Navamaskandha 24
Navamaskandha 24
- Language
- Sanskrit
Contents
- 24.50 — 2 parts
24.1
nahuṣasya yatiprabhṛtiputraṣaṭkotpattiḥ
24.2
dvitīyaputrasya yayāteḥ śarmiṣṭhādevayānībhyāṃ vivāhaḥ
24.3
tasya yaduprabhṛtipañcaputrotpattiḥ
24.1-2
śrīśuka uvāca —
yatiryayātiḥ saṃyātirāyatirviyatiḥ kṛtiḥ
ṣaḍime nahuṣasyā''sannindriyāṇīva dehinaḥ
24.2-2
rājyaṃ necchadyatiḥ pitrā dattaṃ tatpariṇāmavit
yatra praviṣṭaḥ puruṣa ātmānaṃ nāvabudhyate
24.3-2
pitari bhraṃśite sthānādindrāṇyā dharṣaṇādvijaiḥ
prāpite'jaga̍ratvaṃ vai yayātirabhavannṛpaḥ
24.4
catasṛṣvādiśaddikṣu bhrām̐tṝnbhrātā yavīyasaḥ
kṛtadāro jugoporvī kāvyasya vṛṣaparvaṇaḥ
24.5
rājovācabrahmarṣirbhagavānkāvyaḥ kṣatrabandhuśca nāhuṣaḥ
rājanyaviprayoḥ kasmādvivāhaḥ pratilomakaḥ
24.6
śrīśuka uvāca —
ekadā dānavendrasya śarmiṣṭhā nāma kanyakā
sakhīsahasrasaṃyuktā guruputryā ca bhāminī
24.7
devayānyā purodyāne puṣpitadrumasaṃkule
vyacaratkalagautālinālinīpuline'balā
24.8
tām̐ jalāśayamāsādya kanyāḥ kamalalocanāḥ
tīre nyasya dukūlāni vijahuḥ siñcatīrmithaḥ
24.9
vīkṣya vrajantaṃ giriśaṃ saha devyā vṛṣam̐sthitam
sarasottīrya vāsāṃsi paryadhurvrīḍitāḥ striyaḥ
24.10
śarmiṣṭhā'jānatī vāso guruputryāḥ samavyayat
svīyaṃ matvā prakupitā devayānīdamabravīt
24.11
aho nirīkṣatāmasyā dāsyāḥ karma hyasāṃpratam
asmaddhāryaṃ dhṛtavatī śunīva haviradhvare
24.13
yairidaṃ tapasā sṛṣṭaṃ mukhaṃ puṃsaḥ pa̍raṃsya ye
dhāryate yairiraṃ jyotiḥ śivaḥ panthāśca darśitaḥ
yānvandantyupatiṣṭhante lokanāthāḥ sureśvarāḥ
bhagavānapi viśvātmā pāvanaḥ śrīniketanaḥ
24.14
vayaṃ tatrāpi bhṛgavaḥ śiṣyo'syā naḥ pitā'suraḥ
asmaddhāryaṃ dhṛtavatī śūdro vedamivāsatī
24.15
evaṃ śapantīṃ śarmiṣṭhā guruputrīmabhāṣata
ruṣā śvasantyuraṅgīva dharṣitā daṣṭadacchadā
24.18
ātmavṛttamavijñāya katthase bahu bhikṣuki
kiṃ na pratīkṣase'smākaṃ gṛhānbalibhujo yathā 16
evaṃvidhaiḥ suparuṣaiḥ kṣiptvā''cāryasutāṃ satīm
śarmiṣṭhā prākṣipatkūpe vāsa ādāya manyunā 17
tasyāṃ gatāyāṃ svagṛhaṃ yayātirmṛgayāṃ caran
prāpto yadṛcchayā kūpe jalārthī tāṃ dadarśaha
24.19
dattvā svamuttaraṃ vāsastasyai rājā vivāsase
gṛhītvā pāṇinā pāṇimujjahāra dayāparaḥ
24.20
taṃ vīramauśanasī premanirbharayā girā
rājaṃstvayā gṛhīto me pāṇiḥ parapurañjaya
24.21
hastagrāho'paro mā bhūdgṛhītāyāstvayā hi me
eṣa īśakṛto vīra saṃbandho nau na pauruṣaḥ
24.22
yadidaṃ kūpalagnāyā bhavato darśanaṃ mama
na brāhmaṇo me bhavitā hastagrāho mahābhuja
kacasya bārhaspatyasya śāpādyamaśapaṃ purā
24.23
yayātiranabhipretaṃ daivopahṛtamātmanaḥ
manastu tadgataṃ buddhvā pratijagrāha tadvacaḥ
24.24
gate rājani sā vīre tatra sma rudatī pituḥ
nyavedayattataḥ sarvamuktaṃ śarmiṣṭhayā kṛtam
24.26
durmanā bhagavānkāvyaḥ paurohityaṃ vigarhayan
stuvanvṛttiṃ ca kāpotīṃ duhitrā sa yayau purāt
vṛṣaparvā tamājñāya pratyanīkavivakṣitam
guruṃ prasādayanmūrdhnā pādayoḥ patitaḥ pathi
24.29
