<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Padmapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.padma) › 6.226

# Padmapurana 6.226: ṣaḍviṃśatyadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ

Padmapurāṇa 6.226

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [6.226.93](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.93) — 1 part

### ṣaḍviṃśatyadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ

### [6.226.1](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.1)

śaṃkara uvāca -  
nyāsevāpyarcanevāpimaṃtramekāṃtinaḥ śrayet  
avaiṣṇavopadiṣṭenamaṃtreṇanaparāgatiḥ

### [6.226.2](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.2)

avaiṣṇavopadiṣṭaṃcetpūrvamaṃtravaraṃdvayam  
punaścavidhināsamyakvaiṣṇavādbrāhayedguroḥ

### [6.226.3](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.3)

sahasraśākhādhyāyīvāsarvayajñeṣudīkṣitaḥ  
kulemahatijāto'pinaguruḥsyādavaiṣṇavaḥ

### [6.226.4](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.4)

yastumaṃtradvayaṃsamyagadhyāpayativaiṣṇavaḥ  
saācāryastuvijñeyobhavabaṃdhavidārakaḥ

### [6.226.5](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.5)

ācāryaṃsaṃśrayitvāthavatsaraṃsevayeddivajaḥ  
tasyavṛttiparijñātvāmaṃtramadhyāpayedguruḥ

### [6.226.6](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.6)

kṛtvātāpādisaṃskārānpaścānmaṃtramudīrayet  
tāpaṃpuṃḍraṃtathānāmakṛtvāvaividhināguruḥ

### [6.226.7](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.7)

paścādadhyāpayenmaṃtraṃśiṣyaṃnirmalacetasam  
cakreṇavidhinātaptaṃtāpaityabhidhīyate

### [6.226.8](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.8)

puṃḍramūrddhaṃvatathāproktaṃnāmavaiṣṇavamucyate  
tatomaṃtraṃvidhānenaśiṣyamadhyāpayedguruḥ

### [6.226.9](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.9)

nyāsamaṣṭākṣaraṃmaṃtramanyaṃvāvaiṣṇavaṃmanum  
nyāsamevātraparamaṃvaiṣṇavānāṃśubhānane

### [6.226.10](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.10)

tasmāttunyāsamevaiṣāmatiriktamihocyate  
nyāsavidyāparoyastubrāhmaṇaḥ śreṣṭhaucyate

### [6.226.11](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.11)

nyāsātparataraṃnāstimantraṃsatyaṃbravīmite  
nyāsaṃdvayaṃprapattiḥsyātparyāyeṇanibodhame

### [6.226.12](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.12)

dvayopadeśapūrvaṃtusarvakarmasamācaret  
dvayādhikārīnabhavetsarvakarmasunārhati

### [6.226.13](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.13)

tasmādvayamadhītyevapaścānmaṃtramanuttamam  
śrīmadaṣṭākṣaraṃsamyagabhyaseddivajasattamaḥ

### [6.226.14](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.14)

maṃtramaṣṭākṣaraṃproktaṃpraṇavasyaivasaṃgrahāt  
naisargapraṇavādyantumaṃtremityucyatebudhaiḥ

### [6.226.15](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.15)

nānyatrasarvamatreṣupraṇavasvasvabhāvataḥ  
pūrvaṃtusarvamaṃtrāṇāṃyojayetpraṇavaṃśubham

### [6.226.16](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.16)

—kāraḥ praṇavaṃbrahmasarvamaṃtreṣunāyakaḥ  
ādausarvatrayuṃjītamaṃtrāṇāṃtuśubhānane

### [6.226.17](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.17)

svabhāvātpraṇavantasminmūlamaṃtrepratiṣṭhitam  
omityekākṣaraṃpūrvaṃdvyakṣaraṃnamaityatha

### [6.226.18](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.18)

tatonārāyaṇāyetipaṃcārṇāniyathākramam  
evamaṣṭākṣaromaṃtrojñeyaḥ sarvārthasādhakaḥ

