /
devo vā dānavo vāpi gandharvo rākṣaso 'pi vā //
2.25.22
siddho vā brāhmaṇo vāpi pitāsmākaṃ svayaṃ vadet /
harirvāpi haro vāpi mohinījanako 'pi vā //
2.25.23
dinakṛllokapālo vā no bhokṣye harivāsare /
yo hi rukmāṅgado rājā vikhyāto bhūtale dvijāḥ //
2.25.24
satyapratijñāṃ viphalāṃ na kadācitkaroti hi /
dyupateḥ kṣīyate tejo himavānparivarttate //
2.25.25
jaladhiḥ śoṣamāyāti pāvakaścoṣṇatāṃ tyajet /
tathāpi na tyaje viprā vratamekādaśīdine //
2.25.26
prasiddhireṣā bhuvanatraye 'pi āraṭyate me paṭahena viprāḥ /
grāmeṣu deśeṣu pareṣu vāpi ye bhuñjate rukmavibhūṣaṇasya //
2.25.27
daṇḍyāśca vadhyāśca saputrakāste na cāpi vāso viṣaye hi teṣām /
harerdine sarvamakhapradhāne pāpāpahe dharmavivarddhane ca //
2.25.28
mokṣaprade janmanikṛntanākhye tejo nidhau sarvajanaprarūḍhe /
eṃvavidhe prodgata eva śabde yadyasmi bhoktā vṛjinasya karttā //
2.25.29
amedhyaliptaḥ paṭaho bhavettadā saṃchādito nīlamayena vāsasā /
utpādya kīrtiṃ svayameva jaturnikṛntati prāṇabhayācca pāpāt //
2.25.30
yastasya vāso niraye yugānāṃ ṣaṣṭirbhavedvā krimidaṃśasaṃjñe /
vṛthā hi sūtā mama sā janitrī bhavennirāśā dvijapitṛdevāḥ //
2.25.31
vaivasvato harṣamupāśrayecca salekhako me vratabhaṅga eva /
kiṃ tena jātena durātmanā hi dadāti harṣaṃ ripusuṃdarīṇām //
2.25.32
kukarmaṇā pāparatiḥ kujātiḥ sarvasya nāśī tvaśucissa mūḍhaḥ /
na manyate vedapurāṇaśāstrānante purīṃ yāti dineśasūnoḥ //
2.25.33
kṛtvaiva vāntiṃ punaratti tāṃ yastadvatpratijñāvratabhaṅgakārī /
vedā na śāstraṃ na ca tatpurāṇaṃ na cāpi santaḥ smṛtayo na ca syuḥ //
2.25.34
ye mādhavasya priyakṛtyayogye vadanti śuddhe 'hni bhujikriyāṃ tu /
śrāddhena tenāpi na cāsti tṛptiḥ pituśca cīrṇena harerdine tu //
2.25.35
vratena yadviṣṇupadapradena sākaṃ kṣayāhena vadantu mūḍhāḥ //
2.25.36
etacchrutvā tu tadvākyaṃ mohinī jvalitāntarā /
kopasaṃraktanayanā bhartāraṃ paryabhāṣat //
2.25.37
karoṣi cenna me vākyaṃ dharmabāhyo bhaviṣyasi /
dharmabāhyo hi puruṣaḥ pāṃśunā tulyatāṃ vrajet //
2.25.38
pāṃśunā pūryate gartaḥ sa gartakhanako bhavet /
tvayā mamārpitaḥ pāṇirvarāya pṛthivīpate //
2.25.39
tāmullaṅghya pratijñāṃ svāṃ pālayiṣyāsi no yadi /
kṛtakṛtyā tadā yāsye prāpto dharmo mayā tava //
2.25.40
na cāhaṃ te priyā bhāryā na ca tvaṃ me patirnṛpa /
upadhānaṃ kariṣyāmi svakaṃ bāhuṃ na te yudhi //
2.25.41
dhik tvāṃ dharmakṣayakaraṃ svavacolopakārakam /