kṣaṇārdhamanyurbhagavānchiṣyaṃ vyācaṣṭa bhārgavaḥ
kāmo'syāḥ kriyatāṃ rājannaināṃ tyaktumihotsahe 27
tathetyavasthite prāha devayānī manogatam
pitrā dattā yato yāse sānugā yātu māmanu28
strānāṃ tatsaṅkaṭaṃ vīkṣya tadarthasya ca gauravam
devayānīṃ paryacaratstrīsahasreṇa dāsravat
24.31
nāhuṣāya sutāṃ dattvā saha śarmiṣṭhayośanāḥ
tamāha rājañcharmiṣṭhāṃmāṃdhāstalpe na karhicit 30
vilokyauśanasīṃ rājanśarmiṣṭhā saprajāṃ kvacit
tameva vatre rahasi sakhyāḥ patimṛtau satī
24.32
rājaputryā'rthito'patye dharmaṃ cā''vekṣya dharmavit
smarañchukravacaḥ kāle diṣṭamevābhyapadyata
24.33
yaduṃ ca turvasuṃ caiva devayānī vyajāyata
druhyuṃ cānuṃ ca pūruṃ ca śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī
24.34
garbhasaṃbhavamāsuryā bharturvijñāya māninī
devayānī piturgṛhaṃ yayau krodhavimūrcchitā
24.35
priyāmanugataḥ kāmī vacobhirupamantrayan
na prasādayituṃ śeke pādasaṃvāhanādibhiḥ
24.37
śukrastamāha kupitaḥ strīkāmānṛtapūruṣa
tvāṃ jarā viśatāṃ manda virūpakaraṇī nṛṇām 36
yayātiruvāca—
atṛpto'smyadya kāmānāṃ brahmanduhitari sma te
vyatyasyatāṃ yathākāmaṃ vayasā yobhidhāsyati
24.38
iti labdhavyavasthānaḥ putraṃ jyeṣṭhamavocata
yado tāta pratīcchemāṃ jarāṃ dehi nijaṃ vayaḥ
24.39
mātāmahakṛtāṃ vatsa na tṛpto viṣayeṣvaham
vayasā bhavadīyena raṃsye katipayāḥ samāḥ
24.41
yaduruvāca—
notsahe jarasā sthātumantarā prāptayām̐ tava
aviditvā sukhaṃ grāmyaṃ vaitṛṣṇyaṃ naiti pūruṣaḥ 40
turvasuścoditaḥ pitrā druhyuścānuśca bhārata
pratyācakhyurdharmajñā hyanitye nityabuddhayaḥ
24.42
apṛcchattanayaṃ pūruṃ vayasonaṃ guṇādhikam
na tvamagrajavaddvatsa māṃ pratyākhyātumarhasi
24.43
pūruruvāca —
ko nu loke manuṣyendra piturātmakṛtaḥ pumān
pratikartuṃ kṣamo yasya prasādādvindate param
24.44
uttamaścintitaṃ kuryātproktakārī tu madhyamaḥ
adhamo'śraddhayā kuryādakartoccaritaṃ pituḥ
24.45
iti pramuditaḥ pūruḥ pratyagṛhṇājjarāṃ pituḥ
so'pi tadvayasā kāmānyathāvajjujuṣe nṛpa
24.46
saptadvīpapatiḥ samyak pitṛvatpālayanprajāḥ
yathopajoṣaṃ viṣayāñjujuṣe'vyāhatendriyaḥ
24.47
devayānyapyanudinaṃ manovāgdehavastubhiḥ
preyasaḥ paramāṃ prītimuvāha preyasī rahaḥ
24.48
ayajadyajñapuruṣaṃ kratubhirbhūridakṣiṇaiḥ
sarvadevamayaṃ devaṃ sarvavedamayaṃ harim
24.49
yasminnidaṃ viracitaṃ vyomnīva jaladāvaliḥ
nāneva bhāti nābhāti svapnamāyāmanorathaḥ
24.50
tameva hṛdi vinyasya vāsudevaṃ guhāśayam
nārāyaṇamaṇīyāṃsaṃ nirāśīrayajatprabhum
24.50.p1
evaṃ varṣasahasrāṇi manaḥṣaṣṭhairmanaḥsukham
vidadhāno'pi nātṛpyatsārvabhaumaḥ kadindriyaiḥ51
24.50.p2
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe navamaskandhe'ṣṭādaśo'dhyāyaḥ || 18
Linked texts (5)
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Critical edition (BORI) — Sanskrit
- Bhāgavatamāhātmya — Kṛṣṇacandra, Sanskrit
- Anvitārthaprakāśikā — Gaṅgāsahāya Śarman, Sanskrit
- Bhāvārthadīpikā on Bhāgavata — Śrīdhara, Sanskrit