### [6.226.19](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.19)

sarvaduḥkhaharaḥ śrīmānsarvamaṃtrātmakaḥ śubhaḥ  
ṛṣirnārāyaṇastasyadevatāśrīśaevaca

### [6.226.20](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.20)

chaṃdastudevīgāyatrīpraṇavovījamucyate  
nityānapāyinīdevīśaktiḥ śrīrucyatemanoḥ

### [6.226.21](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.21)

prathamaṃpadamoṅkāradvitīyaṃnamaucyate  
tṛtīyaṃnārāyaṇāyetipadatrayamudāhṛtam

### [6.226.22](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.22)

akāraścāpyukāraścamakāraścatataḥ param  
vedatrayātmakaṃproktaṃpraṇavaṃbrahmaṇaḥpadam

### [6.226.23](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.23)

akāreṇocyateviṣṇuḥ śrīrukāreṇacocyate  
makārastvanayordāsaḥ paṃcaviṃśaḥprakīrtitaḥ

### [6.226.24](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.24)

vāsudevasvarūpaṃtadakāreṇocyataibudhaiḥ  
ukāreṇaśriyodevyārūpaṃmunibhirucyate

### [6.226.25](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.25)

makāreṇocyatejīvaḥ paṃcaviṃśoditaḥ pumān  
bhūtānicakavargeṇacavargaṇendriyāṇica

### [6.226.26](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.26)

ṭabargeṇatavargeṇajñānaṃdhādayastathā  
manaḥ pakāreṇaivoktaṃphakāreṇatvahaṃkṛtiḥ

### [6.226.27](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.27)

bakāreṇabhakāreṇamahānprakṛtirucyate  
ātmātusamakāraḥ syātpaṃcaviṃśaḥprakīrtitaḥ

### [6.226.28](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.28)

deheṃdriyamanaḥ prāṇādibhyonyo'nanyasādhanaḥ  
bhagavaccheṣabhūto'saumakārākhyaḥsacetanaḥ

### [6.226.29](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.29)

avadhāraṇavācyevamukāraḥ kaiściducyate  
śrītatvamapitatpakṣevakāreṇaivacocyate

### [6.226.30](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.30)

bhāskarasyaprabhāyadvattasyanityānapāyinī  
ākāreṇocyateviṣṇuḥ kalyāṇaguṇasāgaraḥ

### [6.226.31](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.31)

śrīśaḥsarvātmanāṃśeṣojagadvījaṃparaḥ pumān  
jagatkarttājagadbharttāīśvarolokabāṃdhavaḥ

### [6.226.32](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.32)

jagatāmīśvarīnityāviṣṇoranapagāminī  
mātāsarvasyajagataḥ patnīviṣṇormanoramā

### [6.226.33](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.33)

jagadādhārabhūtāśrīrukāreṇātracocyate  
makāreṇatayordāsaḥ kṣetrajñaḥ procyatebudhaiḥ

### [6.226.34](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.34)

jñānāśramojñānaguṇaścetanaḥ prakṛteḥparaḥ  
najaḍonirvikāraścaekarūpasvarūpabhāk

### [6.226.35](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.35)

aṇurnityovyāptiśīlaścidānaṃdātmakastathā  
ahamartho'vyayaḥ kṣetrībhinnarūpaṃ sanātanaḥ

### [6.226.36](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.36)

adāhyocchedyohyaklaidyastvaśoṣyokṣaraevaca  
evamādiguṇopetaśśeṣabhūtaḥ parasyavai

### [6.226.37](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.37)

makāreṇocyatejīvaḥ kṣetrajñaḥ paravānsadā  
dāsabhūtoharerevanānyasyatukadācana

### [6.226.38](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.38)

evaṃdāsatvamevāsyamadhyamevāvadhāryate  
ityevaṃpraṇavasyārthojñātavyoktomayānaghe