mleccheṣvapi na dṛśyeta tvādṛśo dharmalopakaḥ //
2.25.42
satyāccalitamadyatvāṃ parityakṣye supāpinam /
evamuktvā varārohā hyudatiṣṭhattvarānvitā //
2.25.43
yathā satī haraṃ tyaktvā divyābharaṇabhūṣitā /
prasthitā sā tadā tanvī bhūsuraiśca samanvitā //
2.25.44
varaṃ madyasya saṃsparśo nāsya saṃgo nṛpasya vai /
varaṃ nīlāṃbarasparśo nāsya dharmacyutasya hi //
2.25.45
evaṃ hi mohinī ruṣṭā pralapantī tadā bhṛśam /
gautamādisamāyuktā nirjagāma gṛhādbrahiḥ //
2.25.46
hā tāta hā jagannātha sṛṣṭisthittyantakāraka /
ityeva śabdaṃ krośantī brahmaṇomānasodbhavā //
2.25.47
etasminneva kāle tu vājirājaṃ samāsthitaḥ /
aṭitvā sakalāmurvīṃ saṃprāpto dharmabhūṣaṇaḥ //
2.25.48
saṃmukho 'bhūjjananyāstu tvarāyukto vimatsaraḥ /
karṇābhyāṃ tasya śabdo 'sau viśrutaḥ pitṛvatsalaḥ //
2.25.49
mohinīvaktrasaṃbhūto vipravākyopabṛṃhitaḥ /
dharmāṅgado dharmamūrtiḥ rukmāgadasutastadā //
2.25.50
avaruhya hayāttūrṇaṃ yayau tātapadāntike /
punarutthāya viprendrānnanāma vihitāñjaliḥ //
2.25.51
tataḥ śīghragatiṃ dṛṣṭvā mohinīṃ ruṣṭamānasām /
ālakṣya tarasā mātaḥ prāha rājan kṛtāñjaliḥ //
2.25.52
kenāvamānitā devi kathaṃ ruṣṭā pituḥ priye /
etairdvijendraiḥ sahitā kva tvaṃ saṃprasthitādhunā //
2.25.53
dharmāṅgadavacaḥ śrutvā mohinī vākyamabravīt /
pitā tavānṛtī putra karo yena vṛthā kṛtaḥ //
2.25.54
yaḥ karttā sukṛtaṃ bhūri raktāśokākṛtiḥ sthitaḥ /
dhvajāṅkuśāṅkitaḥ śrīmāndakṣiṇaḥ kanakāṅgadaḥ //
2.25.55
rukmāṅgadena te pitrā na cāhaṃ vastumutsahe //
2.25.56
dharmāṅgada uvāca
yadvavīṣi vaco devi tatkarttāhaṃ na saṃśayaḥ /
mā kopaṃ kuru mātastvaṃ nivarttatasva pituḥ priye //
2.25.57
mohinyuvāca
anena samayenāhaṃ tvatpitrā mandarācale /
kṛtā bhāryā śivaḥ sākṣye sthito yatra surādhipaḥ //
2.25.58
samayātsa cyutaḥ samyakpitā te rukmabhūpaṇaḥ /
na prayacchati me deyaṃ tasya vṛddhiṃ vicintaye //
2.25.59
na yāce kāñcanaṃ dhānyaṃ hastyaśvaṃ grāmavāsasī /
yena tasya bhaveddhānirna yāce tannṛpātmaja //
2.25.60
yenāsau prīṇayeddehaṃ svakīyaṃ dehināṃ vara /
tanmayā prārthitaṃ putra sa mohānna prayacchati //
2.25.61
tasyaiva copakārāya śarīrasya nṛpātmaja /
yācitaḥ sukhahetostu mayā nṛpatisattamaḥ //
2.25.62
sthitaḥ so 'dyānṛte ghore surāpānasame vibhuḥ //
2.25.63
satyacyutaṃ niṣṭhuravākyabhāṣiṇaṃ vimuktadharmaṃ tvanṛtaṃ śaṭhaṃ ca /
