Navamaskandha 21

Language: Sanskrit

21.1

śrīśuka uvāca —
pitropaśikṣito rāmastatheti kurunandana
saṃvatsaraṃ tīrthayātrāṃ caritvā''śramamājagāt

21.2

kadācidreṇukā yātā gaṅgāyāṃ padmamālinam
gandharvarājaṃ krīḍantamapsarobhirapaśyata

21.3

vilokayantī krīḍantamudakārthaṃ nadīṃ gatā
homavelāṃ na sasmāra kiṃciccitrarathaspṛhā

21.4

kālātyayaṃ taṃ vilokya muneḥ śāpaviśaṅkitā
āgatya kalaśaṃ tasthau purodhāya kṛtāñjaliḥ

21.5

vyabhicāraṃ munirjñātvā patnyāḥ prakupito'bravīt
ghnataināṃ putrakāḥ pāpāmityuktāste na cakrire

21.6

rāmaḥ saṃcoditaḥ pitrā bhrātṝnmātrā sahāvadhīt
prabhāvajño muneḥ samyak samādhestapasaśca saḥ

21.7

vareṇa cchandayāmāsa prītaḥ satyavatīsutaḥ
vavre hatānāṃ rāmo'pi jīvitaṃ cāsmṛtiṃ vadhe

21.8

uttasthuste kuśalino nidrāpāya ivāñjasā
piturvidvāṃstapovīryaṃ rāmaścakre suhṛdvadham

21.9

ye'rjunasya sutā rājansmarantaḥ svapiturvadham
rāmavīryaparābhūtā lebhire śarma na kvacit

21.10

ekadā''śramatèā rāme sabhrātari vanaṃ gate
vairaṃ sisādhayiṣavo labdhacchidrā upāgaman

21.11

dṛṣṭvā'gnyagāra āsīnamāveśitadhiyaṃ munim
bhagavatyuttamaśloke jaghnuste pāpaniścayāḥ

21.12

yācyamānāḥ kṛpaṇayā rāmamātrā'tidāruṇāḥ
prasahya śira utkṛtya ninyuste kṣatrabandhavaḥ

21.13

reṇukā duḥkhaśokārtā nighnantyātmānamātmanā
rāmarāmehi tāteti vicukrośoccakaiḥ satī

21.14

tadupaśrutya dūrastho hārāmetyārtavatsvanam
tvarayā''śramamāsādya dadṛśe pitaraṃ hatam

21.16

tairduḥkharoṣāmarṣārtiśokavegavimohitaiḥ
hā tāta sādho dharmiṣṭha tyaktvā'smānsvargaṃto bhavān
vilapyaivaṃ piturdehaṃ nidhāya bhrātṛṣu svayam
pragṛhya paraśuṃ rāmaḥ kṣatrāntāya mano dadhe

21.18

gatvā māhiṣmatīṃ rāmo brahmaghnavihataśriyam
teṣāṃ sa śīrṣabhī rājanmadhye cakre mahāgirim 17
tadraktena nadīṃ ghorāmabrahmaṇyabhayāvahām
hetuṃ kṛtvā pitṛvadhaṃ kṣatre'maṅgalakāriṇi

21.19

triḥ saptakṛtvaḥ pṛthivīṃ kṛtvā niḥkṣatriyāṃ prabhuḥ
syamantapañcake cakre śoṇitodānhadānbhava

21.20

pituḥ kāyena saṃdhāya śira ādāya barhiṣi
sarvadevamayaṃ devamātmānamayajanmukhaiḥ

21.21

dadau prācīṃ diśaṃ hotre brahmaṇe dakṣiṇāṃ diśam
adhvaryave pratīcīṃ vai udgātre uttarāṃ diśam

21.22

anyebhyo'vāntaradiśaḥ kaśyapāya ca madhyataḥ
āryāvartamupadraṣṭre sadsyebhyastataḥ param

21.23

tataścāvabhṛthasnānavidhūtāśeṣakilbiṣaḥ
sarasvatyāṃ brahmandyāṃ reje vyabhra ivāṃśumān

21.24

svadehaṃ jamadagnistu labdhvā saṃjñānalakṣaṇam
ṛṣīṇāṃ maṇḍale so'bhūtsaptamo rāmapūjitaḥ

21.25

jāmadagnyo'pi bhagavānrāmaḥ kamalalocanaḥ
āgāminyantare rājanvartayiṣyati vai bṛhat

21.26

āste'dyāpi mahendrādrau nyastadaṇḍaḥ praśāntadhīḥ
upagīyamānacaritaḥ siddhagandharvacāraṇaiḥ

21.27

evaṃ bhṛguṣu viśvātmā bhagavānharirīśvaraḥ
avatīrya paraṃ bhāraṃ bhuvo'hanbahuśo nṛpān

21.28

gādherabhūnmahātejāḥ samiddha iva pāvakaḥ
tapasā kṣātramutsṛjya yo lebhe brahmavarcasam

21.29

viśvāmitrasya caivā''sanputrā ekaśataṃ nṛpa
madhyamastu madhucchandā madhucchandasa eva te

21.30

putraṃ kṛtvā śunaḥśepaṃ devarātaṃ ca bhārgavam
ājīgartaṃ sutānāha jyeṣṭha eṣa prakalpyatām

21.31

yo vai hariścandramakhe vikrītaḥ puruṣaḥ paśuḥ
stutvā devānprajeśeśeśādīnmumuce pāśabandhanāt

yo rāto devayajane devairgādhiṣu tāpasaḥ
devarāta iti khyātaḥ śunaḥśepaḥ sa bhārgavaḥ 32
ye madhucchandaso jyeṣṭhāḥ kuśalaṃ menire na tat
aśapattānmuniḥ kruddho mlecchā bhavata durjanāḥ33
sahovāca madhucchandāḥ sārdhaṃ pañcāśatā tataḥ
yanno bhavānsaṃjānīte tasmiṃstiṣṭhāmahe vayam

Linked texts (2)

Critical edition (BORI) — Sanskrit
Bhāgavatamāhātmya — Kṛṣṇacandra, Sanskrit