### [6.226.39](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.39)

vivṛtiḥ praṇavasyārthamantraśeṣeṇavaiśubhe  
parasyadāsabhūtasyasvātantryaṃnehavidyate

### [6.226.40](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.40)

tasmānmahadahaṃkāraumanasāvinivarttayet  
svopāyabuddhyāyatkṛtyaṃtadapipratiṣidhyate

### [6.226.41](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.41)

ahaṃkṛtirmakāraḥ syānnakārastanniṣedhakaḥ  
tasmāttumanasaivāsyaahaṃkāravimocanam

### [6.226.42](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.42)

manasāsarvasiddhiḥ syādanyathānāśamāpnuyāt  
namasāsahitaṃkiṃcittadahaṃkāraucyate

### [6.226.43](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.43)

ahaṃkāreṇayuktasyasukhaṃkiṃcinnavidyate  
ahaṃkāravimūḍhātmāaṃdhetamasimajjati

### [6.226.44](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.44)

tasmānnamanasācātrasvātaṃtryaṃpratiṣidhyate  
bhagavatparataṃtro'sautadāyattaścajīvati

### [6.226.45](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.45)

tasmātsādhanakartṛtvaṃcetanasyanavidyate  
īśvarasyaivasaṃkalpādvarttatesvacarācaram

### [6.226.46](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.46)

tasmātsvasāmarthyavidhiṃtyajetsarvamaśeṣataḥ  
īśvarasyatusāmarthyānnālabhyaṃtasyavidyate

### [6.226.47](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.47)

tasminyastabharaḥ śrīśetatkarmaivasamācaret  
paramātmāharissvāmīsvamahaṃtasyasarvadā

### [6.226.48](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.48)

icchāyāviniyoktavyastasyaivātmeśvarasyahi  
ityevaṃmanasātyaktamahaṃtāmamatorjitam

### [6.226.49](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.49)

deheṣvahaṃmatirmūlaṃsaṃsṛtaukarmabaṃdhane  
tasmānmahadahaṃkāraumanasāvarjayedbudhaḥ

### [6.226.50](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.50)

athanārāyaṇapadaṃvakṣyāmigirajeśubhe  
nārāityātmanāṃsaṃghāsteṣāṃgatirasaupumān

### [6.226.51](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.51)

taevacāyanaṃtasyatasmānnārāyaṇaḥ smṛtaḥ  
sarvaṃhicidacidvastuśrūyatedṛśyatejagat

### [6.226.52](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.52)

yo'sauvyāpyasthito nityaṃsavainārāyaṇaḥ smṛtaḥ  
nārāścetisarvapuṃsāṃsamūhāḥ parikīrtitāḥ

### [6.226.53](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.53)

gatirālaṃbanaṃ teṣāṃtasmānnārayaṇaḥ smṛtaḥ  
narājjātānitatvāninārāṇītividurbudhāḥ

### [6.226.54](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.54)

tānyevacāyanaṃtasyatenanārāyaṇassmṛtaḥ  
kalpāṃtepijagatkṛtsnaṃgrasitvāyenadhāryate

### [6.226.55](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.55)

punaḥ saṃsṛjyateyenasavainārāyaṇaḥ smṛtaḥ  
carācaraṃjagatkṛtsnaṃnāraityabhi dhīyate

### [6.226.56](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.56)

tasyavāsaṃgatiryenatenanārāyaṇaḥ smṛtaḥ  
nāronarāṇāṃsaṃghātastasyāsāvayanaṃgatiḥ

### [6.226.57](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.57)

tenāsaumunibhirnityaṃnārāyaṇaitīritaḥ  
prabhavantiyatolokāmahābdhaupṛthuphenavat

### [6.226.58](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.58)

punaryasmātpralīyantetasmānnārāyaṇaḥ smṛtaḥ  
yovainityapadenityonityamuktaikabhogavān