parityajeyaṃ janakaṃ tavādhamaṃ naiva sthitirme bhavitā hi tena //
2.25.64
tacchrutvā mohinīvākyaṃ putro dharmāṅgado 'bravīt /
mayi jīvati tāto me na bhavedanṛtī kvacit //
2.25.65
nivartasva varārohe kariṣye 'haṃ tavepsitam /
pitrā me nānṛtaṃ devi pūrvamuktaṃ kadācana //
2.25.66
sa kathaṃ mayi jāte tu vadiṣyati mahīpatiḥ /
yasya satye sthitā lokāḥ sadevāsuramānuṣāḥ //
2.25.67
vaivasvatagṛhaṃ yena kṛtaṃ śūnyaṃ hi pāpibhiḥ /
vijṛṃbhate yasya kīrtirvyāptaṃ brahmāṇḍamaṇḍalam //
2.25.68
sa kathaṃ jāyate bhūpo mithyāvacanasaṃsthitaḥ /
aśrutaṃ bhūpatervākyaṃ parokṣe śraddadhe katham //
2.25.69
mamopari dayāṃ kṛtvā nivartasva śubhānane /
etaddharmāṅgadenoktaṃ vākyamākarṇya mohinī //
2.25.70
nyavartata mahīpālaputraskandhāvalaṃbinī /
yatra rukmāṅgadaḥ śete mṛtakalpo raviprabhaḥ //
2.25.71
tasminniveśayāmāsa śayane kāñcanānvite /
dīparatnaiḥ suprakāśe vidrumaiścitrite vare //
2.25.72
ākhaṇḍalāstramaṇibhiḥ kṛtapāde sukomale /
dīrghavistārasaṃyukte hyanaupamye manohare //
2.25.73
tataḥ kṛtāñjaliḥ prāhapitaraṃ ślakṣṇayā girā /
tātaiṣā jananī me 'dya tvāṃ vadatyanṛtī tviti //
2.25.74
kasmāttvamanṛtī bhūpa bhaviṣyasi mahītale /
sakoṣaratnanicaye gajāśvarathasaṃyute //
2.25.75
rājye praśāsyamāne tu saptodadhisamanvite /
pradehi sakalaṃ hyasyai yattyā śrāvitaṃ vibho //
2.25.76
mayi cāpadhare tāta ko vyalīkaṃ carettava /
dehi śakrapadaṃ devyai jitaṃ viddhi purandaram //
2.25.77
vairiñcyaṃ durllabhaṃ yacca yogigamyaṃ nirañjanam /
taccāpyahaṃ pradāsyāmi tapasā toṣya padmajam //
2.25.78
samīhate yajjananī madīyā rasātale vāpi dharātale vā /
triviṣṭape vāpi pare pade vā dāsyāmi jitvā naradevadānavān //
2.25.79
ahaṃ hi dāsastava bhūpa yasmādvikrīyatāṃ māmathavā tṛṇāya /
haste hi pāpasya divāprakīrtervatsyāmi tatkarmakaraḥ subhuktaḥ //
2.25.80
yadduṣkaraṃ bhūmipate trilokyāṃ nādeyamastīha tadiṣṭaṃbhāvāt /
taccāpi rājendra dadasva devyai majjīvitaṃ majjananībhavaṃ vā //
2.25.81
tenaiva sadyo nṛpanātha loke satkīrtiyukto bhava sarvadaiva /
virājayitvā svaguṇairnṛpaughānkarairivātmaprabhavaiḥ khaśobhaiḥ //
2.25.82
kīrtiprabhaṅge vṛjinaṃ bhaviṣyati prajāvadhe yanmanurāha satyam /
saṃmārjayitvā vimalaṃ yaśaḥ svaṃ kathaṃ sukhī syāṃ nṛpate tataḥ kṣamaḥ //
2.25.82.p1
iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīcarite pañcaviṃśo 'dhyāyaḥ
Linked texts (1)
- Rukmāṅgadacaritra — Sanskrit