### [6.226.59](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.59)

īśaḥ sarvasyajagataḥ savainārāyaṇaḥ smṛtaḥ  
nārāyaṇaḥ paraṃbrahmatatvaṃnārāyaṇaḥ param

### [6.226.60](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.60)

yaccakiṃcijjagatyasmindṛśyateśrūyate'pivā  
aṃtarbaṃhiścatatsarvaṃvyāpya nārāyaṇaḥsthitaḥ

### [6.226.61](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.61)

apahatapāpmāpuruṣaḥ sarvabhūtāṃtarasthitaḥ  
divyaekassadānityoharirnārāyaṇo'cyutaḥ

### [6.226.62](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.62)

yastudraṣṭācadraṣṭavyaṃśrotāśrotavyamevaca  
spraṣṭācasparśitavyaścadhyātādhyātavyamevaca

### [6.226.63](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.63)

vaktācavācyaṃjñātācajñātavyaṃcidacijjagat  
taccasarvaṃhariḥśrīśonārāyaṇaudāhṛtaḥ

### [6.226.64](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.64)

sahasraśīrṣāpuruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt  
salokānsarvatovyāpyaatyatiṣṭhaddaśāṃgulam

### [6.226.65](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.65)

yadbhūtaṃyaccabhavyaṃtatsarvaṃnārāyaṇohariḥ  
utāmṛtatvasyeśānoyadannenavirāṭpumān

### [6.226.66](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.66)

saevapuruṣoviṣṇurvāsudevo'cyutohariḥ  
hiraṇmayo'thabhagavānso'mṛtaḥ śāśvataḥ śivaḥ

### [6.226.67](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.67)

patirviśvasyajagataḥ sarvalokeśvaraṃprabhuḥ  
hiraṇyagarbhāḥsavitāanaṃto'saumaheśvaraḥ

### [6.226.68](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.68)

bhagavānitiśabdo'yatathāpuruṣaityapi  
varttatenirupādhiścavāsudevo'khilātmani

### [6.226.69](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.69)

īśvarobhagavānviṣṇuḥparamātmājagatsuhṛt  
śāstācarācarasyaikoyatīnāṃparamāgatiḥ

### [6.226.70](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.70)

yovedādausvaraḥproktovedāṃtecapratiṣṭhitaḥ  
tasyaprakṛtilīnasyayaḥ paraḥ samaheśvaraḥ

### [6.226.71](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.71)

yosāvakārovaiviṣṇuryo'saunārāyaṇohariḥ  
saevapuruṣonityaḥparamātmāmaheśvaraḥ

### [6.226.72](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.72)

yasmādudbhūtamaiśvaryaṃyasminkasmiṃścavartate  
tasminnīśvaraśabdo'piprocyate munibhistathā  
nirupādhīśvaratvaṃhivāsuṃdevepratiṣṭhitam

### [6.226.73](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.73)

ātmeśvaraiti proktovedavādaiḥsanātanaiḥ  
tasmānmaheśvaratvaṃtuvāsudevepratiṣṭhitam

### [6.226.74](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.74)

asautripādvibhūtestulīlayāapiceśvaraḥ  
vibhūtidvayamaiśvaryaṃtasyaivasakalātmanaḥ

### [6.226.75](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.75)

śrībhūnīlāpatiryosāvīśvarassaudāhṛtaḥ  
tasmātsarveśvaratvaṃtuvāsudevepratiṣṭhitam

### [6.226.76](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.76)

asauyajñeśvaroyajñoyajñabhukyajñakṛdvibhuḥ  
yajñabhugyajñapuruṣaḥsaevaparameśvaraḥ

### [6.226.77](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.77)

yajñeśvarohavyasamastakavyabhoktāvyayātmāharirīśvaro'tra  
tatsaṃnidhānādapayāṃtisadyorakṣāṃsyaśeṣāṇyasurāścasarve

### [6.226.78](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.78)

yo'sauvirāṭtvamāpannoharirbhūtojanārdanaḥ  
saṃtarpayatilokāṃstrīnsaevaparameśvaraḥ

### [6.226.79](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.79)

yenapūrṇenahaviṣādevāyajñamatanvata  
tasmādyajñātsamutpannāyekecobhayādataḥ

### [6.226.80](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.80)

tasmādyajñātsarvahutaṛcaḥ sāmānijajñire  
tasmādaśvāajāyaṃtagāvaścapuruṣādayaḥ

### [6.226.81](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.81)

puruṣasyatanorasyasarvayajñamayasyavai  
hareḥsarvaṃsamudbhūtaṃjagatsthāvarajaṃgamam

### [6.226.82](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.82)

mukhabāhūrupādāḥ syustasyavarṇāyathākramam  
pataṃtupṛthivītasyaśirasādyaurajāyata

### [6.226.83](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.83)

manasaścaṃdramājātaścakṣuṣaścaprabhākaraḥ  
mukhādagniḥ sahasrākṣovāyuḥ prāṇātsadāgatiḥ

### [6.226.84](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.84)

nābherviriṃcirgaganaṃjagatsarvaṃcarācaram  
yasmātsarvaṃsamudbhūtaṃjagadviṣṇoḥ sanātanāt

### [6.226.85](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.85)

tasmātsarvamayoviṣṇurnārāyaṇaitīritaḥ  
evaṃsṛṣṭvājagatsarvaṃpunaḥ saṃgrasatehariḥ

### [6.226.86](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.86)

nijalīlāsamudbhūtaṃtāntavaṃcorṇanābhivat  
brahmāṇamiṃdraṃrudraṃcayamaṃvaruṇamevaca

### [6.226.87](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.87)

nigṛhyaharateyasmāttasmāddharirahocyate  
asāvekārṇavībhūtemāyāvaṭatalepumān

### [6.226.88](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.88)

jagatsvajaṭharekṛtvāśetetasminsanātanaḥ  
āsīdekohibaicātraviṣṇurnārāyaṇo'cyutaḥ

### [6.226.89](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.89)

nabrahmānacarudraścanadevānamaharṣayaḥ  
nemedyāvāpṛthivyaucanasomonacabhāskaraḥ

### [6.226.90](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.90)

nanakṣatrāṇilokāścanacāṃḍaṃmahadāvṛtam  
yasmājjagadvṛtaṃtenasakalaṃhariṇāśubhe

### [6.226.91](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.91)

sṛṣṭaṃpunastathāsargetasmānnārāyaṇassmṛtaḥ  
tasyadāsyaṃcaturthyānumaṃtreproktaṃtupārvati

### [6.226.92](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.92)

dāsabhūtamidaṃtasyabrahmādyaṃsakalaṃjagat  
evamarthaṃviditvāvaipaścānmaṃtraṃprayojayet

### [6.226.93](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.93)

aviditvā tumantrārthaṃsiddhiṃnaivādhigacchati  
natubhuktiṃcabhaktiṃcanacamuktiṃvarānane

### [6.226.93.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226.93.p1)

iti śrīpādmemahāpurāṇepaṃcapaṃcāśatsāhasryāṃsaṃhitāyāmuttarakhaṃḍeumāmaheśvara saṃvādemaṃtrārthopadeśonāmaṣaḍviṃśatyadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ

## Linked texts (4)

- [Viṣṇupurāṇa (vulgate)](https://indike.org/pramana/in.purana.visnu*vulgate.3.15.37) — Sanskrit
- [Hāritasmṛti (Laghu- and Vṛddha-Hārīta)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.laghuvrddha.harita.2.130) — Hārīta, Sanskrit
- [Brahmavidyāvijaya](https://indike.org/pramana/in.darsana.visistadvaita.vadakalai.brahmavidyavijaya.2.p90) — Mahācārya 1509, Sanskrit
- [Nṛsiṃhaprasāda](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.nrsimhaprasada.p198) — Dalapatirāja 1511, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.6.226) · Pramāṇa
